Z badań Epidemiologii zaburzeń psychiatrycznych i dostępności psychiatrycznej opieki zdrowotnej wynika, że 23% ludzi cierpi na co najmniej jeden problem psychiczny, a co 4 – na znacznie więcej. Chociaż depresja i stany lękowe to powszechny problem, to nadal dla niektórych okazuje się być on tematem tabu. Co więcej, wielu ludzi nie chce przyznać się nawet przed samym sobą, że zauważa pewne niepokojące objawy.

Z drugiej strony mamy do czynienia z pewnego rodzaju nadużyciem słowa „depresja”. Często mówimy o „depresyjnym nastroju” w kontekście jesiennej pogody, czy o „depresyjnym poranku”, a nawet „depresyjnym stroju”. Warto wiedzieć, że depresja nie jest chwilowym stanem smutku. Nie jest „kiepskim nastrojem”. To choroba, którą należy leczyć. Jakie symptomy mogą świadczyć o problemach psychicznych? Czym może objawiać się depresja i inne zaburzenia psychiczne? W jaki sposób pomóc sobie lub osobie, u której podejrzewamy zaburzenia?

Co może prowadzić do pojawienia się problemów psychicznych?

Oto najczęstsze ich przyczyny: 

Geny
Jeżeli rodzic cierpi na jakieś schorzenie psychiczne, to jego potomstwo znajduje się w grupie zwiększonego ryzyka wystąpienia zarówno tej samej, jak i innych chorób psychicznych.

Doświadczenia z dzieciństwa
Trudne relacje z rodzicami, doświadczenie przemocy, lęku, niepewności, trauma seksualna — te wszystkie czynniki mogą mieć wpływ na zdrowie psychiczne dorosłego człowieka. 

Substancje egzogenne
Nadmiernie spożywany alkohol, narkotyki czy dopalacze mogą wpłynąć na pojawienie się depresji lub stanów lękowych. 

Ciężkie doświadczenia życiowe
Powodują ból, niezrozumienie, traumę. Szczególnie te wydarzenia mogą mocno wpłynąć na kondycję psychiczną: 

  • śmierć kogoś bliskiego
  • choroba
  • utrata pracy
  • rozwód
  • zmiana miejsca zamieszkania
  • traumatyczne wydarzenie (gwałt, wypadek, napaść, kradzież)

Sposób myślenia o sobie i o innych 

Nasze postrzeganie świata, siebie i innych to kompilacja różnych doświadczeń życiowych. Jaki rodzaj myślenia i funkcjonowana może niekorzystnie wpłynąć na naszą psychikę? Wyjaśniamy: 

  • rozpamiętywanie złych doświadczeń i przeszłości
  • unikanie problemów
  • brak poczucia sprawczości
  • myślenie biało-czarne
  • życie w napięciu
  • obawa o życie i zdrowie najbliższych
  • życie w poczuciu zagrożenia
  • przekraczanie swoich granic lub pozwalanie, by inni te granice przekraczali 

Tych objawów nigdy nie ignoruj

Zastanawiasz się, czy twój płaczliwy nastrój po obejrzeniu filmu to depresja? A może złość po kłótni, frustracja po ciężkim dniu w pracy, poczucie niezrozumienia, po rozmowie z rodzicami? Jeśli te emocje towarzyszą ci dłużej niż przez 2 tygodnie, to warto zgłosić się do specjalisty, najlepiej psychologa lub psychiatry. Pamiętaj – depresji nie leczy się silną wolą. Nieleczona może mieć realny wpływ na twoje zdrowie, kontakty społeczne, pracę i inne sfery życia.

Co może świadczyć o problemach psychicznych?

Oto najważniejsze objawy, jakie powinny sprawić, że odwiedzisz specjalistę: 

  • obniżenie nastroju (płaczliwość, smutek, zmęczenie)
  • brak sił na normalne funkcjonowanie i wykonywanie pozornie prostych czynności (np. problem ze wstaniem z łóżka, wzięciem prysznica, przygotowaniem śniadania, wyjściem do sklepu, czy pracy)
  • izolacja od ludzi (niechęć do spotkań i kontaktów społecznych nawet z najbliższymi ludźmi, unikanie ich i szukanie pretekstów, aby się z nimi nie widzieć)
  • poczucie niezrozumienia (przeświadczenie, że nie tylko nikt nas nie rozumie, ale i że nikt nie chce i nie może nas zrozumieć)
  • płaczliwość 
  • spowolnienie
  • rozchwianie emocjonalne (tzw. huśtawka nastroju) 
  • agresja
  • pobudzenie
  • długotrwały smutek
  • problemy ze snem
  • brak apetytu, brak poczucia łaknienia lub kompulsywne objadanie się
  • poczucie bezużyteczności
  • poczucie winy
  • niska samoocena
  • myśli samobójcze
  • dolegliwości bólowe (nerwobóle, uczucie duszności, kłucie w klatce piersiowej)

