Medytacja kwantowa, czyli jak być zamiast myśleć. Jak działa jedna z najnowszych technik medytacyjnych?
Medytacja kwantowa jest nową formą medytacji, która czerpie z fizyki kwantowej i wywołuje sporo emocji. Pomaga otworzyć się na życiowe zmiany i popycha do działania. Zobacz, jakie są korzyści medytacji kwantowej i jak przeprowadzić ją krok po kroku. To innowacyjna metoda, dzięki której możesz doświadczyć wiele dobrego.
W tym artykule: Co to jest medytacja kwantowa? Medytacja kwantowa krok po kroku Medytacja kwantowa jest techniką, która wzbudza wiele kontrowersji. Choć ma grono swoich zwolenników, wciąż nie brakuje osób, które są wobec niej sceptyczne. Jest przy tym dość tajemnicza i trudna do wyjaśnienia, a podczas jej praktykowania, trzeba otworzyć się na rzeczy, które mogą nie dawać się uchwycić rozumem. Wyjaśniamy, jak krok po kroku powinna wyglądać medytacja kwantowa i jak możesz z jej pomocą manifestować zmiany w swoim życiu. Co to jest medytacja kwantowa? Medytacja kwantowa jest jedną z najnowszych form medytacji. Stanowi ona odpowiedź na rosnące zainteresowanie fizyką kwantową i stara się połączyć tę naukę z technikami relaksacyjnymi pochodzącymi ze wschodu. Dziedzina nauki, jaką jest fizyka kwantowa, zajmuje się badaniem zachowania materii i energii w bardzo małej skali, w której przestają działać reguły standardowej fizyki. Choć jest to prężnie rozwijająca się gałąź nauki, wciąż wiele rzeczy pozostaje niewyjaśnionych, a naukowcy dalej pracują nad odpowiedziami i na najważniejsze pytania. Medytacja kwantowa inspirowana tą gałęzią nauk ścisłych znacznie różni się od tego, co najczęściej pojawia się w naszych głowach, kiedy myślimy o medytacji. W przeciwieństwie do bardziej klasycznych form tej praktyki duchowej nie wymaga od nas robienia zupełnie niczego. Choć może się to wydawać nieco zaskakujące, w działaniu tym, a raczej w braku działania, kryje się głęboki sens. Zobacz także: Medytacja na odchudzanie – mit czy hit? W jaki sposób medytacja może wpływać na utratę wagi? Medytacja na odchudzanie pomoże Ci pozostać na dobrej drodze do zrzucenia zbędnych kilogramów. To technika relaksacyjna, która wpływa pozytywnie na stan zdrowia psychicznego i fizycznego. Dzięki niej poczujesz więcej energii do działania i uspokoisz nerwy. To wszystko przełoży się na zachowanie szczupłej sylwetki i dobrego zdrowia. Zobacz, na czym dokładnie polega medytacja na odchudzanie. Jak działa medytacja kwantowa? W pewnym sensie medytacja kwantowa ma sporo wspólnego z manifestacją, a regularne praktykowanie jej może pomóc nam wprowadzić do naszego życia poważne zmiany i otworzyć nas na działanie, które wepchnie nasze życie na wymarzone tory. Jednocześnie czerpie ona również z technik takich, jak medytacja miłującej dobroci, której celem jest wywołanie w nas uczucia radości. Jednym z jej głównych celów jest bowiem czysta zabawa i radość z uczestniczenia w procesie. Podstawą tej techniki jest brak wysiłku. Filozofia, jaka za nią stoi zakłada, że już teraz masz wszystko, co jest ci potrzebne, aby cieszyć się życiem. Niezależnie od tego, w jakim punkcie jesteś, twoja egzystencja jest pełna znaczenia i kompletna. Medytacja kwantowa ma pomóc ci uświadomić to sobie, a tym samym dać ci spokój i pewność siebie, które pozwolą ci odzyskać kontrolę nad twoim życiem. Korzyści medytacji kwantowej Medytacji kwantowej przypisuje się podobne właściwości, co innym klasycznym nurtom medytacyjnym. Wiele z tych zalet jednak jest dość specyficznych. Do głównych z nich należą: wyciszenie umysłu; redukcja stresu; wyciszenie stanów zapalnych w organizmie; poprawa samopoczucia; pomoc w nadaniu naszemu życiu pożądanego przez nas obrotu; wzrost poczucia własnej wartości; pomoc w przejściu przez proces zmiany; otwiera umysł na nowe możliwości. Warto podkreślić, że osoby, które praktykują medytację kwantową, stawiają największy nacisk na jej możliwości fizycznego uzdrowienia ciała. Pamiętaj, że medytacja, choć jest pomocna w procesie wychodzenia z niektórych dolegliwości, nie może być traktowana jako ekwiwalent kompleksowego leczenia i farmakoterapii. Zagrożenia medytacji kwantowej Medytacja kwantowa to niezwykle intrygująca technika, która może przynieść wiele korzyści zarówno ciału, jak i psychice. Nadmienić należy jednak, że nie jest ona pozbawiona wad. Główną z nich jest to, że jest to bardzo nowatorska metoda, która nie została jeszcze, w przeciwieństwie do klasycznej medytacji, przebadana przez naukowców. Jej skuteczność stwierdzić można jedynie na podstawie deklaracji osób, które twierdzą, że metoda ta zadziałała w ich wypadku. Zobacz także: Medytacje na sen mogą pomóc w walce z bezsennością. Jak medytować, aby poprawić jakość swojego snu? Medytacje na sen oczyszczają umysł i rozluźniają ciało. To techniki relaksacyjne, których celem jest przygotowanie Cię do spokojnego i głębokiego snu. Zobacz, jak przeprowadzić medytację krok po kroku i poczuć się znacznie lepiej. Poznaj wszystkie tajniki i rodzaje medytacji, które możesz wykonać przed snem. W związku z brakiem danych trudno też o informacje, takie jak optymalny czas trwania i zalecana częstotliwość praktyki. W związku z tym należy podchodzić do niej szczególnie ostrożnie. Zalecamy przerwanie praktykowania, jeśli zauważysz u siebie jakiekolwiek negatywne skutki. Podkreślić należy też, że wbrew pozorom nierobienie niczego i uwolnienie umysłu od myśli nie jest wcale prostym zadaniem. Medytacja kwantowa może być ciekawym eksperymentem, na który jednak nie powinny decydować się osoby, które dopiero zaczynają. Zdecydowanie polecamy tę technikę medytacyjną tym z nas, które mają już nieco więcej doświadczenia. Medytacja kwantowa krok po kroku Medytacja kwantowa czerpie z technik relaksacyjnych i może w niektórych aspektach przypominać bardziej klasyczne formy jak na przykład medytacja zen. Zdecydowanie więcej ma jednak wspólnego ze swoistym ćwiczeniem filozoficznym, którego celem jest gruntowna zmiana naszej perspektywy. Medytacja kwantowa ma przenieść naszą uwagę z myśli, na samoświadomość istnienia i bycia. Choć brzmi to skomplikowanie, w gruncie rzeczy można podsumować to prostym hasłem “Bądź, a nie myśl”. Gdziekolwiek jesteś, zamknij oczy. Medytację tę możesz wykonać w dowolnym miejscu i momencie dnia. Zacznij obserwację swoich myśli. Nie oceniaj ich i nie analizuj, lecz po prostu zauważaj i puszczaj wszystko, co pojawi się w twojej głowie. Zadaj sobie kilka abstrakcyjnych pytań dotyczących twoich myśli. Na przykład, kto jest ich autorem i czy jesteś pewna, że pochodzą od ciebie? Może mają więcej wspólnego z wyuczonymi schematami niż z twoimi osobistymi przekonaniami. Zastanów się, czy mają smak, kolor, kształt itp. Otwórz oczy. Zastanów się nad tym, co działo się w twoim umyśle, kiedy szukałaś