Życzenia urodzinowe dla brata. Najlepsze inspiracje, które zostaną w pamięci na długo
Życzenia urodzinowe dla brata mogą przybrać różnorodne formy, od śmiesznych po wzruszające. Każde z tych słów ma jednak jeden cel – okazać miłość i przypomnieć o więzi, która łączy rodzeństwo. Niezależnie od tego, czy relacje pełne są żartów, czy głębokich rozmów, warto wybrać słowa, które trafią prosto w serce.
W tym artykule: Śmieszne życzenia urodzinowe dla brata Piękne słowa na urodziny dla brata Kreatywne życzenia z okazji urodzin brata Życzenia urodzinowe dla brata z przesłaniem SMS-y z życzeniami urodzinowymi dla brata Wzruszające urodzinowe życzenia do przekazania bratu Śmieszne życzenia urodzinowe dla brata Nic tak nie łączy, jak wspólny śmiech. Dlatego śmieszne życzenia urodzinowe dla brata to doskonały sposób, aby rozładować atmosferę i uczynić jego dzień jeszcze bardziej radosnym. Z okazji urodzin życzę Ci wiecznej młodości – ale tej w sercu, bo opcja w dowodzie osobistym jest nieco bardziej skomplikowana. Niech każdy nowy rok dodaje energii i zapału do życia, a licznik wieku niech martwi się sam o siebie. Bracie, nie martw się liczbą świeczek na torcie – to tylko dowód na to, jak wiele lat świetnie się bawimy! Życzę Ci, aby każdy kolejny dzień był równie kolorowy. Niech Twoje życie będzie jak skarpetki – zawsze znajdź w nim parę dobrych chwil. Wszystkiego najlepszego! Piękne słowa na urodziny dla brata Czasem wystarczy kilka pięknych słów, aby wyrazić uczucia, które nosimy w sercu. Najpiękniejsze życzenia urodzinowe dla brata to takie, które na długo zostaną w jego pamięci. Jeśli jest wierzący, możesz dołączyć do nich jeden z cytatów z Pisma Świętego. W dniu Twoich urodzin życzę Ci, abyś zawsze miał w sercu słońce, które rozjaśni nawet najciemniejsze dni. Niech Twoje życie będzie pełne miłości, radości i uśmiechu, a każdy dzień stanie się lepszy od poprzedniego. Niech każdy dzień przynosi Ci radość i miłość. Życzę Ci, abyś zawsze otaczał się ludźmi, którzy będą światłem w Twoim życiu. Życzę Ci, by każda chwila była pełna szczęścia, a marzenia zamieniały się w rzeczywistość. Wszystkiego najlepszego, kochany Bracie! Kreatywne życzenia z okazji urodzin brata Jeśli chcesz zaskoczyć brata, postaw na kreatywne życzenia, które wyróżnią się na tle tradycyjnych formułek. Na Twoje urodziny życzę Ci, abyś zawsze znalazł idealną równowagę między adrenaliną a bezpieczeństwem. Niech każda świeczka na torcie symbolizuje jeden przejechany kilometr pełen przygód i odkryć. Niech Twoje życie będzie niczym książka – pełne fascynujących rozdziałów i barwnych postaci, a najciekawsze historie dopiero przed Tobą! Z okazji urodzin życzę Ci, abyś zawsze miał w kieszeni mapę swoich marzeń i kompas, który poprowadzi Cię do ich spełnienia. Życzenia urodzinowe dla brata z przesłaniem Życzenia z przesłaniem to doskonała okazja, aby podarować bratu coś więcej niż tylko słowa – to inspiracja i motywacja na jego drodze życia. Życzę Ci, byś zawsze pamiętał, że prawdziwe szczęście kryje się w prostych chwilach i że każdy dzień jest okazją do bycia lepszą wersją siebie. Niech Twoje życie będzie drogą, na której każde doświadczenie jest lekcją, a każdy sukces – powodem do dumy. Życzę Ci, byś nigdy nie przestawał marzyć i zawsze dążył do realizacji swoich pasji, bo to klucz do prawdziwego spełnienia. SMS-y z życzeniami urodzinowymi dla brata Jeśli rozdzielają cię z bratem długie kilometry, przekaż mu krótką wiadomość SMS. Te piękne słowa będą dowodem na to, jak wiele znaczy w twoim życiu. Sto lat, Bracie! Niech każdy dzień przynosi Ci radość i uśmiech. Wszystkiego najlepszego! Niech każda chwila będzie pełna szczęścia. Niech Twoje marzenia zawsze się spełniają! Sto lat! Życzę Ci samych sukcesów i niezapomnianych przygód! Zdrowia, szczęścia i mnóstwa przyjemności na co dzień! Niech każdy dzień będzie lepszy od poprzedniego. Sto lat! Życzę Ci wiele powodów do radości i uśmiechu! Wszystkiego najwspanialszego, Bracie! Niech każdy dzień przynosi Ci szczęście. Niech Twoje życie będzie pełne pięknych chwil! Bracie, wszystkiego najlepszego! Niech każdy dzień będzie dla Ciebie wyjątkowy. Wzruszające urodzinowe życzenia do przekazania bratu Kiedy chcemy wyrazić najgłębsze uczucia, wzruszające życzenia są kluczem do serca solenizanta. Przygotowaliśmy aż sześć propozycji pięknych życzeń. Spraw, by brat poczuł się wyjątkowy. Dołącz do nich róże w odpowiedniej ilości, żeby dopełnić życzenia o wyjątkowy gest. Szczere, płynące prosto z serca życzenia to najlepszy sposób na okazanie bratu, jak wiele dla ciebie znaczy. Z okazji Twoich urodzin pragnę powiedzieć, że jesteś dla mnie wyjątkowy i niezastąpiony. Dziękujemy, że jesteś częścią naszego świata. Niech ten dzień przypomina Ci, jak wielu ludzi Cię kocha i ceni. Życzę Ci, byś zawsze czuł wsparcie i miłość swoich bliskich. Bracie, jesteś dla mnie nie tylko rodziną, ale i przyjacielem. Z okazji Twoich urodzin życzę Ci wszystkiego, co najlepsze. Bracie, dziękuję za wszystkie wspólne chwile i wsparcie, które od Ciebie otrzymuję. Niech Twoje życie będzie pełne szczęścia. Z okazji urodzin życzę Ci, abyś nigdy nie tracił wiary w siebie i zawsze dążył do realizacji swoich marzeń. Twoja obecność sprawia, że świat staje się lepszy. Życzę Ci miłości, radości i spełnienia w każdym dniu.
Cytaty o siostrach – idealne dla każdego, kto ma rodzeństwo. Wybraliśmy aforyzmy, które sprawdzą się w różnych sytuacjach
Posiadanie rodzeństwa to cudowna sprawa. Od urodzenia mamy w swoim życiu najlepszego przyjaciela, który zawsze stanie w naszej obronie. Rodzeństwo pomaga nam budować poczucie własnej wartości, radzenia sobie w konfliktowych sytuacjach od najmłodszych lat i uczy umiejętności społecznych. Wybraliśmy najpiękniejsze cytaty o siostrach, które sprawdzą się w różnych sytuacjach.
