Cytaty o ludziach - dobrych, fałszywych, wrednych
O ludziach powiedziano już chyba wszystko. Zarówno o tych dobrych, uczynnych, ale też wrednych, głupich czy złych do szpiku kości. Jak to więc możliwe, że cały czas powstają nowe utwory czy filmy właśnie o ludziach? Każde życie wygląda inaczej, każde niesie ze sobą inną, niesamowitą historię. Oto najlepsze cytaty o ludziach.
W tym artykule: Mądre cytaty o ludziach Cytaty o dobrych ludziach Cytaty o fałszywych ludziach Cytaty o ludziach wrednych Cytaty o ludziach, którzy zawiedli Mądre cytaty o ludziach Mądrych ludzi możemy spotkać w swoim życiu na każdym kroku. Podziwiamy ich wiedzą i uczymy się od nich. Zebraliśmy mądre cytaty o ludziach, które mówią o tym, jacy naprawdę jesteśmy. Są warte zapamiętania. "Co jest najśmieszniejsze w ludziach: Zawsze myślą na odwrót: spieszy im się do dorosłości, a potem wzdychają za utraconym dzieciństwem. Tracą zdrowie by zdobyć pieniądze, potem tracą pieniądze by odzyskać zdrowie. Z troską myślą o przyszłości, zapominając o chwili obecnej i w ten sposób nie przeżywają ani teraźniejszości ani przyszłości. Żyją jakby nigdy nie mieli umrzeć, a umierają, jakby nigdy nie żyli" (Paulo Coelho, Być jak płynąca rzeka). "Wielu ludzi wkracza w nasze życie zupełnie przypadkowo. Niektórzy pojawiają się na kilka dni, inni niekiedy nawet tylko na kilka godzin. Nieliczni pozostają z nami na zawsze" (Janusz Leon Wiśniewski, Zbliżenia). "Prawda jest taka, że ludzie mają pewną wspaniałą cechę. Zmieniają się" (Stephenie Meyer, Zmierzch). "Nie da się nigdy nikogo poznać do końca. Dlatego jest to jedna z najbardziej przerażających rzeczy-przyjmowanie kogoś na wiarę i nadzieja, że on przyjmie nas tak samo. Jest to stan równowagi tak chwiejnej, że aż dziw, iż w ogóle się na to decydujemy. A mimo to... (Libba Bray, Mroczny sekret). "Raz na jakiś czas pojawiają się osoby, które odciskają piętno na twym życiu. To tak gra losu, magiczna sztuczka (jeśli wierzysz w magię), że na drodze spotykamy ludzi zmieniających nasze zachowanie, a niekiedy wręcz sposób myślenia i odczuwania. Ich osobowość rozciąga się wokół nas niczym siatka, w którą chętnie wpadamy” (Blue Jeans, Piosenki dla Pauli). Cytaty o wspomnieniach: szczere i wzruszające sentencje, które was poruszą Wspomnienia to jednocześnie najpiękniejsza i najgorsza rzecz na świecie. Dzięki nim możemy wracać do wspaniałych momentów w naszym życiu, ale jednocześnie sprawiają, że nie możemy zapomnieć o tych przykrych. Uczą nas, żeby nie popełniać tych samych błędów i sprawiają, że piękne chwile możemy przeżywać wiele razy. Oto najlepsze cytaty o wspomnieniach. Cytaty o dobrych ludziach Na swojej drodze spotkamy różnych ludzi. Najbardziej zapadają w pamięć jednak ci bezwarunkowo dobrzy. Stają się wzorem do naśladowania, a często także najlepszymi przyjaciółmi, na których możemy liczyć w każdej sytuacji. Oto najpiękniejsze cytaty o dobrych ludziach. "Moja babcia zawsze mówiła, że ludziom trzeba pomagać, bo jak sami będziemy potrzebowali pomocy, to ona do nas zawsze przypłynie. Z innego portu, ale przypłynie" (Anna Ficner-Ogonowska, Alibi na szczęście). "Witaj wśród ludzi. Nikt nie steruje własnym życiem, Ender. Najlepsze, co można zrobić, to pozwolić sobą kierować tym, którzy są dobrzy, którzy cię kochają" Orson Scott Card, Gra Endera). "Wśród nas żyją ludzie skromni, o czystym sercu, "niedostrzegalni", "mali", ale wielkiego ducha. Oni właśnie czynią nasze życie pięknym, bo mają w sobie najlepsze cechy ludzkie- dobroć, prostotę, ufność" (Gawriił Trojepolski, Biały Bim Czarne Ucho). "Piękne dusze nie mogą przebywać długo na tym świecie. Bo jakże w rzeczy samej wielkie uczucia mogą się pogoǳić ze społeczeństwem nęǳnym, płytkim i małym?" (Honoré de Balzac, Ojciec Goriot). Motywujące cytaty o pracy i sukcesie. Wybraliśmy te najbardziej inspirujące To Konfucjusz, znany chiński filozof powiedział: „Wybierz pracę, którą kochasz i nie przepracujesz ani jednego dnia więcej w swoim życiu” i jest w tym pewna prawda. Wybraliśmy najlepsze cytaty o pracy i sukcesie, które nie tylko was zmotywują, ale także skłonią do refleksji, a nawet rozśmieszą! Cytaty o fałszywych ludziach Każdy na swojej drodze spotka kiedyś fałszywego człowieka. To nieuniknione. Tacy ludzie też są nam jednak w życiu potrzebni. Możemy uczyć się na ich błędach i dzięki nim wiemy, jakimi ludźmi nie chcemy się otaczać. Każdy człowiek to dla nas okazja do nauki. Wybraliśmy cytaty o kłamstwie, obłudzie i dwulicowych ludziach. Niektóre są warte zapisania i zapamiętania. "Prawda jest taka nudna. I tyle jest z nią kłopotów. Ja mówię ludziom tylko to, co chcą usłyszeć. Czy to źle? Są wtedy zadowoleni, a czasami nawet szczęśliwi. Dlaczego miałabym ich martwić? Nie rozumiem..." (Hanna Kowalewska, Julita i huśtawki). "Trzymaj się z daleka od ludzi, którzy chcą ograniczyć twoje ambicje. Mali ludzie zawsze to robią, ale wielcy, zawsze dają ci poczuć, że tez potrafisz być wielki" (Mark Twain). "To prawda, że całe życie musimy udawać, aby żyć. Nie ma chwili, żebyśmy nie udawali. I nawet sami przed sobą udajemy. W końcu jednak przychodzi taka chwila, że nie chce nam się dłużej udawać. Stajemy się sami sobą zmęczeni. Nie światem, nie ludźmi, sami sobą" (Wiesław Myśliwski, Traktat o łuskaniu fasoli). "Ludzie, którzy lubią cię tylko wtedy, gdy dobrze wyglądasz, nie są nic warci” (Robin Brande, Szkoła, miłość i inne diety). "Takie jest życie. Ludzie są mili tylko wtedy, kiedy węszą jakąś korzyść" (Barbara Faron, Szczęście smakuje truskawkami). "Jest tutaj kilkoro złych ludzi, tego możesz być pewna. Źli ludzie są wszędzie. Może to nawet lepiej, że spotkasz ich już teraz. Wierz mi, im wcześniej nauczysz się nie cierpieć przez głupców, tym lepiej" (Carolyn Jess-Cooke, Zawsze przy mnie stój). Cytaty o samotności i jej różnych obliczach. Te aforyzmy skłaniają do myślenia Samotność to jedna z najgorszych rzeczy, jaka może przydarzyć się człowiekowi. Jesteśmy istotami społecznymi. Potrzebujemy innych ludzi, żeby się rozwijać. Samotność ma jednak różne oblicza. Niektórzy z nas sami ją wybierają, kiedy czujemy się skrzywdzeni. Samotność może być też tematem literackim. Właśnie dlatego powstało tyle cytatów na jej temat. My wybraliśmy te najciekawsze. Cytaty o ludziach wrednych Niestety w ciągu życia nie będziemy natrafiać jedynie na przyjaznych i dobrych ludzi. Często będziemy zmuszani do interakcji także z tymi wrednymi i niemiłymi. Chociaż zazwyczaj będą to nieprzyjemne spotkania, są one nam potrzebne. Kształtują naszą osobowość i wzmacniają