32 cytaty z Biblii o przyjaźni. Piękne sentencje, które pomogą ci zacieśnić więzi
Cytaty z Biblii o przyjaźni pokazują, na czym polega ta relacja i kim jest prawdziwy przyjaciel, a po czym poznać fałszywego. Zobacz, jakie nauki na ten temat zawiera Pismo Święte.
W tym artykule: Obraz przyjaciela z cytatów z Biblii o przyjaźni Cytaty z Biblii o fałszywej przyjaźni Wartości przyjaźni według Pisma Świętego Biblijne nauki o przyjaźni Z Biblii można czerpać wiedzę na różne tematy, w tym także o przyjaźni. Pismo Święte naucza, na czym polega taka relacja i jak powinni postępować przyjaciele. Niektóre sentencje to także piękne cytaty, które można wysłać bliskiej osobie, żeby podkreślić, jaka jest ważna w twoim życiu. Obraz przyjaciela z cytatów z Biblii o przyjaźni Wśród biblijnych mądrości można znaleźć wiele fragmentów, które mówią o tym, kim jest prawdziwy przyjaciel i po czym go poznać. Tłumaczą także, na czym powinna polegać przyjaźń między ludźmi. Jonatan zaś zawarł z Dawidem związek przyjaźni, umiłował go bowiem jak samego siebie. - I Księga Samuela 18,3 Już was nie nazywam sługami, bo sługa nie wie, co czyni pan jego; lecz nazwałem was przyjaciółmi, bo wszystko, co słyszałem od Ojca mojego, oznajmiłem wam. - Ewangelia wg. Świętego Jana 15,15 Wy jesteście przyjaciółmi moimi, jeżeli czynicie to, co wam przykazuję. - Ewangelia wg. Świętego Jana 15,14 Nie poszukujcie niczego w celu wynoszenia się jedni ponad drugich, nie gońcie za próżną chwałą, lecz z całą pokorą uważajcie innych za lepszych od was samych. Niech nikt nie szuka tylko własnego dobra, lecz niech myśli o sprawach innych. - List do Filipian 2,3-4 Przyjaciel w każdym czasie okazuje swą miłość, staje się bratem na dni nieszczęścia. - Księga Przysłów 17,17 Są bliźni, którzy przywodzą do zguby, lecz niejeden przyjaciel jest bardziej przywiązany niż brat. - Księga Przysłów 18,24 Żyjących z tobą w pokoju może być wielu, ale gdy idzie o doradców, [niech będzie] jeden z tysiąca! - Mądrość Syracha 6,6 W powodzeniu twoim będzie jak [drugi] ty, z domownikami twymi będzie w zażyłości. - Mądrość Syracha 6,11 Cytaty z Biblii o fałszywej przyjaźni Cytaty o fałszywej przyjaźni w Biblii przydadzą się tym, którzy zawiedli się na osobie, którą nazywali przyjacielem. Pomagają także zrozumieć, po czym poznać prawdziwe intencje drugiego człowieka. Kto kryje grzech, szuka miłości, a kto wyjawia sprawę, rozdziela przyjaciół. - Księga Przysłów 17:9 Żelazo ostrzy się żelazem, tak człowiek zaostrza oblicze swego przyjaciela. - Księga Przysłów 27:17 Człowiek przewrotny rozsiewa spory, a plotkarz rozdziela przyjaciół. - Księga Przysłów 16:28 Ubogi jest znienawidzony nawet przez swojego bliźniego, lecz bogaty ma wielu przyjaciół. - Księga Przysłów 14,20 Kiedy się bogaty potknie, przyjaciele go podeprą, kiedy biedny upadnie, odepchną go nawet przyjaciele. - Mądrość Syracha 13,21 Jeśli zaś zostaniesz poniżony, stanie przeciw tobie i skryje się przed twym obliczem. - Mądrość Syracha 6,12 Wielu schlebia możnemu, każdy jest bliski temu, kto daje. - Księga Przysłów 19.6 Wartości przyjaźni według Pisma Świętego Cytaty z Pisma Świętego mówią także o tym, jaką wartość ma prawdziwa przyjaźń. Jest ona nieoceniona, skłonna do poświęceń i polega na wzajemnym wsparciu. Jeśli bowiem jeden upadnie, drugi podniesie swego towarzysza. Lecz biada samotnemu, gdy upadnie, bo nie ma drugiego, który by go podniósł. - Księga Kaznodziei 4:10 Umiłowani, miłujmy się wzajemnie, gdyż miłość jest z Boga i każdy, kto miłuje, narodził się z Boga i zna Boga. - I List Jana 4:7 To jest moje przykazanie, abyście się wzajemnie miłowali, tak jak Ja was umiłowałem. Nikt nie ma większej miłości od tej, gdy ktoś życie swoje oddaje za przyjaciół swoich. - Ewangelia wg. Świętego Jana 15,12,13 Śmierć i życie są w mocy języka, lecz kto nim zyskuje przyjaciół, korzysta z jego owocu. - Księga Przysłów 18.21 Razy przyjaciela są oznaką wierności, pocałunki wroga są zwodnicze. - Księga Przysłów 27,6 Wierny bowiem przyjaciel potężną obroną, kto go znalazł, skarb znalazł. - Mądrość Syracha 6,14 Za wiernego przyjaciela nie ma odpłaty ani równej wagi za wielką jego wartość. - Mądrość Syracha 6,15 Wierny przyjaciel jest lekarstwem życia; znajdą go bojący się Pana. - Mądrość Syracha 6,16 Biblijne nauki o przyjaźni Biblia to księga pełna nauk, w tym także wskazówek, jak postępować w przyjaźni, żeby była prawdziwa i trwała oraz w jaki sposób pozyskać oraz rozpoznać przyjaciela. Nie opuszczaj swego przyjaciela, ani przyjaciela swego ojca; …Lepszy jest sąsiad blisko niż brat daleko. - Księga Przysłów 27,10 Jestem przyjacielem wszystkich, którzy się boją Ciebie (Boga), co strzegą Twych postanowień. - Księga Psalmów, 119,63 Człowiek, który ma przyjaciół, musi obchodzić się z nimi po przyjacielsku, a jest przyjaciel, który przylgnie bardziej niż brat. - Księga Przysłów 18:24 Miła mowa pomnaża przyjaciół, a język uprzejmy pomnaża miłe pozdrowienia. - Mądrość Syracha 6,5 Jeżeli chcesz mieć przyjaciela, posiądź go po próbie, a niezbyt szybko mu zaufaj! - Mądrość Syracha 6,7 Jeślibyś wyciągnął miecz na przyjaciela, nie martw się, jest bowiem droga powrotu; jeślibyś otworzył usta na niego, nie martw się, jest bowiem możność pojednania; wyjąwszy obelgę, wzgardę, wyjawienie tajemnicy i cios zdradliwy - to wszystko oddali każdego przyjaciela. Zachowaj wierność bliźniemu twemu w biedzie, abyś z nim razem wzbogacił się w jego pomyślności. W czasie niepowodzenia trwaj przy nim, abyś, gdy przyjdzie do dziedziczenia, i ty miał w nim udział. - Mądrość Syracha 22, 21-23 Kochaj przyjaciela i bądź mu wierny, a jeślibyś zdradził tajemnice jego, nie usiłuj nawet biec za nim. - Mądrość Syracha 27,17 Nie zapomnij w duszy swej o przyjacielu i nie trać pamięci o nim wśród bogactw! - Mądrość Syracha 37,6 Umiłowani, miłujmy się wzajemnie, ponieważ miłość jest z Boga, a każdy, kto miłuje, narodził się z Boga i zna Boga. -I List Jana 4,7
Soft ghosting zapowiada koniec relacji. 3 oznaki, że twój partner się wycofuje
Ghosting to już przeszłość, teraz na horyzoncie pojawił się nowy trend randkowy. Zjawisko soft ghosting zapowiada koniec relacji. Po tym poznasz, że ta znajomość nie potrwa długo.
