Kolędowanie po domach nie zawsze było chrześcijańską tradycją. Trudno uwierzyć, czym było wynagradzane
Obecnie kolędowanie po domach straciło na popularności, ale kiedyś było ważnym elementem Bożego Narodzenia. Przeczytaj i poznaj historię oraz sposób kultywowania tej radosnej tradycji.
W tym artykule: Co to jest kolędowanie? Kolędowanie po domach - historia Kiedy chodzą kolędnicy? Współczesna tradycja kolędowania Kolędowanie po domach to bardzo stary zwyczaj, który współcześnie trochę zanika. Dawniej jednak były to radosne obchody po okolicznych wsiach, za które dostawało się nie tylko datki. Czytaj dalej i poznaj tę słowiańską tradycję. Co to jest kolędowanie? Kolędowanie to jedna z ludowych tradycji z okazji Wigilii Bożego Narodzenia. Trwa od 24 grudnia aż do 6 stycznia, czyli święta Trzech Króli i polega na odwiedzinach domów we wsiach oraz wspólnym śpiewaniu kolęd. Zazwyczaj kolędnicy przebierają się za różne postacie - królów, pasterzy, anioły i tym podobne i chodzą po domach, aby dać przedstawienie lub zagrać czy zaśpiewać piosenki kojarzone z narodzeniem Chrystusa. Kolędowanie po domach - historia Początki kolędowania pojawiają się już w średniowieczu, a pierwotnie była to tradycja pogańska. Samo słowo "kolęda" pochodzi z języka łacińskiego, calendae, które oznacza pierwszy dzień miesiąca. W Rzymie świętowało się go, odwiedzając sąsiadów, biesiadując, śpiewając i składając sobie serdeczne życzenia. Pierwotnie pieśni świąteczne nazywano rotułami, a nazwę zmieniono dopiero w XVI wieku. Z początku kolędy były pisane w języku czeskim i łacińskim, a polskie wersje to po prostu tłumaczenia. Dopiero później pojawiły się nasze własne, narodowe piosenki świąteczne. Kolędnicy chodzili poprzebierani i zabierali ze sobą tak zwane maszkary, zwierzęta, takie jak żuraw, koń czy bocian. Niektóre były żywe, inne stanowiły ręcznie robioną dekorację. Odwiedzali domy na swojej drodze i zapraszano ich do swoich czterech ścian w celu wspólnego śpiewania, składania sobie życzeń i odgrywania teatrzyków. Wierzono wówczas, że wypowiadane słowa mają silną moc sprawczą i pozdrawianie innych przyniesie im szczęście. Warunkiem była wzajemność i życzliwość, w przeciwnym razie życzenia nie miały się spełniać. Nagroda za kolędowanie Gdy śpiewacze zakończyli swój występ, nagradzano ich pieniędzmi, jedzeniem, a nawet... alkoholem. Jeśli kolędujący nie zostali wpuszczeni do domu przez gospodarza, pogańska tradycja pozwalała im na wypowiedzenie negatywnych słów, które miały sprowadzić nieszczęście na domowników. Różnice w strojach Pogańska tradycja różniła się od współczesnej strojami, gdyż oryginalnie kolędnicy przebierali się za postacie niezwiązane z Bożym Narodzeniem. Bardziej przypominali potwory, diabły czy śmierć, a dopiero po adaptacji tego obyczaju do kultury chrześcijańskiej zaczęto upodabniać się do postaci z Biblii. Kiedy chodzą kolędnicy? Chrześcijańskie kolędowanie oryginalnie zaczynało się bezpośrednio po północnej mszy bożonarodzeniowej z 24 na 25 grudnia, a kończyło 6 stycznia w ciągu dnia. Współcześnie ten zwyczaj nieco stracił na popularności i nie jest już nieodłącznym elementem świętowania przyjścia na świat Jezusa. Został za to zastąpiony śpiewaniem piosenek o charakterze świątecznym w gronie bliskich. Zwyczaj ten jest szczególnie popularny między 24 a 26 grudnia i odbywa się podczas wspólnych posiłków. Współczesna tradycja kolędowania Choć kolędowanie obecnie nie jest już tak popularne, w niektórych regionach Polski wciąż jest kultywowane. Na kaszubskich wsiach zbierają się grupy kawalerów od wieku nastoletniego po około 30 lat, którzy chodzą po okolicach i śpiewają kolędy w pobliskich domostwach. Te obchody trwają od Wigilii i kończą się dopiero w okolicach Pasterki. Chłopcy i mężczyźni, którzy uczestniczą w tym zwyczaju, rezygnują ze Świąt w rodzinnym gronie, na rzecz niesienia radości sąsiadom. W okolicach Żywca natomiast obchodzi się tak zwane kolędowanie Dziadów na przełomie 31 grudnia i 1 stycznia. Ludzie z tamtych rejonów przebierają się i chodzą ulicami, tańcząc, grając i śpiewając. Każdego, kogo spotkają po drodze, obdarzają życzeniami, a w odwiedzanych domach urządzają przedstawienia. Ich stroje inspirowane były zwierzętami, takimi jak niedźwiedzie czy osły, ale także diabłami i druidami. Uczestniczą w tych obchodach jedynie mężczyźni, a nazwano ich Dziadami. Obecnie częściej organizują występy przed publicznością pod kościołami lub na placach, ale zdarza się, że świętują ten zwyczaj w tradycyjny sposób.
Zwyczaje wigilijne wprowadzają cudowny, świąteczny klimat. Sprawdź, czy znasz je wszystkie
Zwyczaje wigilijne są przekazywane od wielu pokoleń, a w niektórych polskich domach nadal przestrzega się większości z nich. Do najpopularniejszych tradycji i zwyczajów wigilijnych zalicza się przygotowywanie dwunastu potraw oraz wkładanie sianka pod obrus. Część z nich wywodzi się z tradycji katolickiej, ale niektóre mają swe korzenie w starożytności albo w ludowych przesądach i folklorze.
W tym artykule: Skąd pochodzą zwyczaje wigilijne w Polsce? Wigilijne zwyczaje związane z zasiadaniem do stołu Zwyczaj 12 potraw wigilijnych Ubieranie choinki świątecznej Dzielenie się opłatkiem wigilijnym Wigilijne tradycje i zwyczaje: puste miejsce przy stole Śpiewanie kolęd Sianko wigilijne Zapalanie świecy wigilijnej Ogień z kościoła Szopka bożonarodzeniowa Wręczanie prezentów na Boże Narodzenie Pocałunek pod jemiołą Wigilijne odwiedziny na cmentarzu Wigilia: zwyczaje i przesądy o nieszczęściu Mówiące zwierzęta Łuska karpia w portfelu Wróżby wigilijne o szukaniu miłości Pierwsza gwiazdka Wigilia to niezwykły czas w roku. Podczas uroczystej kolacji następuje dzielenie się opłatkiem – życzymy sobie wszystkiego, co najlepsze i wybaczamy błędy. Ten dzień ma wiele zwyczajów, które warto znać, by dowiedzieć się więcej o naszych przodkach. Choć nie we wszystkie wierzymy, warto przyjrzeć im się z bliska. Oto najbardziej znane zwyczaje wigilijne. Skąd pochodzą zwyczaje wigilijne w Polsce? Dzień wigilijny bogaty jest w zwyczaje, które, jak wierzono, posiadały magiczną moc. Swój rodowód znajdują one w lokalnych, jeszcze przedchrześcijańskich wierzeniach. Termin wigilia pochodzi od łacińskiego vigilia i znaczy czuwanie, nocne czuwanie. Czasownik vigilo, vigilare znaczy tyle co nie spać, spędzać noc na czuwaniu, być przezornym i ostrożnym, troskliwym, pilnować. Ludowy, przedchrześcijański rodowód wielu zwyczajów sprawia, że w sposobach obchodzenia Bożego Narodzenia mieszają się symbole religijne i pogańskie przesądy. Zarówno jedne, jak i drugie nadają tym świętom szczególny koloryt i znaczenie. A wspólnie tworzą wyjątkową tradycję. Zimowe święta wiążą się z czasem przesilenia zimowego, które przypada około 22 grudnia. Było to wydarzenie szczególnie ważne dla pogan. Od tego momentu noc staje się coraz krótsza, a dzień – dłuższy. Z tymi pradawnymi słowiańskimi wierzeniami związanych jest wiele wigilijnych wróżb. Między innymi ta odnosząca się do sianka pod obrusem. Dawniej gospodarze rozścielali na podłodze siano, by zapewnić sobie pomyślność i okazać szacunek duchom przodków. Z tego pradawnego zwyczaju narodziła się wigilijna wróżba z siankiem i wyciąganiem źdźbła, które wskazywało na pomyślność, miłość lub pecha. Świadomość tego podwójnego pochodzenia polskich zwyczajów świątecznych pozwala lepiej zrozumieć ich symbolikę i znaczenie. W ten dzień dokładamy szczególnych starań, aby okazywać sobie wzajemnie życzliwość. Wierzymy, że pomoże nam to w podobnej atmosferze przeżyć kolejny rok. Przepowiednie wigilijne, które są reliktem pogańskich rytuałów, wskazują co może spotkać nas w nadchodzących dwunastu miesiącach. Przetrwał też przesąd, że jeśli w wigilijny poranek pierwszym gościem w domu będzie młody chłopiec, przyniesie to szczęśliwy rok. W mniejszym stopniu Polacy pielęgnują tradycję umieszczania w jednym uszku w barszczu grosika – ten, kto na niego trafił, w nadchodzącym roku miał zapewnione szczęście i bogactwo. Niektórzy z nas nadal przechowują w portfelu łuski z wigilijnego karpia, które mają przynieść pomyślność i powodzenie finansowe. Poznaj najważniejsze zwyczaje i tradycje wigilijne. Wigilijne zwyczaje związane z zasiadaniem do stołu Wedle zwyczaju znanego jeszcze w dawnej Polsce, zasiadamy do stołu według starszeństwa. Jest to stara tradycja, mająca zapewnić, że pożegnamy się z tym światem właśnie w takiej kolejności. Coraz częściej jednak odchodzi się od niego na rzecz bardziej „zachodniego” sposobu usadzania gości przy stole. Modlitwa