odpowiedzi na powyższe pytania. W tym czasie myśli powinny spowolnić, a nawet się zatrzymać. Gdy poczujesz, że udało ci się to osiągnąć, postaraj się wytrwać chwilę w tym stanie. W ten sposób uczysz się niemyślenia o niczym - w takich momentach możesz doświadczaj czystej radości, płynącej po prostu z tego, że jesteś. Zobacz także: Medytacja z aniołami – jak uzyskać duchowe przewodnictwo medytując z Aniołem Stróżem Medytacja z aniołami pomaga rozwijać duchowość i osiągnąć spokój. Dzięki niej można połączyć się z Aniołem Stróżem i czerpać z jego mądrości. Medytacja z aniołami skierowana jest dla wszystkich, niezależnie od wyznania. Manifestacja z pomocą medytacji kwantowej Manifestowanie z wykorzystaniem medytacji kwantowej ma zadziałać podobnie jak lepiej znana większości osób medytacja z intencją. Jeśli jednak chodzi o ścieżkę, która prowadzić ma do tego efektu, należy zwrócić uwagę na kilka znaczących różnić. Zacznij od wybrania bardzo konkretnej intencji, którą chciałabyś zamanifestować podczas bieżącej praktyki. Może to być np. wymarzony awans lub przyciągnięcie do swojego życia miłości. (Uwaga, nigdy nie manifestuj konkretnej osoby, lecz miłość jako taką!) Przejdź przez opisane w poprzednim akapicie kroki. Gdy uda ci się już dotrzeć do momentu, w którym powinnaś odczuwać czystą radość z bycia, spróbuj przywołać do siebie uczucia, które wypełniają cię na myśl o tym, że twoje pragnienie się spełniło. Może to być dość trudne, ponieważ nie powinnaś myśleć o tej rzeczy, a jedynie poczuć emocje z nią związane, na przykład, spokój, ekscytację itd. Staraj się poczuć tak, jakby to, o czym myślisz, działo się dokładnie w tym momencie. Pozostań w tym stanie tak długo, jak będziesz tego potrzebować lub przerwij, gdy zorientujesz się, że zaczynasz rozumowo rozważać przedmiot swoich manifestacji. Co szczególnie ważne, pamiętaj, że tego rodzaju praktyki pomagają ci skoncentrować umysł na celu i otworzyć się na nowe drogi, które mogą prowadzić do realizacji marzeń. Sama manifestacja, wykonana z nawet największym zaangażowaniem, nie załatwi za ciebie sprawy.
Medytacja zen to nie tylko praktyka relaksacyjna, to styl życia. Jak osiągnąć zen?
Medytacja zen ma prowadzić do osiągnięcia duchowej równowagi oraz stanu wewnętrznego spełnienia i spokoju. Wywodząca się z buddyzmu praktyka zachęca do poznania natury świata i jego zrozumienia. To droga, która prowadzi do doświadczenia stanu zen. Jest to najważniejszy moment medytacji, w którym następuje absolutne oświecenie. Jak osiągnąć ten stan i w jaki sposób praktykować medytację zen?
W tym artykule: Co to jest medytacja zen? Medytacja zen: jak zacząć? Medytacja zen: praktyka Medytacja zen dla chrześcijan Zasady zen w mieszkaniu Medytacja zen kojarzyć może nam się z buddyjskimi mnichami, którzy godzinami siedzą bez ruchu, mrucząc pod nosem kolejne mantry. Ile wspólnego ma ten obraz z tym, jak faktycznie wygląda medytacja zen i czy koniecznie trzeba udać się do Tybetu, aby zgłębić jej tajniki? Wyjaśniamy, co to jest zen i jak go osiągnąć – nie tylko w trakcie medytacji, ale też w życiu codziennym. Co to jest medytacja zen? Medytacja zen jest praktyką medytacyjną wywodzącą się z buddyzmu. Jej głównym celem jest osiągnięcie oświecenia, zrozumienie natury naszego własnego umysłu oraz otaczającego nas świata. Nazywane jest to powszechnie satori lub kensho, a stan ten opisuje się jako nagłe zrozumienie lub przebudzenie. To zaś prowadzić ma nas do uwolnienia się od cierpienia i osiągnięcia wewnętrznej równowagi. W praktyce tej medytująca osoba siedzi zazwyczaj w pozycji lotosu lub pół lotosu. Uwaga powinna być w pełni skupiona na oddechu lub na wybranej zagadce filozoficznej, którą medytujący wybiera do rozważenia. Praktyce tej często towarzyszy również śpiewanie mantr, z których najpopularniejszą jest manta Om. Pokrewną praktyką jest medytacja zazen. Na czym polega buddyzm zen? Buddyzm Zen, znany również jako chan w Chinach, seon w Korei i thien w Wietnamie, to jedna z głównych szkół buddyzmu. Jego filozofia i praktyki koncentrują się wokół dążenia do oświecenia, doświadczania przebudzenia duchowego, osiągnięcia stanu spokoju umysłu i pogłębiania swojego zrozumienia dla rzeczywistości. Główne cechy buddyzmu zen to: Regularna medytacja i skoncentrowanie się na oddechu. Relacja nauczyciela z uczniem i przekazywanie wiedzy podczas osobistych nauk. W zgodzie z filozofią zen, medytacja prowadzona powinna przebiegać na żywo. Włączenie do medytacji kaonów, czyli zagadek, których zadaniem jest pomoc w osiągnięciu oświecenia. Przekonanie o tym, że oświecenie można osiągnąć w dowolnej chwili. Prostota i skromność w codziennym życiu – głównie dotyczy naszego otoczenia i ubioru, sposobów spędzania czasu. Co to jest stan zen? Stan zen jest w buddyzmie uważany za moment, w którym jednostka osiągnęła oświecenie – z tego też powodu bywa nazywany jako “stan oświecenia”. To moment, w którym doświadczamy zrozumienia prawdziwej natury rzeczy, podczas gdy nasz umysł jest całkowicie spokojny i skupiony. W stanie tym doświadczamy rzeczywistości bezpośrednio, dostrzegamy powiązania i subtelności, które umknęły nam wcześniej. Jesteśmy wolni od wszelkiego bólu i lęku związanego z niewiedzą. W stanie zen uwalniamy się również od naszego własnego ego, co pomaga nam zupełnie inaczej spojrzeć na siebie i całe swoje życie. Jednocześnie należy podkreślić też, że to właśnie osiągnięcie stanu zen jest głównym celem medytacji zen. Zobacz także: Mantry po polsku - czy warto śpiewać mantry w języku ojczystym? Mantry po polsku czy mantry w sanskrycie - oto jest pytanie. Wyjaśniamy, dlaczego większość specjalistów poleca śpiewanie mantr w oryginalnym języku oraz co możesz zyskać, a co stracić, jeśli mimo wszystko zdecydujesz się intonować je po polsku. Sprawdź, jak brzmią w tłumaczeniu najpopularniejsze mantry. Jak osiągnąć stan zen? Osiągnięcie stanu zen jest długoterminowym procesem, którego długość uzależniona jest od wielu czynników. Co ważne jednak należy zdawać sobie sprawę z tego, że stanu zen można doświadczyć, ale nie można wywołać go na siłę. Zaakceptuj również fakt, że może on pojawić się w dowolnym momencie, niekoniecznie podczas medytacji. Jeśli jednak będziesz żyć zgodnie z filozofią zen, wystąpienie pożądanego stanu będzie bardziej prawdopodobne. Oto kilka najważniejszych zasad, których powinnaś przestrzegać, jeśli chcesz osiągnąć zen. Medytacja to podstawa. Przede wszystkim powinnaś starać się być regularna i medytować przynajmniej kilka minut dziennie. Jak najczęściej praktykuj uważność w codziennym życiu. Staraj się być maksymalnie obecna w danej chwili, bądź świadoma swoich myśli, działań i emocji, ale ich nie oceniaj. Staraj się nie mieć żadnych konkretnych oczekiwań i nie nastawiaj się na efekt. W zen najważniejsza