W tym artykule: Cytaty o siostrach Cytaty o siostrze Cytaty o miłości do siostry Cytaty o bracie i siostrze Cytaty o siostrze po angielsku (z tłumaczeniem) Cytaty o siostrach Relacji siostrzanej nie da się do niczego porównać. Są czymś więcej niż rodzeństwem. To więź nie do opisania. Siostry zawsze się wspierają i chociaż każdy, kto posiada siostrę wie, że może dochodzić do spięć, ktoś na pewno wyciągnie rękę na zgodę. Oto piękne cytaty o siostrach, które warto znać. "Przyjaciele mogą cię zawieść. Faceci mogą cię opuścić, ale siostra jest siostrą do końca życia" (Carole Matthews). "Siostra jest twoim lustrem – i twoim przeciwieństwem" (Elizabeth Fishel). "Tylko jedne więzi są nierozerwalne na tym świecie: pomiędzy siostrami" (Philippa Gregory). „Rodzeństwo niekoniecznie musi sobie cokolwiek mówić: mogą siedzieć w pokoju, być razem i czuć się całkowicie komfortowo w swojej obecności” (Leonardo Dicaprio). „Rodzice umierają, córki dorastają i żenią się, ale siostry są na całe życie” (Lisa See). „Bycie starszą siostrą to świetna robota. Nie wiem, jak małe siostry myślą o swojej pracy, ale kiedy jesteś starszą siostrą, czujesz, że powinieneś zająć się wszystkim” ( Venus Williams). „Siostry, jak wiesz, łączy wyjątkowy związek. Siostra to osoba, która zna cię przez całe życie, która cię kocha i stanie za tobą, bez względu na wszystko, ale jednocześnie tylko ona doskonale wie, gdzie wbić nóż, aby cię skrzywdzić najbardziej” ( Lisa See). Najbardziej inspirujące cytaty o podróżach. Te aforyzmy przypomną ci o wakacjach lub zachęcą do podróży Chyba każdy z nas chociaż raz w życiu był na jakiejś podróży. Nieważne czy do innego miasta, kraju czy kontynentu. Czy się je lubi, czy nie, nie można odmówić im tego, że rozwijają nasze horyzonty i pomagają odkrywać nieznany nam dotąd świat. Wybraliśmy najlepsze cytaty, które zachęcą was do podróżowania. Cytaty o siostrze Siostry. Kłócicie się, kradniecie sobie najlepsze ubrania, gracie sobie na nerwach. To normalne. Rodzeństwo nie musi cały czas się dogadywać. Najważniejsze jest to, że zawsze możecie na siebie liczyć. Jesteście najlepszymi przyjaciółmi na całe życie. Wybraliśmy najciekawsze cytaty o siostrze, które sprawią, że zapragniecie zadzwonić do swojego rodzeństwa. „Pamiętaj, że ten, kto żyje blisko studni, nie zazna pragnienia, a ta, która ma obok siebie siostrę, nie pogrąży się w rozpaczy” ( Lisa See). „To moja siostra nauczyła mnie patrzeć na świat w taki sposób – jako na miejsce, które lśni i migoce; miejsce, gdzie głosy świerszczy, wron i wiatru to zdarzenia codzienne, a równocześnie w jakiś sposób zaczarowane” (Cynthia Kadohata). „Ponieważ mam siostrę, zawsze będę mieć przyjaciela” (Autor nieznany). „Twoja siostra jest Twoim najlepszym przyjacielem w życiu. Nikt nigdy nie zrozumie Twojej szalonej rodziny jak nie Twoja siostra. Nawet jeśli nie spotykacie się i nie rozmawiacie ze sobą tak często jakbyś chciała, to ona zawsze będzie twoim przyjacielem. Twoja siostra trzyma twoja rękę przez chwilę, ale sercem trzyma cię całe życie” (Autor nieznany). Inspirujące cytaty o wartościach w życiu, które warto zapisać. Będziecie chcieli do nich wracać Jest wiele wartości w życiu. Każdy z nas jedne stawia wyżej, a inne niżej. Niektórym najbardziej zależy na rodzinie, innym na karierze, a jeszcze innym na ogólnym rozwoju. Wszystkie są cenne i żeby prawdziwie się spełniać, należy dbać o każdą z nich. Wybraliśmy najcenniejsze cytaty o wartościach w życiu, które są warte zapamiętania. Cytaty o miłości do siostry Miłość, jaka łączy rodzeństwo, jest bardzo wyjątkowa. Chociaż stale się kłócicie i czasami nie możecie się znieść, wiecie, że nikt na świecie nie pokocha was tak mocno, jak własna siostra. Oto najpiękniejsze cytaty, które mówią o siostrzanej miłości. „Najbardziej pocieszające ukojenie można znaleźć w ramionach siostry” (Alice Walker). „Siostra jest świadkiem, który zna twe najwyższe wzloty i najniższe upadki, a mimo to kocha Cię. Jest Twym wspólnikiem w psotach, nocnym towarzyszem, kimś, kto nawet w ciemnościach wie, kiedy się uśmiechasz” (Barbara Alpert). „Siostrzana miłość jest najbardziej abstrakcyjna ze wszystkich” (Ugo Betti). Cytaty na dobranoc, które pomogą pożegnać się z ukochaną osobą na koniec dnia. Wybraliśmy te najpiękniejsze W życiu bywa tak, że nie każdy wieczór możemy spędzić z bliskimi osobami. Cytaty na dobranoc to inspiracja dla wszystkich tych, którzy chcą w oryginalny sposób pożegnać się z ukochaną czy ukochanym na koniec dnia. Nawet krótkie wiadomości pokazują, że wam zależy i przypominają drugiej osobie, że o nich myślicie. Wybraliśmy najlepsze cytaty na dobranoc na różne okazje. Możecie je wysłać partnerowi, przyjacielowi czy po prostu bliskiej osobie, której chcecie umilić wieczór. Cytaty o bracie i siostrze Wiele par kiedy myśli o dzieciach, marzy o chłopcu i dziewczynce. Mamy pewne wyobrażenie dotyczące takiego rodzeństwa. Brat chroni młodszą siostrę, starsza siostra jest jak druga matka dla brata itp. Rzeczywistość najczęściej wygląda jednak tak, że dopiero z wiekiem zaczynamy doceniać nasze rodzeństwo i to, ile dla nas robili całe życie. Wybraliśmy najlepsze cytaty o bracie i siostrze. "Gdy dorastaliśmy, moje rodzeństwo zachowywało się tak, jakby im na mnie nie zależało, ale zawsze wiedziałam, że opiekują się oni mną, i że mogę na nich polegać" (Catherine Pulsifer). "Gdy rodzeństwo działa razem, góry zamieniają się w złoto" (Przysłowie chińskie). "Nie istnieje inna miłość taka jak ta do brata. Nie ma drugiej takiej miłości, taka jaką darzy nas brat" (Terri Guillemets). "(...) po to właśnie są bracia i siostry: aby w dzieciństwie utrudniać sobie życie. To daje solidne fundamenty pod dalsze życie, hartuje” (Cecelia Ahern, P.S. Kocham Cię). "Twoje rodzeństwo to jedyne osoby, które wiedzą, jak to jest być wychowywanym w taki sam sposób jak Ty” (Betsy Cohen). Cytaty o zaufaniu, które skłonią Cię do myślenia. Są warte zapamiętania Zaufanie to wiara w dobre intencje drugiego człowieka. Trudno je zyskać i jednocześnie bardzo łatwo utracić. Dla niektórych raz stracone jest nie do odbudowania. Wybraliśmy cytaty, które mówią o zaufaniu i tym, co się z nim wiążę - o szczerości czy miłości. Warto je zapamiętać. Cytaty o siostrze po angielsku (z tłumaczeniem) „Bo jesteśmy siostrami. Trzymamy się razem!” – śpiewały kiedyś dziewczyny z kultowego zespołu „Cheetah Girls”. Chociaż relacje międzyludzkie na całym świecie wyglądają inaczej, jedno jest niezmienne. Więź między siostrami jest wyjątkowa i niezwykle silna. Oto najbardziej inspirujące cytaty o siostrach po angielsku. “Having a sister is like having a best friend you can’t get rid of. You know whatever you do, they’ll still be there.” („Posiadanie siostry jest jak posiadanie najlepszej przyjaciółki, której nie można się pozbyć. Wiesz, że cokolwiek zrobisz, nadal tam będzie ”, Amy Li). “I could never love anyone as I love my sisters.” („Nigdy nie mogłabym kochać nikogo tak, jak kocham moje siostry”, Małe kobietki 1994 r.). “I’m the big sister. I want to make sure she has everything, even if I don’t have anything. It’s hard. I love her too much. That’s what counts.” („„Jestem starszą siostrą. Chcę się upewnić, że ma wszystko, nawet jeśli ja nic nie mam. To trudne. Za bardzo ją kocham. To się liczy”, Venus Williams). "You may be as different as the sun and the moon, but the same blood flows through both your hearts. You need her, as she needs you.” („Możecie być tak różne jak słońce i księżyc, ale w waszych sercach płynie ta sama krew. Ty potrzebujesz jej i ona potrzebuje ciebie”, George R.R. Martin) "Sisters are different flowers from the same garden" ("Siostry to różne kwiaty z tego samego ogrodu", Autor nieznany).
Relacja dwóch sióstr przypomina zabawę, w której do pewnego momentu to starsza rządzi i dyktuje warunki. Młodsza podporządkowuje się, słucha, naśladuje. Ale to właśnie ona ma bardziej „pod górkę”. Żeby odkryć, co chce robić w życiu i kim być, musi zbuntować się. Powiedzieć: Stop. Teraz będę bawić się tak jak ja mam ochotę.