przed kolacją W wielu polskich domach Wigilia rozpoczyna się wspólną modlitwą. Często odczytuje się również fragment Ewangelii o narodzinach Chrystusa, wspominając przyjście na świat naszego zbawiciela. Ta tradycja wprowadza atmosferę skupienia i jedności, a także jest wyrazem wdzięczności wobec Boga za mijający rok. Zwyczaj 12 potraw wigilijnych W zależności od regionu i tradycji rodzinnych, zestaw wigilijnych potraw jest różny, ale zwyczajowo na stole powinny znaleźć się wszystkie płody ziemi. Podaje się 12 potraw wigilijnych. Ta liczba symbolizuje wszystkich apostołów. Można zmniejszyć liczbę dań, ale wtedy musi być ona nieparzysta, np. dziewięć czy siedem. Polski zwyczaj wigilijny głosi, że spróbowanie każdej potrawy ma zapewnić szczęście przez cały rok. Najpopularniejsze polskie dania na Wigilii to: czerwony barszcz z uszkami, zupa grzybowa, ryba pod różnymi postaciami, kutia, pierogi z kapustą i grzybami, kulebiak, kompot z suszonych owoców. Warto pamiętać o tym, że nie wszystkie potrawy są odpowiednie dla dzieci (chociażby te przygotowane z grzybów) oraz kobiet w ciąży. Wigilijna wieczerza ma charakter postu Tradycyjna kolacja wigilijna w Polsce jest postna, co odzwierciedla dawne obyczaje oraz katolicką tradycję zachowywania postu przed wielkimi świętami. Na stołach pojawiają ryby, barszcz z uszkami, pierogi, kapusta z grzybami i tym podobne dlatego, że nie zawierają mięsa. Postność wieczerzy ma wyrażać pokorę, duchowe oczyszczenie i przygotowanie na narodziny Chrystusa. To okazja do pielęgnowania tradycji kulinarnych, które są przekazywane z pokolenia na pokolenie. Ubieranie choinki świątecznej W wielu kulturach drzewo, zwłaszcza iglaste, jest uważane za symbol życia, trwania i płodności. Choinka jest uznawana za jeden z najbardziej popularnych i rozpoznawalnych symboli Bożego Narodzenia. Jako drzewko bożonarodzeniowe pojawiło się na przełomie XV i XVI wieku. Prawdopodobnie już wcześniej występowało jako rajskie drzewo poznania dobra i zła w misteriach o Adamie i Ewie. Te religijne przestawienia były wystawiane w wigilię Bożego Narodzenia. Do Polski choinkę przenieśli niemieccy protestanci na przełomie XVIII i XIX wieku (w okresie zaborów) i początkowo spotykana była jedynie w miastach. Choinka jako symbol Bożego Narodzenia oznacza odradzanie się. Niegdyś jabłka zawieszane na gałązkach symbolizowały biblijny owoc, orzechy zawijane w sreberka miały nieść dobrobyt i siłę. Papierowe łańcuchy przypominały o zniewoleniu grzechem bądź oznaczały rodzinne więzi. Dzielenie się opłatkiem wigilijnym Dzielenie się opłatkiem to symbol pojednania i miłości, który rozpoczyna wigilijną ucztę. Tradycja ta, sięgająca początków chrześcijaństwa, jest charakterystyczna dla Polaków, Słowian, Włochów, Litwinów, Ukraińców, Czechów i Słowaków, ale w wielu innych krajach pozostaje nieznana. Na przykład w Niemczech Wigilia kojarzy się bardziej z sałatką ziemniaczaną, pieczonymi kiełbasami czy kiszoną kapustą. Według dawnych wierzeń osoba, która pierwsza podzieli się z tobą opłatkiem, będzie w kolejnym roku szczególnie bliskim przyjacielem. Wigilijne tradycje i zwyczaje: puste miejsce przy stole Wolne miejsce przy wigilijnym stole zostawiamy najczęściej dla samotnego człowieka albo zbłąkanego wędrowca, który tej nocy może zapukać do naszych drzwi. Ale to nie jedyna interpretacja tego wigilijnego zwyczaju. W wielu domach puste miejsce przy stole wigilijnym jest przygotowywane dla bliskich, który w tym roku odeszli i nie mogą spędzić z nami Wigilii. Z tego samego powodu niektórzy zabierają potrawy wigilijne ze stołu dopiero po pasterce – wierzy się, że podczas gdy rodzina przebywa w kościele, do stołu zasiadają dusze zmarłych. Śpiewanie kolęd Początki kolęd sięgają jeszcze czasów rzymskich i początkowo były związane z obchodami święta Kalendae, które od 153 roku przed Chrystusem było oficjalnym początkiem nowego roku kalendarzowego. Z tej okazji Rzymianie wręczali sobie prezenty i śpiewali pieśni. Zwyczaje te zachowały się w tradycji chrześcijańskiej i zostały powiązane z Bożym Narodzeniem. W polskim kościele śpiewanie kolęd zaczyna się w Wigilię i trwa aż do pierwszej niedzieli po 6 stycznia. A czasem nawet do Święta Ofiarowania Pańskiego, obchodzonego 2 lutego. Do najpopularniejszych kolęd w Polsce zalicza się: Cichą noc; Do szopy, hej pasterze; Bóg się rodzi; Wśród nocnej ciszy; Przybieżeli do Betlejem; Pójdźmy wszyscy do stajenki; Lulajże Jezuniu. Sianko wigilijne Ten stary polski zwyczaj wywodzi się jeszcze z czasów pogańskich, ale od wieków jest związany z tradycją chrześcijańską. Siano na wigilijnym stole pojawia się na pamiątkę stajni, która była miejsca narodzin Chrystusa. Oprócz włożenia go pod obrus, na wielu polskich wsiach w dniu Wigilii w kącie ustawiano też snop siana lub rozsypywano słomę na podłodze. Po kolacji wigilijnej nadchodziła pora na wróżbę. Trzeba wyciągnąć jedno źdźbło ze snopka lub spod obrusa. A co zrobić z siankiem wigilijnym? Dawniej gospodarz podawał go zwierzętom w zagrodzie. Współcześnie wiele osób decyduje się na to, aby je zakopać bądź spalić. Warto pamiętać o tym, aby zachować przy tym należytą ostrożność. Zapalanie świecy wigilijnej Stawianie i zapalanie świecy na stole wigilijnym to zwyczaj, który narodził się w Holandii. W uroczysty wieczór przed wejściem do każdego domu ustawiano lampion, często bogato zdobiony. Czasem zamiast niego zaczęto wykorzystywać zwykłą świecę. Światło miało być znakiem zaproszenia Marii i Józefa do rodziny, aby Jezus narodził się w każdym domu. Oświetlało więc drogę i zapraszało gości. Ogień z kościoła Na Podhalu oraz w niektórych innych regionach Polski istnieje piękny i głęboko symboliczny zwyczaj przynoszenia ognia z kościoła do domu w wigilijny wieczór. Jest to tradycja związana z religijnym znaczeniem świąt, a zapalony od kościelnej świecy płomień symbolizuje światło Chrystusa – światłość, która rozprasza mrok grzechu i śmierci. Wierni, uczestniczący w wieczornej mszy lub Pasterce, zabierali ogień do swoich domów, by oświetlić nim świąteczny stół oraz wnieść do swojego życia duchowe błogosławieństwo. Dawniej wierzono, że przyniesiony płomień ma moc ochronną. W tradycji ludowej ogień często kojarzono z siłą oczyszczającą i odstraszającą złe moce. W kontekście Wigilii płomień nie tylko chronił domowników, ale także symbolizował pokój, harmonię i nadzieję na nowy początek. W wielu domach pilnowano, by ogień przyniesiony z kościoła nie zgasł przez całą Wigilię, co miało zapewnić ciągłość błogosławieństwa na nadchodzący rok. Szopka bożonarodzeniowa Zwyczaj ustawiania z figurek sceny Bożego Narodzenia, zwanej szopką, lub chociaż samego żłobka z sianem i leżącą w nim figurką Dzieciątka, sięga XIII wieku. Pozwala wyobrazić sobie miejsce narodzenia Jezusa. Szopka świąteczna ustawiana jest zazwyczaj pod choinką lub w innym widocznym miejscu w domu. Figurki do szopki przedstawiają: Józefa i Maryję; Dzieciątko Jezus; Trzech Mędrców ze Wschodu; Gwiazdę Betlejemską; Anioły; Pastuszków oddających hołd Jezusowi; Osłów, wołów i owiec. Wręczanie prezentów na Boże Narodzenie Zwyczaj obdarowywania się prezentami na Boże Narodzenie ma swoje korzenie w rzymskich Saturnaliach – święcie ku czci Słońca. W różnych krajach tradycja ta przybiera różne formy: w Niemczech upominki przynosi Christkind (Dzieciątko Jezus) lub Święty Mikołaj z towarzyszącym mu diabłem, w Rosji – Dziadek Mróz, a we Włoszech wiedźma Befana. W Polsce prezenty pojawiają się w wigilijny wieczór pod choinką, za sprawą świętego Mikołaja. Pocałunek pod jemiołą Całowanie pod jemiołą to niezwykle romantyczny gest. Może zagwarantować szybki ślub – albo szeroko rozumianą pomyślność (szczególnie jeśli jemioła ma przynajmniej trzy gałązki, obowiązkowo z białymi owocami). Jednym z najbardziej popularnych wierzeń jest przekonanie, że jaka Wigilia, taki cały rok. Dlatego warto okazywać sobie miłość i przyjaźń oraz wystrzegać się kłótni. Nie należy też celowo unikać pocałunków pod jemiołą, gdyż to z kolei może sprowadzić nieszczęście. Jemioła na święta to także piękna dekoracja. A co zrobić z rośliną po świętach? Najlepiej ją zasuszyć i wyrzucić dopiero przed następnymi świętami. Jeśli dla kogoś to zbyt wiele czasu, można pozbyć się jemioły w święto Trzech Króli. Wigilijne odwiedziny na cmentarzu W niektórych regionach Polski tradycja Wigilii obejmuje odwiedzanie grobów bliskich. To wyjątkowy moment, w którym rodziny wspólnie udają się na cmentarz, aby zapalić znicze i przynieść świąteczne gałązki, takie jak świerk czy