Zakończenie znajomości bywa nagłe i niespodziewane, chociaż niekiedy możemy wcześniej dostrzec pierwsze symptomy wycofywania się partnera. Soft ghosting zapowiada koniec relacji, ale pomaga także przygotować się na to, co nieuniknione. Nowy anty-trend randkowy. Soft ghosting zapowiada koniec relacji Trendy w świecie relacji zmieniają się jak w kalejdoskopie. Jeszcze niedawno często komentowanym zjawiskiem był ghosting. Termin ten odnosi się do nagłego zakończenia znajomości, gdy jedna z osób niemal rozpływa się w powietrzu lub po prostu znika niczym duch. W praktyce oznacza to całkowite zerwanie kontaktu, zaprzestanie spotkań i nieodpowiadanie na telefony czy wiadomości. Teraz ghosting wraca, ale w nieco innej, bardziej subtelnej formie. Soft ghosting, czyli miękka forma tego negatywnego zjawiska, również polega na zakończeniu relacji, które jednak nie następuje zupełnie niespodziewanie. Jest to proces rozciągnięty w czasie, obejmujący pewne schematy zachowań, które - jeśli tylko wiemy, na co zwrócić uwagę - pozwalają zorientować się w sytuacji i przygotować na najgorsze. To jednak nie oznacza, że soft ghosting jest mniej bolesny. Podobnie jak jego pierwotna forma, czyli klasyczny ghosting, również przynosi uczucie pustki, rozczarowanie i powoduje dezorientację. Pozostawia nas z pytaniem: "Dlaczego?", na które nie znajdujemy odpowiedzi. Nie pozostaje nic innego, jak zaakceptować sytuację i ruszyć dalej. Z pewnością jednak łatwiej będzie nam się pogodzić z zakończeniem relacji, jeśli w porę wychwycimy zwiastujące to sygnały. Jak rozpoznać soft ghosting? Zwróć uwagę na te 3 sygnały ostrzegawcze Soft ghosting sprowadza się do zakończenia relacji poprzez całkowite zerwanie kontaktu i "ulotnienie" się jednej ze stron. Zanim jednak do tego dojdzie, pojawią się symptomy nadchodzącego finału. Po tych oznakach poznasz, że partner zaczyna się wycofywać. Rzadsze spotkania i rozmowy. W zdrowo rozwijającej się relacji częstotliwość kontaktów zazwyczaj sukcesywnie się zwiększa, ale gdy mamy do czynienia z soft ghostingiem, obserwujemy coraz rzadszą komunikację. Druga strona przestaje dzwonić, nie odpisuje na wiadomości, nie chce się także spotykać. Odwoływanie wspólnych planów. Mieliście iść razem do kina lub wyjść na imprezę, a tu nagle zmiana planów? Coraz częstsze odwoływanie spotkań to ważny symptom soft ghostingu. Do tego dochodzi także brak inicjatywy ze strony partnera, który zdaje się nie przejawiać chęci wspólnego spędzania czasu. Mniejsza aktywność w social mediach. Mniejsza niż dotychczas aktywność partnera w sieci może wskazywać na jego wycofywanie się z relacji. Do sygnałów ostrzegawczych należy np. kasowanie kont i profili na portalach, przez które wcześniej się komunikowaliście czy ciągły status informujący o nieobecności partnera. Lampka ostrzegawcza powinna się zapalić także wtedy, gdy druga osoba nie odpowiada na wiadomości, a jedynie je "lajkuje", czyli zostawia polubienia bez żadnego komentarza. Powyższe czerwone flagi ochronią cię przed toksyczną relacją, dlatego warto je zapamiętać. Pamiętajmy przy tym, że soft ghosting to tylko jedna z negatywnych tendencji randkowych ostatnich lat. Situationship to nowy trend w relacjach, który także nie wróży nic dobrego i podobnie jak zjawisko "shut up ring" dotyka wielu par.
Gaslighting może dotknąć każdego. Uważaj na te 4 wypowiedzi
Sprawdź, czy nie padasz ofiarą manipulacji. Gaslighting może dotknąć każdego, a jego skutki są dotkliwe. Poznaj 4 teksty najczęściej wykorzystywane w tej szkodliwej taktyce.
Manipulacja zaliczana jest do form przemocy psychicznej, chociaż często nie zdajemy sobie sprawy, że nas dotyczy. Gaslighting może dotknąć każdego, ale nie zawsze łatwo jest rozpoznać to destrukcyjne zjawisko. Najczęściej przejawia się ono w 4 schematach wypowiedzi. Gaslighting może dotknąć każdego. Na czym polega to zjawisko Gaslighting to ukuty stosunkowo niedawno termin oznaczający technikę manipulacji. Stosująca ją osoba dąży do sterowania odczuciami i zrachowaniami innych, wpływając na ich postrzeganie rzeczywistości. Może próbować odwieść drugą stronę od jej racji i przekonań. Często sugeruje, że osądy i wrażenia innych są mylne. Oczywiście wszystko to robi w zawoalowany sposób. W relacji z osobą stosującą gaslighting możemy czuć się zdezorientowani, niezrozumiani, a nawet mało wiarygodni. Jeśli tracisz wiarę we własne przekonania, nie do końca rozumiesz swoje emocje i towarzyszy ci nieuzasadnione poczucie winy, może to oznaczać, że w twoim otoczeniu znajduje się gaslighter. Warto zaznaczyć, że zjawisko gaslightingu bywa obecne w różnych środowiskach. Przytrafia się zarówno w związku, w rodzinie, jak i w pracy czy w towarzystwie przyjaciół. Niezależnie od sytuacji, relacja z gaslighterem nigdy nie należy do łatwych i trzeba mieć się na baczności. Po tych tekstach poznasz, że ktoś stosuje na tobie gaslighting Gaslighting często przypisywany jest osobowości narcystycznej. Zjawisko to jest również charakterystyczne dla wampirów energetycznych. Poniższe wypowiedzi to częsty element taktyki stosowanej przez gaslightera. "Jak zwykle przesadzasz". Nie tylko zasugeruje, że wyolbrzymiasz sytuację, ale da do zrozumienia, że to typowe dla ciebie zachowanie. Może także spytać: "O co ci chodzi?", udając, że nie rozumie, dlaczego w ogóle masz pretensje. Często będzie próbował się bronić, mówiąc, że "przecież to tylko żarty". "Jesteś po prostu przewrażliwiona/zmęczona/zestresowana". Wszelkie spostrzeżenia czy uwagi dotyczące jego negatywnego zachowania gaslighter zrzuci na karb twojego stanu umysłu. W ten sposób przeniesie na ciebie odpowiedzialność za swoje postępowanie. "Tak ci się tylko wydaje". Gaslighter zrobi wszystko, by wmówić ci, że nie masz racji, a twoje odczucia są mylne. Posunie się nawet do zaprzeczania faktom i zarzucania ci niewiarygodności. "Przepraszam, że tak się poczułaś". Przeprosiny w wykonaniu gaslightera to ostateczność, ale jeśli już do tego dojdzie, nigdy nie weźmie on odpowiedzialności za swoje czyny. Da ci do zrozumienia, że to, jak się czujesz, jest konsekwencją twoich emocji, a nie jego postępowania. To zdecydowanie czerwona flaga. Jeśli powyższe wypowiedzi wydają ci się znajome, lepiej miej się na baczności. W twoim najbliższym otoczeniu może znajdować się gaslighter, a relacja z taką osobą nigdy nie jest łatwa. Czasem lepiej się od niej odciąć.
Situationship to nowy trend w relacjach. Sprawdź, czy twój związek ma przyszłość
Situationship to nowy trend w relacjach. Jeśli czujesz, że twój związek utknął w martwym punkcie, sprawdź, czy nie dotknęło cię to zjawisko.
Ostatnio obserwujemy wysyp nowych tendencji w dziedzinie randkowania i budowania więzi. Situationship to nowy trend w relacjach, który nie daje dobrych perspektyw. Sprawdź, czy twój związek nie jest zagrożony tym zjawiskiem. Situationship to nowy trend w relacjach. Co to znaczy? Aby zrozumieć sens tej definicji, warto przyjrzeć się bliżej znaczeniu wyrażenia "situationship". Jest to zlepek dwóch angielskich słów - "relationship", czyli związek oraz "situation", czyli sytuacja, która oznacza coś chwilowego i kojarzy się ze stanem przejściowym. Te pojęcia doskonale obrazują niezobowiązujący charakter relacji, których dotyczy omawiane zjawisko. "Situationship" można porównać do relacji bez zobowiązań, jednak w tym wypadku mamy raczej do czynienia ze związkiem na wyłączność. Oznacza to, że oboje partnerów nie szuka innych znajomości, ale sama ta "sytuacjo-relacja" nie jest sformalizowana i często pozostaje w sferze domysłów oraz niedomówień. Ważnym aspektem jest tu brak pełnego zaangażowania w budowanie trwałego związku, który mógłby rokować na przyszłość. Situationship, czyli związek bez przyszłości. Sprawdź, czy wam to nie grozi Istnieje kilka charakterystycznych cech relacji, które wpisują się w definicję "situationship". W ten sposób możesz sprawdzić, czy twój związek ma przed sobą przyszłość. Jeśli poniższe schematy zachowań wydają ci się znajome, może to oznaczać problem. Nieokreślony status związku. Nie do końca wiadomo, czy tworzycie parę, czy po prostu od czasu do czasu spotykacie się ze sobą bez zobowiązań. Brak planów na wspólną przyszłość. Tematy, takie jak wspólne zamieszkanie, dzieci czy ślub praktycznie nie pojawiają się w waszych rozmowach. Słabe zainteresowanie partnerem. Małe zaangażowanie sprawia, że nie znacie się na wylot. Swoje nawyki, słabe i mocne strony, lęki i pragnienia zachowujecie dla siebie, dzieląc się mniej istotnymi informacjami. Życie w osobnych światach. Nie tylko mieszkacie osobno, ale macie też oddzielne kręgi towarzyskie. Nie znacie wzajemnie swoich rodzin, a niekiedy nawet przyjaciół. Jeśli na tego typu relację zgadzają się dwie osoby, to warto w tym szukać pozytywów. Situationship może być korzystną formą bliskości, a ma także szanse przerodzić się w coś więcej. Problem zaczyna się jednak wtedy, gdy taka sytuacja ciągnie się w nieskończoność i zaczyna to przeszkadzać jednej ze stron. Jeśli czujesz, że twoja relacja utknęła w miejscu, czas na poważną rozmowę z partnerem. Tego typu wątpliwości mogą cię najść nawet na późniejszym etapie związku. Niebezpieczne zjawisko shut up ring dotyka wielu par.
Błędy w okazywaniu empatii. 8 pułapek, które oddalają, zamiast budować relacje
Empatia to kluczowy element relacji międzyludzkich, dzięki któremu możemy lepiej zrozumieć drugą osobę i towarzyszyć jej w trudnych chwilach. Czasem jednak popełniamy błędy, które nieświadomie oddalają nas od rozmówcy, zamiast wspierać go w jego przeżyciach. Oto osiem typowych pułapek, które mogą wpłynąć na jakość okazywanej empatii, oraz wskazówki, jak ich unikać.