poczucie własnej wartości. Uczymy się stawać w obronie własnej i innych. Oto najciekawsze cytaty o złośliwych ludziach, które warto zapamiętać. "Niewielu jest ludzi, których prawdziwie kocham, a jeszcze mniej takich, o których mam dobre mniemanie" (Jane Austen, Duma i uprzedzenie). "Nieograniczona władza w rękach ograniczonych ludzi zawsze prowadzi do okrucieństwa" (David Mitchell, Atlas chmur). "Nie podoba mi się wyniosłość, nie podobają mi się ludzie, którzy stawiają siebie wyżej od innych. Mam ochotę dać im rubla i powiedzieć: jak się dowiesz, ile jesteś wart, to wrócisz i oddasz resztę" (Lew Tołstoj). Piękne i znane cytaty o koniach. Spodobają się nie tylko fanom jeździectwa! Konie to niesamowicie piękne, majestatyczne, dumne i tajemnicze zwierzęta. Od wieków towarzyszą człowiekowi i bez nich nasz świat wyglądałby inaczej. Pomagały na polu, woziły karoce, a w dawnej Polsce traktowano je nawet jak członków rodziny. Są symbolem wolności, gracji i siły. Oto najpiękniejsze cytaty o koniach, które powinien znać każdy, nie tylko fan jeździectwa. Cytaty o ludziach, którzy zawiedli „Zaufanie to coś, co się buduje przez lata. Nie można tego kupić”, powiedziała (Lidia Helena Zelman). Kiedy decydujemy się komuś zaufać, otwieramy się przed tą osobą i wpuszczamy ją do swojego serca. Dlatego tak mocno boli zdrada. Pewnie każdy z nas ma w życiu osobę, która nas zawiodła. Należy pamiętać, że to świadczy jedynie o nich, nie o nas. Czas leczy każde rany. Nawet te najbardziej głębokie. Oto mądre cytaty o ludziach, którzy zawiedli. "Kłopot polega na tym, że ludzie są tchórzliwi: nie potrafią stawić czoła faktom. Wolą często nie widzieć, co mają przed nosem" (Agatha Christie, Kot wśród gołębi). "Ale ludzie... w przypadku ludzi Leo czuł się bezsilny. Zdecydowanie zbyt łatwo się psuli" (Rick Riordan, Krew Olimpu). "Wydaje mi się, że ludzie lubią oglądać akty destrukcji. Zamki z piasku, domki z kart - od tego się zaczyna. Mają specjalny talent do pomnażania dzieła zniszczenia" (Markus Zusak, Złodziejka książek). "Poczułem głęboki smutek. On pewnie nigdy nie zrozumie prawdziwej radości ani prawdziwej dumy. Niektórym ludziom brakuje głębi. Nie mówię, że sam mam ją w sobie. Chodzi mi o umiejętność zrozumienia, że taka głębia w ogóle istnieje. Tacy ludzie jak on nawet tego nie posiadają. Ich życie jest puste i płaskie. Chcą przyciągnąć do siebie uwagę, powierzchownie triumfować, lecz nic się za tym nie kryje. Nie ma żadnego znaczenia" (Haruki Murakami, Zniknięcie słonia).
Cytaty o zaufaniu, które skłonią Cię do myślenia. Są warte zapamiętania
Zaufanie to wiara w dobre intencje drugiego człowieka. Trudno je zyskać i jednocześnie bardzo łatwo utracić. Dla niektórych raz stracone jest nie do odbudowania. Wybraliśmy cytaty, które mówią o zaufaniu i tym, co się z nim wiążę - o szczerości czy miłości. Warto je zapamiętać.
W tym artykule: Najbardziej znane cytaty o zaufaniu Cytaty o zaufaniu i szczerości Cytaty o zaufaniu w miłości Cytaty o straconym zaufaniu Najbardziej znane cytaty o zaufaniu Zaufanie to częsty motyw światowych powieści i produkcji filmowych. Jest ono przecież obecne w każdej relacji. Ufamy naszym pracownikom, że sumiennie wykonują swoje obowiązki. Ufamy rodzinie, że zawsze nas wesprze i ufamy ukochanej osobie, że jesteśmy dla niej najważniejsi. "Bądź uprzejmy dla wszystkich ale intymny z kilkoma, i tych kilku dobrze wypróbuj zanim udzielisz im swojego zaufania. Prawdziwa przyjaźń jest rośliną powolnego wzrostu, musi podlegać i wytrzymać wiele przeciwności losu zanim zostanie uznana" (George Washington). "Harmonijne społeczeństwo zrodzić się może jedynie z ludzkiego zaufania, wolności od strachu, wolności wyrazu, rządów prawa, sprawiedliwości i równości.” (Dalajlama). "Doświadczenie dowiodło, że kto nigdy nie ufa, będzie oszukany.” ( Leonardo da Vinci). "Kochaj wszystkich, ufaj niewielu, bądź gotów do walki, ale jej nie wszczynaj, pielęgnuj przyjaźnie.” (Aureliusz Augustyn z Hippony). "Sądzę, ze będę Ci mogła wszystko powierzyć, tak jak jeszcze nigdy nikomu, i mam nadzieję, że będziesz dla mnie wielkim oparciem.” (Anne Frank). ,Zaufanie to coś, co się buduje przez lata. Nie można tego kupić.” (Lidia Helena Zelman). Potrzebujecie motywacji do czytania? Wybraliśmy najlepsze cytaty o książkach i bibliotece Każdy, kto chociaż raz miał w życiu w ręcę książkę wie, że mają one niezwykłą moc. Potrafią przenieść nas do innego świata, rozwijają naszą wyobraźnię i sprawiają, że zapominamy o problemach. Dodatkowo doskonalą nasze umiejętności pisarskie i wzbogacają nasze słownictwo. Oto najlepsze cytaty o książkach, bibliotece i czytaniu, które należy znać. Cytaty o zaufaniu i szczerości Zaufanie i szczerość najczęściej idą w parze. Żeby komuś ufać, musimy wierzyć, że jest z nami szczery. Brak szczerości to brak zaufania. Chociaż stare powiedzenie mówi „prawda boli”, to mimo wszystko jest ona bardziej wartościowa od kłamstwa. Oto cytaty, które mówią o wadze zaufania i szczerości w relacjach międzyludzkich. „Zaufanie do drugiego człowieka to skomplikowana sprawa. Zaufanie to nie tylko poczucie, że możesz komuś wszystko powiedzieć; zaufanie to także przekonanie, że ta druga osoba nie zrobi ci krzywdy” (Kaja Platowska, O tym się nie mówi). „Przyjaźń - według mojej definicji - zasadza się na dwóch rzeczach - powiedział nagle. - Szacunku i zaufaniu. Oba czynniki są niezbędne. I muszą działać w obie strony. Można do kogoś żywić głęboki szacunek, ale bez zaufania przyjaźń się rozpada” (Stieg Larsson, Mężczyźni, którzy nienawidzą kobiet). "Tylko ten kto ma odwagę mówić to, co myśli, zasługuje na pełne zaufanie. Być może człowiek taki wyrazi się czasem niezręcznie, a nawet niegrzecznie, ale nie będzie mnie oszukiwał" (Carlo Frabetti, Księga Labiryntu). "Wygląda inaczej niż wszyscy ludzie, których znam - nie potrafi przybrać wesołej miny, gdy wie, że ktoś się jej przygląda. Nie zakłada dla mnie maski, co w jakimś sensie sprawia, że mam do niej zaufanie" (Matthew Quick, Poradnik pozytywnego myślenia). "Uwierzcie mi. Uwierzcie. Nigdy nie zdradziłem Jamesa i Lily. Wolałbym umrzeć, niż ich zdradzić" (J.K. Rowling, Harry Potter i więzień Azkabanu). Wzruszające dedykacje do książki dla każdego: najlepsze inspiracje Książka to piękny prezent, ale jeszcze cenniejszą czyni ją unikatowa i spersonalizowana dedykacja, która daje wyraz twoich uczuć względem obdarowywanej osoby. W treści dedykacji można znaleźć odniesienia do prywatnych doświadczeń, przeżyć, które łączą obdarowującego z obdarowywanym. Jak sprawić, by