jodła, symbolizujące wieczność i nadzieję na życie po śmierci. Wigilijne odwiedziny na cmentarzu to wyraz pamięci o tych, którzy już odeszli, ale także sposób na wyrażenie wdzięczności za ich życie i obecność w rodzinnej historii. Zapalanie światełka na grobie ma głęboką symbolikę – w kulturze chrześcijańskiej ogień reprezentuje światłość Chrystusa, która prowadzi dusze do nieba. Światło zniczy to także znak łączności z przodkami oraz modlitwa o ich zbawienie. Rodziny niejednokrotnie dzielą się w tym czasie refleksją nad ulotnością życia, wspominając radosne chwile spędzone z bliskimi, którzy już odeszli. Wigilia: zwyczaje i przesądy o nieszczęściu Są pewne czynności, których w Wigilię wykonywać nie należy. Zalicza się do nich takie obowiązki, jak: pranie; szycie; pozbywanie się śmieci. To zwyczaje z dawnych czasów, ale wciąż przekazywane z pokolenia na pokolenie. Wiele osób wierzy, że może to sprowadzić nieszczęście. Jeśli myślisz o zamążpójściu, uważaj też na zamiatanie. Jeden z przesądów na Wigilię głosi, że bezpiecznie jest to robić tylko w kierunku od drzwi, aby nie odganiać od siebie potencjalnych kandydatów. Mówiące zwierzęta Jednym z najciekawszych wierzeń związanych z Wigilią jest przekonanie, że zwierzęta tej nocy zyskują dar mowy. Wierzono, że rozmawiają, gdy domownicy śpią i mogą zdradzić tajemnice przyszłości. Wiara w to wynika z głębokiego szacunku do zwierząt, postrzeganych jako towarzysze życia codziennego. W końcu towarzyszyły one Jezusowi przy jego narodzinach. Gospodarze tego dnia szczególnie o nie dbali, wierząc, że dobre traktowanie przyniesie im urodzaj i pomyślność. Łuska karpia w portfelu Przechowywanie łuski karpia w portfelu ma zapewnić pomyślność finansową w nadchodzącym roku. W wielu domach, oprócz sianka, pod obrus wkłada się także banknoty, co symbolizuje dostatek i dobrobyt. Czasem banknoty umieszcza się pod każdym talerzem, co stanowi również drobny podarunek dla gości. Innym dawnym zwyczajem było przechowywanie w portfelu ości karpia – miało to ten sam cel: przyciągnięcie pieniędzy i uniknięcie problemów finansowych. Wróżby wigilijne o szukaniu miłości Wigilijny wieczór sprzyja wróżbom związanym z miłością. Jedna z tradycji mówi, że aby przyciągnąć miłość, należy zjeść jabłko i policzyć pestki – parzysta liczba wróży powodzenie, a im więcej pestek, tym lepiej. Inny sposób? Położenie nożyczek na stole wigilijnym lub ucieranie maku przed kolacją może przyspieszyć zaręczyny lub spotkanie przyszłego wybranka. A jak poznać jego imię? Po wieczerzy wystarczy wyjść przed dom i zapytać o nie pierwszego napotkanego mężczyznę. Pierwsza gwiazdka O której godzinie zaczyna się wigilia? Decyduje o tym pierwsza gwiazdka na niebie. Symbolika gwiazdy jest niezwykle szeroka. A tego wyjątkowego wieczoru to właśnie ona daje sygnał do rozpoczęcia wieczerzy. W rzeczywistości nie jest to jednak gwiazda, tylko ciało niebieskie, które 24 grudnia pojawia się na niebie jako pierwsze. Z reguły jest to planeta Wenus, którą łatwo pomylić z gwiazdą. Wypatruje się jej po zachodniej stronie nieba, tuż po zmroku. Treść artykułu opublikowana pierwotnie 7 grudnia 2016 roku. Aktualizacja: Maja Ewa Cwil
Jare Gody to pogańskie święto wiosny. Jak obchodzono powitanie nowej pory roku u Słowian?
Zanim nadeszła Wielkanoc, ludność słowiańska świętowała Jare Gody. Były to huczne obchody powitania budzącej się do życia przyrody, których początek wyznaczała wiosenna równonoc. W tym czasie celebrowano naturę i oddawano cześć władającym nią bóstwom. Niektóre z dawnych zwyczajów, jak na przykład topienie marzanny, wywodzą się właśnie z Jarych Godów.
W tym artykule: Jare Gody: co to jest? Kiedy odbywało się Jare Święto? Jare Gody - tradycje i zwyczaje z czasów pogańskich Jare Gody a Wielkanoc Jare Gody: co to jest? Jare Gody to słowiańskie święto wiosny, podczas którego następowało symboliczne uśmiercenie zimy oraz przywołanie nowej pory roku. Uroczystości rozciągały się na kilka dni. W trakcie ich trwania celebrowano dary natury i obserwowano przyrodę, która wybudza się z letargu, Słowianie odprawiali rytuały i obrzędy, które miały zapewnić im pomyślność plonów i wraz z zimą przegonić złe duchy. Jare Gody były radosnym świętowaniem pierwszych wiosennych dni. Podczas obchodów święta oddawano cześć Jaryle. W mitologii słowiańskiej było nim bóstwo płodności, młodości i odrodzenia. Bardzo często określano go również jako Jarowit lub Jaruna. Bóstwo wiosny było utożsamiane z młodym mężczyzną, ubranym w białe szaty, który podróżuje na koniu, zaś w dłoni ściska kłos żyta. Już samo imię wskazuje na powiązania z rodzącą się naturą. W językach starosłowiańskich człon jary oznaczał witalność, siłę i młodość. Zobacz także: Jajko – symbol życia, odrodzenia i początków. Co jeszcze oznaczają i skąd się wzięły wielkanocne jajka? Jedna z najpopularniejszych tradycji to malowanie pisanek na Wielkanoc. Skąd do nas przywędrowała? Jej historia wiąże się z ogólną symboliką jajka, która jest obecna również w innych kulturach i systemach religijnych. Jajko – symbol życia i odrodzenia pojawiało się już w starożytności i wierzeniach celtyckich. Kiedy odbywało się Jare Święto? Pogańskie święto wiosny następowało wraz z równonocą wiosenną. Był to przełomowy moment, kiedy dzień zrównywał się z nocą i następowało symboliczne przejście pomiędzy porami roku. Od tego momentu ciemność ustępowała miejsca jasności, dni były dłuższe i cieplejsze. Ludność Słowiańska poprzez odprawianie rytuałów, palenie ognisk, tańce i śpiewy dziękowała za tą zmianę i prosiła bóstwa o pomyślność w nadchodzącym okresie. Wesołe uroczystości miały okazać szczęście z nadchodzących wiosennych dni i przyciągać do gospodarstw obfitość. Jare Święto rozpoczynało się więc 21 marca i trwało przez kolejnych kilka dni. W czasie celebrowania wiosennej równonocy żegnano zimę, której uosobieniem była Marzanna. Jej symboliczne utopienie miało być wyrazem gotowości do nadejścia ciepłych i długich dni. Jare Gody - tradycje i zwyczaje z czasów pogańskich Sprzątanie domostw, palenie ognisk i okadzanie izb mieszanką ziół to tylko czynności związane ze świętem Jarych Godów. Zwyczaje na powitanie wiosny miały w sobie pierwiastek magiczny i związane były przede wszystkim z bóstwami: Marzanny - symbolizującej zimę oraz Jaryły, który uosabiał wiosnę, witalność i płodność. Poznaj najważniejsze rytuały oraz tradycje Jarych Godów. Zobacz także: Zajączek wielkanocny zagościł w świątecznej tradycji razem z prezentami. Skąd pochodzi i co symbolizuje? W czasach przedchrześcijańskich zając kojarzony był z płodnością i budzącą się do życia przyrodą. Wraz z upływem czasu jego znaczenie uległo zmianie, a do świątecznych symboli zaczął być zaliczany dopiero w XVII wieku. Obecnie można spotkać go pod postacią czekoladowych figurek lub dekoracji, które zdobią stół podczas uroczystego śniadania w Wielką Niedzielę. Z wielkanocnym zajączkiem związany jest również zwyczaj obdarowywania prezentami i słodkościami. Jak wygląda prawdziwy zajączek wielkanocny i czy oznacza dokładnie to samo, co mały, puchaty króliczek? Topienie Marzanny Jest to zwyczaj wywodzący się z pogańskich czasów. Topienie Marzanny to moment przejścia z mroku w stronę jasności i nieodłączny element celebrowania święta Jarych Godów. Aby wiosna mogła się objawić, trzeba było pozbyć się tego, co związane z zimą. Topieniu Marzanny towarzyszyły radosne okrzyki, śpiewy i charakterystyczne dźwięki wydobywające się z drewnianych kołatek. Wszystko to miało na celu przestraszenie bogini zimna i śmierci. Jako znak gotowości na przyjęcie wiosny, kukłę Marzanny podpalano i wrzucano do rzeki. Głośne dźwięki wydawane przy akompaniamencie muzyki miały również odstraszyć złe duchy i sprawić, że odejdą wraz z zimową aurą. Panowało również przekonanie, że gdy ktoś potknie się podczas wypędzania zimy, czeka go nieszczęście, a nawet śmierć. Z kolei dotknięcie zamoczonej w wodzie Marzanny było oznaką choroby, a dokładniej uschnięciem ręki. Palenie ognisk Ogień miał bardzo ważne znaczenie podczas obrządków święta Jarych Godów. Symbolizował oczyszczenie i miał przywoływać ciepło i jasność. To wokół ogniska zbierali się Słowianie i tu odprawiali magiczne rytuały, tańczyli i śpiewali. Równonoc wyznaczająca początek Jarego Święta była traktowana jako czas, gdy granica między światem żywych i zmarłych zacierała się. Płomienie ognia miały więc chronić przed złem i odstraszać nieczyste moce, zaś przywoływać dobre duchy. Sprzątanie domów Oczekiwaniom na wiosnę towarzyszyło wielkie sprzątnie