jest droga, zaś cel sam do ciebie przyjdzie. Znajdź sobie wspierające otoczenie. Możesz np. zapisać się grupy medytacyjnej lub poszukać ludzi o podobnych dążeniach, którzy będą wspierać cię w twoich działaniach. Znajdź nauczyciela zen, który będzie w stanie odpowiednio pokierować cię i pomoże ci znaleźć odpowiedzi na najważniejsze pytania. Jeśli chcesz, możesz też skorzystać z dodatkowych narzędzi medytacyjnych jak koany, poduszka medytacyjna lub mala (buddyjskie koraliki do medytacji); Wytrwałość to podstawa. Osiągnięcie stanu zen jest niezwykle trudne, dlatego nie zrażaj się, jeśli na początku będziesz mieć problemy ze zrelaksowaniem się lub skupieniem uwagi. Ćwicz dalej, a z czasem zauważysz postępy. Medytacja zen: jak zacząć? Osiągniecie stanu zen jest możliwe głównie właśnie dzięki medytacji. Ważne jednak jest, aby odpowiednio przygotować się do tej praktyki jeszcze zanim ja rozpoczniesz – zwłaszcza, że medytacja zen należy do jednej z najtrudniejszych. Wybierz odpowiednią porę dnia. Powinien być to moment, kiedy nikt nie będzie ci przeszkadzał. Najlepiej również, aby codziennie była to mniej więcej ta sama pora. Wybierz odpowiednie miejsce. Twój kącik medytacyjny nie musi być niczym szczególnym, może to być twoje łóżko lub ulubiony fotel. Ważne jednak jest, aby twoje otoczenie było czyste i harmonijne oraz, żebyś miała w nim poczucie bezpieczeństwa. Zadbaj o to, aby pokój, w którym medytujesz był dobrze przewietrzony i posprzątany. Możesz wprawić się w odpowiedni nastrój z pomocą dodatkowych akcesoriów takich jak świecie zapachowe, kadzidła, dzwonki itp. Nie jest to jednak punkt obowiązkowy. Na początek możesz spróbować siadu w pozycji zafu, czyli pozycji, w której praktykuje się ten rodzaj medytacji. Staraj się siadać w niej jak najczęściej, aż w końcu stanie się ona dla ciebie zupełnie naturalna. Medytacja zen: praktyka Obierz odpowiednią pozycję ciała. Usiądź na poduszce medytacyjnej w pozycji lotosu lub półlotosu, a ręce ułóż na kolanach dłońmi do sufitu. Przez cały czas staraj się mieć wyprostowany kręgosłup. Nie zamykaj oczu. Skieruj swój wzrok w podłogę w odległości około metra dwóch przed tobą. Medytowanie z otwartymi oczami jest cechą charakterystyczną medytacji zen – zapobiega odpływaniu myśli i pomaga się skupić. Skup całą swoją uwagę na oddechu. Skoncentruj się na tym, jak powietrze przepływa przez twoje ciało. Oddech nie musi być głęboki, ważne jednak, aby był spokojny i miarowy oraz abyś była go w pełni świadoma. Postaraj się nie myśleć o niczym konkretnym. Różne myśli będą pojawiać się w twojej głowie – obserwuj je, ale pozwalaj im płynąć, nie zatrzymując się na dłużej na żadnej z nich. Gdy uda ci się już wyciszyć umysł możesz dodać do praktyki śpiewanie mantr. Na wydechu wypowiadaj wybraną przez siebie mantrę, najlepiej pojedynczą sylabę. Staraj się maksymalnie ją przeciągnąć. Jeśli dopiero zaczynasz, praktykę powinnaś zakończyć po maksymalnie 15 minutach. Jeśli jesteś bardziej doświadczona, możesz wydłużyć ten czas, ale staraj się nie przekraczać 30 minut dziennie. Aby zakończyć, delikatnie porusz palcami u rąk i stóp, następnie przenoś ten ruch wyżej w górę kończyn. Ostrożnie przeciągnij się. Podziękuj sobie za tę praktykę i wstań, kiedy poczujesz się gotowa. Zobacz także: Medytacja z aniołami – jak uzyskać duchowe przewodnictwo medytując z Aniołem Stróżem Medytacja z aniołami pomaga rozwijać duchowość i osiągnąć spokój. Dzięki niej można połączyć się z Aniołem Stróżem i czerpać z jego mądrości. Medytacja z aniołami skierowana jest dla wszystkich, niezależnie od wyznania. Pamiętaj również, że niezależnie od poziomu twojego doświadczenia warto jest zasięgnąć rady u doświadczonego medytanta, który pomoże ci rozwiać swoje wątpliwości, doda otuchy, a przede wszystkim wychwyci i skoryguje ewentualne błędy. Medytacja zen dla chrześcijan Jeśli jesteś chrześcijanką i zastanawiasz się, czy medytacja zen jest właściwą drogą rozwoju duchowego dla ciebie, powinnaś mieć świadomość kilku najważniejszych kwestii. Medytacja ta wyrosła z buddyzmu i może zawierać elementy, które są zgodne z tą religią, zwłaszcza jeśli łączysz ją ze śpiewaniem mantr, które wielbią buddyjskie bóstwa. Przede wszystkim jednak jest to praktyka duchowa, a nie religijna i tylko od ciebie zależy, ile z niej weźmiesz dla siebie. Niektórzy chrześcijanie decydują się na praktykowanie medytacji zen, ponieważ pomaga ona zwiększyć swoją samoświadomość, pogłębić doznania religijne i otworzyć umysł i ciało na duchowe przeżycia. Ważne są również twoje intencje – czy chcesz zgłębiać praktyki religijne wschodu, czy planujesz raczej wykorzystać płynącą z nich naukę jako narzędzie do osobistego rozwoju. Co ważne, jednak jeśli czujesz się niepewnie i niekomfortowo z myślą, że jako chrześcijanka miałabyś praktykować medytację zen, to może to oznaczać, że nie jest to metoda dla ciebie. Nie ma w tym nic złego – najskuteczniejsza medytacja, to taka, która jest dopasowana do naszych potrzeb i przekonań. Zamiast tego możesz wypróbować chrześcijańskie formy praktyk duchowych jak na przykład medytacja ignacjańska. Zasady zen w mieszkaniu Praktyka medytacyjna jest jedną z podstawowych kwestii na drodze do życia w zgodzie z zen, jednak aby była w pełni skuteczna, powinnaś myśleć o tym bardziej całościowo. Zen to również zasady życia, które mogą pomóc ci zapanować nad przestrzenią, jaka cię otacza. Utrzymanie porządku wokół siebie pomaga utrzymać porządek w umyśle, dlatego zgodnie z filozofią zen medytacja i twoja przestrzeń życiowa są ze sobą ściśle powiązane. Główne zasady dotyczące tego, jak wprowadzić zen do swojego mieszkania to: Minimalizm - im mniej zbędnych przedmiotów tym lepiej. Zachowaj tylko to, co jest ci niezbędne. Stawiaj na naturalne materiały i kolory. Wybieraj solidne przedmioty dobrej jakości, które posłużą ci na lata. Zadbaj o odpowiednie oświetlenie - takie, przy którym będziesz mogła pracować i takie, przy którym będziesz mogła się zrelaksować. Zachowaj porządek, staraj się, aby każdy przedmiot po użyciu wracał na swoje miejsce. Stwórz specjalną przestrzeń do medytacji i odpoczynku. Może być to jeden kącik, który będzie przeznaczony do tego celu. Staraj się ograniczyć elektronikę do minimum. Jeśli w twoim mieszkaniu zalegają stare sprzęty, pozbądź się ich jak najszybciej. Bibeloty i krzykliwe dekoracje zastąp roślinami doniczkowymi. Staraj się sprzątać jak najczęściej. Jeśli możesz, codziennie zetrzyj kurze i wykonaj najprostsze czynności, które pozwolą ci zachować dom w harmonii. Pamiętaj też, że w filozofii zen równie ważne jest to, z jakim nastawieniem podchodzisz do swojego wnętrza. Staraj się organizować je świadomie. Bądź wdzięczna za swoją przestrzeń myśl o niej jako o bezpiecznej przystani, w której możesz odetchnąć.