twoja dedykacja była niezapomniana? Zobacz inspiracyjne dedykacje do książki, które dla Ciebie przygotowałyśmy. To idealny pomysł na wyjątkowy walentynkowy prezent. Cytaty o zaufaniu w miłości Miłość to jedno z najpiękniejszych emocji, jakiej możemy doświadczyć w życiu. Wiąże się z euforią, bliskością, pożądaniem i zaufaniem. Ukochana osoba powinna być dla nas najważniejsza. Ona jest na pierwszym miejscu. Dlatego w miłości tak ważna jest obustronna lojalność. Wiemy, że jesteśmy po stronie naszego partnera i on lub ona zawsze będzie po naszej stronie. Na tym polega zaufanie w miłości. Znaleźliśmy najpiękniejsze cytaty, które o tym mówią. "Brak zaufania, znużenie, złe wybory, miraże flirtów, uwodzicielskie głosy kretynów, długie nogi idiotek, niesprawiedliwość losu - wszystko to zabija miłość. W tej nierównej walce szanse na zwycięstwo są słabe i są bardziej wyjątkiem niż regułą" (Guillaume Musso, Kim byłbym bez ciebie?). "Nauczyłem się nie ufać własnemu sercu. Ale gdy ci się przyglądam i widzę, jak Ty na mnie patrzysz, wiem, że mam rację, że cię kocham. Znów zacząłem sobie ufać" (Bridget Asher, Pożyczona miłość). „(...) miłość fizyczna jest czymś więcej niż tylko przyjemnym aktem, w którym bierze udział dwoje ludzi. Obejmuje wszystko, co powinno łączyć ową parę - zaufanie i oddanie, nadzieje i marzenia, obietnicę, że przetrwają niezależnie od tego, co przyniesie przyszłość" (Nicholas Sparks, Noce w Rodanthe). "Nie da się nigdy nikogo poznać do końca. Dlatego jest to jedna z najbardziej przerażających rzeczy-przyjmowanie kogoś na wiarę i nadzieja, że on przyjmie nas tak samo. Jest to stan równowagi tak chwiejnej, że aż dziw, iż w ogóle się na to decydujemy" (Libba Bray, Mroczny sekret). "Miłość potrafi ranić. Nie ma nic bardziej bolesnego, niż rozstanie. Aby pokochać po raz drugi, trzeba nauczyć się ufać" (Nicholas Sparks, Bezpieczna przystań). "Rozumiałem ją, ufał jej i kochałem jak najlepszego kumpla. Nic się nie zmieniło i nie mogło zmienić, zwłaszcza z tak nieistotnych powodów jak płeć, kolor skóry czy orientacja seksualna" (Ernest Cline, Player One). Cytaty o uśmiechu, które sprawią, że będziesz się częściej uśmiechać Jak mówi stare polskie przysłowie – śmiech to zdrowie. Nie tylko poprawia samopoczucie, ale również poprawia odporność, wspomaga pamięć i koncentracje, łagodzi ból i nawet sprzyja trawieniu! Większości z nas brakuje na co dzień śmiechu, dlatego te cytaty, aforyzmy i złote myśli przypomną wam, jak ważny jest uśmiech i dobra zabawa. Są warte zapisania i zapamiętania. Cytaty o straconym zaufaniu Nic tak nie boli jak utracone zaufanie. Zdrada, zwłaszcza bliskiej, ukochanej osoby, to często najboleśniejsza krzywda wyrządzona drugiemu człowiekowi. Jest powodem załamania i motywatorem zemsty. W prawdziwym życiu raz stracone stracone zaufanie jest często nie do odbudowania. Lojalność jest bowiem dla wielu najcenniejsza. Oto najlepsze cytaty o straconym zaufaniu. "Każdy, komu ufamy, na kogo, jak nam się wydaje, możemy liczyć, kiedyś nas rozczaruje. Pozostawieni sami sobie ludzie kłamią, mają tajemnice, zmieniają się i znikają, niektórzy za inną maską lub osobowością, inni w gęstej porannej mgle nad klifem" (Lauren Oliver, Delirium). "Lepiej jest zaufać i zostać zdradzonym niż nie dowierzać nikomu i niczemu" (Melissa de la Cruz, Zbłąkany Anioł. Krwawe walentynki "Na tym świecie nie ma nic równie trudnego do zdobycia i równie łatwego do stracenia jak zaufanie" (Haruki Murakami, Zniknięcie słonia). "Ten co zdradził wroga, kiedyś zdradzi też przyjaciela" (Olga Gromyko, Wierni wrogowie). "Oto życie: zaufaj komuś, a zostaniesz zdradzony. Nie zaufaj, a sam siebie zdradzisz. Jak większość moralnych paradoksów, i ten stawia człowieka w pozycji nie do obrony" (Roger Zelazny, Rycerz Cieni).
Wybuch namiętności, szaleństwo. Nie jesz, nie śpisz, masz niewyczerpalne pokłady siły. Czy tak musi wyglądać początek każdej miłosnej historii? Niekoniecznie. Czasem miłość zaczyna się „od końca”. Najpierw sympatia, przyjaźń, przywiązanie, a dopiero potem pojawia się ona...
Co znaczy słowo „miłość”? Czy istniej przepis na zakochanie? Po czym poznać, że z tego będzie związek, a z tamtego będą nici? One – Weronika i Małgosia – wiedzą, że nie ma tu sztywnych reguł. Obie żyją w związkach z partnerami, których długo traktowały wyłącznie jak kumpli, przyjaciół. Bo miłość wyglądała według nich inaczej. Zmieniły jednak zdanie… Weronika: Wcześniej byłam oszczędna w słowach, niewygładzona. Nagle wyrzuciłam z siebie wszystkie żale, a on... nie uciekł. Pierwszy raz w życiu podeszłam do nowo poznanego mężczyzny inaczej niż zwykle. Bez ciśnienia, bez presji, bez oczekiwań. Nie marząc o cudzie, który odmieni moje życie. Nie planowałam niczego. Nawet przyjaźni. Kompletny luz. Było po prostu miło, ale nawet przez myśl mi nie przeszło, żeby się w nim zakochać. A mam zgoła inne doświadczenia z poprzednimi znajomościami, związkami. Za każdym razem to był wybuch namiętności, kompletny odlot, motyle w brzuchu, trzęsące się przed każdym spotkaniem kolana. Tyle że podobnie gwałtowanie, także z trzęsącymi się nogami, ze łzami i dosyć szybko tamte związki się kończyły. Oczekiwałam, że jeśli to jest takie wielkie bum, musi być wspaniale i na zawsze, na całe życie. Zaczynałam więc próby lepienia takiego człowieka pod siebie oraz siebie pod niego. To znaczy, na przykład: on musi ubierać się tak i tak, a ponieważ ubiera się inaczej, to ja mu te wybrane przez siebie, pasujące do niego według mnie ubrania kupowałam. Skoro to kandydat na partnera, nie może być taki zwyczajny – musi odpowiednio wyglądać, bo z takim nie będę wstydziła się pokazać. I tak płynęłam. Zazwyczaj w kolejną przepaść. Od Janka ani po Janku niczego się nie spodziewałam, niczego nie oczekiwałam, więc mi nie przeszkadzało, że wygląda „nieodpowiednio”. Kompletnie nie był w moim typie. Ani wygląd, ani styl. Przeciwieństwo mojego księcia z bajki w każdym sensie. Poznaliśmy się na warsztatach rozwoju osobistego. Fajnie rozmawiało się nam podczas przerw, przed zajęciami. Po pewnym czasie zaczęło się zdarzać, że zostawaliśmy również po zajęciach, aby pogadać. Aż w końcu umówiliśmy się na herbatę, poza zajęciami. I tu też było inaczej. Tamtego wieczoru zrobiłam coś odwrotnego. Czułam już, że nie jestem mu kompletnie obojętna, że mogę trochę się podobać, i chyba postanowiłam go do siebie zrazić. A może sprawdzić, czy da się przestraszyć i, tak jak każdy facet, ucieknie. Wcześniej z każdym mężczyzną byłam oszczędna w słowach, niewygładzona. Teraz, z