Marysia Juczkowicz 21 lat, studentka dziennikarstwa „Przez długi czas siostra uważała, że powinnam słuchać jej we wszystkim. Deprymowało mnie to, że jest taka zdolna.” Iwona Szumniak 33 lata, pielęgniarka (z lewej) „Od małego miałam zakodowane, że Iza jest wzorem.” Izabela Szumniak 35 lat, sędzia „Młodsza siostra nie była dla mnie punktem odniesienia w planach życiowych.” Julia Nowaczyńska 22 lata, studentka prawa „Jako mała dziewczynka miałam problem z nakazami Ani.” Anna Olędzka 32 lata, ekonomistka „Przez pierwsze lata byłam bardziej mamą niż siostrą Julki.” Początki siostrzanych relacji są trudne. „Kochacie mnie jeszcze?” – upewniła się starsza o cztery lata siostra Izy Farenholc, kiedy rodzice przynieśli małą ze szpitala. „Tak, kochanie”. „To niech tatuś zakopie ją w ogródku” – rozkazała stanowczo, a był to dopiero początek batalii. Anna Olędzka, która marzyła o siostrze, ale doczekała jej się dopiero, gdy skończyła 10 lat, prychnęła: „Teraz to już wolałabym mieć psa”. W dzieciństwie starsze rzadko bywają aniołkami. Detronizacja jest zbyt bolesna. To, co „moje” – mama, pokój, zabawki, z dnia na dzień staje się „nasze”, a rodzice wołają: „ustąp jej, jest mała i nic jeszcze nie rozumie.” „Dziś widzę, że miałam kilka wrednych zachowań” – przyznaje Anita Szarlik, która w wieku pięciu lat wyjawiła na ucho trzyletniej wówczas siostrze Małgosi, że ta została adoptowana. I chociaż Gosia była podobna jak dwie krople wody do mamy, to zanim usłyszała prawdę z jej ust, musiało jej być przykro. „Byłam niezłą zołzą” – śmieje się Iza Szumniak starsza zaledwie o 1,5 roku od Iwony. Ale chyba wszystkie starsze siostry takie są. Zawsze uważałam siebie za tę mądrzejszą. To ja byłam szefem, to ja dyrygowałam, to ja – gdy bawiłyśmy się w latanie – pierwsza skakałam ze stołu na łóżko”. Czy jeśli we wspólnych zabawach jedna dziewczynka zawsze inicjuje, wymyśla, narzuca, a druga podporządkowuje się, naśladuje, słucha – to ma to wpływ na ich dorosłe życie? Zdaniem psychologów, tak. „W dzieciństwie każda z sióstr jest zaklęta w swojej roli. Starsza – opiekunki i przewodniczki, na której spoczywa odpowiedzialność. Młodsza idzie ścieżką, która jest już wydeptana. To tak jakby razem wybrały się do lasu” – mówi Lucyna Wieczorek, trenerka rozwoju osobistego. – Ale w pewnym momencie okazuje się, że ta młodsza wcale nie miała ochoty na spacer.” Żeby znaleźć własną drogę, musi wyrwać rękę z siostrzanego uścisku, wyjść spod opieki i poczuć smak wolności. Wzorowa siostra No bo jak tu mówić o wolności, skoro obok wciąż jest ta starsza, która przez wszystko przechodzi pierwsza: pierwsza idzie do szkoły, umawia się na randki, maluje paznokcie. Jej dominacja może mieć różne oblicza. Iwona Szumniak, 33 lata, młodsza o półtora roku od Izy: „W naszej rodzinie to Iza zawsze była »tą mądrzejszą«, stawianą mi na wzór. Nie byłabym nawet w stanie przeskoczyć tak wysoko zawieszonej poprzeczki. Od małego miałam wpojone porównanie: »Czemu nie zrobisz tak jak siostra?«. Przełykałam to, nie protestowałam”. Iwona kończyła liceum pielęgniarskie, Iza – prywatne, najlepsze w Wałbrzychu. Iwona przynosiła zwyczajne świadectwa, Iza z czerwonym paskiem. „Mam wrażenie, że rodzice inwestowali we mnie więcej swojego wolnego czasu” – uważa sama Iza, dziś sędzia, przewodnicząca wydziału karnego. Utalentowana i konsekwentna w swojej pasji siostra to punkt odniesienia, wobec którego łatwo jest wypaść blado. Marysia Juczkowicz, 21 lat: „Ja nie byłam aż tak zdolna. Ona jeszcze w liceum zaczęła interesować się teatrem i pozostała wierna tej pasji” – mówi o starszej o cztery lata siostrze. „Zawsze osiągała bardzo dobre wyniki: piątki w szkole, piątki na maturze. Ja miałam sto pomysłów na minutę: pantomima, rysunek, skrzypce, taniec. Coś zapalało się i gasło.” Poukładana, rzetelna, obowiązkowa – starsza o 10 lat Ania, siostra 22-letniej Julii Nowaczyńskiej, była nie tylko wzorem do naśladowania, ale też, z racji dużej różnicy wieku, jej „drugą mamą”. Odbierała Julkę z przedszkola, karmiła, opiekowała się. I, nawet jeśli niechcący, to starała się wychowywać. „Zakazy z ust mamy nie wzbudzały takiego protestu. Uważałam, że Ania nie powinna rościć sobie prawa do mojej osoby” – mówi Julka, a że zawsze była wybuchowa, zdarzało jej się wypalić: „Kim jesteś, żeby mi mówić, co mam robić? Przestań się mądrzyć!” Słowa raniły i tylko coraz bardziej powiększały dystans między siostrami. Kim jestem? Role przez lata trenowane w rodzinie: jedna zdolna, druga przeciętna, jedna utalentowana, druga ze słomianym zapałem, jedna stonowana, druga pyskata – z czasem przylegają jak druga skóra. Jak mówi Lucyna Wieczorek, trenerka rozwoju osobistego, „młodszej siostrze na pewno jest trudniej przebić się ze swoją osobą. Żeby się określić, musi się zbuntować: Stop, jestem kim innym niż siostra. Ale kim?”. Poszukując, dziewczyny błądziły po różnych drogach. Marysia Juczkowicz: „Stwierdziłam, że skoro siostra jest tak mądra, że jej nie dorównuję, to ja będę imprezować. Na złość, z przekory. Ona patrzyła z góry na takie marnotrawstwo czasu”. Julia buntując się, chciała wyjść z roli dziecka swojej matkującej siostry. Któregoś dnia, kiedy nie wróciła na noc do domu, mama w geście rozpaczy zadzwoniła do Ani, że obdzwoniła już wszystkich znajomych Julii i nie wie, gdzie jej szukać. Ania nie mieszkała już wówczas z rodzicami. Świtało, kiedy wsiadła razem z mamą do samochodu, by wyruszyć na poszukiwania młodszej siostry. Zapamiętała to koszmarnie. Julka uśmiecha się na tamto wspomnienie: „Była fajna impreza, to zostałam dłużej, zawsze potrafi łam popłynąć na fali. Do tej pory jestem w gorącej wodzie kąpana.” Ania wręcz przeciwnie: stonowana, zrównoważona, dojrzała. Gdyby powiedziała rodzicom, że wróci o danej godzinie, dotrzymałaby słowa. Wbrew pozorom imprezowanie jest młodszym siostrom równie potrzebne, co starszym szlifowanie talentów. Z tego okresu burzy zawsze coś się rodzi. Bywa, że w sensie dosłownym. RADYKALNA ZMIANA Kiedy Julka była w maturalnej klasie, zaskoczyła wszystkich wiadomością, że jest w ciąży. Przez pięć miesięcy ukrywała ją przed najbliższymi: „Powiedziałam mamie tak późno, bo nie chciałam jej zawieść. Wiedziałam, że ta ciąża nie będzie szczytem marzeń rodziców. Byłam totalnie przerażona.” Ania zareagowała wspaniale, zero mentorstwa. Sama miała już półrocznego Olka. Uśmiechnęła się i powiedziała, że siostra zawsze może liczyć na jej pomoc. „Liczyłam na serdeczność Ani i nie rozczarowałam się. Podpatrywałam, jak przewija, karmi, opiekuje się synkiem. Zakumplowałyśmy się.” Julia, nie dość, że odnalazła się w roli mamy, to jeszcze zdała na prawo. Wczesne macierzyństwo pomogło jej uporządkować życie, teraz to ona była odpowiedzialna za małą Polę. Dzieci Ani i Julii scaliły rodzinę, lgną do siebie, przy nich siostry zapominają o 10 latach różnicy, są po prostu młodymi mamami. W weekendy wyjeżdżają razem na działkę. Stały się sobie bliskie, potrzebne. Iwona była w podobnym wieku, co Julia, kiedy jej życie zmieniło się równie radykalnie – po liceum medycznym wyjechała do Londynu. „Zmieniłam terytorium, język, środowisko. Musiałam wziąć się w garść, sama zadbać o siebie, nauczyć się języka. Zakochałam się w Marku – moim obecnym mężu. Poczułam się tam akceptowana.” Iza z wyraźną dumą opowiada, że Iwona świetnie sobie poradziła – jest przełożoną pielęgniarek w klinice dentystycznej w londyńskim City, ma duży dom, udane małżeństwo, dwóch synów. Kiedy starsza siostra Marysi – ta zdolna, ukierunkowana, zawsze wiedząca lepiej – wyjechała na stypendium do Pragi, Marysia sama zdziwiła się, że tęskni. Spotkanie po półrocznej przerwie na obcym gruncie sprawiło, że obie wyszły ze swoich ról: przemądrzałej opiekunki i młodszej imprezowiczki. Marysia, studentka III roku dziennikarstwa, sama teraz pakuje walizki, żeby wyjechać na stypendium. A za rok zamierza studiować stosunki rodzinne, śmieje się, że i tak jest już specjalistką w tej dziedzinie Mówi: „Dopiero niedawno ocknęłam się. Zrozumiałam, że jestem inna, że nie muszę wciąż dopasowywać się do kogoś i czuć się przez to niedowartościowana. Ale potrzebuję akceptacji siostry. W głębi duszy liczę się bardzo z jej zdaniem. Do dziś jak ona powie, że coś fajnie zrobiłam, to mam ochotę krzyknąć: „Wow!” Iwona: „Dziękuję Bogu, że mam siostrę – nawet, jeśli gdzieś w środku został mi brak pewności siebie. Do dziś Iza pójdzie i załatwi wszystko, a ja jestem taka sierota” – żartuje. Nie dostrzegając, że gdyby rzeczywiście tak było, nie poradziłaby sobie przecież w Londynie.