Dysonans poznawczy, czyli jak Twój umysł nagina rzeczywistość
Psychologia społeczna to dziedzina nauki, badająca wpływ społeczeństwa i najbliższego otoczenia na psychikę jednostki. Jednym z najważniejszych dla tej dziedziny pojęć jest dysonans poznawczy. Odkrycie i nazwanie tego stanu pomogło badaczom zrozumieć wiele do tej pory nieracjonalnych ludzkich zachowań. Co to jest dysonans poznawczy? Jakie są jego rodzaje? W jaki sposób ukształtowana została teoria dysonansu poznawczego?
Dysonans poznawczy - co to? Dysonans poznawczy to stan napięcia psychicznego u osoby, doświadczającej dwóch elementów poznawczych jednocześnie. Niezgodność, polegająca na konflikcie pomiędzy np. posiadaną wiedzą a nowymi informacjami powoduje, że człowiek zaczyna odczuwać wewnętrzny dyskomfort. Pojęcie to funkcjonuje również pod nazwą dysonansu kognitywnego, społecznego lub emocjonalnego. Dysonans poznawczy może pojawić się również wtedy, gdy nowo poznane fakty lub informacje są niezgodne ze światopoglądem i przekonaniami danej osoby. Im bardziej różnica między tymi dwoma stanowiskami jest widoczna, tym mocniej jest on odczuwalny. Ludzie doświadczający zjawiska dysonansu poznawczego często reagują w różny sposób. Najczęściej dążą oni do jak najszybszego zmniejszenia napięcia, powodowanego konfliktem dotychczasowych poglądów z nowymi informacjami. Z tego powodu reakcje, wywołane dysonansem poznawczym mogą być różne: od gniewu, przez bagatelizowanie, aż po uznanie argumentów drugiej strony za mądre i racjonalne. Dysonans poznawczy - historia Dysonans poznawczy to pojęcie, którego definicję jako pierwszy określił Leon Festinger, amerykański psycholog społeczny. Pierwotna wersja powstała w 1957 roku i była skutkiem obserwacji zachowań ludzi, którzy przeżyli trzęsienie ziemi w Indiach w 1934 roku. Badacz zauważył, że wśród ludzi z okolicznych wiosek, którzy odczuli wstrząsy, ale nie ponieśli szkód krążą plotki na temat kolejnych katastrof, które miały nadejść. Z kolei ludzie znajdujący się w epicentrum trzęsienia ziemi powtarzali między sobą informacje o pomocy rządowej, która rzekomo miała nadejść w niedługim czasie. Oczywiście, żadna z tych informacji nie była w żaden sposób potwierdzona przez rząd, naukowców czy choćby sejsmologów. Według Festingera, takie zachowanie miało na celu usprawiedliwić odczuwany przez mieszkańców obu wiosek lęk. W przypadku pierwszej grupy, plotki urealniały strach i nadawały mu rzeczywistego wymiaru. Mimo braku rzeczywistego zagrożenia mieszkańcy chcieli znaleźć potwierdzenie strachu i swoich obaw. Druga grupa również doświadczyła zjawiska dysonansu poznawczego, jednak w nieco innej formie. W ich przypadku było ono oparte na częściowym wyparciu obecnej sytuacji i skoncentrowaniu się wyłącznie na pomocy, która miała nadejść. Na podstawie obserwacji reakcji dwóch różnych grup społecznych, oddalonych od siebie o zaledwie kilka kilometrów Festing ukuł swoją teorię dysonansu poznawczego. Według niej, ludzie dopasowują obraz otaczającego ich świata do tego, jak aktualnie się czują i czego się obawiają. Ludzie z okolicznych wiosek, odczuwając trzęsienie ziemi, ale nie widząc szkód przez niego wyrządzonych, doświadczyli uczucia dysonansu poznawczego. Ukuli więc teorię o nadejściu kolejnych katastrof. Aby udowodnić, że tak faktycznie się wydarzy szukali sygnałów, mogących o tym świadczyć. Przypisując pozornie nieistotnym sygnałom duże znaczenie, dostosowali świat wokół siebie do stworzonej przez nich teorii, tym samym ją urzeczywistniając. Zobacz też: Jak wpływa na nas toksyczne zachowanie znajomych? Dysonans poznawczy - rodzaje Dysonans poznawczy jako pojęcie z dziedziny psychologii społecznej zostało pierwotnie stworzone przez Leona Festingera. Na tym etapie nie skończyła się jednak jego historia, ponieważ badania nad nim kontynuowali inni badacze, między innymi uczniowie Festingera. Efektem ich pracy było rozszerzenie tego pojęcia oraz uczynienie z niego ważnego filaru psychologii społecznej. Dzięki ich pracy teoria dysonansu poznawczego została rozszerzona o rodzaje sposobów, w jaki ludzie redukują to zjawisko. Chodzi tu nie tylko o stopień naginania rzeczywistości do wizji, wykreowanej przez umysł człowieka, ale również o stosowanie technik manipulacyjnych, opartych o dysonans społeczny. Implementowanie poglądów do umysłów ludzi, opierając się na dysonansie emocjonalnym oraz dodając do teorii rzeczy, które są częściowo zgodne z prawdą, czyni z tego zjawiska świetną metodę manipulacji umysłami. Dysonans kognitywny nie tylko wywołuje wewnętrzny konflikt pomiędzy nowymi informacjami oraz aktualnymi poglądami. Odpowiednio wykorzystany, powoduje zachwianie całym systemem wartości mnóstwa osób naraz i zmianę poglądów wielu z nich. Jest to rodzaj dysonansu poznawczego, który można określić jako manipulatywny. Dysonans poznawczy - przykłady Dysonans poznawczy najlepiej wytłumaczyć poprzez ukazanie go na przykładach. Ułatwia to zrozumienie tego zjawiska, które choć pozornie jest skomplikowane, w rzeczywistości dotyczy każdego z nas. Jednym z najczęściej przytaczanych przykładów z życia, dotyczących dysonansu poznawczego jest palenie papierosów. Palacz ma świadomość tego, że palenie jest szkodliwe, powoduje raka płuc, osłabia organizm i wpływa na wygląd skóry oraz zębów. Mimo to, kontynuuje palenie, ponieważ jest uzależniony. Nie zmienia to jednak faktu, że doświadcza on zjawiska dysonansu poznawczego za każdym razem, gdy słyszy o szkodliwości palenia. Z jednej