perspektywy czasu, mam wrażenie, że to była forma eksperymentu. W każdym razie wyrzuciłam na stół wszystkie swoje „brudne” sprawy. Złe emocje, trudne doświadczenia, smutki i zawiłości swojego charakteru. Umiałam to zrobić właśnie dlatego, że nie brałam pod uwagę, iż mógłby to być mój partner. Skoro mi na nim nie zależy, to mogę powiedzieć wszystko. Wyrzuciłam to z siebie, a on… nie uciekł, nie zostawił mnie. Ciągle jednak go tylko lubiłam. Jak kumpla. Fajny, ciekawy, zdyscyplinowany człowiek. I dlatego się spotykaliśmy. Aż za którymś razem powiedział otwarcie, że oczekuje czegoś więcej. Nadal nie miałam ochoty na wielką miłość, bo nadal on do mojego wyobrażenia o wielkiej miłości nie pasował. Pomyślałam jednak, że romans na trochę wchodzi w grę – dlaczego nie? I znowu powiedziałam mu szczerze, co mnie interesuje i żeby się nie spodziewał, że to będzie trwały związek, że to będzie coś poważnego. Bez żadnych myśli o wspólnym mieszkaniu, deklaracjach. Tylko układ tymczasowy. Póki jest fajnie, spotykamy się, jak przestanie być fajnie, każdy bez żalu idzie w swoją stronę. Nie był zachwycony, ale przystał na moje warunki. Naprawdę czułam, że to coś chwilowego, bez fundamentu. Przyznam – długo trzymałam się tej wersji. Przed nim i przed samą sobą. Od czasu zawarcia tego „układu” o tymczasowości mijają właśnie trzy lata. Jesteśmy razem. Ostatnio usłyszałam od znajomego coś, co tylko z pozoru nie było miłe. Powiedział: „Weronika, kiedyś byłaś taką trzęsącą się kupką nieszczęścia, a teraz jesteś normalną kobietą!”. Najpierw się obruszyłam, a po chwili podziękowałam za komplement. Przecież tego właśnie szukałam, na to w życiu czekałam. Na ten spokój przy kimś, bez miotania się, szarpania. Z oddaniem, lojalnością, ale bez zabierania sobie swoich „podświatów”, pasji, poczucia wolności, przestrzeni. To jest pierwszy mężczyzna w moim życiu, dla którego staram się być miła, aby nie odgrywać się na nim za codzienne niepowodzenia, frustracje. Nie używam wielkich słów, nie lubię mówić „kocham”. Janek na szczęście tego na mnie nie wymusza. Słowa, które kiedyś rzucałam na wiatr, zamieniam teraz w czyny. Miłość to codzienne gesty, drobne sygnały. Dostaję je od niego i sama też je wysyłam. To jest najważniejszy człowiek w moim życiu. Przyjaciel, kochanek, ostoja. Powiem tylko jedno: nie zawsze należy słuchać serca. Gdybym go wtedy posłuchała, nie byłoby nas. Małgosia: Poczułam, że można pokochać przyjaciela. Bez odlotu, wypieków na twarzy. Inaczej, ale równie pięknie. Los rzeczywiście pisze dziwaczne scenariusze, a po tym, co mnie spotkało, trudno się nie zgodzić z formułą: wszystko w naszym życiu dzieje się po coś… Ta miłość, która nie miała się zdarzyć, zaczęła się na studiach. Od pewnego czasu bardzo chciałam wyjechać przynajmniej na pół roku do Wielkiej Brytanii. Wreszcie udało się zrealizować marzenie. Przez sześć miesięcy studiowałam w Anglii. Byłam zachwycona. To miała być przygoda mojego życia – odmiana, poszerzające horyzonty doświadczenie, które zapewni mi dużo lepszy start na zawodowej ścieżce. Nie przypuszczałam, że wyjazd zdeterminuje inny obszar mojego życia. Czułam się bosko, nowe miejsce, nowi ludzie, wielkie emocje. W akademiku na jednym piętrze spotykali się ludzie różnych narodowości, o wszystkich kolorach skóry. No i na tym samym piętrze mieszkał on – cudowny Brazylijczyk, Miguel. A dwa pokoje dalej jego dwóch kumpli. W Miguelu zakochałam się do szaleństwa. Po miesiącu schudłam 6 kg. Nie mogłam jeść, nie musiałam spać. Nie w głowie mi była nauka. Często spędzaliśmy czas we czwórkę, z moim facetem i jego dwoma kumplami. Jednego z nich – Luisa, zawsze uśmiechniętego i pomocnego – lubiłam szczególnie. Kiedy Miguel nie miał dla mnie wolnej chwili, co zdarzało się dość często, zawsze pojawiał się właśnie Luis. Pojawiał się również wtedy, kiedy mój facet znikał, a ja miałam uzasadnione podejrzenia, że nie jestem jego jedyną partnerką. Coraz częściej wypłakiwałam się w rękaw Luisowi. Mój związek się rozpadł. Minęło pół roku i rozjechaliśmy się do domów. Ja ze złamanym sercem. Luis pisał do mnie e-maile i SMS-y kilka razy w tygodniu. Pytał, co u mnie, jak się czuję. Troszczył się. Czułam, że straciłam faceta, ale zyskałam oddanego przyjaciela. Po pewnym czasie Luis napisał, że przeprowadza się do Barcelony, będzie blisko i raz na jakiś czas chętnie ze mną się spotka. Bardzo się ucieszyłam. Kilka tygodni później przyleciał do Warszawy, oczywiście przegadaliśmy całą noc. Potem ja poleciałam do niego na wakacje. Po roku przyjacielskich kontaktów pojawił się w moich drzwiach i powiedział, co do mnie czuje. Kompletnie mnie zatkało, choć moi bliscy – rodzice, przyjaciółka – nie mieli wątpliwości, że z jego strony to miłość. Nie chciałam jednak tego słuchać. Lubiłam spędzać z nim czas, bardzo dobrze z nim się czułam, miałam do niego pełne zaufanie, ale to trochę za mało na związek. Nie kochałam go, nie wyobrażałam sobie bliskości między nami, intymności. To nie był Miguel, o którym ciągle jeszcze zdarzało mi się myśleć z tęsknotą. Miłość to przecież ogień, namiętność. Byłam tego pewna, co – w odpowiedzi na miłosne wyznanie Luisa – powiedziałam mu szczerze. Ze łzami w oczach odmowę przyjął do wiadomości. Tak przynajmniej mi się wydawało. Nie wiedziałam jeszcze, że miał już w Warszawie pracę, wynajęte mieszkanie, że postawił wszystko na jedną kartę, że jest zdeterminowany, aby być ze mną. Ten pierwszy raz zdarzył się po imprezie u moich znajomych. Luis odwiózł mnie do domu, odprowadził pod drzwi i pocałował. Byłam po kilku kieliszkach wina i pierwszy raz nie powiedziałam: „nie”. Został na noc. Gdy obudziłam się przy nim rano, ku swojemu wielkiemu zdziwieniu nie miałam chęci wyrzucić go z łóżka. Czułam się dobrze, czułam się bezpieczna. Pierwszy raz od ponad dwóch lat. Nadal w moim brzuchu nie latały motylki, ale pomyślałam, że może warto spróbować czegoś innego. Może związek nie musi zaczynać się tym obezwładniającym uczuciem opętania? Po raz pierwszy pomyślałam, że go naprawdę kocham, gdy wziął na ręce naszą nowo narodzoną córeczkę. Przytulił ją, a ja poczułam, że to właśnie miłość, że można zakochać się w kimś po latach, że można pokochać przyjaciela. Bez odlotu, wypieków na twarzy. Inaczej, ale równie pięknie.
Dobrego związku nie obrazują dwie dłonie splecione w bardzo mocnym uścisku. Dojrzały, mądry związek to połączenie dwóch oddzielnych ramion, wyrastających z różnych korzeni, które stykają się delikatnie dłońmi, a czasami nawet zaledwie opuszkami palców. Stykają się, bo tego chcą.