W tym artykule: Czym jest empatia i dlaczego jest ważna? Umiejętności budujące empatię według Brené Brown 8 najczęstszych błędów w okazywaniu empatii Jak rozwijać empatię i unikać pułapek? Empatia w praktyce – dlaczego warto nad nią pracować? Czym jest empatia i dlaczego jest ważna? Empatia to zdolność zrozumienia i współodczuwania emocji drugiej osoby. Jak podkreśla Brené Brown, psycholożka i badaczka empatii, to nie talent, lecz umiejętność, którą każdy może rozwijać. Na empatię składa się kilka istotnych elementów: powstrzymanie się od ocen, przyjęcie perspektywy drugiej strony, połączenie się z emocjami rozmówcy oraz uważność. Umiejętności budujące empatię według Brené Brown Badania Brown wskazują, że na empatię składa się pięć umiejętności: Powstrzymanie się przed oceną – próba zrozumienia drugiej strony bez oceniania jej. Przyjęcie perspektywy rozmówcy – zaakceptowanie jego punktu widzenia jako prawdy, nawet jeśli jest dla nas obcy. Podłączenie się do emocji – zrozumienie emocji drugiej osoby, bez ich przejmowania. Zakomunikowanie zrozumienia – potwierdzenie swojego wsparcia. Uważność – świadome, pełne obecności uczestnictwo w rozmowie. Brown zauważa, że opanowanie wszystkich pięciu umiejętności może być trudne, jednak ich połączenie stanowi fundament bliskich relacji, w których pojawia się wzajemne zaufanie. 8 najczęstszych błędów w okazywaniu empatii Nawet mając dobre intencje, często popełniamy błędy, które zamiast zbliżać, wywołują wrażenie dystansu i braku zrozumienia. Oto osiem typowych błędów, które mogą wpływać na jakość wsparcia, jakie oferujemy drugiej osobie. Empatia a politowanie – istotna różnica Empatia zakłada równą pozycję obu stron, natomiast politowanie ustawia jedną osobę „wyżej” od drugiej. Politowanie wynika często z oceny, że ktoś „nie radzi sobie” lub że jego sytuacja jest wyjątkowo trudna. Tego typu reakcja może wywołać poczucie osamotnienia, gdy rozmówca odbiera komunikat: „nie rozumiem twoich emocji”. Empatia nie oznacza współczucia – opiera się na partnerstwie. Jak zdumienie może oddalać, zamiast wspierać? Reakcja zdumienia może sprawić, że rozmówca poczuje się niezrozumiany lub nawet osądzony. Przykład? Kiedy ktoś dzieli się trudnością, a odpowiedzią jest zdziwienie: „Naprawdę, zrobiłeś coś takiego?”, rozmówca może poczuć się oceniony, co zniechęca go do dalszej rozmowy. W efekcie, zamiast zbliżenia, pojawia się dystans. Rozczarowanie – pułapka idealizacji innych Rozczarowanie jest reakcją, która odbiera odwagę osobie otwierającej się przed nami. Może wynikać z idealizowania kogoś, kto uchodził za „odważnego” lub „silnego”, dlatego wiadomość o jego słabości odbieramy jako coś nietypowego. Reakcja: „Nie spodziewałem się, że ty się boisz!” może zniechęcić drugą osobę do otwartego wyrażania emocji. Atakowanie – reakcja wynikająca z własnego dyskomfortu Czasem w obliczu czyjegoś cierpienia czujemy tak silny dyskomfort, że nieświadomie przechodzimy do ataku, by ulżyć własnym emocjom. Pytania typu: „Jak mogłeś to zrobić?” lub „O czym myślałeś?” mogą tylko pogłębić poczucie winy u rozmówcy. Równie szkodliwe bywa przenoszenie złości na osoby trzecie, np. „Policzymy się z nim!” – taka reakcja nie pomaga rozmówcy, lecz koncentruje się na sprawcy problemu. Chowanie i umniejszanie emocji rozmówcy Chowanie i umniejszanie to próba osłabienia emocji drugiej osoby poprzez zapewnianie, że „wszystko będzie dobrze”. Czasem rozmówca potrzebuje usłyszeć: „jestem tu z tobą”, bez dodatkowych zapewnień o jego „siłę”. Używanie fraz: „Jesteś silny, poradzisz sobie”, bywa postrzegane jako bagatelizowanie problemu. Umniejszanie problemów poprzez porównania Umniejszanie to zestawianie problemów jednostki z globalnymi tragediami, co może wywołać poczucie winy. Przykład: „Wojna w Syrii to jest problem, a nie to, z czym się mierzysz” odbiera rozmówcy prawo do przeżywania własnych trudności. Choć warto mieć punkt odniesienia, nie należy podważać wartości emocji rozmówcy. Ignorowanie i brak odpowiedzi na emocje Ignorowanie to sytuacja, gdy osoba, z którą rozmawiamy, całkowicie zmienia temat lub nie reaguje na nasze słowa. Taki brak uwagi powoduje, że rozmówca czuje się zbagatelizowany. Jedno z badań sugeruje, że niewyrażone trudności szukają ujścia gdzie indziej, np. w agresji czy używkach. Dlaczego doradzanie nie zawsze jest najlepszym wsparciem? Doradzanie to jeden z najczęstszych błędów. Choć może wydawać się, że najlepiej okażemy wsparcie, udzielając rad, często jest to niewłaściwa reakcja. Osoba w kryzysie najczęściej potrzebuje tylko wysłuchania. Aby upewnić się, czego potrzebuje rozmówca, warto zapytać: „Potrzebujesz rady czy wysłuchania?”. Dzięki temu unikniemy błędu i dopasujemy nasze wsparcie do faktycznych potrzeb drugiej osoby. Jak rozwijać empatię i unikać pułapek? Ćwiczenie empatii wymaga samoświadomości oraz gotowości do słuchania bez ocen. Niezwykle pomocne jest przepraszanie za błędy empatyczne, gdy je zauważymy – na przykład, gdy nieświadomie doradzamy lub zmieniamy temat rozmowy. Empatia to proces wymagający zaangażowania, ale z czasem może znacząco wpłynąć na jakość naszych relacji. Nikt nie urodził się mistrzem empatycznego słowa. Empatia to umiejętność, którą można szlifować, poświęcając jej czas i uwagę. Empatia w praktyce – dlaczego warto nad nią pracować? Empatia to nie tylko umiejętność potrzebna w relacjach prywatnych, lecz także w pracy i codziennych sytuacjach. Bycie obecnym dla drugiej osoby, nawet podczas codziennych rozmów, może pomóc zbudować społeczeństwo oparte na zrozumieniu i współpracy. Każdy z nas ma możliwość rozwijania empatii i wprowadzania tej wartości do swoich kontaktów z innymi. Empatia to nieodłączny element bliskich relacji, którego brak może prowadzić do nieporozumień i poczucia samotności. Warto poświęcić czas na rozwijanie tej umiejętności, aby nasze wsparcie mogło być prawdziwą pomocą, a nie kolejną trudnością w chwilach kryzysu. Artykuł opracowany na podstawie tekstu Joanny Chmury zamieszczonego w magazynie Focus Coaching 1/2020.
Potęga słuchania – jak empatyczne podejście zmienia relacje i nas samych?
Słuchanie jest kluczowym elementem budowania relacji, który może zmienić nasze życie. Poznaj różne poziomy słuchania - od odtwarzania wzorców po generatywne słuchanie, oraz techniki, które pomagają rozwinąć empatyczne podejście. Odkryj, jak moc słuchania sercem wpływa na zrozumienie siebie i innych.