strony wie on, że jest to szkodliwe, a z drugiej jest silnie uzależniony od nikotyny. Aby zredukować uczucie dysonansu kognitywnego, palacz ma w tym momencie dwa wyjścia. Może przyznać rację osobie, informującej go o szkodliwości palenia papierosów i postarać się rzucić ten szkodliwy nałóg. Często jednak palacze czują się atakowani.Większość z nich odruchowo korzysta wtedy z możliwości numer dwa, czyli usprawiedliwienia swoich czynów. Robią to poprzez nagięcie rzeczywistości tak, by pasowała do ich teorii. Mówią na przykład "niby takie szkodliwe te papierosy, a mój dziadek to palił 60 lat i płuca miał zdrowe!" albo "teraz to wszystko jest szkodliwe. Nawet się mówi, że wdychanie powietrza zimą jest równe wypaleniu dwóch papierosów, taki smog mamy". W ten sposób bagatelizują oni informacje, przekazane im przez drugą osobę oraz redukują swój stres i napięcie, wywołane atakiem na ich ulubioną czynność. Podobnym przykładem dysonansu poznawczego mogą być wszelkiego rodzaju teorie spiskowe. Ich zwolennicy wybierają te z dowodów i argumentów, które potwierdzają ich przekonania, a całą resztę podanych faktów ignorują. Dzięki temu dyskusja z ludźmi, wierzącymi w UFO czy płaską ziemię jest trudna, a oni sami bezustannie walczą z uczuciem dysonansu poznawczego. Dysonans poznawczy - jak go redukować? Dysonans poznawczy może być redukowany na trzy różne sposoby. To, na który z nich zdecyduje się dana osoba zależy od jej charakteru, sytuacji, podanych informacji oraz przytoczonych argumentów. Najwięcej oczywiście zależy od samej psychiki danej osoby, jej refleksyjności oraz pewności siebie. Niejednokrotnie nawet właściwa argumentacja nie jest w stanie zmusić człowieka do skorzystania z innego sposobu redukcji dysonansu, ponieważ trwa on przy swoich racjach za wszelką cenę. Jakie są metody redukowania dysonansu poznawczego? podważenie jednego z dowodów lub argumentów - polega ono na odrzuceniu najważniejszego lub jedynego argumentu drugiej strony, poprzez uznanie go za niezweryfikowany, zmanipulowany lub mało przekonujący. Przykładem takiej redukcji może być sytuacja, w której jedna ze stron przedstawia naukowe badania, dowodzące szkodliwości papierosów jako argument. Druga osoba zaś odrzuca ich uznanie, twierdząc że są one zbyt niejednoznaczne i przeprowadzone w zły sposób. kontratak - ten sposób redukowania dysonansu poznawczego można zaobserwować zwłaszcza wtedy, gdy osoba doświadczająca tego zjawiska czuje się osaczona i atakowana przez drugą stronę. Ucieka się ona wówczas do najprostszego sposobu obrony, czyli kontrataku. Na przykład, palacz atakowany przez drugą osobę w sposób słowny, utnie dyskusję słowami "lubię palić i koniec", "to moje zdrowie i moja sprawa". Może również przejść do kontrofensywy, bezpośrednio atakując drugą osobę: "moje palenie jest mniej szkodliwe niż twoje picie wina z mężem co sobotę". przyznanie się do błędu - ten rodzaj redukcji polega na refleksji pod wpływem argumentacji drugiej osoby, przyjęciu jej punktu widzenia i dostosowaniu się do niego. Korzystając z tego sposobu redukcji dysonansu poznawczego, palacz postanowi rzucić szkodliwy nałóg i rozpocznie w tym kierunku konkretne działania. Dysonans poznawczy - ćwiczenia Dysonans poznawczy to zjawisko, które łatwo może zostać wykorzystane przeciwko tobie, na przykład za pomocą technik manipulacyjnych. Jeśli masz więc problem z redukowaniem tego uczucia, wprowadź do życia kilka prostych nawyków. Pomogą ci one w podejmowaniu dobrych i właściwych decyzji, motywowanych właściwymi argumentami. wyjdź i siebie i stań obok - zanim pod wpływem dysonansu poznawczego odrzucisz jakąś formę argumentacji lub przeprowadzisz kontratak, wyjdź z siebie. Postaraj się odsunąć od siebie wszystkie emocje, łącznie z tymi negatywnymi i spojrzeć na sprawę z dystansu. Nie łącz emocji i argumentów z osobą, która ci je przekazała, tylko spójrz na nie jak na informację, którą sama pozyskałaś. weryfikuj informacje - warto to robić, szczególnie jeśli zjawisko dysonansu kognitywnego często cię dotyka, a dyskusje z ludźmi najczęściej kończą się kłótnią. Może się okazać, że od początku nie miałaś racji! trzymaj się tematu rozmowy - aby uniknąć przeistoczenia się w toksyczną osobę z powodu dysonansu poznawczego, skoncentruj się wyłącznie na bieżącym temacie rozmowy. Osoby, które jako metodę redukcji tego uczucia wybierają kontratak często atakują personalnie drugą osobę, by zbić ją z tropu i podważyć jej tok myślenia Zobacz też: Jak uwierzyć w siebie - niezawodne ćwiczenia Dysonans poznawczy a samoocena Dysonans poznawczy jest ściśle związany z samooceną człowieka. Pewność siebie danej osoby warunkuje to, jak bardzo będzie ona bronić swojego zdania i teorii przez nią ukutej. Ludzie o wysokiej samoocenie najczęściej stosują pierwszą lub drugą metodę redukcji dysonansu poznawczego. Dzieje się tak, ponieważ wierzą oni w swoje zdolności poznawcze i uznają je za najbardziej wiarygodne. Osoby o niskiej samoocenie są bardziej skłonne do zmiany swoich poglądów pod wpływem odpowiednich dowodów czy argumentów. Są one również bardziej podatne na manipulację pod wpływem dysonansu poznawczego. Po czym poznać energetycznego wampira? 6 rodzajów, o których nie miałaś pojęcia
Nasz sposób tłumaczenia sobie ludzkich zachowań i zdarzeń, z którymi się stykamy, nie zawsze pozostaje w zgodzie z faktami. Często założenia, które przyjmujemy, dalekie są od rzeczywistości. Takie pomyłki i nadinterpretacje w psychologii nazywane są błędami atrybucji.