Najstarsza? Średnia? Najmłodsza? Kolejność ma znaczenie
Charakter każdego z nas może kształtować to, która z kolei osoba byliśmy wśród rodzeństwa. Sprawdź razem z nami, jaka dzięki temu jesteś.
Miejsce w rodzinie ma na nas większy wpływ niż sądzimy. Urodziłaś się jako najstarsza i miałaś kilkoro braci i sióstr, czy jesteś jedynaczką i nikt nie zabierał ci miłości rodziców? A może byłaś najmłodszym dzieckiem i uwaga wszystkich skupiona była właśnie na tobie. To z pewnością wpłynęło na twój charakter i wybór drogi życiowej. Jedynaczka, najstarsza Wiesz, czego chcesz, odnosisz sukcesy zawodowe, jesteś pewna siebie i ostrożne dobierasz sobie przyjaciół? Jeśli jesteś jedynaczką lub najstarszą wśród rodzeństwa, ta charakterystyka z pewnością pasuje do ciebie. Bo jedynacy mieli rodziców tylko dla siebie, a najstarsi mieli ich uwagę przez dłuższy czas. Najczęściej z jedynaków i najstarszych wyrastają osoby odpowiedzialne i pracowite. Nierzadko w szkole byli prymusami i bez trudu odnoszą sukcesy zawodowe. RADA Naucz się dzielić z innymi. Uznaj, że nie wiesz wszystkiego najlepiej i że możesz się czasem też czegoś nauczyć. Rozkładaj odpowiedzialność po równo, szczególnie w rodzinie, by nie było tak, że wszystkie najważniejsze sprawy są na twojej głowie. Środkowa Bywasz niezdecydowana, zanim coś postanowisz, lubisz poradzić się innych. Łatwo nawiązujesz przyjaźnie, ale i szybko z nich rezygnujesz. Jeśli jesteś druga, trzecia lub dalsza w kolejności wśród rodzeństwa, ale nie najmłodsza, chyba trochę rozpoznasz w tym siebie? Bo ci, którzy nie są ani najstarsi, ani najmłodsi, musieli walczyć o swoje miejsce i uwagę rodziców. Może się więc okazać, że jako dorosła osoba jesteś doskonałym mediatorem, świetnie sobie radzisz w tłumie ludzi lub w sytuacji nagłego stresu. Twój związek z partnerem może być bardzo udany, bo jako urodzona dyplomatka umiesz z korzyścią wybrnąć z każdego konfl iktu. RADA Akceptuj decyzje, które podjęłaś, bardziej wierz w siebie, ćwicz silną wolę. Zauważaj swoje zalety, a zapominaj o wadach. Zapamiętuj pochwały, bo dzięki nim czujesz się pewniejsza siebie. Mała siostrzyczka Wierzysz, że spełni się każde twoje marzenie. Jeśli coś postanowisz, myślisz wyłącznie o tym, jak to zrobić, a nie czy ci się uda. Jako najmłodsza w rodzinie miałaś uprzywilejowaną pozycję: wszyscy opiekowali się tobą, zaś rodzice bardzo cię rozpieszczali. W dorosłym życiu jesteś pewna siebie i ufna wobec ludzi. RADA Prowadź intensywne życie, nie zamykaj się w domu, bo takie osoby jak ty są nierzadko duszą towarzystwa. Pełna wiary w siebie i optymizmu zarażasz tym innych. Realizuj swoje marzenia. Z A PA M I Ę TA J ! ■ Jeśli jesteś jedynaczką lub najstarszą doskonale się poczujesz, pełniąc w pracy rolę kierowniczą. Będziesz sobie świetnie radzić i podejmować szybkie decyzje. Jeśli byłaś jedynaczka, pilnuj się, byś nie była apodyktyczna. ■ Jeśli jesteś ta średnia wśród rodzeństwa, doskonale sobie poradzisz jako prawnik, nauczyciel lub pracując w usługach. Zawsze uczynna, naucz się jednak pewnej dawki asertywności. ■ Jeśli jesteś najmłodsza, najlepiej, gdybyś założyła własną firmę i pracowała na własny rachunek. Pewność siebie sprawi, że na pewno sobie poradzisz.
Jak radzić sobie z zazdrością wśród rodzeństwa
Chociaż wydaje ci się, że traktujesz swoje dzieci tak samo, czasem słyszysz od jednego z nich zarzut: "Mamo, kochasz mnie dużo mniej niż Anię!". Zazdrość w rodzeństwie jest nieunikniona. Można jednak sprawić, by nie była problemem.
Psychologowie mówią, że jeśli chcesz zrozumieć uczucia, które towarzyszą dziecku w momencie, gdy na świat przychodzi jego pierwszy brat lub siostra, wyobraź sobie abstrakcyjną sytuację. Pewnego dnia mąż wraca do domu i mówi do swojej żony: "Moja droga, tak bardzo cię kocham, że zdecydowałem się na drugą żonę. Myślę, że się ucieszysz i dobrze ją przyjmiesz". Trudno więc się dziwić, że dziecko ma poczucie żalu, zazdrości, lęku. Nie da się opracować takiej strategii, która pozwoli je zupełnie wyeliminować - także później, gdy rodzeństwo podrośnie. Jednak można tak postępować, aby żadne dziecko nie czuło się odrzucone, pomijane, lekceważone czy mniej kochane. Gdy pojawiają się problemy z zazdrością, mama, tata, dziadkowie powinni odpowiedzieć sobie na pytania: "Czy tak samo traktujemy wszystkie dzieci? Czy żywimy do każdego z nich takie same uczucia? A może jest tak, że któreś z nich przypadło nam bardziej do serca i nie ukrywamy tego?". Urodziło się nam drugie dziecko Kiedy Julka miała 3 lata, na świat przyszła Pola. Obawialiśmy się reakcji córki na pojawienie się siostrzyczki, ale początkowo wszystko układało się bardzo dobrze. Gdy przywieźliśmy maleństwo ze szpitala, Julka chciała się nim opiekować, biegła, gdy tylko zapłakało. Niestety, po 2 miesiącach nastąpił zwrot w jej zachowaniu. Stała się drażliwa, wyrywa małej grzechotkę, a gdy nikt nie patrzy, potrafi ją nawet uszczypnąć. Czasem kładzie się w łóżeczku i udaje dzidziusia. Skąd u córki taka nagła zmiana? Ewa z Torunia Rady eksperta Kilkuletnie dzieci mają jeszcze słabo rozwiniętą samokontrolę, więc trudno im się powstrzymać od okazywania złości, jeśli ją właśnie czują. Początkowa reakcja Julki była pewnie wywołana zaciekawieniem i zabawą. Jeszcze nie wiedziała, że mama będzie poświęcała sporo uwagi maleństwu, tuliła je, całowała, i że niekiedy nie będzie miała czasu pobawić się ze starszą córką. To wszystko docierało do dziewczynki powoli, aż zrozumiała, że jej sytuacja zmieniła się na niekorzyść. Zabiera więc siostrzyczce grzechotki, okazując w ten sposób niezadowolenie. Widząc, co dzieje się ze starszą córką, powinnaś ją przytulić i porozmawiać: "Jesteś taka samodzielna, Pola też by chciała sama jeść, bawić się, ale nie potrafi". Stwarzaj sytuacje, w których dziewczynka będzie mogła z własnej inicjatywy opiekować się siostrą, i bardzo ją za to chwal. Ale nigdy jej do tego nie zmuszaj. Gdy Julka uderzy małą, wyprowadź ją do drugiego pokoju i powiedz: "Rozumiem, że jesteś zazdrosna, ale nie wolno ci w taki sposób okazywać swoich uczuć. Następnym razem przyjdź do mnie i powiedz, że jesteś zła". Zachowania Julki, w których udaje dzidziusia, wynikają z pragnienia, by tak jak siostra skupiać na sobie uwagę rodziców. Ważne więc, abyś spędzała ze starszą córką więcej czasu i jak dawniej - choć pewnie na krócej - wyszła na spacer tylko z nią. Da jej to poczucie, że nadal jest ukochaną córeczką mamy i taty. Mój syn ma przyrodnią siostrzyczkę Po śmierci męża ponownie wzięłam ślub. 4-letni Jacuś bardzo przeżył tę zmianę. Początkowo nie chciał zaakceptować Piotra, mojego nowego partnera. Z czasem wszystko dobrze się ułożyło - zaprzyjaźnili się, spędzali