LUBA SZAWDYN - lekarz psychiatra, doświadczona terapeutka. Jest specjalistą od terapii uzależnień i prekursorem lecznictwa odwykowego w Polsce. Wykłada na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Prowadzi prywatną praktykę. Dojrzała relacja to taka, która nie dusi partnerów, ale daje wolność, pulsuje – mówi Luba Szawdyn, psychiatra. – Spotkanie dwojga ludzi to spotkanie dwóch światów. One powinny być zawsze w jakiejś części osobne, to gwarantuje długi, szczęśliwy związek. Potrzebna jest ciekawość siebie nawzajem. Nigdy nie zapomnę pewnego obrazka. Byłam nad morzem. Siedziałam na plaży i mimochodem stałam się świadkiem rozmowy pewnej młodej pary obserwującej zachód słońca. Miałam wrażenie, że oglądam film „Rejs”. Ona mówi: „Ale pięknie”. On odpowiada: „No…”. Cisza. Za chwilę on mówi: „No fajnie”. Ona na to: „Tak, bardzo ładnie”. Aż w końcu on rzuca: „Ale jutro już nie przyjdziemy na ten zachód, OK?”. Tak samo nie widzieli tego piękna. Jest to przykład zakleszczenia, przytakiwania, zrośnięcia się w beznadziejności. Ludzie osobni zobaczą w takim krajobrazie różne rzeczy. Ktoś zwróci uwagę na mewę, ktoś na chmurę, która przypomina słonia, ktoś dostrzeże poblask wody. I będą się tym dzielić, wymieniać spostrzeżeniami. Dla nich każdy zachód słońca będzie inny. Bo nie będą się ze sobą nudzić i sobie bezmyślnie przytakiwać. Inaczej nie ma oddechu, jest więzienie – tłumaczy terapeutka. Wejście w związek kojarzymy automatycznie z utratą wolności. Czy zachowanie jej w związku jest w ogóle możliwe? Luba Szawdyn: Wolność w związku jest możliwa, powiedziałabym nawet, że jest konieczna. Ale do niej prowadzi długa droga. Kiedy przymierzamy się do budowania relacji, a potem więzi, powinniśmy działać stopniowo, wszystko musi odbywać się po kolei. Najpierw należy poznać siebie, potem spotkać partnera, który też siebie zna. To są chyba dwa bardzo trudne założenia. Utopijne? Luba Szawdyn: Jest z tym trochę lepiej. W ciągu ostatnich dziesięciu lat pojawiają się u mnie ludzie, którym coś w sobie nie pasuje, którzy są sobą zaciekawieni. Pomagam im w tym procesie rozpoznawczym. W ten sposób przygotowują się albo do weryfikacji już istniejącego związku, albo do budowania nowego. Nie spieszą się. Omawiamy więc stereotypowe „konieczności”: zajścia w ciążę najpóźniej koło trzydziestki, wybudowania domu, posadzenia drzewa, kupienia psa i samochodu, jako te, powiedzmy, mniej konieczne. Jeżeli ktoś zna siebie i czuje, że dojrzał do tego, aby wybudować relację, może powolutku zacząć działać. Ale to proces. Wszystkie etapy odkrywania siebie samego, a potem siebie wzajemnie są konieczne, żeby zobaczyć, w których momentach dnia, tygodnia, roku, na których płaszczyznach życia, w związku z którymi potrzebami my sami oraz nasz partner potrzebujemy przestrzeni, potrzebujemy być sami. Jeśli to o sobie wiemy, przegadujemy i rozumiemy te indywidualne potrzeby wolności, stworzymy szczęśliwy związek. Znam takie. Do bycia w relacji niezbędne są trzy elementy, trzy umiejętności: trzeba umieć szanować siebie i innych, trzeba umieć być sprawiedliwym bądź dążyć do tego, aby być sprawiedliwym, i trzecia rzecz, trzeba poczuć miłość, po prostu zwyczajnie kochać. Nie tylko pożądać, nie zauroczać się, nie kombinować. Po czym mam poznać, że zwyczajnie kocham, a nie tylko pożądam, zauroczyłam się? Luba Szawdyn: To jest pytanie, które pada bardzo często. Mówię: „Poczekaj, nie spiesz się. Zapytaj siebie, czy tęsknisz, czy jesteś ciekawy tej osoby, czy jesteś gotowy, żeby odkryć się przed tą osobą”. Jeśli tęsknimy, warto nad taką relacją się pochylić. To dobra wskazówka. Miłość to nie jest strzała Amora, grom z jasnego nieba. Z takich emocji najczęściej są tragedie. Miłość to cała gama doświadczania, bycia ze sobą w najróżniejszych sytuacjach. Luksusu i głodu. Zdrowia i choroby. Radości i smutku. Przechodzenie przez to razem nazywam miłością. Czyli jest nią wspólna droga. Luba Szawdyn: Tak, ta droga, kiedy nie puszcza się ręki. Idzie się ramię w ramię. Stawia się czoło. Nie chodzi o święty spokój, ale nie chodzi też o euforię. Chodzi raczej o wzajemne ciepło. Więc kiedy przychodzi do mnie ktoś, kto nie ma zaufania do siebie, mówię: „Nie ufasz sobie, nie zaufasz nikomu, nie lubisz siebie, prawdziwie i szczerze nie polubisz nikogo”. A można uczyć się tej dobroci dla samego siebie, będąc już w związku? Luba Szawdyn: Tak właśnie wyglądają niedojrzałe związki. To je charakteryzuje. Wtedy jedno wyżywa się na drugim. Znam mnóstwo takich nieszczęśników. Tak jak Telimena miała swoje biurko, ich pełne jest szuflad ze scenariuszami, jak relacja ma wyglądać. Próbują powpychać partnerów w te swoje schematy. To jeszcze nie są terroryści, ale posiadacz scenariusza na szczęście – jest niebezpieczny. Wyobraź sobie, że spotyka się dwóch takich zawodników. Można sobie w tych szufladach poprzycinać głowy. Luba Szawdyn: Łapy na pewno. Wieczne niezadowolenie, wieczna draka, mnóstwo złości. Ci ponad miarę wymagający wobec innych na ogół niewiele wymagają od siebie samych. Tak się nie da zbudować związku. To jest szarpanina, która w moment przekłada się na każdą sferę. Przykład, który przyszedł mi teraz na myśl, świetnie obrazuje, co jest między tymi ludźmi. Ostatnio byłam w nowym mieszkaniu pewnej pary. Dostali klucze i trzeba było je jakoś urządzić. I co słyszę? „Podzieliliśmy się. Kuchnia jest zrobiona tak, jak Kaśka chciała, salon tak, jak ja chciałem, a pokój dziecięcy wymyśliliśmy do spółki”. Wchodzę i widzę. Kuchnia to stalowo-czarno-szara dziura. Smutno, zimno. Idę do salonu. Tam kakofonia kolorów. Obrazki, zdjęcia, pamiątki z podróży. Do dziecięcego pokoju już nawet nie chciałam zaglądać! Oni poszli modną od jakiegoś czasu drogą, która wiele par sprowadza na manowce – drogą kompromisu. Zawierany w związku zawsze jest zgniły? Luba Szawdyn: W związku nie ma miejsca na kompromisy. Kompromisy są w biznesie. Tam przeciągamy linę. W relacji partnerskiej ma być konsensus. „Ja dam to i to, a ty co dasz, aby było nam dobrze”. I tylko tak, cegiełka po cegiełce, może powstać coś trwałego. Zawieranie kompromisów to są jakieś dramaty. Dyżury w służbie miłości do siebie, do dzieci? Przecież to jest jakiś absurd. „Zrobię to, pod warunkiem że ty zrobisz tamto”. Nawet nie wiem, jak to nazwać. Giełda? Handel? Komis? Więzi nie ma w tym żadnej. O kompromisie trzeba zapomnieć. A co z poświęceniem? Ono nie jest dzisiaj modne. Luba Szawdyn: Ma bardzo pejoratywny wydźwięk. Zupełnie niesłusznie. To piękne słowo, za którym kryje się właśnie istota miłości. Nie śpię w nocy, bo nasze dziecko ma gorączkę. Nie śpię kolejną noc i kolejnego ranka pomyślę: „Jestem znowu niewyspana, a ty spokojnie wypoczywałeś”. Za poświęceniem nie czai się niebezpieczeństwo rezygnowania z siebie, podwalina poczucia