W tym artykule: Czym jest prawdziwe słuchanie? Ćwiczenia na empatyczne słuchanie według Carla Rogersa Poziomy słuchania – od ignorancji do generatywności Słuchanie sercem – badania HeartMath Institute Rola słuchania w rodzinie i w zespole – metoda kręgu Dlaczego słuchanie wymaga odwagi? Czym jest prawdziwe słuchanie? Słuchanie to umiejętność, która przekracza zwykłe przyswajanie informacji. Głębokie, świadome słuchanie przynosi akceptację, spokój i nadzieję – tworzy most między rozmówcami i wzmacnia zrozumienie. Dzięki prawdziwemu słuchaniu jesteśmy w stanie lepiej zrozumieć zarówno drugą osobę, jak i siebie. Jak mówi Otto Scharmer, wykładowca MIT, „słuchanie i mówienie to dwie składowe, które potrafią stworzyć lub zmienić system rodziny, zespołu, firmy czy ustroju politycznego państwa”. Skuteczne słuchanie jest zatem potężnym narzędziem zmiany – najtańszym i jednocześnie najskuteczniejszym, szczególnie w rękach mądrego lidera. Ćwiczenia na empatyczne słuchanie według Carla Rogersa Carl Rogers, wybitny terapeuta, opracował ćwiczenie, które pomaga rozwijać empatyczne słuchanie. Składa się ono z prostych, ale skutecznych kroków. Ćwiczenie wymaga, aby każdy z rozmówców wyrażał swoje zdanie dopiero po powtórzeniu idei przedmówcy w sposób, który zostanie przez niego zaakceptowany. Kluczowym elementem jest tutaj autentyczność – naśladowanie słów i emocji drugiej osoby bez oceniania. Powtórzenie, a nawet nazwanie emocji rozmówcy, sprawia, że rozmowa staje się głębsza. To ćwiczenie nie tylko uczy, jak słuchać, ale także zmusza do refleksji nad własnym podejściem. Poziomy słuchania – od ignorancji do generatywności Otto Scharmer definiuje cztery poziomy słuchania, które pokazują, jak różne podejścia do słuchania wpływają na interakcje międzyludzkie i naszą zdolność do przyswajania nowych perspektyw. 1. Odtwarzanie wzorców jako blokada rozwoju Na pierwszym poziomie, określanym jako odtwarzanie wzorców (ang. downloading), słuchający wyraża przekonanie, że jego opinia jest jedyna i słuszna. To podejście pełne radykalizmu i zamknięcia na cudze poglądy. Przykład: kiedy ktoś zgłasza problem, rozmówca natychmiast odpowiada swoimi radami, pomijając indywidualność sytuacji i emocji. Tego typu słuchanie zamyka nas na innych i odbiera możliwość dialogu. 2. Słuchanie faktów i dane jako poziom transakcyjny Drugi poziom, transakcyjne słuchanie faktów i danych, pozwala rozmówcy dostrzegać inne opinie, jednak nie wpływa na zmianę jego poglądów. Taka osoba słucha, ale tylko po to, aby zgromadzić argumenty wspierające swoje zdanie. Jest to podejście bardziej otwarte, ale wciąż ograniczone, ponieważ brakuje w nim prawdziwego zainteresowania i otwartości na drugą osobę. 3. Transformacyjna moc empatycznego słuchania Słuchanie empatyczne, określane również jako transformacyjne, pojawia się na trzecim poziomie. Osoba słuchająca zwraca uwagę nie tylko na słowa, ale i na emocje rozmówcy, potrafiąc wniknąć w jego perspektywę i uczucia. W takim słuchaniu ważne jest, aby móc dostroić się do emocji drugiej osoby, co prowadzi do głębszego zrozumienia jej potrzeb i przeżyć. 4. Całościowe podejście – słuchanie generatywne Najwyższy poziom to słuchanie generatywne, czyli całościowe. Na tym poziomie odbieramy potrzeby i emocje jednostki, ale również szerszy kontekst systemowy, w którym się ona znajduje. Słuchanie generatywne pozwala na przewidywanie przyszłych wydarzeń i potrzeb grupy lub organizacji. Jest to poziom najbardziej złożony, wymagający pełnej otwartości na zmianę oraz głębokiej analizy emocjonalnej. Słuchanie sercem – badania HeartMath Institute HeartMath Institute od ponad 29 lat bada wpływ serca na emocje i komunikację. Instytut pokazuje, że pole elektromagnetyczne serca jest w stanie odbierać sygnały emocjonalne, które pogłębiają zrozumienie drugiej osoby. Słuchanie sercem, zgodnie z wynikami badań, nie tylko pozwala nam usłyszeć słowa, ale także emocjonalne, czasami niewypowiedziane aspekty wypowiedzi. Kiedy patrzymy na osobę, która wyprowadziła nas z równowagi, zamiast odpowiadać krytyką, możemy wsłuchać się w jej emocje i odpowiedzieć z większym zrozumieniem. To podejście daje także szansę na usłyszenie czegoś o samym sobie, na co nie wpadlibyśmy bez pomocy drugiego człowieka. Rola słuchania w rodzinie i w zespole – metoda kręgu Metoda słuchania w kręgu to technika, która pozwala przenieść empatyczne słuchanie na poziomie grupowym, np. w rodzinie lub w zespole. Uczestnicy siedzą w kręgu i każda osoba mówi z serca, wyrażając to, co dla niej istotne. Wymiana zdań następuje, gdy osoba trzymająca „klucz do słuchania” – wybrany przedmiot – kończy wypowiedź i przekazuje go kolejnemu rozmówcy. Pozwala to na pełne wyrażenie siebie, co sprzyja budowaniu więzi w grupie. Z czasem metoda kręgu rozwija wśród uczestników zrozumienie, że każdy z nich jest częścią większej całości. Ubuntu – filozofia słuchania i współzależności Metoda słuchania w kręgu nawiązuje do filozofii ubuntu, która pochodzi z Afryki i kładzie nacisk na wspólnotowe podejście do życia. Ubuntu oznacza „jestem, kiedy ty jesteś” i wyraża zrozumienie, że nasza tożsamość i spełnienie zależą od dobra wspólnoty. Praktyka ubuntu podkreśla wagę słuchania i akceptacji drugiego człowieka. Jak mówi stare afrykańskie przysłowie: „Kiedy cię słucham, uczę się o sobie. Zmieniam się i wtedy ty też się zmieniasz”. To podejście uczy nas postrzegania słuchania jako procesu transformacyjnego, który prowadzi do głębokiej przemiany osobistej i społecznej. Dlaczego słuchanie wymaga odwagi? Słuchanie, szczególnie na poziomie empatycznym czy generatywnym, wymaga odwagi. Carl Rogers zauważa, że większość z nas unika słuchania, ponieważ może ono ujawnić nasze wewnętrzne obawy i zmusić do zmiany. Słuchanie sercem i otwarcie się na perspektywy innych ludzi często wiąże się z ryzykiem, które wymaga gotowości do wyjścia poza własną strefę komfortu i zaakceptowania, że nie mamy monopolu na prawdę. Słuchanie to potężne narzędzie, które umożliwia rozwój zarówno indywidualny, jak i społeczny. Otwierając się na innych i słuchając sercem, tworzymy przestrzeń do głębszych więzi, akceptacji i zrozumienia. Każdy krok w stronę empatycznego słuchania, od powtórzenia słów drugiej osoby po całościowe słuchanie generatywne, jest krokiem w stronę przemiany i większej harmonii w relacjach. Artykuł opracowany na podstawie tekstu Joanny Zawady-Kubik zamieszczonego w magazynie Focus 3/2020.
Cuffing season, czyli trend na wspólny kocyk. Jak zmienia się podejście do relacji w chłodniejsze miesiące?
Zimne miesiące sprawiają, że nie tylko sięgamy po cieplejsze ubrania, ale i chętniej poszukujemy bliskości. Cuffing season, czyli okres, kiedy ludzie skłaniają się do tworzenia związków w czasie jesieni i zimy, ma swoje korzenie zarówno w biologii, jak i kulturze. Co sprawia, że właśnie wtedy szukamy relacji? Czy to tylko trend, czy może głęboko zakorzeniony instynkt? Oto, co mówią naukowcy i psycholodzy.
W tym artykule: Czym jest cuffing season? Dlaczego szukamy bliskości zimą? Czy cuffing season to tylko trend? Cuffing season odżywa w okresie jesienno-zimowym i wiąże się z poszukiwaniem czułości i bliskości. Sprawdź, na czym dokładnie polega i jakie czynniki odpowiadają za ludzką potrzebę łączenia się w pary wraz z nadejściem zimnych miesięcy. Czym jest cuffing season? Termin cuffing season odnosi się do sezonowego pragnienia tworzenia związków w zimie. Pochodzi od angielskiego słowa cuff, co oznacza związać lub przypiąć. W kontekście romantycznych relacji można to określić jako tendencję do wiązania się z inną osobą w chłodniejsze miesiące, zamiast prowadzić życie singla, które jest bardziej typowe dla wiosny czy lata. Cuffing season można przetłumaczyć jako sezon kajdanek. Psycholog Andrea Bonior na łamach czasopisma "Psychology Today" wyjaśniła, że zima może wzbudzać uczucie samotności, a presja na posiadanie partnera staje się wtedy bardziej odczuwalna. To właśnie jedna z powszechnych przyczyn, dlaczego ludzie zaczynają wchodzić w krótkoterminowe związki. Dlaczego szukamy bliskości zimą? Istnieje wiele czynników, które mogą wpływać na szukanie znajomości i łączenie się w pary w okresie zimowym. Należą do nich uwarunkowania kulturowe, psychologiczne, a nawet biologiczne. Ludzie chcą mieć kogoś i poszukują bliskości, a związek - nawet zawarty na kilka miesięcy - pomaga im zwalczyć samotność i poprawić samopoczucie w trudnym dla wielu osób zimowym czasie. Biologiczne czynniki Z biologicznego punktu widzenia zimą nasze ciało staje przed wyzwaniem związanym z utrzymaniem odpowiedniej temperatury, co sprawia, że naturalnie poszukujemy ciepła i