ze sobą bardzo dużo czasu. Można powiedzieć, że się pokochali. Piotr adoptował mojego syna. Ale oczywiście bardzo chcieliśmy mieć też wspólne dziecko. Rok później urodziła się Patrycja. Jacek stał się strasznie zazdrosny nie tylko o moją miłość do maleństwa, ale i uczucia taty. Bał się, że skoro Piotr ma swoje prawdziwe dziecko, przestanie kochać jego. Nie potrafił zrozumieć, dlaczego teraz nie jest dla rodziców jedynym skarbem, któremu dotąd poświęcali całą swoją uwagę. Jak wytłumaczyć Jackowi, że jest dla nas tak samo ważny, jak przed narodzinami siostrzyczki? Grażyna z Łodzi Rady eksperta Zrozumiałe jest, iż w takiej sytuacji może pojawić się u Jacka uczucie lęku przed utratą miłości rodzica (szczególnie gdy nie jest to biologiczny ojciec). Być może zachowanie męża wzbudza niepokój synka. Znam tatę, który zmieniał córce pieluszkę, a obok niego starszy synek przewijał misia. Jeśli było trzeba, podawał ojcu oliwkę. Wymieniali się przy tym uwagami, udzielali sobie porad i świetnie się bawili tą sytuacją. Mały czuł się bardzo ważny i doceniony. To był ich wspólnie spędzony czas, mimo że tata musiał też poświęcić go młodszemu dziecku. Podpowiedz to rozwiązanie Piotrowi. Syn jest również zazdrosny o ciebie. Czasem mogą temu zaradzić sposoby: gdy karmisz córeczkę, zaproponuj Jackowi, by w tym czasie usiadł obok was i zbudował dla siostrzyczki domek z klocków. Albo opowiedz mu jego ulubioną bajkę. Warto rozmawiać z dzieckiem o tym, co to znaczy być rodziną. Narysujcie razem wasze postacie i połączcie je serduszkami. Możesz synkowi czytać lub wymyślać opowiadania, w których główny bohater ma podobne problemy, co on. Każda historia powinna mieć pozytywne zakończenie. Dzięki temu Jacek będzie mógł identyfikować się z bohaterem i lepiej radzić sobie w tej trudnej sytuacji. Bardzo ważny jest czas spędzany tylko z mamą lub tatą (kiedy drugie z was zostaje z niemowlakiem). Zaplanujcie wspólne wyjście do kina albo na basen, zachowajcie z wyprawy jakąś małą tajemnicę, tylko dla was. To szalenie przybliża świat dziecka i rodzica. Przy każdej okazji podkreślaj, że Jacka i Patrycję tak samo kochacie, że oboje mają równe prawa w domu i w rodzinie. Nigdy nie mów: "Jesteś starszy, masz ustąpić". Przecież właśnie dlatego, że jest starszy, ma większe prawa. Gdy za rok Patrycja wyrwie Jackowi z ręki zabawkę, powiedz: "Postaraj się to zrozumieć. Małe dzieci jeszcze nie potrafią się dzielić. Ty w jej wieku tak samo robiłeś". Pamiętaj, że 5-letnie dziecko umie już maskować swoje emocje. Jeśli więc Jacek przestanie mówić o swoich obawach, to trzeba go pytać, czy nie ma smutnych myśli. Jeżeli podejrzewasz, że tak, powinnaś za wszelką cenę starać się je odkryć i rozmawiać o nich z synkiem. W przeciwnym razie takie uczucia mogą towarzyszyć dziecku przez długie lata i mieć ogromny wpływ na jego samoocenę. Jedynaczka wkrótce będzie siostrą Ania była naszym jedynym dzieckiem przez 7 lat. Wkrótce urodzi się nam synek. Bardzo się boimy, jak córka zareaguje na zmianę w domu, czy nie będzie zazdrosna. Jak przygotować małą na to, że będzie musiała dzielić się z bratem miłością rodziców, że oni nie będą mieli dla niej tak dużo czasu i że nie będzie już w centrum zainteresowania? Monika z Wałbrzycha Rady eksperta Trzeba dać Ani trochę czasu na odnalezienie się w nowej sytuacji, która będzie dość poważną rewolucją w jej życiu. Istotne jest, abyś nie zakładała, że można córkę przygotować do tego od początku do końca. Dziecko w tym wieku nie jest jeszcze w stanie wyobrazić sobie konsekwencji zmian, które je czekają. Można więc tylko łagodzić sytuację, oswajać córkę z tym, co ją i całą rodzinę czeka. Przede wszystkim włącz Anię w przygotowania do przyjęcia nowego członka rodziny, ale tylko wtedy, kiedy wyrazi na to chęć. Pytaj ją o zdanie przy wyborze śpioszków, koloru kocyka czy miejsca, w którym ma stanąć łóżeczko. Zapytaj, jak mała wyobraża sobie wasze życie, kiedy pojawi się już braciszek. Często bowiem dzieci przynoszą z podwórka historie o tym, jakie paskudne są niemowlaki, że w nocy nie można spać, bo wciąż płaczą i stale czegoś chcą. Albo też na odwrót: opowiadają, że z dzidziusiem nie będzie żadnych kłopotów, a jak tylko stanie na nogi, to będzie można ścigać się z nim na rowerze i chodzić do kina. Pokaż Ani zdjęcia z okresu, gdy była niemowlęciem, i opowiedz jej o tym, jaka była malutka, jak się zachowywała i jak rodzice od początku się w niej zakochali. Zadbaj (jeśli do tej pory tego nie było), aby bardziej zacieśniła się więź między córką a tatą. Niech chodzą na basen, grają w gry komputerowe, razem oglądają filmy. Relacja z tatą będzie siłą równoważącą chwilowy brak mamy, zajętej opieką nad noworodkiem. Częściej niż dotąd zapraszaj do domu koleżanki córki. Jeśli się z nimi zaprzyjaźni, separacja z mamą będzie dla niej mniej bolesna. Jeśli nie uda się na początek wygospodarować oddzielnego pokoju dla synka, zorganizuj dla niego miejsce w waszej sypialni (a nie w pokoju córki). Dasz córce w ten sposób czas na oswojenie się z nową sytuacją. Poza tym Ania jest już uczennicą i trzeba stworzyć jej odpowiednie warunki do nauki i przyjmowania w domu koleżanek i kolegów. JAK UNIKAĆ ZAZDROŚCI Nie porównuj dzieci i nie stwarzaj sytuacji do rywalizacji między nimi. Nie mów np.: "Ale Jasio pięknie pozmywał naczynia. Ciekawe, czy ty zrobisz to lepiej". Skupiaj się zawsze na zachowaniu jednego dziecka, bez odwoływania się do rodzeństwa. Mów wyłącznie, co ci się w zachowaniu pociechy podoba, a co nie, i co powinna zmienić. Nie kupuj dzieciom tych samych rzeczy tylko dlatego, żeby się nie kłóciły. I tak zawsze znajdzie się powód do konfliktu. Nie faworyzuj żadnego z dzieci. Gdy jedno stale wyróżniasz, w drugim nasila się złość, zazdrość, agresja. Wreszcie rodzi się lęk o to, czy je kochasz. Każde z twoich dzieci jest inne i daj im do tego prawo. Przecież kochasz je bez względu na wygląd, zdolności czy zachowanie. Mów im o tym przy każdej okazji. Tylko bezwarunkowa miłość pozwala uniknąć poczucia osamotnienia i braku bezpieczeństwa, które nasilają zazdrość. Sprawiedliwie nie znaczy po równo. Kupuj każdemu dziecku to, czego w danej chwili potrzebuje, i staraj się nie wybierać takich samych dla nich rzeczy. Nie tłumacz się za każdym razem, gdy zarzucą ci niesprawiedliwość. Powiedz jedynie: "Przykro mi, że tak sądzisz, rozumiem twoje rozżalenie". W ten sposób uczysz dziecko radzić sobie z tym uczuciem. Rozmawiaj z rodzeństwem o zazdrości. Spytaj np.: "Czy przypadkiem - gdy zajmuję się Zosią - nie myślisz, że już cię nie kocham? Jeśli kiedyś tak się poczujesz, od razu mi o tym powiedz". Pamiętaj, że im starsze dziecko, tym bardziej ukrywa emocje. Nigdy