niesprawiedliwości? Luba Szawdyn: To, o czym mówisz, to są pretensje. Awantura. Poświęcenie jest ciche, nie służy jako broń w walce z partnerem. Niewypowiadane poświęcenie jest konieczne w miłości. Każdego dnia, w każdym momencie związku dokonujemy wyborów, zgodnie z tym, co niesie życie. Poświęceń, tych większych i mniejszych, jest mnóstwo. Na przykład jeśli w rodzinie są dwa samochody, ta osoba, która wstaje wcześniej, odśnieża oba. Nie wsiada w swój i nie odjeżdża, tylko poświęca swój czas, zmarznięte ręce. To ma być automatyczne zachowanie. Przestaje nim być, jeśli jest zbieraniem kwitów na partnera. Jeśli oczekuję wzajemności? Luba Szawdyn: To już nie jest poświęcenie, ale łobuzerstwo. Działanie przeciw związkowi. Kiedy przychodzą do mnie pary w kryzysie, pierwsze, o co pytam, to właśnie o zbieranie kwitów na siebie wzajemnie. Jeśli się okaże, że wypatrujemy najmniejszych szczegółów, aby przywalić partnerowi, wiem, że poziom złości jest kryminalny, że za chwilę użyty zostanie sztylet. Jest taka instytucja jak separacja. Polecam ją w takich sytuacjach. Bo tu, chwilowo, nie ma miejsca na rozmowę. Siedzimy w piaskownicy i sypiemy sobie w oczy piachem. Poza zapaleniem spojówek nic z tego nie wyniknie. Zgoda, poświęcanie się jest bardzo przyjemne, ale czy nie do pewnego momentu? Jeśli nie spotykam jego przejawów z drugiej strony, nie czuję się dobrze. Luba Szawdyn: To jest rodzaj manipulacji, którą z namiętnością uprawiamy w związku. Manipulujemy samym sobą. Wkładamy siebie w rolę cierpiętnika. Często za taką postawą kryje się purchawka złożona z pychy i złości. Wszystko między ludźmi jest do przegadania. W każdej relacji obowiązują jakieś zasady. Ustalamy je wspólnie. Musimy wiedzieć, po co jesteśmy razem, po co coś robimy, jakimi siłami dysponujemy. To znaczy: kto sprząta, kto robi zakupy, kto prowadzi rachunki? Luba Szawdyn: Dokładnie tak, ale tu jest pewna pułapka – mylimy zasady z podziałem obowiązków. Zasadą jest na przykład to, że lubimy porządek, w naszym domu jest czysto. Do tej zasady potrzebny jest podział obowiązków. Więc każdy bierze ich na swój grzbiet tyle, żeby ta zasada mogła być realna. Jednak każde z partnerów czuje, że pracuje na rzecz wspólnie ustalonych reguł. Przy takim sposobie działania tymczasowe, awaryjne zastępowanie się czy wymienianie w wykonywaniu poszczególnych obowiązków nie jest kłopotem. Nie rodzi frustracji. Problem jest wtedy, kiedy my już od samego początku siebie wzajemnie oszukujemy. To znaczy, udajemy, że łączą nas te same zasady. On udaje, że bliskie jest mu równouprawnienie, a w rzeczywistości preferuje skrajnie patriarchalny model rodziny. Ona nachyla się nad każdym wózkiem i uśmiecha się do każdego napotkanego dziecka, kiedy idą razem z partnerem na spacer, a w głębi duszy marzy o tym, aby przez najbliższe lata rozwijać się zawodowo. Zakładamy maski, piszemy fikcyjne CV i liczymy na cuda, na spełnioną miłość. Jeśli chociaż jedno jest odrobinę bardziej dojrzałe, to zada w końcu słuszne pytanie. Na przykład zapyta: „Po co się tak ubrałaś? Dlaczego się na tym spotkaniu tak histerycznie śmiałeś? Widzę cię dwie albo trzy, która ty to jesteś ty?”. Jeśli takie pytania nie padną, można spodziewać się katastrofy. Słyszałam kiedyś nawet taką wypowiedź pewnej dziewczyny: „On jest taki fantastyczny, Doktor Jekyll i pan Hyde”. Zbaraniałam! „To za którego ty wychodzisz?”, zapytałam. Usłyszałam: „Nie wiem”. Ludzie lubią się przebierać, ryzykować, kłamią na potęgę. Z tak grubym makijażem chyba ciężko o prawdziwą bliskość między ludźmi. Luba Szawdyn: Powiem tak: jeśli ludzie nie oprzytomnieją i nie zmyją z siebie tej sztuczności, nie ma szans na bliskość. A czy nie jest tak, że my jej dzisiaj potężnie się boimy? Kojarzymy ją z oddaniem swojej niezależności, z zatraceniem się, podporządkowaniem, więc przed nią na oślep, szkodząc związkowi, uciekamy? Luba Szawdyn: Dlatego tak się dzieje, że ludzie nie rozumieją, co znaczy bliskość, co znaczy być blisko. Takie rzeczy wyszły z mody. Kiedy słyszałaś ostatnio, by ktoś powiedział, opisując jakąś relację: „Jaka ciepła atmosfera tam panuje”? Ludzie mogą być zajęci swoimi sprawami, ale w powietrzu czuć ciepło. Bliskość nie jest w dotyku, bliskość nie jest w uprawianiu seksu, nie jest we wspólnym koncie. Głęboka, ugruntowana bliskość jest w serdeczności, w ciszy, w spokoju, w zaciekawieniu drugim człowiekiem. Bliskość jest w tym, że ktoś wraca do domu kompletnie przemoknięty i ktoś pochyla się w przedpokoju, i pomaga mu zdjąć buty pełne wody. Nie pyta z pokoju: „Pomóc ci?”, tylko podchodzi i to robi. Zwyczajnie. Bliskość to jest uważność, to jest gotowość, a nie zaprzedanie duszy. Dlatego właśnie ta prawdziwa bliskość nie wyklucza wolności? Mówię raczej: „Jestem tu, obok ciebie, bo tego chcę, to mój wolny wybór”. Luba Szawdyn: Jesteśmy oddzielnymi bytami, ale jesteśmy na siebie nastawieni, czujni. Dobrego związku nie obrazują dwie dłonie splecione w bardzo mocnym uścisku. Dobry związek to dwa oddzielne ramiona, wyrastające z różnych korzeni, mające różne źródła, które stykają się delikatnie dłońmi, a czasami nawet opuszkami palców. Świadomość inności sprawia dodatkowo, że nie ustaje ciekawość siebie. A dłonie stykają się, bo tego chcą. Nikt się tu nie dusi, nikt nikim nie zawładnął. Nikt nikomu niczego nie blokuje. Ale czasem swoimi potrzebami ingerujemy w wolność drugiego człowieka. Jeśli chcę iść na studia podyplomowe, w tym czasie mój partner musi np. zająć się dziećmi. Pytam go o zgodę? Luba Szawdyn: Mówię mu, że to jest dla mnie ważne. Jeśli przeszkadza mu moja potrzeba rozwoju, pytam, czy chciałby ode mnie, w odwrotnej sytuacji, dostać taką odpowiedź? Nie chciałby. Dojrzała więź nie stosuje takich zakazów. Nie wyciąga ręki po to, aby coś zabrać, wyciąga ją po to, aby w relację coś włożyć. Luba Szawdyn: Najpiękniejszy jest świat, kiedy mamy możliwość ofiarowywania. Pod warunkiem że każdy „uczestnik” miłości dba o sprawiedliwość. O to, aby nie załatwiać sobie niczego drugim człowiekiem. Aby traktować się podmiotowo. Jeśli ja mam potrzebę rozwijania się, a mój partner rozrywania się, nie ma w tym nic złego. Bo kochać to ufać. W mądrym związku na każdą potrzebę znajdzie się miejsce. Związek to nie jest rozbudowane poczucie własności każdego z partnerów. To nie jest więzienie. Wracam do domu, bo chcę, wracam do niej/niego, bo chcę, a nie, bo muszę. Nie puszczam jej/jego ręki, bo chcę iść jedną drogą.
Zdrada, zdrada! Czyli jak nie ulec czyhającym na nas pokusom
Bądźmy szczere: nawet szczęśliwa mężatka miewa apetyt na flirt czy romans. Jednak pragnienie, marzenie – dopóki żyje tylko z naszej wyobraźni, nie jest jeszcze realnym życiem. Ważne jest, jak sobie z nim radzimy? A są sposoby, by zminimalizować ryzyko zdrady – twierdzą psycholodzy.