kontaktu fizycznego. Badania sugerują, że ludzie są bardziej skłonni do bliskości w chłodniejsze miesiące. Jak wyjaśnia w "Business Insider India" neurobiolog James Coan "ludzie wykształcili nawyk przytulania się, aby oszczędzać energię i utrzymywać ciepło, gdy inną opcją było leżenie pod stertą zwierzęcych skór". Chociaż z biegiem czasu utrzymywanie ciepłoty stało się o wiele prostsze, a czuły dotyk drugiej osoby nie jest już konieczny do przetrwania, to i tak wciąż sprawia wiele przyjemności. Psychologiczne aspekty cuffingu Coraz więcej osób odczuwa skutki przesilenia jesiennego. Wraz ze skracającymi się dniami, niższą temperaturą i obniżonym nastrojem spowodowanym mniejszą ilością światła, pojawia się zwiększone ryzyko depresji sezonowej (seasonal affective disorder). Fizyczna bliskość może być jednym ze sposobów na walkę z tym stanem, ponieważ dzięki temu wyzwalane są endorfiny, czyli hormony poprawiające nastrój. Kulturowe czynniki Oprócz biologicznych uwarunkowań, zimowe miesiące niosą ze sobą pewne oczekiwania społeczne. Okres świąteczny, obfitujący w rodzinne spotkania i towarzyskie imprezy, wywiera na singlach presję znalezienia partnera. Jak podkreśla Jaime Bronstein, ekspertka ds. związków "święta mogą wzbudzać uczucie samotności, co sprawia, że wiele osób chce uniknąć tego stanu, szukając kogoś do kogo mogą się przytulić". Wiele osób odczuwa także presję społeczną, by nie być samotnym w ważne dni, takie jak Boże Narodzenie czy walentynki. Psychologowie podkreślają, że media i kultura mogą wzmacniać te oczekiwania, co wpływa na całościowe podejście do związków i randek. Naturalny instynkt a cuffing season Według badań Coana ludzie poszukiwali bliskości w zimie, co było pierwotnie związane z potrzebą regulacji temperatury. Dziś, mimo że żyjemy w ogrzewanych domach, wciąż czujemy instynktowną potrzebę szukania ciepła u drugiego człowieka. Coan zauważa, że połączenie chłodnej pogody i fizycznej bliskości wywołuje u nas poczucie komfortu i przyjemności. Badania nad tzw. „termoregulacją społeczną” pokazują, że ludzkie relacje zaczęły rozwijać się właśnie poprzez obustronną potrzebę utrzymywania ciepła. Co ciekawe według pracy badawczej The Human Penguin Project, której współautorem jest psycholog społeczny Hans IJzerman osoby niemające trudności ze zbudowaniem więzi społecznych są lepiej chronione przed chłodem. Pokazuje to, jak bardzo społeczne sieci mogą wpływać na nasze zdrowie fizyczne. Czy cuffing season to tylko trend? Dane z Facebooka sugerują, że w zimie wzrasta liczba osób zmieniających statusy na „w związku”. Choć nie można jednoznacznie stwierdzić, czy zmiana statusu odzwierciedla rzeczywiste uczucia, może to być dowód na wpływ sezonowych relacji i społecznych norm na nasze zachowania. Chociaż niektórzy nie szukają stałego związku wraz z pojawieniem się jesieni ich potrzeby zaczynają się zmieniać. Andrea Bonior zauważa, że "wraz z nadejściem zimy dni stają się coraz ciemniejsze, a noce coraz chłodniejsze. Dodając do tego okres świąteczny, ze zwiększoną liczbą spotkań i czasu spędzanego z rodziną, presja na łączenie się w pary może wzrosnąć". Ta zależność nie zawsze jednak odzwierciedla prawdziwe i długoterminowe potrzeby. Zmiana preferencji może nastąpić już wiosną i ze względu na pogodę potrzeba posiadania partnera znów się ulotni. Jak zima wpływa na emocjonalność? Nie można zapominać, że gdy przychodzi jesień i zima niesie to ze sobą także wyzwania związane z samopoczuciem. Krótsze dni i brak słońca mogą nasilać uczucie smutku i samotności, co może wpływać również na decyzje w kontekście związków. Cuffing season dla wielu może wydawać się idealnym rozwiązaniem, by spędzić z kimś sylwestra czy święta i nie czuć samotności. Jak utrzymać zdrowe relacje zimą? Chociaż cuffing season może wydawać się niewinnym trendem, istnieje ryzyko, że sezonowe związki nie przetrwają prób czasu, gdy minie zima. Wielu ekspertów radzi, aby nie angażować się w relacje tylko z powodu sezonowego pragnienia bliskości. Warto podejść do związków świadomie i rozważyć, czy są one oparte na prawdziwym uczuciu, a obie strony nie bazują tylko na chwilowej potrzebie bliskości. Źródła: A. Bonior, Why Winter Is "Cuffing Season", www.psychologytoday.com/intl/blog/friendship-20/201912/why-winter-is-cuffing-season A. Michelson, The science behind 'cuffing' season: Why winter makes us crave human touch and intimate relationships, www.businessinsider.in/science/health/news/the-science-behind-cuffing-season-why-winter-makes-us-crave-human-touch-and-intimate-relationships/articleshow/88326914.cms
Szacunek do drugiego człowieka to podstawa. Jak go okazywać i po czym poznać, że ktoś nas nie szanuje?
Szacunek do drugiego człowieka to podstawa, na której powinna być zbudowana każda relacja. Niezależnie od stopnia pokrewieństwa, zażyłości czy pozycji społecznej, każdego człowieka należy traktować godnie i z poszanowaniem jego praw oraz swobód. Sprawdź, co wpływa na szacunek i jakie zachowania mogą doprowadzić do jego utraty.
W tym artykule: Co to jest szacunek do drugiego człowieka? Utrata szacunku drugiej osoby Jak okazać szacunek drugiej osobie? Jak wygląda brak szacunku? Jak wytłumaczyć dziecku, czym jest szacunek? Cytaty o szacunku do drugiego człowieka Szacunek do drugiego człowieka powinien być podstawą każdej relacji - nie tylko tej głębokiej, która ma szansę rozwinąć się w przyjaźń lub miłość. Jeśli jednak szacunek należy się wszystkim bez wyjątku, to dlaczego czasem tak trudno jest nam obdarzyć nim innych ludzi? Wyjaśniamy, na jakich zachowaniach się skupić, a czego raczej unikać, aby inni czuli się przez nas szanowani i tym samym szanowali nas samych. Co to jest szacunek do drugiego człowieka? Szacunek do drugiego człowieka to uznanie jego wartości i ważności. Jest jednym z najważniejszych etycznych fundamentów regulujących relacje między ludźmi i sprawia, że traktujemy innych z godnością, a prawa człowieka ostrzegamy jako niezbywalne dobro. Co szczególnie istotne - szacunek nie jest czymś, na co powinno się zasłużyć. Należy się on każdemu niezależnie od jego statusu materialnego, miejsca na drabinie społecznej, rasy, wyznania, przynależności narodowej etnicznej, wieku, płci lub seksualności. Zobacz także: Indywidualizm - co to jest i jak się przejawia? Wady i zalety indywidualizmu Indywidualizm to często pożądana cecha charakteru. Ujawnia się poprzez śmiałe wyrażanie swojej opinii i życie w zgodzie z własnymi przekonaniami. Indywidualizm może jednak przejawiać się również poprzez skupianie się wyłącznie na własnych potrzebach i działanie w oderwaniu od interesów całej grupy. Poznaj wszystkie zalety i wady indywidualizmu. Utrata szacunku drugiej osoby Co może sprawić, że ktoś traci nasz szacunek? Wszyscy jesteśmy tylko ludźmi i każdej z nas zdarza się, że na jej drodze stanie osoba, którą uznamy za niewartą naszego szacunku. Zwykle są to osoby, które wydadzą nam się odrażające moralnie, np. dopuścili się czynu, który jest według nas na tyle niegodziwy, że zupełnie stracili przez to w naszych oczach prawo do szacunku. Szacunek mogą też stracić osoby, które znajdują się ponad nami w hierarchii, a których autorytetu żadną miarą nie jesteśmy w stanie uznać, np. apodyktyczny, niesprawiedliwy rodzic, niekompetentny szef, albo skorumpowany przedstawiciel władz. Często tracą go również osoby, które zawiodły nas w czymś tak sromotnie, że od tej pory nie jesteśmy w stanie traktować ich poważnie. Utrata szacunku często wiąże się więc z faktyczną, domniemaną lub potencjalnie możliwą krzywdą, jaką mogło wyrządzić nam czyjeś zachowanie. Najczęściej jest wynikiem niemożności wybaczenia swoich krzywd. Jak okazać szacunek drugiej osobie? Szacunek można okazać na wiele różnych sposobów, przede wszystkim sprowadza się on jednak do traktowania innych w taki sposób, jakbyśmy sami chcieli być traktowani. Poniżej wymieniamy najważniejsze kwestie, o których należy pamiętać, kiedy chcemy okazać innym szacunek. Traktowanie innych z równymi honorami, niezależnie od tego, kim są, np. zaproponowanie kawy zarówno szefowi działu, jak i asystentowi, z którym przyszedł na spotkanie. Każdy człowiek ma prawo do godności osobistej, a szacunek możemy okazać, np. rezygnując z komentarzy, które mogłyby wprawić kogoś w zakłopotanie lub wywołać wstyd. Szacunek wymaga również pewnej delikatności w relacjach międzyludzkich, która może polegać np. na pozwoleniu innym na zachowanie swoich tajemnic i nienaciskanie na nich, aby je zdradzili. Ważny jest też szacunek dla czyjegoś czasu, np. niespóźnianie się, nieprzetrzymywanie ludzi, którzy muszą już iść lub niewymuszanie spotkań, na