nie zgadzaj się na złe zachowania wobec rodzeństwa. Zawsze potwierdź, że rozumiesz uczucie złości, i podpowiedz rozwiązanie: "Wiem, że jesteś zły, ale zamiast szturchać brata, możesz okazać to inaczej, bezpieczniej, np. narysuj złość". Nie mów dziecku: "Jesteś niedobry, zawsze bijesz brata". Nadawanie etykietek sprawia czasem, że dzieci zaczynają w nie wierzyć i zachowują się zgodnie z nimi. Bratowa faworyzuje swojego syna Mam dwójkę bratanków. Są to nastoletnie bliźnięta zupełnie niepodobne do siebie: Asia i Karol. Dziewczynka jest spokojna, wyważona, wzorowa uczennica, a chłopiec dość żywy, taki rozrabiaka. Gołym okiem widać jednak, że matka faworyzuje syna. Na więcej mu pozwala, dużo wybacza, chłopak w domu ma mniej obowiązków. Córce jest przykro, co od razu można zauważyć. Czy wypada zwrócić bratowej uwagę? W jaki sposób zrobić to delikatnie? Anna z Warszawy Rady eksperta Wszystko zależy od tego, jak wygląda twoja relacja z bratową. Jeśli rozumiecie się, jesteście wobec siebie szczere i serdeczne, łatwiej będzie wam rozmawiać. Jeżeli nie, należy to zrobić szczególnie delikatnie. Trzeba jej jednak uświadomić, co czuje jedno z bliźniąt. Ale nie mów: "Nie podoba mi się to, co robisz, popełniasz wielki błąd", lecz: "Chyba Asi jest bardzo przykro, że ma dużo więcej obowiązków niż Karol". A może po prostu zapytaj: "Dlaczego Asia ma taką nieszczęśliwą minę?" albo "Dlaczego jest smutna? Myślisz, że powodem może być to, iż musi sprzątać swój pokój, podczas gdy Karol swobodnie się bawi w bałaganie?". Zazwyczaj tak rozpoczętą rozmowę można pociągnąć dalej. Bratowa na pewno zainteresuje się uczuciami dziecka. Jeśli nie czujesz się na siłach, by z nią wprost rozmawiać, porusz tę sprawę przy okazji rodzinnego spotkania. W jej obecności opowiedz historię rodzeństwa, które było nierówno traktowane przez rodziców. Wymień dokładnie, na czym to polegało i jakie pociągało za sobą konsekwencje: dziecko miało poczucie krzywdy, musiało stale walczyć o miłość, było przeświadczone, że powinno starać się coraz bardziej i bardziej, by matka je doceniła. Po wysłuchaniu takiej historii może bratowa zrozumie swój błąd. Czasem rodzic faworyzuje dziecko, powtarzając w ten sposób (zupełnie nieświadomie) schemat ze swojego rodzinnego domu. Być może twoja bratowa też była dziewczynką, od której więcej wymagano niż od jej brata. Zapytaj ją, jak się wtedy czuła. Postaraj się, żeby opowiedziała o swoim dzieciństwie. Siostra jest utalentowana, a brat nie Moja 8-letnia Kasia jest uzdolniona muzycznie i odnosi duże sukcesy w konkursach międzyszkolnych. Chcemy rozwijać jej pasję, ale wymaga to od nas naprawdę dużych poświęceń (wożenie do szkoły muzycznej, na dodatkowe zajęcia, weekendy spędzane na przesłuchaniach, konkursach czy w filharmonii). Mamy jednak problem: młodszy o dwa lata Arek jest zazdrosny o sukcesy siostry. Nie chce chodzić na jej koncerty, nie cieszy się z jej osiągnięć. Co zrobić, żeby Arek zmienił swoje postępowanie? Ewa z Poznania Rady eksperta Ty i mąż powinniście zadać sobie pytania: czy żywicie takie same uczucia wobec swoich dzieci? Czy przypadkiem nie faworyzujecie starszej córki? Zazwyczaj dziecku zdolnemu – ulubieńcowi – więcej się wybacza. Zyskuje specjalne względy u rodziców i nauczycieli. Wszyscy mu pomagają, wyręczają w zadaniach, chronią przed niepowodzeniem. Bycie bez przerwy w cieniu i... w świetle porównań z doskonałą siostrą stawia Arka w sytuacji przegranej: "Nigdy nie będę taki zdolny jak Kaśka". Może być też przekonany, że aby uzyskać podobne co siostra względy u rodziców, musiałby osiągać podobne sukcesy. Jeżeli wyda mu się to niemożliwe, może wybrać inny sposób zwrócenia na siebie uwagi, np. przez brak osiągnięć w nauce! Rolą rodziców jest rozwijać zdolności dziecka, ale nie kosztem rodzeństwa. Jeśli starsza siostra jest uzdolniona muzycznie, to oczywiście można się tym cieszyć i chwalić, ale też należy szukać uzdolnień u drugiej pociechy. Każde dziecko ma jakiś talent czy pasję. To mogą być sport czy uzdolnienia manualne. Wystarczy, że poświęcisz Arkowi trochę czasu, by odkryć jego zdolności i spróbować pomóc je rozwijać. Jeśli usłyszysz od syna, że chciałby się zajmować tym samym, co siostra, nie daj się tak łatwo zwieść. Często tak bywa, że starsze rodzeństwo staje się autorytetem dla młodszego i ideałem, do którego się dąży. Podpowiedz synowi inne hobby i postaraj się go do niego przekonać. Powiedz: "Każdy jest dobry w czymś innym. Jeden ładnie gra, drugi świetnie kopie piłkę". Kiedy już ci się uda odkryć w Arku talent, opowiedz mu o wybitnych osobach, które w takiej dziedzinie odniosły sukces. To na pewno go zachęci. Dziadkowie nierówno traktują wnuki Moi teściowie tak się zachowują, jakby wcale nie kochali naszej Marysi - córki swojego syna. Natomiast są bardzo serdeczni wobec innych wnucząt. Mam wrażenie, że Marysia to zauważa i czuje się przez nich odrzucona. Już nie mogę na to patrzeć. Co zrobić, by dziadkowie zmienili swój stosunek do wnuczki? Iwona z Przemyśla Rady eksperta Porozmawiaj z teściami o ich zachowaniu. Nie oceniaj, tylko odwołaj się do uczuć wnuczki. Powiedz np.: "Wiesz, mamo, czasem Marysi jest smutno, kiedy widzi, jak tulisz Zosię, a jej prawie nie zauważasz. Proszę, zwróć na to uwagę". Takie komunikaty znacznie łatwiej przyjąć, niż gdy powiesz: "Źle się zachowujecie, krzywdzicie swoją wnuczkę". Zastanów się, jak na co dzień układają się stosunki między wami i teściami. Może problem tkwi w relacjach z tobą jako synową? Przyczyny takiej sytuacji mogą mieć źródła w złożonych relacjach wewnątrzrodzinnych, a stosunek do dzieci jest "wypadkową" tych trudności. Spróbuj włączyć do rozmowy rodziców faworyzowanych wnuków, jeśli wasze stosunki z nimi są pełne zrozumienia i ciepła. Być może warto, aby to oni delikatnie zwracali uwagę dziadkom, wychodząc z pozycji kogoś bezpośrednio niezaangażowanego w konflikt. NASZ EKSPERT RADZI Małgorzata Ohme, pscyhoterapeuta, psycholog, wykładowsca SWPS Zazdrość pojawia się w naturalny sposób wraz z rozwojem dziecka i nasila w wieku 3-6 lat. Jest wynikiem miłości do rodziców, a jednocześnie potrzeby odwzajemnienia tego uczucia. Ale w fantazjach dziecka musi ono zajmować dominującą pozycję, bez dzielenia się miłością z kimkolwiek. Rywalem więc staje się rodzeństwo. Ważne, by nie patrzeć na zazdrość jako tylko negatywne uczucie, lecz jej nadmiar niwelować, stosując różne metody wychowawcze. Jeśli rodzice nie mogą sobie poradzić, powinni zgłosić się do psychologa.
Brat czy siostra to najlepszy przyjaciel, ale też najbliższy wróg i wieczny rywal. Nawet wspaniała zabawa może więc skończyć się kłótnią. Co zrobić, by rodzeństwo żyło ze sobą w zgodzie?