domów. Oczyszczano piwniczki i zamiatano podłogi. Oprócz tego okadzano pomieszczenia ziołowymi mieszankami, robiono pranie oraz bielono ściany. Bardzo ważne było również wietrzenie pomieszczeń oraz grubych pierzyn. Powitanie Dziewanny W dawnych słowiańskich wierzeniach to Dziewanna była boginią łowów, dzikiej przyrody oraz obfitości i kobiecej energii. Dlatego też wraz ze świętem Jarych Godów czczono ją, a młode dziewczęta chodziły od domostwa do domostwa z małym udekorowanym drzewkiem nazywanym gaikiem bądź turzycą. W ten sposób witały nową porę roku. Podczas wędrówek towarzyszyły im śpiewy i tańce. Zobacz także: Symbole wielkanocne wyrażają radość i nadzieję. Czego symbolem jest zajączek, a co oznacza palma i pisanki? Za powszechnie znane symbole wielkanocne uważa się: jajko, palmę, zająca, baranka oraz kurczątko. Każdy z nich jest powiązany z radosną nowiną o Zmartwychwstaniu Jezusa. Wielkanocne symbole odnoszą się także do odrodzenia, oczyszczenia oraz nowego życia. Pojawiają się na świątecznym stole oraz są obecne podczas kościelnych obchodów związanych ze Zmartwychwstaniem Pańskim. Zapoznaj się z dokładnym znaczeniem każdego z nich. Wymowna symbolika wielkanocna pomaga w pełniejszym celebrowaniu wiosennych świąt oraz sprzyja refleksjom na temat życia, nowych początków i nadziei. Malowanie jajek Ważnym zwyczajem związanym z powitaniem wiosny było malowanie jajek, które dziś znamy jako tradycja przypisana do wielkanocnych świąt. Dawniej Słowianie barwili skorupki jaj za pomocą mieszanki z łupin cebuli i kory dębu. Innym sposobem było także moczenie jajek w roztopionym wosku, a następnie rzeźbienie ozdób, na przykład znaków solarnych i symboli natury. W ten sposób wyrażano swoją radości i oczekiwano na to, co nowe. Oczyszczanie wodą W czasach dawnych Słowian, podczas świętowania Jarych Godów, bardzo ważną rolę pełnia wodą. Był to symbol oczyszczenia, dlatego też obmywano się nią, a dodatkowo smagano po ciele witkami brzozowymi bądź wierzbowymi. Zwyczaj ten miał zapewniać zdrowie i witalność oraz chronić od nieszczęść i wszelkich chorób. Wraz z upływem czasu tradycja polewania się zimną wodą przeszła na grunt wiary chrześcijańskiej i została włączona do wielkanocnych obrzędów. Od XV wieku jest znana pod nazwą śmigus-dyngus. Zobacz także: Staropolski sposób na szczęście i bogactwo. Wystarczy zjeść to w Niedzielę Wielkanocną Staropolski sposób na szczęście zapewni ci wszelką pomyślność na cały rok. Co ważne, także w kwestiach finansowych. Czy wiesz, o jakie wielkanocne danie chodzi? Jare Gody a Wielkanoc Niektóre z tradycji słowiańskich nie zniknęły całkowicie wraz z pojawieniem się nowej wiary. Chrześcijaństwo przeszczepiło niektóre zwyczaje i obrzędy oraz zmieniło ich znaczenie w taki sposób, aby odnosiły się one do obowiązującego obrządku religijnego. Dlatego też pewne dawne praktyki można odnaleźć w wielkanocnych tradycjach. Jare Gody było świętem, które tak jak i inne pogańskie uroczystości, opierało się na obserwacji przyrody. Był to kult wiosny oraz płodności i życia. Wszystkie rytuały i ceremonie miały sprawić, że natura obudzi się z zimowego snu, ześle pomyślność oraz zapewni urodzaj i dobre plony. Jare Gody witały to, co nowe oraz były wypełnione czasem radosnego oczekiwania. Pod tym względem są bardzo podobne do świąt wielkanocnych, które przejęły pewne obrzędy i zwyczaje właśnie z tego święta. Należy jednak podkreślić różnicę w dacie - Jare Gody rozpoczynały się zawsze z równonocą wiosenną, która wypadała 20 bądź 21 marca. Z kolei Wielkanoc to święto ruchome, o którym decyduje kalendarz księżycowy. Jest celebrowane pomiędzy 22 marca a 25 kwietnia i przypada na czas po pierwszej wiosennej pełni Księżyca.
Niedziela Palmowa otwiera Wielki Tydzień. O jakich wydarzeniach wspomina i kiedy wypada Niedziela Palmowa?
Niedziela Palmowa to ważna uroczystość kościelna, która rozpoczyna Wielki Tydzień i przygotowuje wiernych do duchowego przeżywania pamiątki śmierci oraz Zmartwychwstania Jezusa. Tego dnia w kościołach święci się palmy oraz uczestniczy w procesji i odczytuje opis Męki Pańskiej. Niedziela Palmowa jest świętem ruchowym. Sprawdź, kiedy dokładnie wypada oraz jakie zwyczaje i tradycje są z nią związane.
W tym artykule: Co to jest Niedziela Palmowa? Kiedy jest Niedziela Palmowa? Palma na Niedzielę Palmową Wystrój kościoła na Niedzielę Palmową Msza święta: Niedziela Palmowa Niedziela palmowa - zwyczaje i obrzędy Co to jest Niedziela Palmowa? Uroczystość Niedzieli Palmowej jest określana również jako Niedziela Męki Pańskiej. Jest to zarazem ostatnia niedziela Wielkiego Postu, która wprowadza w Wielki Tydzień. W tym dniu wierni gromadzą się w kościołach i wspominają biblijne wydarzenie, jakim był uroczysty wjazd Jezusa do Jerozolimy. Zgromadzona tam ludność witała go radosnymi okrzykami oraz słała pod jego nogi gałązki palmowe. To wydarzenie dało nazwę temu świętu. Tradycje z Bliskiego Wschodu zaczęły rozprzestrzeniać się na dalsze tereny objęte wiarą chrześcijańską. W dawnych ludowych zwyczajach gałązki palmowe zostały więc zamienione na gałązki z wierzby, które z czasem zyskiwały coraz bardziej dekoracyjne formy. W ten sposób Niedziela Palmowa często była określana jako Niedziela Wierzbna lub Kwietna. Palma wielkanocna zmieniła swój pierwotny wygląd. Oprócz lokalnie występujących roślin, zaczęto ozdabiać gałązki roślin papierowymi kwiatami, wstążkami i kokardkami. Zobacz także: Rezurekcja ogłasza Zmartwychwstanie. O jakiej porze odbywa się procesja rezurekcyjna? Uroczystą celebrację Wielkanocy stanowi rezurekcja, która połączona jest z procesją wokół kościoła. W ten sposób kapłan wraz z grupą wiernych ogłasza światu radosną nowinę o Zmartwychwstaniu Jezusa. Jest to niezwykle ważne nabożeństwo z punktu widzenia katolików. Czy uczestnictwo w nim jest nakazane i o jakiej porze odbywa się msza i procesja rezurekcyjna? Podczas uroczystości kościelnych związanych z Niedzielą Palmową, najważniejsze jest poświęcenie palm, odczytanie fragmentu ewangelii opisującego przybycie Jezusa do Jerozolimy oraz procesja. Następnie odbywa się msza święta, podczas której ma miejsce czytanie opisu Męki Pańskiej. Same procesje do kościoła wzięły swój początek z wczesnego okresu chrześcijaństwa. Już w IV wieku organizowano je w Jerozolimie, aby odtworzyć biblijne wydarzenia. Niedziela Palmowa wprowadza wiernych w nastrój zadumy i skupienia na przeżywaniu ostatnich dni życia Jezusa, poprzedzonych męką i ukrzyżowaniem. Jest to duchowe przygotowanie do Wielkanocy, podczas której świętuje się Zmartwychwstanie Chrystusa. Kiedy jest Niedziela Palmowa? Niedziela Palmowa przypada na okres 7 dni przed Wielkanocą. Jest jednocześnie szóstą i ostatnią niedzielą Wielkiego Postu oraz rozpoczyna Wielki Tydzień, czyli czas przygotowań do Zmartwychwstania Pańskiego. Tak samo jak Niedziela Wielkanocna, również Niedziela Palmowa jest świętem ruchowym. Wypada pomiędzy 15 marca, a 18 kwietnia. Oznacza to, że co roku jest obchodzona w innym terminie. Aby go ustalić, należy poznać datę Wielkanocy, która, zgodnie z kalendarzem księżycowym, zawsze przypada na czas po pierwszej wiosennej pełni Księżyca. Palma na Niedzielę Palmową W tradycji chrześcijańskiej przyjął się zwyczaj przynoszenia do kościoła palmy na Niedzielę Palmową. Sam zwyczaj ich święcenia pojawił się w VII wieku. Jest to bardzo ważny atrybut dla chrześcijan, który ma szeroką symbolikę. Wielkanocna palma oznacza bowiem radość, mękę i zmartwychwstanie oraz zwycięstwo nad śmiercią. Bogato zdobione palmy są przynoszone do świątyni, zaś w niektórych miejscowościach w Polsce odbywają się również konkursy, podczas których wybierane są te najbardziej okazałe i dekoracyjne. Zobacz także: Symbole wielkanocne wyrażają radość i nadzieję. Czego symbolem jest zajączek, a co oznacza palma i pisanki? Za powszechnie znane symbole wielkanocne uważa się: jajko, palmę, zająca, baranka oraz kurczątko. Każdy z nich jest powiązany z radosną nowiną o Zmartwychwstaniu Jezusa. Wielkanocne symbole odnoszą się także do odrodzenia, oczyszczenia oraz nowego życia. Pojawiają się na świątecznym stole oraz są obecne podczas kościelnych obchodów związanych ze Zmartwychwstaniem Pańskim. Zapoznaj się z dokładnym znaczeniem każdego z nich. Wymowna symbolika wielkanocna pomaga w pełniejszym celebrowaniu wiosennych świąt oraz sprzyja refleksjom na temat życia, nowych początków i nadziei. Wystrój kościoła na Niedzielę Palmową W niektórych parafiach uroczystości Niedzieli Palmowej obejmują dekorację kościoła oraz ołtarza. We wnętrzu świątyni