Badania dowodzą, że to, czego pragniemy, o czym marzymy, automatycznie zaczyna wydawać się nam bardziej prawdopodobne. Sądzimy, że mamy o 15 proc. większe szanse niż inni, że przydarzy nam się coś pozytywnego, a o 20 proc. mniejsze, że spotka nas coś złego. Wierzymy, że okradziony może zostać sąsiad, ale nie my. Ufamy, że kandydat, którego popieramy w wyborach prezydenckich, ma większe szanse na fotel niż ten, którego poparł nasz znajomy. Racjonalnie – niemożliwe. To dlaczego w praktyce tak często zdarza nam się przymykać oczy na fakty? Ponieważ chcemy czuć się bardziej szczęśliwi, wartościowi, mądrzejsi, wyjątkowi. I w zasadzie nie ma w tym nic dziwnego ani złego, chyba że „ograniczanie naszego pola widzenia” zaczyna przekraczać granicę bezpieczeństwa. Potem oszukujemy. Siebie i innych. Owszem, myślenie życzeniowe bywa zbawienne. Chorzy optymiści szybciej wracają do zdrowia. Ale myślenie życzeniowe bywa też bardzo niebezpieczne. Życiowi optymiści na przykład o wiele łatwiej podejmują ryzyko. W pierwszym wypadku można dużo wygrać, w drugim można wiele stracić. Błędne mechanizmy oceny działają na wielu płaszczyznach naszego życia i na wiele sposobów ulegamy rozmaitym złudzeniom. Chcemy wierzyć, że życie jest sprawiedliwe. Że zło spotyka złych ludzi, a dobrzy pozostają bezpieczni Sylwia, 38 lat: „Ostatnio okradli piwnice trzech mieszkań w mojej kamienicy. Pojawił się pomysł, żeby grupowo założyć dodatkowe specjalne zabezpieczenia. Chyba jednak się na to nie zdecyduję, w końcu mnie nie okradli. Mam wrażenie, iż ci sąsiedzi zadają się z bardzo dziwnym, szemranym towarzystwem. I jestem prawie pewna, że włamania do nich nie były przypadkowe”. Ugruntowana wiara, że dobrym ludziom zdarzają się dobre rzeczy, a złe tylko ludziom złym, ma nam zapewniać poczucie bezpieczeństwa. Konsekwencje tego zjawiska obserwujemy codziennie. Zgwałcone kobiety bywają obwiniane o to, że same sprowokowały swojego oprawcę. Po co tam poszła, po co pomalowała usta na czerwono, pewnie była ubrana zbyt wyzywająco, mało przekonująco dała znać, że nie ma ochoty na ten kontakt. Kiedy wyrządzimy komuś przykrość, potrafimy mechanicznie zrzucić winę na niego. Robimy to niemal podświadomie. Znajdujemy milion powodów, że ten ktoś sobie na takie nasze zachowanie po prostu zasłużył. W ten sposób uwalniamy się od burzących nasz spokój wyrzutów sumienia. Chodzi o to, żeby utrzymać w mocy zasadę „zło za zło, dobro za dobro”. Wtedy możemy wierzyć, że jeśli my sami będziemy postępować słusznie, nie przydarzy nam się nic przykrego. Tyle że wiara w sprawiedliwy świat jest właśnie jednym ze złudzeń, którym nagminnie ulegamy! Bo przecież dobrzy ludzie giną na pasach na zielonym świetle, a pijani piraci za kółkiem unikają kary. Potrafimy niewłaściwie interpretować zachowania innych ludzi, bo mamy problem z poczuciem własnej wartości Sonia, 43 lata: „Zastanawiam się od jakiegoś czasu, dlaczego wszyscy w pracy tak dziwnie mi się przyglądają. Czy rozmazał mi się makijaż, poszło oczko w rajstopach, czy może widać, że mam kłopoty z mężem. A tak bardzo starałam się to ukryć”. Ile razy widzimy, kiedy ktoś reaguje nerwowo, bo chwilę dłużej zatrzymaliśmy na nim wzrok? Nie było w tym żadnej intencji, czysty przypadek, zwykły uśmiech traktowane są jako zmasowany atak złośliwości. Dlaczego? Bo nie czujemy się bezpiecznie. Boimy się oceny, nie radzimy sobie z kompleksami, więc w oczach każdego widzimy to, co w naszej głowie urasta do olbrzymich rozmiarów. Takie scenariusze potrafimy budować na zawołanie. Wpadamy w pułapkę pierwszego wrażenia, a decyzji podjętych na jego podstawie bronimy jak lwy! Anka, 32 lata: „Ponad rok temu pokochałam kogoś. Uroczego, wrażliwego, inteligentnego, dowcipnego mężczyznę. Miałam wrażenie, że spotkałam może nie ideał – bo przecież jestem myśląca i wiem, że ideałów nie ma – ale byłam pewna, że wyróżniona przez los, trafiłam na swoje przeznaczenie. Optymalne zestawienie dusz i charakterów. Swoją, patetycznie mówiąc, drugą połowę. Dzisiaj nie jestem w stanie odnaleźć w nim nawet połowy tamtych cech. Nie wiem, jak to możliwe. Można by powiedzieć, że to normalne: mija faza zauroczenia i każdy grzecznie schodzi na ziemię. Można by powiedzieć – zmienił się. Problem polega na tym, że wszyscy moi bliscy – rodzina i przyjaciele – mówią: »On od początku taki był, tylko ty widziałaś kogoś innego«. Z perspektywy czasu rzeczywiście dostrzegam: dość szybko pojawiły się sygnały, że nie jest tak różowo, ale ja nie chciałam ich widzieć”. Chcemy być mądrzy, konsekwentni w swoich wyborach. Przecież wycofywanie się z nich oznaczałoby zaprzeczanie samemu sobie. Chcemy widzieć siebie nieomylnymi. To naturalne, tyle że zbyt często robimy to kosztem zniekształcania, deformowania faktów. Teoretycznie, zanim podejmiemy decyzję, powinniśmy rozważyć wszystkie za i przeciw. Zrobić w myślach tabelę wad i zalet, a potem wybrać. Tymczasem badania wskazują, że na samym początku, zanim poznamy niezbędne dane, nieświadomie już podejmujemy jakąś decyzję. Tylko na tym etapie jeszcze nie zdajemy sobie z tego sprawy. Potem działamy trochę na zasadzie domina. Kolejne kroki wykonujemy automatycznie. Naginamy rzeczywistość tak, by utwierdzić się w przekonaniu, że właśnie ta opcja jest dla nas najlepsza. Z pasją wyolbrzymiamy więc zalety wybranego obiektu, zarazem podkreślając wady każdego innego ewentualnego wyboru. W ten sposób umacniamy się w przekonaniu, że wybraliśmy właściwie. Opiekujemy się poczuciem własnej wartości. I, niestety, okazuje się, że nie ma znaczenia, czy kupujemy nowy odkurzacz, mikser, samochód, czy wybieramy sobie mężczyznę „na całe życie” – przy podejmowaniu każdej z tych decyzji mogą rządzić nami podobne mechanizmy. Monika, 30 lat: „Nie zapomnę pierwszego dnia w mojej starej pracy. Iza zrobiła na mnie najgorsze wrażenie z całego zespołu. Chłodna, powiedziałabym nawet lodowata, przesadnie pewna siebie. Pomyślałam: »Jak można aż tak zadzierać nosa, mam nadzieję, że nie będę musiała siedzieć z nią w jednym pomieszczeniu«. Minęło osiem lat. Iza to mój najbliższy, sprawdzony, oddany przyjaciel. Gdybym nie wycofała się ze swojego pierwszego wrażenia, bardzo wiele bym straciła”. Tzw. efekt halo, nazywany także efektem pierwszego wrażenia, działa na samym początku znajomości. To skłonność do wytwarzania sobie opinii o nowo poznanej osobie w bardzo krótkim czasie (nie jest on dokładnie zmierzony, ale przyjmuje się, że to przedział od kilkudziesięciu sekund do kilku minut). Wystarczy znać te dość zaskakujące dane, aby wiedzieć, jak niska musi być rzetelność takiej oceny. Bo zdarza się przecież, jak w przypadku Anki, że ktoś, kto w pierwszej chwili wywarł na nas piorunujące wrażenie, po bliższym poznaniu mocno i boleśnie rozczarowuje. I odwrotnie, jak u Moniki – ktoś, z kim w pierwszej chwili nie chciało się mieć nic wspólnego, po pewnym czasie okazuje się bardzo nam bliskim człowiekiem. Za wszelką cenę staramy się określić przyczyny zdarzeń, o których się dowiadujemy. Nawet jeśli nasze wyjaśnienie nie jest prawdziwe, zostajemy przy nim. Bo... musimy wiedzieć, „jak było” Austriacki psycholog Fritz Heider, uznawany za ojca teorii atrybucji, stwierdził, że wszyscy funkcjonujemy jak psychologowie amatorzy, którzy próbując zrozumieć zachowanie innych ludzi, składają cząstki informacji tak długo, aż dotrą do sformułowania rozsądnego i pełnego wyjaśnienia lub przyczyny. „Wiesz, nie dziwię się, że znowu ją zostawił. Myślę, że ona już nigdy nie ułoży sobie życia. Mając taką biografię, tak patologiczne dzieciństwo, nie da się normalnie funkcjonować”. Jest teoria, kompletna, można spokojnie odetchnąć i zająć się wyjaśnieniem kolejnych zawiłości ludzkich zachowań. Na ile ta teoria jest słuszna, nie ma aż tak wielkiego znaczenia – sedno sprawy to „wiedzieć”, o co chodzi. W końcu każdy ma prawo do własnej opini. Tylko że często nie jesteśmy w tych swoich osądach ani obiektywni, ani racjonalni, ani konstruktywni. Rzucamy