które nie mają ochoty. Niezwykle ważny jest też szacunek dla granic innych. Jeśli ktoś prosi nas o coś, co jest dla niego szczególnie ważne i prośba ta w żaden sposób nie wpływa negatywnie na nas samych, powinniśmy ją uszanować. Szacunek można okazać swoimi czynami, np. zachowując odpowiednie maniery, czy będąc skłonnym do pomocy. Słowa mówią równie wiele - elegancki język oraz stosowanie odpowiednich tytułów i zwrotów, jeśli są one wymagane, pomogą nam pokazać, że szanujemy naszego rozmówcę. Oznaką szacunku jest również styl komunikacji - prosty, przejrzysty, pozbawiony agresji, ale asertywny. Pamiętaj, że podważanie czyjegoś zdania samo w sobie nie oznacza braku szacunku, o ile sposób, w jaki to zrobisz, będzie odpowiedni. Jak wygląda brak szacunku? Brak szacunku jest zwykle dość oczywisty i stosunkowo łatwo go wyczuć. Poniżej znajdziesz listę zachowań, które mogą świadczyć o tym, że ktoś cię nie szanuje. Stosowanie technik manipulacyjnych, jak np. efekt kameleona w celu nakłonienia innych do rzeczy, na które normalnie by się nie zgodzili. Nie pozwalanie komuś na to, aby swobodnie się wypowiedział. Bagatelizowanie czyichś uczuć i emocji. Wmawianie innym, że są słabsi, gorsi, gorzej predysponowani do pewnych czynności. Spóźnienia, nieprzychodzenie na spotkania, odwoływanie w ostatniej chwili (o ile nie jednorazowy, losowy wypadek). Celowa i w pełni świadoma zdrada czyjegoś zaufania. Ignorowanie osób, które proszą o pomoc. Krzyki, przekleństwa i brak konstruktywnej komunikacji. Wymaganie od innych ślepego posłuszeństwa. Dawanie innym do zrozumienia, że są gorsi np. z powodu przynależności do mniejszości. Ignorowanie czyichś preferencji, potrzeb i granic. Praktykowanie zachowań wykraczających poza ogólnie przyjęte normy dobrego wychowania. Nie korzystanie ze zwrotów takich jak „Proszę”, „Dziękuję” i „Przepraszam” w sytuacjach, które by tego wymagały. Dyskryminowanie kogoś kosztem kogoś innego, np. lepsze traktowanie jednego z dzieci, faworyzowanie wybranego pracownika itp. Zobacz także: Autorytarność – czym jest i jak wpływa na relacje? Wyjaśniamy, jak zachowuje się osobowość autorytarna Autorytarność może wydawać się prostą drogą do uzyskania ładu i jasnych struktur społecznych. Wraz z rozwojem zachowań autorytarnych wzrasta odczucie zagrożenia, a zaufanie i poczucie sprawczości coraz bardziej maleją. Autorytarne zachowania mogą przejawiać się nie tylko w większych grupach. To także zagrożenie dla związku wychowywania potomstwa. Zobacz, jak dokładnie przejawia się autorytaryzm. Zdarza się jednak, że objawy braku szacunku są o wiele lepiej zakamuflowane, a czasami przybierają wręcz formę pasywnej agresji. W takiej sytuacji najlepiej jest, abyś zdała się na swoją intuicję. Jeśli czujesz, że coś może być nie tak, zapytaj osobę, którą podejrzewasz o brak szacunku o jej intencje i motywy. Oczywiście nie masz gwarancji, że udzieli ona szczerej odpowiedzi, ale da ci to okazję do tego, żeby obserwować jej reakcję oraz dać do zrozumienia, że przejrzałaś jej zachowanie. Jak wytłumaczyć dziecku, czym jest szacunek? Szacunek do drugiego człowieka jest czymś, co empatyczna osoba często uznaje za oczywiste. Podkreślić jednak należy, jak ogromną wagę ma to, co wynosimy z naszego domu. Podpowiadamy co zrobić, aby twoje dziecko dobrze zrozumiało, czym jest szacunek. Zacznij od wyjaśnienia w prostych słowach, jak sama rozumiesz szacunek. Możesz wesprzeć się przykładami, które pomogą twojemu dziecku lepiej rozumieć abstrakcyjne definicje. Dzieci uczą się przez obserwację, dlatego najważniejsze jest, abyś sama okazywała szacunek zarówno innym ludziom, jak i twojemu dziecku. Reaguj na bieżąco. Jeśli uczestniczycie w sytuacji, w której ktoś okazał komuś szacunek, zwróć na to uwagę swojej pociechy. Możesz zrobić to samo, w przypadku, gdy zaobserwujecie u kogoś brak szacunku i podkreślić, że jest to zachowanie, którego ty nie popierasz. Zachęcaj malucha do okazywania szacunku innym tak, aby miał okazję zrozumieć go w praktyce. Chwal dziecko, gdy zachowa się w odpowiedni sposób. Co szczególnie ważne, zwróć uwagę, aby nie utrwalać w dziecku zachowań wynikających z bezwolnego posłuszeństwa i nie chwal go, gdy zachowało się „grzecznie” mimo tego, że sytuacja przekraczała jego granice. Staraj się znaleźć złoty środek między nauką szacunku do innych a poczuciem autonomii. Zobacz także: Feminista - kto to i dlaczego angażuje się w walkę o prawa kobiet? Wszystko, co powinnaś wiedzieć o męskim feminizmie Feminista wspiera kobiety w walce o zrównanie szans i sprawiedliwe traktowanie w każdej dziedzinie życia. Jest to mężczyzna, który wyznaje i wspiera wartości feministyczne i odcina się od zachowań patriarchalnych. Co skłania feministów do rezygnacji z uprzywilejowanej pozycji? Cytaty o szacunku do drugiego człowieka Poniżej znajdziesz kilka inspirujących cytatów o szacunku do drugiego człowieka, a także o szanowaniu samej siebie. Być może zainspirują cię do głębszych rozważań nad twoją wlasną definicja tego słowa. „Prawdziwą wartość ma jedynie szacunek wroga.”, Antoine de Saint–Exupéry; „Żeby zaakceptować szacunek innych ludzi, trzeba mieć mądre serce, bo łatwiej przyjąć pogardę niż miłość.”, Francesc Miralles; „Bądź zadowolonym ze zwyczajnego bycia, kim jesteś, bez porównywania się do innych i konkurowania z nimi, zaskarbiasz sobie powszechny szacunek.”, Lao Tsy (Laozi); „Szacunek dla samego siebie to określenie coraz mniej popularnego stanu duchowego. W każdym razie jako cnota szacunek dla siebie kompletnie wyszedł z mody.”, Jostein Gaarder; „Kochajcie siebie. To nie jest egoizm. to jest siła. Jeżeli wy będziecie kochać siebie i siebie szanować, inni też tak będą robić. Jeżeli wy będziecie szczęśliwe, zarazicie tym szczęściem innych.”, Magdalena Witkiewicz; „Tylko szanując samych siebie, można oczekiwać szacunku od innych, tylko zawierzając sobie samym, można być wiarygodnym dla innych.”, Oriana Fallaci; „Mój sposób jest taki: zawsze zakładam, że mam do czynienia z kimś godnym szacunku. Z kimś, kto ma dobrą wolę. I słowo wam daję, chłopaki, ludzie tacy właśnie się stają, kiedy się w nich wierzy.”, Małgorzata Musierowicz.
Co to znaczy dominować? Oto 5 oznak, że zostałaś zdominowana w swojej relacji
Relacje międzyludzkie bywają skomplikowane i pełne niedomówień. Wiele osób zastanawia się nad tym, jak wykryć pewne negatywne mechanizmy zachowań oraz co to znaczy dominować. To nic innego, jak sprawowanie nadmiernej kontroli oraz uciekanie się do manipulacji, w celu osiągnięcia jednostronnych korzyści. Zobacz, czym jeszcze charakteryzuje się dominacja w relacjach międzyludzkich.
W tym artykule: Co to znaczy, że ktoś lubi dominować? Co to znaczy dominować w związku? Czy dominacja w związku jest zła? 5 znaków, że jesteś w związku z dominującą osobą Jak dominować w związku? Co to znaczy, gdy ktoś jest dominujący? Co to znaczy dominować? Jeżeli zastanawiasz się, czy dominacja jednego partnera w związku zawsze musi być zła, trafiłaś w odpowiednie miejsce. W tym artykule odpowiemy na wszystkie pytanie dotyczące braku równowagi w związku, czyli przyjrzymy się bliżej sytuacjom, w których jedna strona zaczyna dominować nad drugą. Co to znaczy, że ktoś lubi dominować? Zadajesz sobie pytanie, co to znaczy dominować? Już odpowiadamy. Najprościej mówiąc, słowo dominować oznacza przewagę, kontrolę lub władzę nad kimś. Jednakże sprawa nie jest taka prosta, gdyż dominacja może odnosić się do różnych obszarów życia. Nadmierna kontrola, władza lub przewaga jednej osoby nad drugą, czyli po prostu dominacja może występować w takich okolicznościach jak: relacje przyjacielskie, relacje romantyczne, religijna supremacja, sytuacje społeczne, konkurencja sportowa. Zobacz także: Parentyfikacja, czyli kiedy dziecko staje się rodzicem. Przyczyny i skutki odwrócenia ról w rodzinie Parentyfikacja odnosi się do relacji rodzic-dziecko. Jest to zjawisko, które polega na przeniesieniu ciężaru odpowiedzialności. Opiekun zaczyna obarczać swoimi problemami swojego wychowanka bądź też wymagać od niego nieustannego wsparcia. Co jeszcze trzeba wiedzieć o parentyfikacji i jakie są jej przyczyny? Jednak najczęściej mówimy o dominacji w kontekście relacji osobistych. W takich przypadkach często odnosi do ona dynamiki w związkach i zależności międzyludzkich, w tym relacji romantycznych i partnerskich. Dominacja w kontekście powiązań osobistych może mieć różny wydźwięk i nie zawsze jest negatywna. Czasem może być częścią kontraktu ustalonego przez parę. Oczywiście, kiedy prowadzi do nadużyć władzy lub ogranicza autonomię drugiej osoby, może być problematyczna. Wtedy mówimy o negatywnej dominacji