Nieporozumień wśród dzieci nie da się uniknąć. Psychologowie twierdzą, że konflikty to dla maluchów doskonała szkoła życia. Aby jednak dzieci umiały postępować, musimy im pokazać, jak rozwiązywać problemy. I nie możemy się przy tym denerwować, choć nasze skarby nieraz wyprowadzą nas z równowagi. Irytowanie się bowiem nie poprawi sytuacji. Zachowanie spokoju jest zdecydowanie bardziej skuteczne – łatwiej nam będzie zażegnać awanturę i zachęcić rodzeństwo do współpracy. Należy trzymać się przy tym trzech podstawowych zasad: nigdy nie faworyzować żadnego z dzieci, nie porównywać ich ze sobą i zawsze traktować je indywidualnie. I równie ważna rada: rodzice zawsze powinni świecić przykładem. Co prawda, w każdym małżeństwie czasem zdarzają się konflikty, ale maluchy nigdy nie powinny być świadkami awantur. Jeżeli między tobą a partnerem dojdzie do sporu, pokażcie dzieciom, że mimo różnicy zdań można się porozumieć, a gdy się popełni błąd, trzeba przeprosić. Nie reaguj, gdy się kłócą Zdarza ci się wpaść do pokoju swoich pociech z okrzykiem: „Przestańcie się wreszcie awanturować! Nie wytrzymam tego dłużej!”? A twoja cierpliwość już ostatecznie się wyczerpuje, gdy młodszy synek przybiega do ciebie zalany łzami… Jeśli czujesz, że kłótnia wisi w powietrzu, spróbuj odwrócić uwagę dzieci. Ale gdy słyszysz, że już coś się dzieje, nie interweniuj od razu. Przeczekaj chwilę i daj szansę dzieciom, by załatwiły sprawę między sobą. Dopóki nie ma płaczu i nikt nikogo nie bije, tylko nasłuchuj, jak rozwija się sytuacja. Dopiero jeśli uznasz, że maluchy same nie dadzą rady dojść do porozumienia, pora wkroczyć do akcji. Na początek powiedz dobitnie: „Dzieci, bierzemy głęboki wdech”. Na pewno pociechy na to zareagują, bo będzie dla nich czymś nowym (to zdanie stanie się waszym hasłem, które zawsze uspokoi rodzeństwo w krytycznym momencie). Potem zapytaj każde z dzieci, co się stało. Daj im tyle samo czasu na odpowiedź i nie poganiaj. Jeśli jedno z nich niecierpliwi się, chce przerywać, krzyczy, że to nieprawda, możesz zmienić rozmowę w zabawę w sąd. Weź minutnik i nastaw każdemu „zeznającemu” czas, jaki ma na przedstawienie własnej wersji. Możesz być pewna, że zabawa ich wciągnie. Oczywiście każdy „oskarżony” będzie chciał się bronić. Nie próbuj jednak dojść prawdy, bo i tak nie rozwiążesz problemu, a w ten sposób możesz tylko któregoś z maluchów po prostu skrzywdzić. W sporach między rodzeństwem nie używaj nigdy słów „ustąp młodszemu”. Taki komunikat wywołuje złość starszego, bo boi się, że może kochasz go mniej niż malucha. Ponadto młodszy nauczy się to wykorzystywać, wiedząc, że cokolwiek zrobi, to i tak staniesz w jego obronie. Nie mów także: „Jesteś starszy – bądź mądrzejszy”, bo możesz usłyszeć „Ja się pierwszy na świat nie pchałem”, a wtedy poczujesz się urażona; tak na pewno nie rozwiążesz konfliktu. Jeśli chcesz wykorzystać różnicę wieku, podkreśl ją raczej w pozytywny sposób: „Jesteś starszy i więcej umiesz. Może coś zaproponujesz bratu?”. Kiedy dzieci zaczynają szukać rozwiązania, są już bardzo daleko od tego momentu, gdy wszczęły awanturę. Jeśli twoja córeczka wykrzyczy: „Nienawidzę Amelki!”, nie mów, że tak nie wolno. Raczej powiedz: „Widzę, że się zdenerwowałaś, mnie czasem też coś złości. Ale wtedy rozmawiamo tym, a nie wrzeszczę”. Nazywaj uczucia, jakie odczuwają dzieci, ale im ich nie zabraniaj. Pozwalaj złościć się na rodzeństwo i ucz, jak sobie radzić z tymi emocjami. Dodaj, że to normalne, gdy ma się inne zdanie niż brat czy siostra. Dzieci wtedy lepiej zrozumieją swoje postępowanie i łatwiej im będzie je zmienić. Wkraczaj, gdy się biją Zapłakany Romek przychodzi do ciebie i mówi: "Staś mnie uderzył". Ty biegniesz do Stasia i krzyczysz: "Dlaczego bijesz Romka? On jest taki mały. Powinieneś mu ustąpić". A potem tulisz Romka, nie dociekając, za co dostał. Ogromny błąd! Efektem takiego zachowania rodziców jest przylgnięcie do dzieci etykiet: oprawcy (czyli tego, który zawsze jest agresywny) i ofiary (tego, który zawsze jest atakowany), nawet na całe życie. W rezultacie Staś będzie coraz częściej bił, a Romek... prowokował, bo już odkrył, że bycie ofiarą bywa korzystne: w krytycznym momencie okazujesz mu bowiem swoje zainteresowanie i uczucia, a jednocześnie złościsz się na drugie dziecko. Co zatem robić? Postaraj się, aby chłopcy załatwiali sprawę między sobą. Dziecko powinno od ciebie usłyszeć: "Po wiedz bratu, żeby cię nie bił, bo jak nie, to przestaniesz się z nim bawić". A gdy jesteś świadkiem naprawdę poważnej bójki, najpierw rozdziel dzieci. Jeśli nie reagują, powiedz głośno: "Uwaga! Bawimy się w film. Robimy stopklatkę". To je na chwilę uspokoi. Gdy dzieci rozdzielisz, daj im dwie minuty "oddechu" i przypomnij, jakie zasady panują w waszym domu. Nigdy nie wymierzaj klapsów. W ten sposób dajesz dzieciom sprzeczny komunikat: mówisz, że nie wolno nikogo bić, a sama to robisz. Nie ma większej niekonsekwencji! Jeśli po bójce usłyszysz: "Nie będę się z Romkiem już nigdy bawił", nie hamuj tej złości. Zaznacz jednak: "Wiem, że się złościsz, ale u nas w domu panuje pewien zwyczaj: jeśli coś się komuś nie podoba, to spokojnie o tym rozmawiamy, a nie bijemy się". W ten sposób również podpowiadasz, jak poradzić sobie ze złością odczuwaną do brata. Nie słuchaj, gdy na siebie skarżą Wracasz z pracy do domu i od progu jedno z dzieci nie opuszcza cię ani na minutę, bo chcąc wyliczyć wszystkie grzeszki swojego brata, mówi: "Dziś Antoś stłukł wazon, ale ja byłem grzeczniejszy". Możesz skargę obrócić w żart lub zapytać: "Co zrobiłeś, że byłeś grzeczniejszy?", albo zakończyć sprawę krótkim: "Tak? Aha". Nie warto ciągnąć rozmowy, lecz zastanowić się, dlaczego dziecko stara się zwrócić na siebie uwagę. Gdy jednak brat rzeczywiście przeskrobał coś poważnego, daj mu ostrzeżenie: "Jeśli następnym razem znowu pomalujesz ścianę, to...". Nie wciągaj w rozmowę dziecka, które naskarżyło. To sprawa między tobą a "sprawcą". Najlepszą nauką dla niego będzie, gdy dasz mu mokrą szmatkę i polecisz, aby zmył to, co namalował. W takich sytuacjach pamiętaj, by nie porównywać dzieci. Nie mów: "Bierz przykład z brata. Jest taki grzeczny". W ten sposób budujesz w dziecku kompleksy i złość na brata. To nie ułatwi życia pod jednym dachem. Lepiej powiedz: "Wiem, że też umiesz być grzeczny. Lubię, gdy rysujesz na kartce", i podkreśl to, co wspólne w rodzeństwie, np.: "Jak pięknie razem rysujecie. Fajnie jest mieć brata". Bądź sprawiedliwa Kiedy dzieci stale wyszarpują sobie z rąk zabawki lub koniecznie chcą siedzieć na tym samym krześle, musisz wyraźnie oddzielić ich rzeczy. Jeśli zajmują jeden pokój, warto podzielić go na dwie części, a nawet pomalować na różne kolory, np. na różowo część Marysi i na żółto Piotrusia. Po prostu każde z nich musi mieć na swoim terytorium własne rzeczy, zabawki, półki itd. Warto wprowadzić zasadę: "W naszym domu, jeśli chcemy wziąć zabawkę brata lub jakąś rzecz mamy czy taty, zawsze musimy zapytać właściciela, czy możemy. Właściciel ma prawo odmówić, ale powinien pamiętać, że jeśli sam nie chce się dzielić, to inni również nie będą dzielić się z nim". Pociechy uzyskają poczucie, że ich prywatność jest szanowana. Ta zasada powinna dotyczyć nawet rocznych maluchów. Zatem gdy Jaś zabiera zabawkę starszemu Krzysiowi, przypomnij zasadę i spróbuj zainteresować malca czymś innym. Pamiętaj, żeby wymagać od wszystkich tego samego. Jeśli któreś dziecko cię nie posłucha, będziesz musiała je ukarać, np. chowając klocki. Zadbaj o to, by rodzeństwo spędzało też czas osobno. Rodzice często traktują brata i siostrę jak papużki nierozłączki. Nic bardziej mylnego. Zabierz czasem jedno dziecko do kina, drugie zaś niech zostanie z tatą lub babcią. Gdy wręczasz dzieciom prezenty, również pamiętaj, że sprawiedliwie nie znaczy po równo. Rodzice często kupują identyczne zabawki (nawet w tych samych kolorach), by dzieci się o nie nie kłóciły. Błąd! W ten sposób nie traktujesz ich indywidualnie, a przecież każde z nich lubi co innego, ma odmienne zainteresowania i ukochane zabawki. Upominki powinny też uwzględniać cechy osobowości pociechy. Gdy zaś zdarza się, że dzieci chcą zjeść ten sam kawałek tortu, pozwól im decydować, ale inaczej: "Z której strony tortu ukroić porcję dla ciebie?". W ten sposób skutecznie zmienisz ich tok myślenia. Miniteatrzyk - zabawa dla maluchów Nauczy ona dzieci odróżniać dobre zachowanie brata lub siostry od złego. Będzie też lekiem na nudę i na pewno w przyszłości pomoże rodzeństwu ze sobą się porozumieć. 1. Najpierw sama wytnij z kartonu lub grubszego papieru kilka krążków. Następnie razem ze swoimi pociechami namaluj buzie: na jednych uśmiechnięte, na drugich zmartwione. Umocuj krążki na słomkach do napojów, tak by wyglądały jak lizaki. 2. Wytnij z książeczek do kolorowania kilka obrazków. Powinny być na nich przedstawione dzieci w różnych sytuacjach: ładnie się bawią; biją się; spokojnie rozmawiają; krzyczą na siebie lub są obrażone (odpowiednie obraz ki można też wyciąć np. z czasopism). 3. Teraz twoje pociechy powinny obejrzeć obrazki i do każdego z nich dopasować buzię: uśmiechniętą do dobrego zachowania, a zmartwioną do złego. 4. Następnie ty i dzieci wybieracie losowo jeden obrazek i wyznaczona przez was osoba przedstawia sytuację jak aktor na scenie. Widownia zgaduje, czy to było dobre, czy złe zachowanie. By to potwierdzić, każdy uczestnik zabawy unosi albo uśmiechniętą buzię, albo smutną. Porozmawiajcie o "nietrafionych" ocenach. 5. Na koniec, aby utrwalić efekt zabawy, poproś dzieci, by pomalowały obrazki z dobrym zachowaniem, a jeśli są wycięte z czasopism - oznaczyły je słonkami. NASZ EKSPERT RADZI Agata Karwacka-Odolczyk, psycholog rodzinny i dziecięcy Nad relacją między rodzeństwem rodzice powinni pracować już wtedy, gdy mama jest w ciąży z kolejnym dzieckiem. O tym, że rodzina się powiększy, trzeba powiedzieć dziecku, gdy zaczyna być widać, że ciało mamy się zmienia i pojawia się brzuszek. Wyjaśniajmy synkowi czy córce, co dzieje się z organizmem mamy (można pokazywać odpowiednie rysunki w książkach). Pozwólmy dziecku dotykać brzuszka, aby poczuło, jak maleństwo kopie. Zaangażujmy pociechę w przygotowania do powitania rodzeństwa: niech np. wybierze parę ubranek. W ten sposób maluch będzie czuł się ważny. Zapewniajmy jedynaka o swoim uczuciu: "Jesteś kochany". A jeśli zapyta: "Kogo mama będzie kochać bardziej?", warto wytłumaczyć, że można kochać kilka osób jednocześnie i równie mocno. Stopniowo też mówmy o minusach nowej sytuacji, np. że noworodki w nocy płaczą. Wtedy dziecko nie będzie rozczarowane nowym członkiem rodziny. Gdy maluszek już jest na świecie, nie odsuwajmy starszego dziecka na drugi plan. Mama dwójki dzieci często zapomina, że z tym starszym też musi spędzać czas. Warto tylko z nim wybrać się choćby na krótki spacer czy wspólnie pobawić się klockami. Tata albo dziadek także powinien z każdym z dzieci spędzać czas sam na sam. Wtedy starsza pociecha będzie wiedziała, że nadal jest ważna i kochana jak dawniej.