monetą i ciągle wypada orzeł. Dlaczego wzrasta w nas pewność, że następnym razem wypadnie reszka? Przecież z punktu widzenia rachunku prawdopodobieństwa takie przekonanie to zwykła iluzja. Tym razem chodzi nam o kontrolę. Chcemy mieć poczucie, choćby złudne, że mamy jakiś wpływ na to, co nas spotyka. „Rozumiejąc”, co się dzieje, pozornie czujemy się pewniej i bezpieczniej. Psychologowie zaobserwowali takie zjawisko u kobiet chorujących na raka. Obsesyjnie szukały źródła choroby. W niewłaściwej diecie, w cywilizacyjnym zanieczyszczeniu atmosfery, w konfliktowych i stresujących kontaktach z bliskimi. Chciały za wszelką cenę poradzić sobie z lękiem przed nawrotami choroby – skoro znalazłam źródło, wyeliminuję je i ochronię siebie na przyszłość. To nie wszystko: bywa, że nasza potrzeba „przyczynowości” posuwa do granic absurdu znaczenie przysłowia „Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło”. Chore kobiety twierdziły np., że cieszą się z tego, co je spotkało, bo dopiero teraz zrozumiały, co w życiu jest naprawdę ważne, wybaczyły bliskim, zaczęły realizować swoje pragnienia. Racjonalizacji, bo tak nazywa się ten mechanizm obronny, używamy dosyć często: „Znakomicie, że zwolnili mnie z pracy, przecież jej nie lubiłam, teraz znajdę lepszą”. Zniekształcenia pozwalają nam zaakceptować rzeczy, których – jak sądzimy – nie możemy zmienić. Lukrujemy to, na co jesteśmy „skazani”, i obrzydzamy sobie to, co dla nas nieosiągalne. Tak jak chcemy rozumieć i wpływać na swoje nieszczęście, tak chcemy też „oswoić” szczęście – nosimy talizmany, chuchamy na kostkę, zanim ją rzucimy, odpukujemy w niemalowane. Rzeczywistość zaklinamy na wiele sposobów. Z pewnością każdy ma swoje własne i nie wszystkim lubi o nich opowiadać. Mamy skłonność, aby własne zachowanie tłumaczyć czynnikami zewnętrznymi, działania innych zaś automatycznie przypisujemy ich cechom wewnętrznym Postępujemy tak niezależnie od tego, czy są to nasi bliscy, czy osoby, z którymi łączą nas jedynie kontakty formalne. Kiedy się spóźniamy, zawsze umiemy wytłumaczyć powód, który nas usprawiedliwi. Jeżeli ktoś przychodzi na spotkanie z nami 20 minut po czasie, pierwsza myśl, która zazwyczaj przychodzi nam do głowy to: lekceważy mnie. Tym samym popełniamy błąd nazywany w psychologii podstawowym błędem atrybucji. Niesamowite, jak rzadko dostrzegamy w tym niekonsekwencję czy sprzeczność! Sukces najczęściej uznajemy za wynik własnej ciężkiej pracy, wybitnych zdolności czy inteligencji. Ale jeśli poniesiemy porażkę, winimy ciśnienie atmosferyczne, uprzedzonego do nas szefa, rozpraszający dźwięk wiertarki za ścianą czy milion innych faktów, na które nie mieliśmy wpływu – tym samym nie jest to nasza wina. Samoocena uratowana. Zjawisko to nazywa się egotyzmem atrybucyjnym. Dokładnie odwrotnie oceniamy przyczyny sukcesów i porażek innych ludzi („Udało mu się, bo miał znajomości”, „Nie zdał, bo kompletnie nic nie umie”). Według badań większość kierowców uważa się za zdolniejszych i jeżdżących mniej ryzykownie niż każdy przeciętny kierowca. Oczywiste jest, że ktoś musi się mylić. Ale nie ja! Kiedy popełnimy błąd, stosujemy jedną ze strategii „ochrony twarzy”: zaprzeczamy, że zrobiliśmy coś źle („To nie ja”), odbieramy sytuacji znaczenie („Nic takiego się przecież nie stało”), migamy się od odpowiedzialności („To nie była tylko moja wina”) lub szukamy wytłumaczenia („Nie miałem innego wyjścia”). Musimy koniecznie przekonać siebie i innych, że właściwie nie mieliśmy wpływu na to, co się stało. Bywa, że za cenę samooszukiwania. Nałogowy palacz, czytając informacje o szkodliwości nawyku, kombinuje: „Co jakiś czas są nowe dane”, „Palę mało”, „Moja rodzina jest odporna”. Dlaczego tak się dzieje? Jeżeli palenie jest dla kogoś ważne i nie zamierza on walczyć z nałogiem, jego dobre mniemanie o sobie musiałoby ucierpieć w obliczu informcji, że robi coś, co zagraża zdrowiu i życiu. Iluzja jest wskazana! Lepiej zapamiętujemy informacje, które potwiedzają nasze opinie. Fakty im przeczące potrafimy wręcz ignorować! Zniekształcamy informacje mogące zachwiać przekonaniami, w które święcie wierzymy. Uznajemy, że sytuacje wieloznaczne oraz argumenty neutralne tak naprawdę potwierdzają słuszność naszych przekonań. Zwracamy szczególną uwagę na informacje zgodne z naszymi oczekiwaniami – łatwiej nam je dostrzec i zapamiętać. Argumenty przeciwne zaś uznajemy za mało wiarygodne lub po prostu je ignorujemy. W efekcie rzeczywistość zdaje się potwierdzać nasze opinie. Nie mamy poczucia, że tkwimy w chaosie. Segregujemy rzeczywistość. Przystojny mężczyzna wydaje się nam automatycznie inteligentny, dobrze wychowany i dowcipny. Posługujemy się tu ukrytymi teoriami osobowości, przekonaniami, że pewne cechy łączą się ze sobą. Urodę, w powszechnym rozumieniu, wiążemy z dobrocią, łagodnością. Nie jest, niestety, mitem, że ładni ludzie dostają niższe wyroki w sądach, ładne dzieci są uznawane za inteligentniejsze, a co za tym idzie, są lepiej oceniane przez nauczycieli. Człowiek uczynny postrzegany jest jako szczery, a inteligentny jako pracowity. Takie uogólnione wnioski są złudzeniami. Co więcej – mogą być swego rodzaju samospełniającą się przepowiednią. Kiedy uznamy kogoś za nieżyczliwego, np. na podstawie wyrazu twarzy przy pierwszym spotkaniu, będziemy – siłą rzeczy – wobec niego niemili. On więc uzna nasze zachowanie za nieprzyjazne i odpowie nam tym samym przy kolejnym spotkaniu. Możliwe też, że w przyszłości będziemy unikać tej osoby i nigdy się nie dowiemy, że bolał ją wtedy ząb, dlatego była skrzywiona. Eksperyment pokazał, że dzieci uważane przez nauczycieli za inteligentniejsze (a tak naprawdę losowo przypisane do dwóch grup) rzeczywiście osiągały lepsze wyniki, a dzieci uważane za mniej inteligentne – wyniki gorsze. Kiedy nauczyciel dostrzega w uczniu potencjał, poświęca mu automatycznie więcej uwagi, daje ambitniejsze zadania, chwali i motywuje do wysiłku. Nic dziwnego, że takie dziecko będzie lepiej się rozwijało. Niestety, zasada ta działa w obie strony: dziecko gorzej traktowane nie ma szans na rozwój swoich ewentualnych, może ukrytych zdolności. Mechanizmem doskonale napędzającym to zjawisko jest też plotka. „Usłyszałam, że bank, w którym mam lokatę, przechodzi kłopoty ? nansowe. Mówi się nawet, że może zbankrutować. Muszę zabrać pieniądze i powiedzieć koleżance, żeby zrobiła to samo”. A co, jeżeli to była tylko plotka? Jeśli takich osób znajdzie się więcej, bank faktycznie wpadnie w kłopoty i rzeczywiście może dojść do jego upadłości. Dowodem na specy? czne funkcjonowanie naszego umysłu są też stereotypy – skrótowe, uproszczone i wartościujące opisy rzeczywistości. Tym samym niepełne i często fałszywe, a przede wszystkim bardzo odporne na wszelkie próby skorygowania. Każdy Szkot to skąpiec, każdy Francuz – ?rcyk. Każda samotna matka na pewno poluje na naszego męża; dobrym chirurgiem może być tylko postawny mężczyzna. Stereotypy przywołujemy z niezwykłą łatwością, ponieważ ich skrótowość oszczędza nam energię potrzebną do „obrabiania” w głowie innych tematów. Okazuje się, że nawet podświadomie człowiek nie lubi się przemęczać! Podczas meczu pewien włoski zawodnik wrzeszczy na piłkarza drużyny przeciwnej. „O? ara” ataku agresji stoi spokojnie i kręci głową z niedowierzaniem. Większość widzów podziwia opanowanie Hiszpana i dziwi się wybuchowi gniewu Włocha. „Wie, że przegrywa, musi jakoś odreagować, wariat” – słychać opinie kibiców. A jak było w rzeczywistości? Przez cały mecz Hiszpan bezkarnie ciągnął Włocha za koszulkę. W pewnym momencie pogardliwie szepnął mu do ucha obraźliwe słowa pod adresem jego bliskich, starając się go sprowokować. Ludzie nie chodzą z przylepioną do czoła kartką informującą nas o motywach podejmowanej właśnie decyzji. Tym bardziej, ustalając własną opinię na jakiś temat, dobrze jest pamiętać, że nasz umysł lubi chadzać na skróty, opiera się na fałszywych założeniach, a czasem nawet po prostu nas oszukuje.