pojawiają się wysokie palmy oraz gałązki wierzby, na których wyrastają rozkwitnięte bazie. Ołtarz może zostać ozdobiony listami bukszpanu, jednak w tym czasie zaleca się powstrzymanie od bogatych, kwietnych dekoracji. W Niedzielę Palmową duchowny przybiera szaty liturgiczne w kolorze czerwieni. Msza święta: Niedziela Palmowa Palmowa Niedziela kończy okres Wielkiego Postu i jest bardzo ważnym wydarzeniem dla chrześcijan. Przepisy Prawa Kanonicznego wskazują na to, że podobnie jak w inne niedziele, wierni mają obowiązek uczestnictwa tego dnia we Mszy Świętej. Początek obchodów stanowi wyjście duchownego przed kościół i poświęcenie palm wielkanocnych. Następnie odczytywana jest fragment Ewangelii o przybyciu Syna Bożego do Jerozolimy. Kolejną ważną część stanowi procesja ze świecami, krzyżem oraz kadzielnicą. Potem kapłan wchodzi do świątyni i całuje ołtarz oraz rozpoczyna mszę. Zobacz także: Jajko – symbol życia, odrodzenia i początków. Co jeszcze oznaczają i skąd się wzięły wielkanocne jajka? Jedna z najpopularniejszych tradycji to malowanie pisanek na Wielkanoc. Skąd do nas przywędrowała? Jej historia wiąże się z ogólną symboliką jajka, która jest obecna również w innych kulturach i systemach religijnych. Jajko – symbol życia i odrodzenia pojawiało się już w starożytności i wierzeniach celtyckich. Niedziela Palmowa - czytanie Męki Pańskiej Wśród czytań w Niedzielę Palmą najważniejszym z nich jest opis Męki Pańskiej - zawarty w Ewangelii według świętego Mateusza, Marka lub Łukasza. Osobą, która odczytuje słowa, powinien być diakon bądź kapłan. Przed rozpoczęciem odczytu nie kreśli się znaku krzyża na Piśmie Świętym, zaś świece w tym czasie nie są odpalone. Czasami czytania mogą być wzbogacone o chór. Opis Męki Pańskiej może być czytany naprzemienne. W czytaniu mogą uczestniczyć osoby świeckie, przy czym słowa Jezusa powinien wypowiadać kapłan sprawujący liturgię. Niedziela palmowa - zwyczaje i obrzędy Niedziela Palmowa przejęła pewne tradycje, których początku można dopatrywać się jeszcze w czasach przedchrześcijańskich. Wcześniej w tym czasie obchodzono nadejście wiosny i celebrowano budzącą się do życia przyrodę. Gałązki wierzbowe, które później zaczęły pojawiać się w palmach wielkanocnych, były uznawane za życiodajne i posiadające wyjątkowe właściwości. Wierzba jako drzewo, które najwcześniej ze wszystkich budzi się do życia po zimie, stało się symbolem witalności i płodności. Wraz z nadejściem wiary chrześcijańskiej, pamięć o wierzbowych gałązkach przetrwała. Po przyniesieniu palm poświęconych w świątyni gospodarze zjadali kilka bazi, aby wzmocnić zdrowie i uchronić się od chorób. Małe kwiatostany, określane często jako kotki lub kocanki otrzymywały również zwierzęta, które w ten sposób miały zyskać witalność i siłę. Palma wykonana z gałązek wierzby była mocowana tuż nad drzwiami wejściowymi, by w ten sposób zapewniać domownikom bezpieczeństwo przez cały rok.
Jajko – symbol życia, odrodzenia i początków. Co jeszcze oznaczają i skąd się wzięły wielkanocne jajka?
Jedna z najpopularniejszych tradycji to malowanie pisanek na Wielkanoc. Skąd do nas przywędrowała? Jej historia wiąże się z ogólną symboliką jajka, która jest obecna również w innych kulturach i systemach religijnych. Jajko – symbol życia i odrodzenia pojawiało się już w starożytności i wierzeniach celtyckich.
W tym artykule: Czego symbolem jest jajko? Jajko - symbol życia Jajko - symbol Wielkanocy Jajko w symbolice Słowian Jajko w obrzędach i tradycjach ludowych Czego symbolem jest jajko? Jajko jako symbol narodzin i początków (to przecież z niego wykluwają się małe kurczaczki) było zawsze obecne w wierzeniach ludowych. Miało chronić od chorób i złych duchów oraz posiadać magiczną moc. Już w starożytnym Egipcie, Persji, a także na Dalekim Wschodzie – w Chinach zdobiono jajka i wykorzystywano je do magicznych obrzędów. Jajko - symbol życia Jajko jest symbolem nowego życia. Bardzo często pojawia się w dawnych mitach i legendach dotyczących stworzenia świata. W starożytnych egipskich przekazach wiązano powstanie świata z rozbitym jajkiem. Zaś w mitologii śródziemnomorskiej jajko odzwierciedlało kopułę nieba. Niektóre teksty dawnych kultur porównują jego budowę do obrazu świata, gdzie skorupka uosabia niebo, zaś żółtko ziemię, a biało wodę. Zobacz także: To najlepszy dzień na podróż tej wiosny. Przynosi szczęście pod 1 warunkiem Wybierasz się na wycieczkę? Istnieje najlepszy dzień na podróż tej wiosny. Przynosi szczęście pod 1 warunkiem. Skorzystaj z jego dobrej energii. Jajko jako symbol odradzającego się życia i nowego początku umieszczano w rzymskich i egipskich grobowcach. Miało ono pomóc w przejściu do innego wymiaru i rozpoczęciu nowego życia w zaświatach. Jajko - symbol Wielkanocy Obok baranka oraz palmy to jajko jest najważniejszym symbolem Wielkanocy. Pojawia się w formie pisanek oraz jako podstawowy element świątecznych potraw. Jest znakiem Zmartwychwstania, początku i triumfu życia. Pisanki wielkanocne W Polsce najstarsze odnalezione pisanki pochodzą z X wieku, a tradycja błogosławieństwa żywności jest jeszcze starsza i pochodzi z czasów pogańskich i ma związek z wpływami rzymsko-germańskimi na naszych ziemiach. Zobacz także: Sabat Imbolc to celtyckie święto światła. Kiedy wypada? Data, historia, magiczne rytuały Sabat Imbolc to dawne celtyckie święto obchodzone na początku lutego. Jego historia sięga odległych czasów, zaś obchody związane były z celebracją nadchodzącej wiosny i budzącej się do życia przyrody. W tym szczególnym czasie wyglądano przyjścia nowej pory roku, a wraz z nią pojawienia się dłuższych dni. Był to kult jasności, a rytuały związane z tym świętem odnosiły się do czynności oczyszczenia. Marzenia wypowiedziane podczas święta Imbolc, miały szansę się spełnić, zaś palone ogniska zwiastowały zakończenie panowania mroku. W tradycji chrześcijańskiej zwyczaj kolorowania jajek wiąże się z legendą o zmartwychwstaniu. Maria Magdalena, która pierwsza zobaczyła Chrystusa zmartwychwstałego, pobiegła do domu i tam ujrzała, że jajka jej kur zabarwiły się na czerwono. To stąd kolor czerwony jest symbolem zwycięstwa i radości. Inne źródła podają, że Maria Magdalena podarowała ozdobione jaja strażnikom, by ujrzeć pojmanego Jezusa. Według mitów bałkańskich zaniosła je Herodowi, aby zapobiec śmierci i wyprosić uwolnienie Chrystusa. Jajko w symbolice Słowian Znaczenie jajka w religii chrześcijańskiej wiąże się z jego uniwersalną wymową jako symbolu życia oraz wpływami pochodzącymi z pogańskich wierzeń. Wielkanoc przypadająca na czas nadejścia wiosny łączy się z odradzaniem i odnową. U Słowian jajko było ściśle związane z siłami witalnymi, płodnością i praźródłem. Jajko było związane z czczeniem boga Słońca. Miało moc kreowania życia. Jajko w obrzędach i tradycjach ludowych W dawnych zwyczajach jajka były wykorzystywane jako magiczne amulety, które miały pobudzić przyrodę do życia i przyspieszyć nadejście wiosny. Dawniej zwyczaj ozdabiania jajek wiązał się z przyciąganiem zdrowia i pomyślności. Na skorupkach umieszczano wzory solarne oraz roślinne, aby w ten sposób zapewnić dalsze trwanie świata. Zobacz także: Sol Invictus to dawne rzymskie święto, które przypada na okres świąt Bożego Narodzenia. Jaka jest jego historia? Kim był antyczny bóg Słońca? Przypadające na drugą połowę grudnia przesilenie zimowe w wielu dawnych kulturach i wierzeniach było uznawane za czas szczególny. Kiedy jesień ustępowała miejsca zimie w najkrótszym dniu w roku Słowianie obchodzili wówczas święto Szczodrych Godów, zaś w Cesarstwie Rzymskim panował kult Słońca Niezwyciężonego. Świętowanie narodzin bóstwa Sol Invictus związane było ze zwycięstwem światła i czczeniem natury. Kim był antyczny bóg i jak jest jego historia? Jajka symbolizowały płodność, życie, siłę i nadzieję, dlatego chętnie wykorzystywano je podczas odprawiania magicznych praktyk i rytuałów - wykonywanych w szczególności w okresie przesilenia wiosennego. Jednym ze znanych obrzędów było zakopywanie jaj w ziemię, by wzmocniły ją i sprawiły, że stanie się żyzna i płodna. Jajka były traktowane również jako talizman ochraniający przed nieszczęściem i złymi mocami. Obrzędy ludowe nakazywały zawiesić skorupki święconych jajek w sadzie, aby zapewnić pomyślne zbiory owoców. Przesąd głosił, aby wyjść przed dom i wznieść w powietrze święcone jajo. Takie działanie miało odegnać pecha i uchronić od klęski nieurodzaju oraz gwałtownych burz, powodzi lub pożarów. Treść artykułu opublikowana pierwotnie 19 marca 2023 r.