Dziecko jest zafascynowane ciążą. Wie, że w brzuchu mamy rośnie siostra lub brat. I... zadaje pytania, na które trudno znaleźć "dobrą" odpowiedź. Oto najczęściej poruszane kwestie i podpowiedzi, jak wybrnąć z sytuacji.
DZIECKO: Czy dzidziuś przez twój brzuszek coś widzi? Czy może wyglądać na zewnątrz przez pępek? Ogólna wskazówka: Tłumacząc dziecku, nie używaj trudnych dla niego, medycznych terminów, tj. wody płodowe, łożysko. Lepiej jest odwołać się do prostych porównań, a wtedy dziecku łatwiej będzie wyobrazić sobie konkretne pojęcia lub sytuacje. MAMA: Dziecko siedzi sobie w moim brzuchu niczym w ciepłej, bezpiecznej jaskini. Nie ma tam okien, a "ściany" są zbudowane z mięśni. A jeśli chcesz się przekonać, czy można oglądać świat przez pępek - spójrz tylko na swój. I co widzisz? Nic. No właśnie - nie ma tam żadnego otworu - tak mają wszyscy ludzie. DZIECKO: A co je dziecko? Ogólna wskazówka: Dla dziecka fakt, że płód dostaje składniki odżywcze we krwi płynącej przez pępowinę, jest nie do pojęcia (to zbyt abstrakcyjne). Jeśli nawet będzie starało się sobie to wyobrazić, może to wywołać kolejne pytania: "Jak to dzidziuś musi pić krew?". Dokładne tłumaczenie zostaw dla dzieci w wieku szkolnym. Im możesz próbować wytłumaczyć, co to jest np. substancja odżywcza. MAMA: Maluszek dostaje posiłki przez specjalną rurkę, nazywaną pępowina, która znajduje się w moim brzuchu. Przez nią przechodzi wszystko to, co mamusia zje i wypije. Dzidziuś nigdy nie jest głodny ani spragniony, bo kiedy tylko zechce, je i pije przez rurkę. DZIECKO: Czy dzidziuś robi siusiu? Ogólna wskazówka: Maluchy przeważnie nie pytają, którędy "odprowadzane" jest siusiu, więc nie spiesz się z udzielaniem wyczerpującej odpowiedzi na ten temat, bo możesz się poplątać w "zeznaniach". Nie tłumacz zatem, że zbędne produkty przemiany materii trafiają do wód płodowych. Może to bowiem podsunąć dziecku myśl, że maluch pije wodę, do której siusia! MAMA: Tak, on przecież pije przez rurkę wodę, więc musi robić siusiu. A jeżeli wypije dużo, to siusia bardzo często. Tak, jak ty. DZIECKO: A czy dziecko ma w brzuchu zabawki? MAMA: Tak, ma jedną. Lubi się bawić pępowiną - chwyta ją, prześlizguje między paluszkami. Poza tym niemal cały czas się huśta i skacze - ta zabawa nigdy mu się nie nudzi! Podobnie jak tobie. Spróbujcie: Opisując to dziecku, możesz pokazać zdjęcie nienarodzonego malca, który chwyta pępowinę - znajdziesz je w książkach i w "Rodzicach". DZIECKO: W twoim brzuszku jest ciemno czy widno? MAMA: Kiedy świeci słońce, a ja nie mam na sobie zbyt wielu ubrań, do dzidziusia dociera światło. Ale w środku brzucha nie jest tak jasno jak na zewnątrz. Jak tam jest? Wyobraź sobie, że siedzisz w pokoju z opuszczonymi czerwonymi roletami, a za oknem świeci słońce. Natomiast w nocy, kiedy jest ciemno, również w moim brzuszku jest ciemno. Spróbujcie: Podaj dziecku małą latarkę - niech poświeci nią przez chwilę na twój brzuch. Wiele nienarodzonych malców zbliża się wtedy do źródła światła, co można poczuć, kładąc na brzuchu dłoń - pozwól, by przekonało się o tym dziecko. Nie należy jednak zbyt często powtarzać tej zabawy, żeby nie przeszkadzać maleństwu. DZIECKO: A czy dzidziuś mnie słyszy? MAMA: Tak. Twój głos zna już dobrze, podobnie jak mój i taty. Maluszek lubi wsłuchiwać się w różne odłgosy. Niektóre potrafi nawet odróżniać, choć dźwięki, które do niego docierają, są trochę przytłumione! Rozpoznaje na pewno moją ulubioną piosenkę, którą często puszczam. Lepiej nie włączać głośno pracujących urządzeń np. wiertarki, bo dzidziusiowi, tak jak tobie i mnie, to przeszkadza. Spróbujcie: Jeżeli dziecko nie boi się wody i ma ochotę na małe doświadczenie, niech położy się na plecach w wannie tak, by jego uszy były pod wodą, a ty w tym czasie coś do niego mów. Łatwiej będzie mu wtedy sobie wyobrazić, jak docierają dźwięki do malca w brzuchu. DZIECKO: A czy ja też byłem w twoim brzuchu? MAMA: Tak. Rosłeś sobie tam dokładnie tak samo, jak teraz dzidziuś. Bardzo ucieszyliśmy się z tatą, kiedy dowiedzieliśmy się o tym, że tam jesteś. Po specjalnym badaniu, pan doktor powiedział nam, że będziemy mieli synka/córeczkę. Albo: Chcieliśmy mieć niespodziankę i poprosiliśmy pana doktora, aby nie mówił nam, czy zostaniemy rodzicami dziewczynki czy chłopczyka. Spróbujcie: Jeżeli masz zachowane w albumie pamiątkowe USG, pokaż je dziecku. Na pewno będzie to dla niego ciekawe doświadczenie. DZIECKO: Czy dzidziuś przez cały czas śpi? MAMA: Nie. Tak samo jak my, jest czasem aktywny i wtedy się bawi, a czasem po prostu odpoczywa. Kiedy nie śpi, czuję jak porusza rączkami i nóżkami. Nie zawsze śpi w nocy - wtedy, kiedy ja śpię. Wiem o tym, bo jego brykanie budzi mnie. Za to często w ciągu dnia bywa znużony i ucina sobie drzemkę. Spróbujcie: Kiedy nienarodzony malec nie śpi, połóż rączkę dziecka na swoim brzuchu. Poczuje wtedy ruchy malca. Ostrożnie z 2-, 3-latkami - bywają o wiele mniej delikatne niż starsze dzieci! Niestety, bywają zazdrosne o to dziecko w brzuchu mamy i wtedy - odreagowując emocje - mogą cię uderzyć! DZIECKO: A jak dziecko wychodzi na świat? Ogólna wskazówka: Małym dzieciom nie opowiadaj o fizjologii porodu, o bólach, parciu itd. Mogą wtedy pomyśleć: "To nowe dziecko krzywdzi moją mamę!". Najlepsze są krótkie, mało szczegółowe odpowiedzi. MAMA: Gdy dzidziuś jest już odpowiednio duży i przestaje mu być wygodnie w brzuchu, chce wydostać się na zewnątrz. Mama wtedy szykuje dla niego wyjście - znajduje się ono między jej nogami. Dla dziecka takie wyjście jest jednak zbyt ciasne, aby mogło samo się przez nie przecisnąć. Dlatego potrzebuje pomocy lekarza i położnej.