w związku, która może się objawiać poprzez przemoc domową lub toksyczność opartą na kontroli, manipulacji i uzależnieniu emocjonalnym. Co to znaczy dominować w związku? Dominacja w związku oznacza, że jedna osoba przejmuje lub próbuje przejąć kontrolę nad drugą osobą lub nad całą relacją. Jest to sytuacja, w której jedna strona wywiera większy wpływ na partnera, podejmuje decyzje i kontroluje przebieg dalszych wydarzeń. Może to objawiać się na różne sposoby, takie jak narzucanie swojej woli, kontrolowanie czyichś działań, ograniczanie swobody czy decydowanie o ważnych kwestiach bez uwzględnienia opinii drugiej osoby. Jednak istnieją również zdrowe formy dominacji, które mogą być korzystne dla obu stron w związku, oto one: osoba dominująca często jest zdecydowana i pewna siebie, co może być atrakcyjne dla partnera i pomaga w sprawnym podejmowaniu decyzji. dominacja często wiąże się z silnym poczuciem odpowiedzialności za związek i partnera, dominująca osoba często jest zaradna i umiejętnie radzi sobie w sytuacjach trudnych, dając partnerowi poczucie bezpieczeństwa, osoba dominująca może być bardziej skuteczna w zarządzaniu czasem i wspólnymi zasobami, dominująca osoba często przejmuje inicjatywę w kwestiach związanych z rozwojem relacji, planowaniem wspólnych wyjazdów czy dbaniem o realizację wspólnych celów, co może być motywujące dla partnera i sprawiać, że relacja rozwija się dynamicznie. Czy dominacja w związku jest zła? Czasem w miarę postępu i trwania związku, zaczynamy odnosić wrażenie, że tracimy kontrolę nad wspólnym życiem. Decyzje w ważnych sprawach, które zazwyczaj podejmowane były razem, zaczynają być domeną tylko jednej strony. Dzieje się tak, ponieważ miarę upływu czasu, wraz z zdobyciem zaufania i komfortu w relacji, partner może chcieć przejmować większą kontrolę. Może to wynikać z różnych czynników, takich jak dominująca osobowość, nadmierny indywidualizm, doświadczenia życiowe czy nawet umiejętności komunikacyjne. Dominacja jednej osoby nad drugą w związku niekoniecznie musi być złym znakiem. Szczególnie, gdy jedna ze stron jest wiecznie niezdecydowana. W takim przypadku silniejsza osobowość zaczyna dominować, aby życie mogło toczyć się na przód. 5 znaków, że jesteś w związku z dominującą osobą Dominacja w związku może mieć różne formy i nie zawsze jest toksyczna, ale istnieje subtelna granica między zdrową kontrolą, a negatywną dominacją. Mimo wszystko, zjawisko to może wpłynąć na brak balansu w relacji. Oto pięć sygnałów, które mogą wskazywać, że jesteś w związku z nadmiernie dominującą osobą: Decyzje są podejmowane jednostronnie W związku z dominującą osobą, decyzje dotyczące ważnych spraw często są podejmowane przez nią bez uwzględnienia twojej opinii lub bez twojego uczestnictwa w całym procesie. Takie jednostronne podejmowanie decyzji może prowadzić do poczucia braku szacunku i niedocenienia w związku. Ponadto, może naruszać równowagę w relacji partnerskiej, tworząc dysproporcje władzy i sprawiając, że jedna osoba czuje się zagubiona lub bezsilna wobec decyzji, które mają istotny wpływ na wspólne życie. Brak współdecydowania może także utrudniać budowanie zaufania i komunikacji. Kontrola nad twoimi działaniami Dominująca osoba może próbować kontrolować twoje działania, narzucając swoje oczekiwania i ograniczając twoją swobodę. Może mieć tendencję do monitorowania twoich działań lub wtrącania się w twoje sprawy osobiste bez twojej zgody. Taka kontrola najczęściej prowadzi do poczucia braku autonomii i prywatności. Może to także zaburzać równowagę w relacji partnerskiej, prowadząc do konfliktów i napięć. Dodatkowo, nadmierna kontrola może ograniczać rozwój osobisty i wolność, co prowadzi do poczucia frustracji i niezadowolenia w związku. Brak równowagi w komunikacji W związku z dominującą osobą, komunikacja często bywa jednostronna. Oznacza to, że głównie słuchasz opinii i potrzeb drugiej strony, podczas gdy twoje własne uczucia i potrzeby są ignorowane lub minimalizowane. Brak równowagi w komunikacji może prowadzić do poczucia niedocenienia i niezrozumienia w związku. Gdy jedna osoba dominuje w procesie komunikacji, druga strona może czuć się zaniedbana i zniechęcona do wyrażania swoich myśli i uczuć. Prowadzi to do zwiększenia dystansu emocjonalnego i osłabienia więzi partnerskiej, co jest szkodliwe dla długoterminowego dobrostanu związku. Zobacz także: Empatyczna osoba potrafi czytać w ludziach jak w otwartej księdze. Jak zostać empatą? Empatyczna osoba posiada naturalną zdolność do wczuwania się w emocje innych osób. Z tego względu otacza się ludźmi, którzy chętnie opowiadają jej o sobie oraz swoim problemach. Empata to także ktoś, kto jest wrażliwy na krzywdę innych i potrafi trafnie odczytać obce nastroje i intencje. Jakie zagrożenia są związane z taką postawą życiową? Presja emocjonalna i manipulacja Dominująca osoba może stosować presję emocjonalną lub manipulację, aby uzyskać to, czego chce. Może wykorzystywać twoje słabości lub lęki, aby uzyskać przewagę w sytuacji lub sprawić, że poczujesz się winna za sprzeciwianie się jego woli. Prowadzi to do poczucia wykorzystania. Takie zachowania mogą również powodować zniechęcenie do wyrażania swoich potrzeb i pogłębiać poczucie bezsilności wobec silniejszego partnera. Toksyczne wzorce manipulacyjnego zachowania mogą być szkodliwe dla zdrowia psychicznego i emocjonalnego obu stron, niszcząc zaufanie i intymność w związku. Trudności w wyrażaniu siebie W związku z dominującą osobą, możesz odczuwać trudności w wyrażaniu swoich własnych potrzeb, opinii i wyznaczania granic. Możesz odczuwać wieczną presję, aby dostosować się do oczekiwań partnera. W rezultacie zaniedbujesz swoje własne potrzeby w obawie przed konsekwencjami sprzeciwu. Jeśli rozpoznajesz te znaki w swoim związku, warto otwarcie porozmawiać z partnerem o swoich obawach i poszukać wsparcia w celu przywrócenia równowagi i zdrowej dynamiki relacji. Jak dominować w związku? Dominująca osoba może dążyć do utrzymania swojej pozycji poprzez manipulacje, wywieranie presji emocjonalnej, wykorzystywanie słabości partnera lub stosowanie agresji emocjonalnej lub fizycznej. W skrajnych przypadkach dominacja może przerodzić się w toksyczną relację, w której partner odczuwa znaczne ograniczenie swojej wolności i autonomii. W związku, w którym jedna osoba dominuje, zaburzona jest równowaga władzy. Może to prowadzić do konfliktów, frustracji, nieszczęścia lub ogólnego braku satysfakcji z relacji. Z tego powodu ważne jest, aby związek oparty był na wzajemnym szacunku, zrozumieniu i równości, gdzie obie strony mają możliwość wyrażania swoich potrzeb i uczuć. Co to znaczy, gdy ktoś jest dominujący? Gdy ktoś jest dominujący w związku, oznacza to, że ta osoba wywiera przewagę, kontrolę lub władzę nad drugą osobą lub nad całym przebiegiem relacji. Dominujący partner może podejmować decyzje bez uwzględnienia opinii drugiej osoby, narzucać swoją wolę, kontrolować działania, a nawet wywierać presję emocjonalną lub manipulować, aby uzyskać pożądane rezultaty. W skrajnych przypadkach dominacja może prowadzić do toksycznej relacji, w której partner jest zniewolony lub pozbawiony autonomii. Zobacz także: Sytuacja bez wyjścia może odebrać wszelką nadzieję. Jak przygotować skuteczny plan działania i odnaleźć w sobie siłę do walki? Sytuacja bez wyjścia odbiera nadzieję na poprawę losu i zupełnie unicestwia wolę walki z przytłaczającą rzeczywistością. Należy jednak pamiętać, że nawet najtrudniejsze życiowe doświadczenie kiedyś przeminie, zaś każda zaistniała sytuacja wytwarza możliwość dokonania jakiegoś wyboru. A zatem co kryje się pod pojęciem sytuacji bez wyjścia i kiedy dokładnie stosuje się ten zwrot? Poznaj przykłady oraz dowiedz się, co zrobić, gdy problemy zaczynają brać górę. Uległość - przeciwieństwo dominacji Natomiast uleganie w związku oznacza poddawanie się czyjejś woli, pozostawanie w cieniu drugiej osoby, brak asertywności w wyrażaniu własnych potrzeb i opinii. Osoba ulegająca może unikać konfliktów, chcąc uniknąć nieprzyjemności lub zyskać akceptację partnera. Może również czuć się zdominowana lub pozbawiona kontroli nad swoim życiem w związku. Czy już wiesz, co to znaczy dominować?
Empatyczna osoba potrafi czytać w ludziach jak w otwartej księdze. Jak zostać empatą?
Empatyczna osoba posiada naturalną zdolność do wczuwania się w emocje innych osób. Z tego względu otacza się ludźmi, którzy chętnie opowiadają jej o sobie oraz swoim problemach. Empata to także ktoś, kto jest wrażliwy na krzywdę innych i potrafi trafnie odczytać obce nastroje i intencje. Jakie zagrożenia są związane z taką postawą życiową?