Święto Trzech Króli: historia, tradycje i modlitwy. Kim byli Trzej Królowie i jak obchodzi się to święto? W tym dniu co roku popełniamy ten sam błąd
Święto Trzech Króli to dzień, który wiąże się z kilkoma tradycjami i starodawnymi zwyczajami. Podpowiadamy, jak mają na imię i jakie dary przynieśli Trzej Królowie. Czy jest to święto nakazane? W tym dniu wielu z nas popełnia ten sam błąd. Chodzi o słynny napis na drzwiach.
W tym artykule: Trzech Króli: co to za święto? Kim byli Trzej Królowie? Trzej Królowie: jakie dary przynieśli? Jak nazywają się Trzej Królowie? Co piszemy na drzwiach w Trzech Króli? Czy święto Trzech Króli jest dniem wolnym od pracy? Kiedy jest święto Trzech Króli? Czy święto Trzech Króli jest świętem nakazanym? Święto Trzech Króli: tradycje i zwyczaje Modlitwa na święto Trzech Króli Trzech Króli: co to za święto? Święto Objawienia Pańskiego, znane powszechnie pod nazwą Trzech Króli, jest jednym z najstarszych świąt kościelnych. Tego dnia wierni gromadzą się w świątyni i uczestniczą we mszy świętej, wspominając pamiątkę narodzin Jezusa oraz hołdu, który złożyli mu Trzej Mędrcy ze Wschodu. Chrześcijańskie obchody tego święta sięgają IV wieku. Co oznacza święto Trzech Króli? To przede wszystkim wspomnienie historii wędrowców, którzy przybyli do Betlejem, prowadzeni przez tajemniczą gwiazdę. Oddali pokłon Mesjaszowi i złożyli mu dary. Święto Objawienia Pańskiego kończy cykl uroczystości, które nawiązują do tematyki Bożego Narodzenia. Tego dnia kościół odnosi się również do innych biblijnych wydarzeń – chrztu Jezusa w Jordanie oraz cudu przemienienia wody w wino w Kanie Galilejskiej. Kim byli Trzej Królowie? Trzej Królowie znani w tradycji religii chrześcijańskiej jako Mędrcy ze Wchodu, którzy przybyli do narodzonego Jezusa, żeby oddać mu pokłon. Kiedy nie mogli odnaleźć drogi do miejsca narodzin Zbawiciela, pomógł im znak na niebie. Zostali skierowani przez Gwiazdę Betlejemską, jak głosi Ewangelia według Mateusza – to właśnie w niej znajduje się jedyna wzmianka o Trzech Królach, a właściwie dokładnej liczby Mędrców nie podano. Gdy zaś Jezus narodził się w Betlejem w Judei za panowania króla Heroda, oto Mędrcy ze Wschodu przybyli do Jerozolimy i pytali: "Gdzie jest nowo narodzony król żydowski? Ujrzeliśmy bowiem jego gwiazdę na Wschodzie i przybyliśmy oddać mu pokłon. Wtedy Herod przywołał potajemnie Mędrców i wypytał ich dokładnie o czas ukazania się gwiazdy. A kierując ich do Betlejem, rzekł: "Udajcie się tam i wypytujcie starannie o Dziecię, a gdy Je znajdziecie, donieście mi, abym i ja mógł pójść i oddać Mu pokłon". Oni zaś wysłuchawszy króla, ruszyli w drogę. A oto gwiazda, którą widzieli na Wschodzie, szła przed nimi, aż przyszła i zatrzymała się nad miejscem, gdzie było dziecię. Gdy ujrzeli gwiazdę, bardzo się uradowali. Weszli do domu i zobaczyli dziecię z Matką Jego, Maryją; padli na twarz i oddali Mu pokłon. I otworzywszy swe skarby, ofiarowali Mu dary: złoto, kadzidło i mirrę. A otrzymawszy we śnie nakaz, żeby nie wracali do Heroda, inną drogą udali się z powrotem do swojego kraju. Zobacz także: Sol Invictus to dawne rzymskie święto, które przypada na okres świąt Bożego Narodzenia. Jaka jest jego historia? Kim był antyczny bóg Słońca? Przypadające na drugą połowę grudnia przesilenie zimowe w wielu dawnych kulturach i wierzeniach było uznawane za czas szczególny. Kiedy jesień ustępowała miejsca zimie w najkrótszym dniu w roku Słowianie obchodzili wówczas święto Szczodrych Godów, zaś w Cesarstwie Rzymskim panował kult Słońca Niezwyciężonego. Świętowanie narodzin bóstwa Sol Invictus związane było ze zwycięstwem światła i czczeniem natury. Kim był antyczny bóg i jak jest jego historia? Trzej Królowie: jakie dary przynieśli? Trzej Królowie przybywszy do Jezusa ofiarowali mu dary. Co przynieśli Trzej Królowie? Złoto, kadzidło i mirrę. Każde z nich ma swoją symbolikę i odnosi się do narodzonego Zbawiciela. Dary Trzech Króli i ich znaczenie: złoto – symbol hojności oznacza wprost królewską godność Jezusa i przysługującą mu władzę. kadzidło – symbolizuje jego boską naturę i należną mu w związku z tym cześć. mirra – czyli cenny balsam wykorzystywany między innymi do przygotowania zmarłych do pochówku, oznacza jego człowieczeństwo. Złoto to symbol bogactwa, czyli tego, co jest wielkie, co pokazuje, że jesteśmy gotowi temu poświęcić większą uwagę, trud i staranie. Nasze modlitwy mają się wznosić przed Bogiem jak dym kadzidła. Prawdziwe kadzidło jest bardzo kosztowne. Mirra, czyli mieszanina ziół była używana w czasie uroczystości pogrzebowych Pana Jezusa, dlatego jest traktowana dziś jako proroctwo. Wskazuje też na śmiertelność jego człowieczeństwa - mówił franciszkanin, ojciec Eryk Hoppe dla rmf24.pl. Nawiązując do darów przyniesionych przez Trzech Króli w kościele w dniu obchodów ich święta, święci się kadzidło i kredę, które wierni mogą zabrać ze sobą do domów. Zobacz także: Ujawniono 3 znaki zodiaku, które spełnią swoje postanowienia noworoczne. To będzie przełomowy rok Astrolodzy ujawnili 3 znaki zodiaku, które spełnią swoje postanowienia noworoczne i w końcu zaczną żyć pełnią szczęścia. Kto należy do grona szczęśliwców? Jak nazywają się Trzej Królowie? Trzej Królowie w Ewangelii Mateusza nie byli wymienieni z imion i tak jak pisałyśmy wcześniej nie było powiedziane, że było ich trzech. Dopiero od VI wieku podaje się imiona trzech Króli: Kacper, Melchior i Baltazar, a uznano je od IX wieku. Skąd przybyli Trzej Królowie? Jeden z pisarzy chrześcijańskich uznał 3 Króli jako przedstawicieli trzech kontynentów. Przybyli oni z Europy, Azji i Afryki, stąd powszechnie znany ich wygląd nawiązujący do różnych kultur. Co piszemy na drzwiach w Trzech Króli? W święto Trzech Króli wierni przynoszą z kościoła poświęconą kredę i kadzidło, żeby napisać na drzwiach domów znane od lat inicjały. Z kolei kadzidłem okadzają mieszkania i domy, żeby wygonić z nich złe moce. Chociaż tradycja pisania na drzwiach kredą jest znana od lat, to wielu z nas do tej pory popełnia ten sam błąd i nie wie, co oznacza napis. Święto Trzech Króli – napis na drzwiach "K + M + B" - takie inicjały pojawiają się najczęściej na drzwiach naszych domów. Wielu myśli, że wzięły się od imion Kacper, Melchior i Baltazar. Nic bardziej mylnego. To skrót od łacińskich słów Christus mansionem benedicat – Niech Chrystus błogosławi (ten) dom. To wyraz naszej wiary, znak bożego błogosławieństwa na ten rok. Między literami można, ale nie trzeba, wpisywać krzyżyki. Co ważne, to nie są plusy, to symbole krzyża – apelują duchowni do wiernych. Zobacz także: Przepowiednie wigilijne i przesądy: co zwiastuje szczęście, a co smutek w nowym roku? Jak odgadnąć przyszłość w Wigilię? Poznaj starodawne sposoby Przepowiednie wigilijne to sposób na to, aby odczytać, co przyniesie przyszłość w nadchodzących dwunastu miesiącach. Dawniej sądzono, że Wigilia to