Sposób w jaki radzimy sobie z fizycznymi pokusami, zależy od temperamentu i umiejętności kontrolowania emocji, a także... od ilości wypitego alkoholu. Owszem, romans, czy „skok w bok” bywają przyjemne. Myślimy: „Jeśli nie pójdę na całość – nie przeżyję przygody, coś stracę”. Ale prawda jest taka, że gdy ulegnę, to stracę więcej: pojawi się poczucie winy, nie każda z nas poradzi też sobie ze świadomością, że oszukała stałego partnera. Dlatego, nim wylądujemy w ramionach przygodnego boga seksu, warto przećwiczyć „na sucho” kilka typowych sytuacji, by w razie czego na czas się z tych objęć wymknąć... Idziesz na imprezę bez męża, który nagle musiał wyjechać. A tu – co za traf! Spotykasz mężczyznę, który obsypuje cię komplementami i daje wszystko, czego ten leniwy mruk, twój stały facet, dawać ci nie chce: zachwyt, uwagę, poczucie, że jesteś wyjątkowa. I jak tu zrezygnować z takiej pokusy? Słowa nieznajomego adoratora trafiają w nasze potrzeby, bo wszystkie łakniemy zachwytu, jak powietrza. Który facet po paru latach związku mówi do swojej kobiety, na przykład: „Masz w sobie tajemnicę, którą chciałbym odkryć”! Taki tekst może wygłosić tylko inny mężczyzna. Nie trzeba z góry zakładać, że kłamie. Nie powinnyśmy się dać się łapać na lep słodkich słówek, ale zawartego w nich komplementu nie musimy odrzucać. Co w takim razie robić? – Trzeba nauczyć się z dystansem przyjmować słowa zachwytu – radzi Danuta Gruszczyńska, terapeutka rodzinna. Wierzyć, ale nie reagować działaniem. Jeśli znasz siebie i wiesz, na przykład, że łatwo ulegasz pokusom, a nie chcesz zaszkodzić swojej sytuacji rodzinnej, to... po prostu nie chodź sama na imprezy. A gdy już pójdziesz, to się pilnuj. Nie rozważaj, jakie są intencje tego pana, tylko bądź świadoma, czego sama chcesz. Jakie są twoje priorytety. Gdy uznasz, że sytuacja wymyka się spod kontroli, po prostu zamów taksówkę, weź palto i wracaj do domu. Na spotkaniu klasowym spotykasz miłosc z dawnych czasów. Czujesz, ze to uczucie wraca... Ta sytuacja jest groźniejsza niż poprzednia. Dlaczego? – Patrząc w oczy dawnego chłopaka, masz wrażenie, że coś cię ominęło. Z tym człowiekiem byłoby ci lepiej, ciekawiej niż w pełnym rutyny i życiowych trudów małżeństwie – tłumaczy terapeutka. Od takiego myślenia tylko krok do idealizacji pierwszej miłości. Jest jeszcze trudniej, jeśli w dawnych czasach nie skonsumowaliście związku, bo zaczynasz fantazjować: „A może z nim byłoby tak, jak sobie wymarzyłam?”. Nie ma co robić sobie złudzeń: jeśli ulegniesz, zapewne przeżyjesz rozczarowanie, bo i ty jesteś teraz na innym życiowym etapie, i ten człowiek też jest już kimś innym. Załóżmy jednak, że ogarnie was miłosne szaleństwo – i pójdziecie na całość. Co dalej? – Doświadczenie życiowe podpowiada, że żaden wariant nie jest „wygodny”. Idziecie do łóżka i jest cudownie. A potem przez kolejne miesiące żałujesz, że kiedyś z nim nie zostałaś. A jeśli seks jest kiepski? Pozostaje niesmak, że uległaś iluzji. Miłe dotąd wspomnienia ze szkolnych czasów, owszem, pozostają, ale teraz są już, przyznasz, lekko zbrukane – mówi Gruszczyńska. Jak więc postąpić, gdy szykujesz się na spotkanie z dawną miłością – i nie ma pewności, jak zareagujesz? Poproś, żeby mąż przyjechał po ciebie, na przykład, o 24.00. I nie pij – alkohol skraca dystans. Jedziesz w delegacje z szefem lub kolega z pracy. Idziecie na kolacje – oczywiście zakrapianą. Sytuacja zależności służbowej jest bardzo trudna. Jeśli szef się zaleca, a kobiecie się to nie podoba, może po prostu zabrać walizkę i wrócić do domu. Ale jeśli ta sytuacja ją pociąga? Zmieniając otoczenie, sami stajemy się odrobinę inni. – Nowe miejsce i ludzie tworzą iluzję nowego świata, w którym łatwiej podejmujemy ryzykowne decyzje – łatwiej przychodzi nam też zdrada. Trzeba to wiedzieć, zwłaszcza, jeśli na taki wyjazd służbowy wybierasz się po raz pierwszy. Z drugiej strony jest to sytuacja łatwiejsza, by oprzeć się pokusie – o ile wyznajemy zasadę, że nie romansujemy w pracy – mówi Danuta Gruszczyńska. Taki romans to droga donikąd, bo przełożony jest człowiekiem, od którego jesteś zależna. Ryzykujesz utratę pracy, ale to dla wielu osób bardzo silny antyafrodyzjak. Warto trzymać dystans: pilnować, by nie przebywać z szefem czy kolegą tuż obok długo i bardzo blisko. Bezpieczniej jest zamieszkać w innym hotelu lub na innym piętrze. Nie zostawaj do późna na kolacji, nie daj się odprowadzić pod drzwi pokoju. W ten sposób ograniczamy okazje ułatwiające zdradę. ZDRADZIŁAŚ... MÓWIĆ CZY NIE? KAŻDY PRZYPADEK JEST NIECO INNY: ❥ Nie mówić, jeśli wiesz, że to nic nie znaczący „skok w bok” (i doszło do niego, bo np. przeholowałaś z alkoholem). Lepiej uporać się z problemem samodzielnie, oszczędzając partnera. To tzw. „mniejsze zło”. ❥ Mówić, jeżeli zdrada zmieniła cały stosunek do życia. Często takie „pójście na całość” jest konsekwencją narastającego kryzysu w związku. Wtedy, razem z partnerem, trzeba uporać się z problemami, które wcześniej były „zamiatane pod dywan”. Warto w takiej sytuacji skorzystać z pomocy terapeuty, który pomoże nam zrozumieć, czego w związku zabrakło i jak można go naprawić. Albo... podjąć decyzję o rozstaniu. ❥ Nie mówić, jeśli wiemy, że partner nie wytrzyma takiego ciosu i swoją szczerością zniweczymy szanse na dalsze wspólne życie. ❥ Mówić, jeśli wiemy że partner i tak się dowie. Lepiej, by usłyszał to z ust partnerki, wraz z jej wyjaśnieniem – niż od „życzliwych”.
Twój ukochany wpadł na pomysł, aby tego lata wyruszyć na wakacje bez ciebie? Jesteś przerażona i wymyślasz sto powodów, dla których nie powinien tego robić? My podajemy pięć (twardych) argumentów na „tak!”...
ZEW WOLNOŚCI Słyszałaś o zasadzie, która mówi, że „wszystko, co odpierasz, napiera”? Zgodnie z nią, im bardziej będziesz utrudniała mu wyjazd, tym większą będzie miał na niego ochotę. Na dodatek, kiedy już „zerwie sie ze smyczy” oraz poczuje zew wolności, może porządnie zaszaleć, nie myśląc o konsekwencjach. Jeżeli natomiast od razu zgodzisz sie na męską wycieczkę (zaskakując go pozytywnie), pomożesz mu się spakować i ucałujesz na pożegnanie, to może wcale nie będzie chciał wyjeżdżać... TYLKO TY! Związek to nie danie główne, tylko deser. Daniem głównym dla samej siebie powinnaś być TY – nie sposób się z tym twierdzeniem nie zgodzić. Kiedy „deser” wyjedzie na deskę z kolegami, będziesz miała czas na własne przyjemności oraz potrzeby. Potraktuj ten okres jak święto i maksymalnie go wykorzystaj. Umów sie z przyjaciółkami na kolacje, a potem na tance. Idź na fitness, do fryzjera lub spędź cały dzień na kanapie z ukochanymi filmami. Poczuj sie dobrze w swoim towarzystwie! Z WZAJEMNOŚCIĄ Robert B. Cialdini, profesor psychologii, autor książki „Wywieranie wpływu na ludzi”, jest twórca bardzo znanej reguły wzajemności. Na czym ona polega? Reguła ta mówi, że zawsze w jakiś sposób rewanżujemy się za to, co otrzymujemy. Często „zysk” jest dużo większy od nakładu sił. Skuteczna taktyka jest danie komuś czegoś, zanim on o to poprosi. Zgodnie z powyższym, powinnaś nie tylko z uśmiechem przystać na jego samotne wojaże, ale sama je zaproponować. Będzie miał wobec ciebie „dług wzajemności”. ZALETY ROZŁĄKI „Tęsknota zwiększa miłosne zapały tylko, jeśli nie trwa zbyt długo” – ktoś kiedyś mądrze powiedział. Szczególnie jeżeli mieszkacie razem, widujecie się codziennie, dobrze zrobi wam tydzień rozłąki – korzystnie wpłynie zwłaszcza na wasze libido. ZAUFANIE Dlaczego panicznie boisz sie jego samotnego wyjazdu? Jeżeli powoduje tobą strach przed zdrada, warto zrobić dwie rzeczy. Po pierwsze, z miłością poproś go, aby uważał na ilość wypijanych drinków. Po drugie, uświadom sobie, że jeżeli będzie chciał, może cię zdradzić zarówno w waszym wspólnym łóżko, jak i na wypadzie z kumplami do Egiptu. Prawdziwe zaufanie bowiem powinno być bezwarunkowe i niezależne od szerokości geograficznej czy okoliczności.
Uważaj! To może zniszczyć waszą przyjaźń
Najbardziej nawet zażyła, serdeczna znajomość staje pod znakiem zapytania, kiedy pojawia się w niej zazdrość, zawiść, niezdrowa rywalizacja i nieufność.