W tym artykule: Empatyczna osoba - czyli jaka? Co wyczuwa empatyczna osoba? Czy jesteś empatyczną osobą? Przykłady zachowań empatycznych Zwiększ swoją empatię Empatyczna osoba działa na ludzi jak magnes. Ponieważ inni czują się w jej towarzystwie wysłuchani i zrozumiani, chętnie opowiadają jej o sobie i swoich problemach. Co sprawia, że tak lgniemy do osób, które potrafią trafnie odczytywać nasze emocje i jak zostać kimś takim, nie pozwalając, aby jednocześnie przygniotły nas uczucia innych? Empatyczna osoba - czyli jaka? Empatyczna osoba lub inaczej empata to ktoś, kto potrafi wczuć się w uczucia innych, zrozumieć je i uznać za ważne. Taki człowiek aktywnie słucha swoich rozmówców i daje im przestrzeń na to, aby przedstawili sytuację ze swojej perspektywy. Nie narzuca im swojego punktu widzenia, nawet w sytuacjach, w których nie do końca się z nimi zgadza. Empatia sprawia, że ludzie potrafią wyjść naprzeciw potrzebom drugiego człowieka i zrobić co w ich mocy, aby pomóc mu osiągnąć cele, jednocześnie nie przekraczając własnych granic i nie nadwyrężając swojej energii. Empatyczni ludzie są urodzonymi liderami, dobrymi rodzicami i świetnie przekazują innym swoją wiedzę i kompetencje, co czyni z nich zdolnych nauczycieli. Z drugiej strony empaci mogą często wykorzystywać swoją znajomość ludzkich uczuć dla własnej korzyści, stosując takie techniki jak np. efekt kameleona. Zobacz także: Indywidualizm - co to jest i jak się przejawia? Wady i zalety indywidualizmu Indywidualizm to często pożądana cecha charakteru. Ujawnia się poprzez śmiałe wyrażanie swojej opinii i życie w zgodzie z własnymi przekonaniami. Indywidualizm może jednak przejawiać się również poprzez skupianie się wyłącznie na własnych potrzebach i działanie w oderwaniu od interesów całej grupy. Poznaj wszystkie zalety i wady indywidualizmu. Co wyczuwa empatyczna osoba? Empatyczna osoba potrafi wczuć się położenie innych, a ponieważ empatia zwykle idzie w parze z dużą intuicją i zdolnością do wyczuwania ogólnych nastrojów i atmosfery, wiele empatycznych osób, potrafi zauważyć rzeczy, które innym umykają. Empata potrafi wyczuć ogólne nastawienie drugiej osoby do siebie. Zwykle szybko zorientuje się, jeśli rozmówca jest mu nieprzychylny, lub ma wobec niego złe intencje. Nie umknie mu również atmosfera, to czy ludzie wokół niego są zestresowani, spięci, a może rozluźnieni i gotowi do zabawy. Wielu empatów potrafi rozpoznać kłamców, nawet jeśli ci całkiem nieźle się maskują. Ukrywanie swoich prawdziwych emocji i uczuć w rozmowie z empatyczną osobą może być bardzo trudno. Nie uspokoisz jej łatwo, mówiąc, że nic się nie stało, ponieważ zwykle bez trudu zorientuje się, że coś jest nie tak. Równie szybko rozpozna fałszywe narzekanie, w momencie, kiedy ktoś próbuje się nonszalancko czymś pochwalić, dlatego lepiej nie popisywać się w ich obecności. Empatyczna osoba, która słucha swojej intuicji, zwykle bardzo szybko orientuje się, komu może zaufać, a przy kim lepiej zachowywać się powściągliwie i nie zdradzać zbyt wiele o sobie. Empaci to świetni słuchacze, którzy mogą pomóc innym w ułożeniu sobie w głowie trudnych tematów. Często pomagają nam odkryć sedno problemów, a następnie z czułością i akceptacją spojrzeć na swoje uczucia. Zobacz także: Feminista - kto to i dlaczego angażuje się w walkę o prawa kobiet? Wszystko, co powinnaś wiedzieć o męskim feminizmie Feminista wspiera kobiety w walce o zrównanie szans i sprawiedliwe traktowanie w każdej dziedzinie życia. Jest to mężczyzna, który wyznaje i wspiera wartości feministyczne i odcina się od zachowań patriarchalnych. Co skłania feministów do rezygnacji z uprzywilejowanej pozycji? Podkreślić należy jednak, że empatia nie jest cechą, która gwarantuje doskonałe zrozumienie drugiego człowieka. To raczej predyspozycja, która sprawia, że wczucie się położenie innych osób przychodzi empatom z łatwością, dzięki czemu mogą oni lepiej rozumieć otaczający ich świat. Pamiętaj jednak, aby nigdy nie odgadywać stanów emocjonalnych innych osób na podstawie własnego przeczucia. Jeśli chcesz wiedzieć, jak ktoś się czuje, po prostu zapytaj. Czy jesteś empatyczną osobą? Jeśli zastanawiasz się, czy jesteś empatyczną osobą, możesz odpowiedzieć na następujące pytania, które pomogą ci rozstrzygnąć tę kwestię. Czy ludzie często proszą cię o rady lub zaczynają zwierzać się, nawet jeśli w żaden sposób ich do tego nie zachęcisz? Czy zwykle trafnie odgadujesz stany emocjonalne innych ludzi? Czy masz wrażenie, że znasz się na ludziach i zwykle nie mylisz się, co do osób, które obdarzasz zaufaniem? Czy często udaje ci się przewidzieć reakcję innych osób na jakąś wiadomość? Czy zdarza ci się słyszeć, że rozmowy z tobą są głęboko satysfakcjonujące lub że pomagają innym uporządkować swoje myśli? Czy zwykle bez trudu udaje ci się wychwycić ogólną atmosferę chwili lub intencje osoby, z którą rozmawiasz, nawet jeśli ktoś próbuje je przed tobą ukryć? Przykłady zachowań empatycznych Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, jak może wyglądać empatia w codziennym życiu, podajemy trzy przykłady nieoczywistych empatycznych zachowań. Pamiętaj, że nie sprowadza się ona jedynie do wielkich gestów, jak np. pocieszanie człowieka pogrążonego w żałobie. Czasem o empatii mogą świadczyć również drobne zachowania lub proste słowa. Przykład 1 Empatyczna osoba wie, że jej partner będzie pracował do późna i wróci do domu zmęczony. Aby nieco podnieść go na duchu, przygotowuje dla niego ulubiony posiłek. Może nawet zrobić większą porcję, aby następnego dnia mógł zabrać ze sobą lunch do pracy. Jeśli sama chce położyć się już spać, zostawia mu w kuchni miły liścik. Przykład 2 Empatyczna osoba chciałaby udzielić wsparcia bliskiemu znajdującemu się w kryzysie psychicznym, ale zdaje sobie sprawę z tego, że nie może powiedzieć nic, co pocieszyłoby go w tym momencie. Wobec tego wspiera, go po prostu będąc obok. Deklaruje również swoją gotowość, aby pomóc znaleźć odpowiedniego specjalistę od zdrowia psychicznego. Zobacz także: Sceptycyzm. Czym jest i na czym polega? Sceptycyzm często kojarzony jest z cynizmem oraz podejrzliwością. Tymczasem jego znaczenie jest o wiele szersze. Sceptycyzm może pomóc w odnalezieniu się w nowych okolicznościach i zwiększa szanse na adaptację. Ta cecha charakteru jest związana z krytycznym podejściem do przyjmowanych informacji i skłania do stawiania pytań oraz poddania wielu spraw wnikliwej analizie. Poznaj zalety i wady sceptycznego podejścia do świata. Przykład 3 Empatyczna osoba zauważyła, że jej koleżanka z pracy jest wyraźnie zdenerwowana i ma problemy ze skupieniem. Wiedziała, że wcześniej tego dnia odbyła rozmowę z szefem. Czuje, że coś jest nie tak, ale nie chce wymuszać zwierzeń, wobec czego daje znać znajomej, że może opowiedzieć jej o przebiegu rozmowy, jeśli ma na to ochotę i daje jej przestrzeń, aby sięgnęła po pomoc, gdy poczuje się na to gotowa. Zwiększ swoją empatię Empatia jest naturalną predyspozycją do odczuwania i rozumienia stanów, które towarzyszą innym ludziom. Choć jednym przychodzi ona naturalnie, a inni wykształcają ją dopiero pod wpływem pewnego nakłady sił, to każdy z nas może pracować nad rozwijaniem tej cechy. Wymieniamy kilka rzeczy, które możesz zrobić, aby stać się bardziej empatyczną osobą. Zacznij od nauki rozpoznawania własnych uczuć. Są różne charaktery, typy temperamentu i sposoby przeżywania emocji. Jeśli chcesz dobrze rozumieć innych, musisz zacząć od zrozumienia siebie. Trenuj umiejętność aktywnego słuchania. Zadawaj dużo pytań, przede wszystkim dotyczących tego, jak dana sytuacja wpłynęła na twojego rozmówcę. Jednocześnie obserwuj reakcje swojego ciała na jego słowa. Staraj się zapamiętać, jak pojawienie się danych emocji u twojego rozmówcy wpłynęło na twoje ciało. Być może cudzy smutek wywołuje u ciebie uczucie ściśnięcia w gardle, a przez czyjąś złość zaciskasz dłonie w pięści? Skup się na obserwacjach. Sprawdzaj, czy teoria, którą wysnułaś na podstawie swoich dotychczasowych doświadczeń, sprawdza się również w kolejnych wypadkach. Naucz się, jak powinna wyglądać konstruktywna i bezprzemocowa komunikacja, która pomoże ci sprawnie rozmawiać z innymi na temat ich emocji. Wiedzę tę możesz czerpać z internetu, książek lub z indywidualnego coachingu czy terapii. Gdy już nauczysz się trafnie rozpoznawać emocje innych osób, powinnaś opanować najtrudniejszą sztukę. Jest nią ochrona siebie i własnych emocji, czyli brak pozwolenia na to, by np. czyjś ból stał się naszym bólem. Jest to dość trudne, zwłaszcza jeśli jesteś empatyczna z natury, ale pamiętaj, aby zawsze ustawić się w pozycji obserwatora.