szczególny dzień w roku. Uważano też, że wiele sytuacji, gestów i czynności wykonanych tego dnia ma w sobie element magiczny i na ich podstawie wyciągano wnioski dotyczące przyszłych wydarzeń. Jak dokładnie wyglądały tradycje i przesądy wigilijne? Czego dotyczyły przepowiednie? Czy święto Trzech Króli jest dniem wolnym od pracy? Święto Trzech Króli w Polsce było do 1960 roku dniem ustawowo wolnym od pracy. Później władza komunistyczna usunęło je z oficjalnego kalendarza razem ze świętem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny obchodzonym 15 sierpnia. To jednak nie koniec historii święta Trzech Króli. Od kiedy wolne wybory pojawiły się w Polsce, uroczyste obchody powróciły. W 1989 roku do kalendarza wróciło święto z połowy sierpnia, zaś święto Trzech Króli musiało poczekać do 24 września 2010 roku, kiedy to "Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy — Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, która ponownie ustanawiała Święto Trzech Króli dniem wolnym od pracy." Kiedy jest święto Trzech Króli? Święto Trzech Króli, czyli uroczystość Objawienia Pańskiego jest jednym z najstarszych świąt chrześcijańskich. Obchodzimy je 6 stycznia. W tym roku Trzech Króli wypada w sobotę. Czy święto Trzech Króli jest świętem nakazanym? Prawo kanoniczne określa status święta Trzech Króli. Od kiedy obowiązuje, wierni są zobligowani do tego, aby uczestniczyć w tym dniu we mszy świętej oraz powstrzymać się od wykonywania ciężkich prac. 6 stycznia – Święto Trzech Króli jest świętem nakazanym w kościele katolickim. Święto Trzech Króli: tradycje i zwyczaje Orszak Trzech Króli – to jedna z najpopularniejszych tradycji związanych z tym świętem obok pisania na drzwiach kredą. W wielu miastach na ulice wychodzą orszaki i uliczne jasełka. W orszaku biorą udział przebrani za trzech Mędrców ze Wschodu mieszkańcy oraz za inne postacie związane ze świętem. Orszaki przechodzą ulicami miast, śpiewając kolędy i inne pieśni bożonarodzeniowe. Tradycja wywodzi się z polskich jasełek, ale także kolędniczych parad, organizowanych w Hiszpanii czy Meksyku. Okadzanie mieszkań i domów – przyniesionym z kościoła poświęconym kadzidłem okadza się całe mieszkanie, wyganiając z każdego pomieszczenia złe duchy. Miało to zapewnić ochronę mieszkańcom domów. Święcenie złotem chorych – ten zwyczaj miał zapewnić chorym uzdrowienie i powrót do sił. Obdarowywanie prezentami – dzieci kolędując po domach otrzymywali drobne upominki, słodkości czy rogale. Wybór migdałowego króla – to zabawa sięgająca czasów szlacheckich dworów, popularna we Francji, Anglii, a z czasem i w Polsce. Potrzebne były pierniki lub słodkie rożki. W jednym z nich ukrywano migdał. Osoba, która go odnalazła zostawała królem migdałowym oraz królową migdałową. Święto Trzech Króli w Niemczech – w tym dniu wolne od pracy mają mieszkańcy tylko trzech landów: Baden-Württemberg, Bayern oraz Sachsen-Anhalt. Modlitwa na święto Trzech Króli Panie Jezu Chryste, którego Trzej Mędrcy jako Dziecię znaleźli w domu i złożyli Mu hołd, który wzrastałeś w domu w Nazarecie przy boku Maryi i świętego Józefa, uświęć i nasz dom swoją obecnością. Niech panuje w nim Twoja miłość, dobroć i czystość. Niech wszyscy tworzymy domowy Kościół, który w tym sanktuarium niech stale składa Ci uwielbienie i chwałę. Niech święte symbole, które znaczymy na drzwiach tego sanktuarium, przypominają nam i tym, którzy będą nas odwiedzać, że jesteśmy domowym Kościołem i za gwiazdą wiary chcemy iść na spotkanie z Tobą, do domu naszego wspólnego Ojca, z którym w jedności Ducha Świętego żyjesz i królujesz przez wszystkie wieki wieków. Amen. Treść artykułu opublikowana pierwotnie 3 stycznia 2023 roku.
Brama weselna ma stanowić przeszkodę dla Pana Młodego kiedy będzie jechał do Pani Młodej. Czasem jest ich bardzo dużo, ale cena za ich przekroczenie nie jest wysoka.
Bramy weselne popularne są w całym kraju, maja tylko różne nazwy – szlaban, zastawa. Ideą organizowania bramy ma być zabawa polegająca na utrudnieniu dojazdu Pana Młodego do swojej wybranki. Z czasem, jako że często Państwo Młodzi wyruszają z tego samego domu, popularne stały się także bramy w drodze do kościoła lub sali weselnej. Według tradycji na bramie takiej w zamian za możliwość przejazdu świadek Pana Młodego powinien oddać butelkę wódki, a w przypadku bram organizowanych przez dzieci – cukierki. Bramy są ustawiane przez zupełnie obce osoby – nie są to nigdy weselni goście. W zależności od rejonu Polski mają one różne formy. Czasem jest to tylko wstążka przeciągnięta przez ulice oraz kwiaty które przekazywane są dla Panny Młodej, a czasem całe maskarady z przebranymi uczestnikami. Jak we wszystkich zabawach weselnych także tu wskazany jest umiar. Osoby decydujące się na organizowanie bram powinny zrobić to jak najlepiej, licząc nie tylko na łatwo zdobyty alkohol ale biorąc pod uwagę także całą oprawę.
Dawne zwyczaje przedślubne, począwszy od szukania kandydata na męża po same zaręczyny zdecydowanie różniły się od współczesnych.
Zwyczaje związane ze ślubem zmieniają się bardzo szybko. Każda epoka miała swoje, ale w czasach Polski szlacheckiej było to wyjątkowo interesujące. To właśnie wtedy powstało powiedzenie „stanąć na ślubnym kobiercu”. Wzięło się ono od zwyczaju wywieszania przez panny na wydaniu tkanego chodnika na drzwiach, jako znaku że w tym domu czeka kandydatka na żonę. Podobnie wianek wywieszony na tyczce wskazywać miał przyszłym kandydatom w którym domu mieszka panna. Pary nie pobierały się z miłości, a mężów wybierali ojcowie panien. Jeśli wybranek upatrzył sobie jakąś pannę posyłał do jej domy swatów. To oni odpowiedzialni byli za wszelkie „negocjacje” przedślubne. Swatowie przynosili także liczne dary dla panny młodej od starającego się o jej rękę. Później chętny kandydat przychodził do domu swojej wybranki i prosili o jej rękę. Jeśli ojciec panny nie poczęstował przyszłego zięcia wódką oznaczało to, że do ślubu nie dojdzie. Podobnie podanie czarnej polewki, czyli zupy z gęsiej krwi oznaczało, że kandydat nie jest godzien panny. Najbardziej istotny był tu zazwyczaj jego majątek, mniej już niestety wiek. Starsi zamożni wdowcy byli świetnymi partiami. Kiedy zatem rodzina panny młodej zgodziła się na ślub dochodziło do zrękowin, czyli współczesnych zaręczyn, które polegały na podaniu sobie rąk przez młodą parę lub wymianie wianków z ruty. Zwyczaj ten pieczętował decyzje o rychłym ślubie i zamykał okres negocjacji swatów. Zapraszanie na ślub zaczynano wraz z pierwszymi zapowiedziami w kościele. W trakcie proszenia panna młoda obdarowywana był prezentami od swoich gości, jako znak aprobaty dla wybranka. Staropolskie zwyczaje były wyjątkowe, ale bardzo cieszymy się, że odeszły już w przeszłość.
Dla milionów ludzi na świecie jest najważniejszym świętem w kalendarzu. Nie ustają więc w zapale i pomysłach, w jaki sposób ją czcić.