Na każdą przyjaźń czyha wiele podstępnych pułapek. I choć znacie się od zawsze, niejedno razem przeżyliście, pewnego dnia może się okazać, że wasz pakt dusz nie oprze się kryzysowi. Na przykład twoja przyjaciółka niespodziewanie awansuje, podczas gdy ty właśnie stracisz pracę; albo rozjedziecie się w różne strony świata i wasz kontakt się urwie. Może też się zdarzyć, że z najbliższym kumplem przekroczycie granicę pomiędzy przyjaźnią i czymś więcej i - już nic nie będzie tak jak dawniej. Poza tym z upływem czasu ludzie się zmieniają. Tworzą nowe hierarchie wartości, nabierają nowych upodobań, inaczej patrzą na świat. To często sprawia, że dawni przyjaciele przestają się rozumieć. Ale czy trudne chwile muszą oznaczać koniec wieloletniej znajomości? Jak przetrwać kryzys Psycholodzy twierdzą, że jeśli bliscy ludzie potrafią ze sobą szczerze rozmawiać, mają odwagę przyznać się do błędów, wyrzucić z siebie żale i pretensje, ze spokojem znieść krytykę - to ich drogi wcale nie muszą się rozejść. Wręcz przeciwnie, ich związek może wyjść z kryzysu jeszcze silniejszy. Bo prawdziwa przyjaźń jest niczym skała, która potrafi oprzeć się najpotężniejszym wichrom i burzom. Wspólny biznes nie popłaca EWELINA: Dwa lata temu Robert, mój najserdeczniejszy kolega, zaproponował, byśmy założyli razem firmę cateringową. Oboje nie mieliśmy stałej pracy, więc uznałam to za świetny pomysł. Nawet przez chwilę nie pomyślałam, że może być początkiem końca naszej przyjaźni. Znaliśmy się przecież od lat, mieliśmy do siebie pełne zaufanie. Niestety, już w pierwszych dniach okazało się, że w wielu sprawach mamy zupełnie odmienne zdanie, ale na początku szło głównie o drobiazgi. Problemy pojawiły się, gdy nasza firma zaczęła przynosić zyski. Mój wspólnik każdą zarobioną złotówkę chciał inwestować w rozwój biznesu, a ja wolałam działać ostrożnie, bałam się kredytów. Pewnego dnia okazało się, że Robert, bez porozumienia ze mną, wzięł w leasing dostawczy samochód i zatrudnił dziewczynę do pomocy. Choć byłam wściekła, starałam się spokojnie wyłuszczyć mu moje argumenty, ale on jakby niczego nie rozumiał. Mówił, że firmę mam w nosie, że nie znam się na interesach. Z dnia na dzień było między nami coraz gorzej. Przyjaciel lekceważył mnie na każdym kroku, sam decydował o wszystkich sprawach, traktował mnie jak pracownika, a nie wspólniczkę. Efekt jego rządów okazał się opłakany - przeinwestował i popadliśmy w olbrzymie długi. Ale nawet wtedy nie chciał się przyznać do błędu; twierdził, że wszystko to moja wina. Od tamtej pory nie rozmawiamy ze sobą. Tak skończyła się nasza dziesięcioletnia przyjaźń. NASZYM ZDANIEM: Interesami i przyjaźnią rządzą zupełnie inne prawa. Dlatego zwykle nawet bliskie znajomości nie sprawdzają się, gdy w grę wchodzą pieniądze. Zanim przyjaciele zdecydują się na wspólne przedsięwzięcie, powinni ustalić warunki współpracy, podział obowiązków, zadań i zysków. Tylko wtedy można osiągnąć wspólny sukces i nie stracić przyjaźni. Łóżkowa przygoda DOROTA: Taki kumpel jak Kamil to skarb. Zawsze gdy miałam jakiś kłopot, zwierzałam się właśnie jemu. Był lepszym słuchaczem niż niejedna przyjaciółka. Mogłam wypłakać mu się w mankiet i zawsze liczyć na jego pomoc. Nasz układ nie miał żadnych podtekstów erotycznych, tak mi się przynajmniej wydawało. Tamtej nocy uczyliśmy się razem do sesji. Nagle Kamil przytulił mnie, pogłaskał, pocałował, a potem... No cóż, zrobiliśmy to. Rano obudziłam się z potężnym kacem. On chyba też. Od tego dnia między nami nie jest już tak jak dawniej. Właściwie obydwoje się unikamy. Chciałabym o tym z nim porozmawiać, ale co mam mu powiedzieć? Że żałuję? To go zrani. Boję się też, że rozbudzę w nim jakieś nadzieje, a ja chcę się z Kamilem jedynie przyjaźnić. NASZYM ZDANIEM: W przyjaźni między kobietą a mężczyzną trzeba trzymać zmysły na wodzy i starać się unikać dwuznacznych sytuacji. Warto wybadać, czy ze strony kumpla chodzi tylko o przyjacielski układ, czy o flirt. Nawet jeśli przydarzy się chwila zapomnienia, można jeszcze uratować przyjaźń. Konieczna jest jednak rozmowa i wspólne podjęcie decyzji, co dalej. Zawodowy sukces MARZENA: Z Agatą znamy się i przyjaźnimy od zawsze. Po studiach ona zatrudniła się w naszym miasteczku, a ja postanowiłam dojeżdżać do odległego o 20 km miasta, gdzie udało mi się zatrudnić w firmie wydawniczej. To była dobra decyzja. Dziś mam kierownicze stanowisko, nieźle zarabiam. Niestety, kiedy zaczęło mi się powodzić, Agata zmieniła się nie do poznania. Każde nasze spotkanie oznacza jej ciągłe żale i narzekania. I cały czas słyszę: "Tobie to dobrze". Czuję, że ma do mnie pretensje o zagraniczne wakacje, wyremontowany dom, kupiony nowy samochód. My, papużki nierozłączki, przestałyśmy się rozumieć. Agata jest coraz bardziej zazdrosna, nieprzyjemna, złośliwa. O ostatnim awansie i podwyżce nawet jej więc nie wspomniałam. NASZYM ZDANIEM: Prawdziwy przyjaciel wspiera swego kumpla nie tylko w chwilach złych, ale i w dobrych. Potrafi cieszyć się z jego sukcesów tak jak ze swoich. Nie jest to łatwe, ale warto stłumić w sobie zazdrość o karierę i powodzenie finansowe. Jeśli bowiem przyjaźni towarzyszy rywalizacja, to wcześniej czy później pojawia się też zawiść i rozgoryczenie. Pożyczki to ogromne ryzyko IWONA: Baśka zawsze zachowywała się jak mała dziewczynka. Nigdy niczego nie planowała, żyła z dania na dzień i zazwyczaj wydawała więcej, niż zarabiała. Nic więc dziwnego, że często brakowało jej pieniędzy na rachunki. Kilka razy próbowałam przemówić jej do rozsądku, ale ona zawsze bagatelizowała finansowe kłopoty. "Pieniądze są po to, żeby je wydawać" - mówiła i... pożyczała ode mnie. Na zwrot długu zwykle czekałam tygodniami. Coraz bardziej mnie to irytowało, w końcu więc postanowiłam raz na zawsze skończyć z tymi pożyczkami. Powiedziałam Basi, że nie jestem jej sponsorem i że nie pożyczę jej ani złotówki, dopóki nie ureguluje poprzednich długów. I co na to moja przyjaciółka? Śmiertelnie się obraziła, odwróciła na pięcie i tyle ją widziałam. Kilka dni później dostałam od niej potwierdzenie dokonania przelewu, z dopiskiem: "Z nami koniec. Nigdy nie byłaś moją prawdziwą przyjaciółką. Na szczęście mam wokół siebie ludzi, dla których jestem ważniejsza niż pieniądze". Od tej pory Baśka nie odbiera moich telefonów, a kiedy przypadkowo spotkałyśmy się na ulicy, demonstracyjnie przeszła na drugą stronę. Wspólna znajoma doniosła mi, że Baśka opowiada wszystkim dookoła, jaka to ze mnie sknera i materialistka. Żałuję, że tak się stało. Choć jesteśmy jak ogień i woda, Baśka była dla mnie naprawdę bliską osobą. Może nie powinnam upominać się o pieniądze. Ale czy w imię przyjaźni miałam pozwolić się wykorzystywać? NASZYM ZDANIEM: Nawet największa zażyłość nie upoważnia do wykorzystywania drugiej osoby. Oczywiście, bliscy ludzie powinni sobie pomagać w tarapatach finansowych, ale przyjaźń zakłada też w stosunku do siebie lojalność i uczciwość. Jeśli ktoś tego nie rozumie, to po prostu nie zasługuje, aby obdarzyć go zaufaniem i przyjaźnią.