Światowa Organizacja Zdrowia ma jednoznaczne stanowisko: „Zdrowie psychiczne oznacza dobrostan, w którym jednostka uświadamia sobie własne możliwości, potrafi radzić sobie z normalnymi stresami życiowymi, może produktywnie pracować i jest w stanie wnieść wkład do swojej społeczności”. Tę definicję zdrowia psychicznego trafnie podsumował profesor Marek Krzystanek, kierownik Kliniki Rehabilitacji Psychiatrycznej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Uważa on, że dobrostan psychiczny jest równie ważny, co zdrowie fizyczne. W wielu przypadkach zdrowie psychiczne wpływa na zdrowie fizyczne. 

Profesor Krzystanek wskazuje na korelacje między działaniem mózgu a zdrowiem psychicznym. 

Mózg spełnia wiele funkcji psychicznych. Myślenie, przetwarzanie informacji ze zmysłów, rozumienie i umiejętność przypominania sobie zdarzeń z przeszłości. Za te funkcje odpowiada szara kora mózgu. Mózg jest też odpowiedzialny za odczuwanie emocji. Za przyjemność i motywację odpowiada układ nagrody. Za cierpienie – układ kary. Za radość – układ serotoninowy. Za odczuwanie strachu i lęku -  ciała migdałowate — tłumaczy prof. Krzystanek.

Mózg też się męczy

Gdy zbyt intensywnie pracujemy intelektualnie, męczy się szara kora. Gdy odczuwamy zbyt wiele emocji, męczy się układ serotoninowy. Gdy za długo się mobilizujemy, męczy się układ nagrody, za to uaktywnia się układ kary i strachu. To dlatego po intensywnej pracy warto pamiętać o odpoczynku. Nie bez znaczenia dla zdrowia psychicznego jest też odpowiednia dieta, aktywność fizyczna, czy relacje społeczne. 

Sygnały świadczące o problemach psychicznych

Objawów problemów psychicznych, w tym depresji, jest wiele. Widzisz je u siebie lub u kogoś bliskiego? Te stany trwają dłużej niż 2 tygodnie? Konieczna jest wizyta u psychologa lub psychiatry. Oto najczęstsze symptomy problemów z psychiką:  

  • obniżenie nastroju (płaczliwość, smutek, zmęczenie)
  • brak sił na normalne funkcjonowanie i wykonywanie pozornie prostych czynności (np. problem ze wstaniem z łóżka, wzięciem prysznica, przygotowaniem śniadania, wyjściem do sklepu czy pracy)
  • izolacja od ludzi (niechęć do spotkań i kontaktów społecznych nawet z najbliższymi ludźmi, unikanie ich i szukanie pretekstów, aby się z nimi nie widzieć)
  • poczucie niezrozumienia (przeświadczenie, że nie tylko nikt nas nie rozumie, ale i że nikt nie chce i nie może nas zrozumieć)
  • płaczliwość
  • spowolnienie
  • rozchwianie emocjonalne (tzw. huśtawka nastroju) 
  • agresja
  • pobudzenie
  • długotrwały smutek
  • problemy ze snem
  • brak apetytu, brak poczucia łaknienia lub kompulsywne objadanie się
  • poczucie bezużyteczności
  • poczucie winy
  • niska samoocena
  • myśli samobójcze
  • dolegliwości bólowe (nerwobóle, uczucie duszności, kłucie w klatce piersiowej)

To samo nie minie! 

Zanim pojawią się poważne problemy psychiczne, warto udać się do psychologa lub psychiatry, który zaproponuje terapię lub terapię i leki. Z ich pomocą możliwe jest utrzymanie mózgu w dobrej formie. Ten rodzaj prewencji określany jest przez prof. Krzystanka jako kosmetologia psychiatryczna.

Kosmetologia psychiatryczna to idea psychiatrii zapobiegawczej, a nie naprawiającej powstałe wcześniej szkody. To nowoczesna idea szybkiego powrotu do zdrowia psychicznego, bez konieczności długiego leczenia psychiatrycznego czy – tym bardziej – leczenia szpitalnego — mówi prof. Marek Krzystanek.

Leczenie psychiatryczne jest OK

Niestety nadal wiele osób boi się wizyty w gabinecie psychiatrycznym. Negatywnie kojarzą się głównie leki psychotropowe, które budzą obawy że zakłócą osobowość, otumanią, uzależnią czy spowodują niepożądane objawy. Prawda jest zupełnie inna. Jeśli dostrzegamy u siebie objawy depresji, stanów lękowych czy inne problemy psychiczne, to właśnie leki psychotropowe, działające na mózg, mogą skutecznie pomóc. 

Medycyna, w szczególności psychiatria może mieć charakter prewencyjny lub reparacyjny. Łatwiej jest utrzymać finezję mechanizmów samoregulacyjnych, pomagając organizmowi na wczesnym etapie osłabienia jego funkcji i tracenia zdrowia, niż próbować protezować utracone zdrowie przewlekłym podawaniem leków. Na wczesnym etapie rozstroju psychicznego, kiedy podzespoły mózgu odpowiedzialne za integrację bodźców środowiskowych i adaptację do środowiska zaczynają słabnąć, można rozpoznać objawy tego osłabienia i zastosować celowaną interwencję farmakologiczną przywracającą sprawność mózgu — podkreśla prof. Krzystanek.

Psychiatra to lekarz, którego zadaniem jest pomoc pacjentowi, poprzez rozmowę i dobranie odpowiednich leków. Z takim nastawieniem należy podejść do wizyty w gabinecie. Pamiętaj, że depresji nie wyleczysz silną wolą, a twoje poczucie wstydu, niezrozumienia i lęk przed pomocą specjalisty mogą tylko ten stan pogłębić. Psychiatra nie ocenia. On analizuje, wyciąga wnioski, dobiera leki, stara się pomóc. 

Kampania, która uświadamia istotę wczesnego leczenia

Kampania Lęki Polaków ma na celu nie tylko uświadomienie powszechności problemów psychicznych, ale przede wszystkim wskazanie, jak te problemy rozwiązać na wczesnym etapie.

Kosmetologia psychiatryczna to właśnie interwencja farmakologiczna na jak najwcześniejszym etapie zespołu dezadaptacyjnego. Interwencja taka powinna być intensywna i ograniczona w czasie. Kosmetyczna farmakologia to przywracanie zdrowia przy pomocy leków bez konieczności utrzymywania go potem przy ich pomocy. Człowiek, który odzyskał zdrowie ma je utrzymać samodzielnie do czego przydatne są pozafarmakologiczne zalecenia kosmetologii psychiatrycznej, dotyczące higieny życia, higieny snu, regulacji emocji i świadomego dążenia do stanu szczęścia — prof. Marek Krzystanek.

Kampanię zainaugurowała debata, w której udział wzięli: 

  • prof. dr hab. n. med. i n. o zdrowiu MAREK KRZYSTANEK – psychiatra,
  • dr n. med. MARIOLA KOSOWICZ – psycholog kliniczna, psychoterapeutka, 
  • dr n. med. PIOTR WIERZBIŃSKI – psychiatra, 
  • dr n. med. MARIUSZ BORKOWSKI – dyrektor Działu Marketingu i Public Relations TZF Polfa. 

TUTAJ zobaczysz niezwykle inspirujące i edukacyjne materiały. Poznaj przyczyny i objawy chorób psychicznych, sposoby leczenia, koncepcję kosmetologii psychiatrii i dowiedź się, czym jest zdrowie psychiczne w szerszym znaczeniu. 


 

Materiał powstał z udziałem TFZ.