POLSKA NAJWIĘKSZE PALMY ŚWIATA Mają magiczną moc, chronią przed chorobami, zapewniają dobre plony. Kto wykona największą, ma zagwarantowane długie i szczęśliwe życie. Kto by nie chciał? Tydzień przed Wielkanocą wielu staje do zawodów. Słynie z nich zwłaszcza kurpiowska wieś Łyse, gdzie odbywa się konkurs „Miss Palma”. Do uwicia kilkunastometrowych palm Kurpie przygotowują się miesiącami. Powstają dzieła sztuki: oplecione borowiną i jałowcem, ozdobione wstążkami. Jednak Łyse przebiła ostatnio Lipnica Murowana w Małopolsce. Padł tu światowy rekord. Powstała palma wysoka na ponad 35 metrów, ważąca blisko 150 kilogramów. Na gminny rynek niosło ją dwunastu mężczyzn, a dwudziestu pomagało przy jej stawianiu. Powoli wznosiła się do góry, ciągnięta postronkami, podpierana widłami. Inne się łamały, ona nie. To cudo stworzył Zbigniew Urbański, a pomogła mu cała rodzina. Od dołu do „czuba” obwiązał drewnianą żerdkę długimi witkami. Na szczycie umieścił pióropusz z traw. Potem do pracy ruszyły kobiety. Ukręciły z bibułki ponad tysiąc kolorowych kwiatów. Wszystkie na chwałę Pana. HISZPANIA NIESAMOWITE PROCESJE Słychać ich z daleka – w dwóch szeregach, przy akompaniamencie bębnów i trąb, ciągną w mistycznych procesjach „nazarenos” – członkowie bractw religijnych. Ubrani w pokutne szaty, z nasuniętymi na twarz szpiczastymi kapturami. Wyglądają jak zakonnicy z czasów inkwizycji albo członkowie Ku-Klux-Klanu. A to przecież dobrzy ludzie, którzy aninimowo chcą odbyć wielkanocną pokutę. Niosą zapalone świece, by oświetlić drogę tronowi z figurą Jezusa lub Matki Boskiej. Takie figury mają po kilkaset lat i są dziełami znanych rzeźbiarzy. Trony zaś bywają ogromne i ciężkie (niektóre ważą kilka ton). Od dźwigających je wymaga się żelaznej kondycji: procesje trwają przez wiele godzin, a niektóre kończą się nad ranem. Chętnych jednak nie brakuje, bo gdy zaczyna się Wielki Tydzień (Semana Santa), Hiszpanów ogarnia procesyjna gorączka. W samej tylko Maladze na Costa del Sol ulice przemierzą 84 procesje! Rok temu ukryty pod zielonym kapturem kroczył Antonio Banderas. Pochodzi z Malagi i od dziecka należy do bractwa. Dyrygował „costaleros” niosącymi figurę Matki Boskiej. FILIPINY UKRZYŻOWANIE W Wielki Piątek, jak co roku, w wiosce San Pedro Cutud na Filipinach kilkanaście osób zostanie przybitych do krzyża. Krzyże i gwoździe będą prawdziwe, krew i ból również. Według Filipińczyków człowiek bardziej zbliża się do Jezusa, jeśli tak samo jak on zostanie ukrzyżowany. Bólowi nie towarzyszą jednak krzyki rozpaczy. Z osób, które dobrowolnie przeżywają ofiarę, emanuje wewnętrzna radość. Choć oblega ich tłum fotoreporterów, dla nich to nie jest show. Rok temu na krzyżu zawisło trzydziestu mężczyzn, wśród nich 49-letni malarz Ruben. Mówił, że wyraża w ten sposób wdzięczność za błogosławieństwa, jakich w życiu doświadczył. Modlił się, zanim położył się na krzyżu i wbito mu w dłonie długie miedziane gwoździe. – Czułem ból prawie nie do zniesienia, ale gdy podnosili krzyż, w sercu miałem spokój – opowiadał później. I dodał: – Tylko szczęśliwy człowiek może przeżyć ukrzyżowanie. Ten, kto czuje się przegrany, natychmiast straciłby życie. CHILE PALENIE JUDASZA Za trzydzieści srebrników zdradził Jezusa. Wskazał miejsce, w którym On spotykał się ze swoimi uczniami. Zdrajca musi ponieść karę. Termin egzekucji: Niedziela Wielkanocna. W ten dzień mieszkańcy Chile tworzą ze starych ubrań kukły, które mają symbolizować Judasza. Najpierw podobizna zdrajcy jest obrzucana kamieniami, potem palona. Wcześniej naszpikowano ją petardami, z nadzieją, że odgłos wybuchów odstraszy wszelkie zło. Gdy ogień ogarnia całą postać, uczestnicy widowiska robią postanowienia na cały rok. Wiwat, nowe życie! MEKSYK BICZOWANIE Urocze Taxco de Alarcón, meksykańska stolica srebra na stokach Kordyliery. W Wielki Tydzień główną ulicą miasta rusza procesja bractwa biczowników. Mężczyźni skrywają twarze pod kapturami, chcą pozostać anonimowi. Idą boso, z odsłoniętymi plecami, potykają się o łańcuchy oplatające nogi. Wokół pasa mają zawiązane sznury, na plecach niosą drewniane krzyże, a w ręku dźwigają pięciokilogramowe bicze z powrozów. W pewnym momencie wszyscy zaczynają rytmicznie chłostać swoje plecy. Jedno uderzenie z lewej, jedno z prawej. Mniej więcej po tysiącu uderzeń towarzyszący mężczyznom pomocnicy wymierzają im dwa dodatkowe, finalne ciosy: uderzają kawałkiem pszczelego wosku z zatopionymi odłamkami szkła. Oto koniec krwawego rytuału. Teraz pomocnicy przemywają biczownikom rany wodą z rozmarynem. A plecy nacierają balsamem o tajemnej recepturze, ułatwiającym gojenie się skaleczeń. Powstałych na pamiątkę Męki Pańskiej. USA SZALEŃSTWO KAPELUSZY Tysiące osób w niezwykłych nakryciach głowy maszerują co roku w Paradzie Wielkanocnej wzdłuż Piątej Alei na Manhattanie. Rozpoczyna się ona zawsze w niedzielny poranek. Kolorowy tłum rusza spod katedry Świętego Patryka w stronę Central Parku. Tu odbywa się konkurs na najciekawszy „Easter Bonnet” (kapelusz wielkanocny). Motto: „Im piękniejszy kapelusz, tym bliżej nieba”. Na głowach kobiet i dzieci królują te z dużą liczbą kwiatów, zajączków i jajek. Niektóre są tak duże i ciężkie, że właściciele z trudem je dźwigają. Panowie specjalizują się w surrealistycznych kompozycjach. Ostatnio uwagę widzów przykuł mężczyzna, którego nakryciem głowy była… papuga w klatce. Wśród pełnych fantazji nakryć najskromniej prezentowały się uszy królika, przymocowane do koronkowego pudełka „wysadzanego” obiadowymi sztućcami. Zachwyt wzbudziła kobieta-wiosna, z twarzą zakrytą woalką z żywych kwiatów. Kto ją uniósł, zobaczył uśmiech pełen słońca. Święta, święta! PERU KWITNĄCE DYWANY Powiedz mi, jak mnie kochasz… Mieszkańcy kraju Inków najchętniej mówią obrazami. Na znak miłości do Zmartwychwstałego układają na ulicach pachnące dywany. Ze świeżo zerwanych kwiatów, gałązek drzew, mchu i liści tworzą pod stopami prawdziwe arcydzieła. Przedstawiają one sceny biblijne, kopie znanych dzieł, symbole religijne. W Wielką Środę po tych kolorowych cudach przejdą procesje z wizerunkiem Jezusa. W tym czasie Peruwiańczycy wywieszą w oknach lampiony w kształcie serc, a świątynie rozświetlą blaskiem świec. Wszędzie będzie rozbrzmiewać radosne „Hosanna!”. SZWECJA DZIEŃ CZAROWNIC Glad Pask!, czyli „Wesołej Wielkanocy!” – wołają wiedźmy, które w Wielką Sobotę pukają do drzwi sąsiadów. Wiedźmy mają od pięciu do jedenastu lat, na głowach chustki, a na policzkach – wymalowane piegi. Już od rana składają wizyty sąsiadom, by obdarować ich własnoręcznie wykonanymi Listami Wielkanocnymi. W zamian oczekują jedynie słodyczy. Gospodarze wrzucają łakocie do specjalnych czajniczków. Przebieranie się za wiedźmy, czyli Paskkaerringar, to nawiązanie do starych wierzeń: ponoć tuż przed Wielkanocą do tajemniczego uroczyska Blåkulla zlatywały się czarownice na miotłach. Werbowały kolejne adeptki czarnej magii. Żeby je odstraszyć, palono ogniska, strzelano z armat. Lęk przed siłami nadprzyrodzonymi rodził podejrzliwość do kobiet, które wyróżniały się w otoczeniu. Niektóre z nich kończyły życie na stosach. Na szczęście ponure czasy ustąpiły miejsca radosnym obyczajom. Dziś małe szwedzkie wiedźmy są symbolem szczęścia, jakie niesie ze sobą Wielkanoc.
Kiedy składać życzenia świąteczne, jak się ubrać, jak siadać przy stole? Odpowiadamy na te i inne pytania związane ze świętami.
Wieczerza wigilijna należy do tych kilku najbardziej uroczystych świąt w ciągu roku. Dlatego nawet jeśli na co dzień chodzimy ubrani na luzie, tym razem powinniśmy przestrzegać zasad tradycyjnej elegancji. Panowie powinni włożyć garnitur, koszulę i krawat (mogą być warianty tego stroju, np. eleganckie spodnie i osobno marynarka, zamiast krawata – muszka lub jedwabna chusteczka), natomiast panie założyć swój najbardziej wyjściowy strój. Do każdej kombinacji wkładamy wypastowane i wyglancowane buty, których nie zdejmujemy w gościnie (ewentualnie przynosimy ze sobą eleganckie pantofle na zmianę). Do stołu zasiadamy według porządku wskazanego przez gospodynię: na honorowym miejscu, czyli u szczytu stołu, siedzą gospodarze, ewentualnie nestorzy rodu. Gospodyni tradycyjnie częstuje gości opłatkiem, którym będziecie się dzielić, składając życzenia. Rola tego, który rozpoczyna składanie życzeń, jest ruchoma: może być to jedno z gospodarzy albo najstarszy członek rodziny. Składanie życzeń rozpoczynamy od osoby najgodniejszej lub takiej, którą chcemy uhonorować. Potem podchodzimy do kolejnych osób, według starszeństwa. Zaczynamy jeść, gdy pani domu usiądzie przy stole i weźmie kęs. Chyba że sama da sygnał, by zaczynać, by potrawy nie stygły. Picie alkoholu do potraw wigilijnych uzależnione jest od tradycji danej rodziny. W niektórych domach podaje się do ryby białe wino, w innych – wódkę, a gdzie indziej biesiadnicy ograniczają się do kompotu. Gdy jesteśmy zaproszeni na Wigilię, lepiej się zorientować, jak sprawa się przedstawia w domu, do którego się udajemy. Gość musi dostosować się do zwyczajów panujących u gospodarzy. Przychodząc w gości, powinniśmy mieć drobny upominek dla wszystkich obecnych przy stole. Mogą to być symboliczne rzeczy, np. pierniczek na choinkę albo pachnące mydełko. W niektórych rodzinach wszyscy biesiadnicy umawiają się, że każdy zrobi tylko jeden prezent, wybranej osobie. Wtedy może to być coś bardziej wystawnego. Niektóre osoby do prezentów podchodzą zabobonnie: boją się pereł, bo przynoszą nieszczęście, z tego samego powodu nie chcą chustek do nosa (będzie płacz), noże wróżą im rozstanie itp. Jeśli wiemy, że mamy w rodzinie osobę przesądną, bezpiecznym wyjściem będzie kupno czekoladek. Warto kultywować zwyczaj wysyłania świątecznych kartek. Mogą być z gotowymi, wydrukowanymi życzeniami (do których dopiszemy kilka ciepłych słów od siebie). Trzeba je wysłać mniej więcej 10 dni przed Gwiazdką, by dotarły na czas. Znacznie pewniejszą, choć uchodzącą za mniej elegancką formą składania życzeń jest e-mail lub SMS. Dobre słowa warto rozesłać tą drogą w przeddzień Wigilii. Do najbardziej szacownych osób dzwonimy osobiście. Robimy to w przeddzień Wigilii lub w Wigilię przed południem: istnieje ryzyko, że gdy zadzwonimy z życzeniami pod wieczór, to oderwiemy osobę, z którą chcemy rozmawiać, od stołu wigilijnego. Jeśli się to nie powiedzie – można zadzwonić dzień później.