Depresji nie wyleczysz silną wolą

Ludzie cierpiący na depresję nie zawsze pokazują światu swoje emocje i problemy, z którymi starają się samodzielnie sobie poradzić. Często pod maską uśmiechu, pełnego makijażu, profesjonalizmu w pracy czy cudownego życia w social mediach, stoi depresja. Niezauważona. Osamotniona. I często wypierana. Do depresji i stanów lękowych nie należy się przyzwyczajać. Nie można sobie wmówić, że „trzeba nauczyć się z tym żyć”. Co więcej, jeśli widzimy u kogoś objawy depresji, nie należy pocieszać tej osoby stwierdzeniami: „Masz dla kogo żyć”, „Odpocznij”, "Nie przesadzaj, inni mają gorzej". To tylko pogłębia niemoc i poczucie małej sprawczości.

Depresja i stany lękowe to choroba. Jeśli dostrzegamy objawy choroby psychicznej, należy rozważyć wizytę u psychologa. To lekarz, taki sam jak internista, gastrolog, czy ortopeda, z tą różnicą, że zajmuje się mózgiem i psychiką ludzką. Z leczeniem nie należy czekać, gdy będzie bardzo źle. Warto pomysleć o tym, gdy pojawią się kryzysy psychiczne. Leczenie może okazać się dużo prostsze. 

To lekarz rodzinny spotyka najwięcej pacjentów, którzy mają kryzys psychiczny, cierpią, są przygnębieni, nie kontrolują strachu lub przestają spać. Jeżeli lekarz rodzinny opanuje umiejętność pomagania pacjentom we wczesnym etapie zaburzeń psychicznych, możliwe jest stosowanie leków psychiatrycznych w mniejszych dawkach i przez krótszy czas. Opanowują one objawy, dzięki czemu wracamy do równowagi psychicznej i już na tym etapie możemy zakończyć leczenie – mówi prof. Marek Krzystanek.

Takie wczesne leczenie problemów psychicznych, na etapie pojawienia się zaburzeń adaptacyjnych, prof. Marek Krzystanek, kierownik Kliniki Rehabilitacji Psychiatrycznej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, nazywa kosmetologią psychiatryczną.



Kosmetologia psychiatryczna to idea psychiatrii zapobiegawczej, a nie naprawiającej powstałe wcześniej szkody. To nowoczesna idea szybkiego powrotu do zdrowia psychicznego, bez konieczności długiego leczenia psychiatrycznego czy – tym bardziej – leczenia szpitalnego. 

Zanim będziemy mieć problemy psychiczne, możemy pomagać mózgowi utrzymać się 
w dobrej formie. Podobne, jeśli przejdziemy kryzys psychiczny i przywrócimy równowagę przy pomocy leków, możemy potem aktywnie pomagać sobie w jej utrzymaniu. Odpowiednio dobrane leki, na wczesnym etapie choroby, opanują objawy, dzięki czemu wracamy do równowagi psychicznej i już na tym etapie możemy zakończyć leczenie — prof. Marek Krzystanek

Kampania Lęki Polaków 

To kampania edukacyjna, której celem jest nie tylko uświadomienie powszechności problemów psychicznych, ale przede wszystkim wskazanie, jak te problemy rozwiązać. 

Kampanię zainaugurowała debata, w której udział wzięli: 

  • prof. dr hab. n. med. i n. o zdrowiu MAREK KRZYSTANEK – psychiatra,
  • dr n. med. MARIOLA KOSOWICZ – psycholog kliniczna, psychoterapeutka, 
  • dr n. med. PIOTR WIERZBIŃSKI – psychiatra, 
  • dr n. med. MARIUSZ BORKOWSKI – dyrektor Działu Marketingu i Public Relations TZF Polfa. 

TUTAJ zobaczysz niezwykle inspirujące, edukacyjne materiały. Poznaj przyczyny i objawy chorób psychicznych, sposoby leczenia, koncepcję kosmetologii psychiatrii i dowiedz się, czym jest zdrowie psychiczne w szerszym znaczeniu. 


Materiał powstał z udziałem TZF.