Czy kobieta może się obronić w starciu z silniejszym od niej napastnikiem? Według założeń sztuki walki Tai Chi decyduje o tym nie siła fizyczna, lecz inteligencja i spryt.
Piotr Ziemba od 23 lat trenuje chińskie sztuki walki, od 15 - naucza w prowadzonej przez siebie szkole YMAA (Yang's Martial Arts Association) w Poznaniu. Jest mistrzem Europy w Tai Chi Chuan (Taijiquan). Wcześniej interesowały go tylko te sztuki walki, w których manifestowało się siłę fizyczną. O Tai Chi myślał: "To dobre dla kobiet". O bojowym aspekcie Tai Chi Chuan niewiele wiedział. Przekonał się jednak, że ten miękki subtelny styl daje świetne efekty. Jego twórca, Yang Lu Chan, uzyskał tytuł "niepokonanego", a był niewysoki i szczupły... Wygrywał ze wszystkimi mistrzami innych sztuk walki, lecz nigdy nikogo nie zranił. - Tai Chi Chuan znaczy Boks Najwyższego Szczytu - wyjaśnia Piotr. Na czym polega doskonałość tego stylu? Odpowiedź znajdujemy podczas warsztatów samoobrony dla kobiet, które prowadzi właśnie Piotr Ziemba. Wyczuj przeciwnika Zaczynamy od rozgrzewki - ćwiczeń Chi Kung poprawiających przepływ energii w ciele. Pomogą nam się skoncentrować, uspokoić umysł i rozluźnić. Stajemy na lekko ugiętych nogach - w pozycji typowej dla Tai Chi. Partnerka naciska dłonią na nasz bark, a my staramy się "miękko" ustąpić. Piotr pokazuje, jak ciało powinno się rozluźnić i skręcić, zachowując jednocześnie stabilność. - Sile nie przeciwstawiamy się siłą - wyjaśnia. - Staramy się zapanować nad odruchem walki. Kolejne zadanie: "przyklejamy" dłonie do dłoni partnerki i podążamy za jej ruchami. - Wczuwamy się w drugiego człowieka - tłumaczy Piotr. - Próbujemy rozwinąć umiejętność słuchania i otwierania się na jego ciało. W ten sposób poznajemy naczelną zasadę neutralizacji, polegającą na zmianie energii Yin i Yang. Yin symbolizuje kobiecość, pasywność, uległość; Yang - męskość, aktywność, ekspansywność. Pierwsza jest rozluźnieniem, druga - ekspresją, przesileniem. W Tai Chi dąży się do równowagi między nimi. Jeśli ktoś atakuje nas Yang - jest napięty, brutalny - wówczas my powinniśmy być Yin. W odwrotnej sytuacji możemy użyć Yang. Tai Chi pozwala reagować właściwie: czasem agresywne i czasem łagodnie. Siła płynie z umysłu Kopnięcie musi zaskoczyć napastnika, wtedy będzie skuteczne. - Jeśli przeciwnik wyczuje, że chcemy go kopnąć, zasłoni się - mówi Piotr. - Ale jeśli zaczniemy go drapać i bić po twarzy, chwycimy za szyję, zasłonimy mu oczy albo złapiemy za uszy, odwrócimy jego uwagę. Musimy wykorzystać przede wszystkim to, co nam najbardziej odpowiada i robić to tak, żeby zaangażować całe ciało. Ćwiczymy uderzenia rękoma w tarcze treningowe. - Wyobrażamy sobie, że uderzamy poprzez tarczę. Siła uderzenia płynie z umysłu - wyjaśnia Piotr. I znów przypomina nam o właściwej postawie, rozluźnieniu, koncentracji... Im bardziej się rozluźnimy, im bardziej jesteśmy Yin, tym bardziej możemy wyemitować siłę Yang. Uderzamy raz jedną ręką, raz drugą, kilkakrotnie obiema, na przemian, z góry i z dołu... - Uderzamy całym ciałem! - woła Piotr, pomagając nam okrzykami. - Musimy zrobić sobie przestrzeń, żeby móc uderzyć - przypomina. - Uderzamy, kiedy przeciwnik jest odsłonięty... Popracuj nad krzykiem Gdy nie dochodzi do konfrontacji fizycznej, ważne są umiejętności z samoobrony psychologicznej. Piotr opowiada o badaniach przeprowadzonych wśród więźniów. Pokazywano im filmy z anonimowymi osobami i pytano, którą wybraliby na ofiarę. Nie wybierali starców, kobiet ani ludzi słabych, ale tych, którzy mieli jakąś niespójność w ruchach ciała. - Dobrze wiedzieć, jakie sygnały wysyłamy swoim ciałem - mówi Piotr. - To, jak ono jest ułożone, jak jesteśmy "zakorzenieni", jak ułożyły się nasze barki, co wyrażają nasze oczy, co się dzieje z oddechem, z emocjami... To wszystko ma wielkie znaczenie! Napastnik nie atakuje znienacka. Często najpierw obserwuje ludzi na ulicy i wybiera osobę, u której wyczuje jakąś słabość. Jeśli kobieta zostanie raz napadnięta, zaczyna jej się to przytrafiać częściej. Bo się czuje zagrożona i komunikuje to swoim ciałem. Czający się napastnik jest bardziej Yin. Dlatego - zgodnie z zasadami Tai Chi - my w tym przypadku odpowiadamy siłą Yang. Przede wszystkim głośno krzyczymy. - To odstrasza - tłumaczy Piotr. - Nie wchodzimy w rolę ofiary. Możemy obrzucić go wyzwiskami. Dziewięćdziesiąt procent skutecznej samoobrony to głos. W stabilnej pozycji, na ugiętych nogach, z mocnym poczuciem zakorzenienia i rozluźnienia krzyczymy: "Nie podchodź bliżej!", odpychając jednocześnie partnerkę ręką. Na koniec głośne "Ha!" - z brzucha, z Tan Tien, całym ciałem, sercem i umysłem. Sala dudni od dźwięku. Dobrze jest poczuć siłę swojego głosu.