Maja Bohosiewicz ma problem z wychowaniem dzieci? Aktorka zadała ważne pytania
Maja Bohosiewicz nieustannie dzieli się swoimi macierzyńskimi przeżyciami z fanami. Nie ukrywa przed nimi również problemów, z którymi się boryka. Teraz aktorka ponownie zamieściła w sieci swoje obawy. Z tym, co napisała, utożsami się chyba każdy rodzic.
Maja Bohosiewicz przyznała rację ostrzegającym ją rodzicom Maja Bohosiewicz jest bardzo aktywną w mediach społecznościowych mamą. Ze swoimi fanami dzieli się nie tylko pięknymi chwilami, ale też wszelkimi macierzyńskimi trudnościami, które stają jej na drodze. Niedawno donosiliśmy, że aktorka miała problemy ze swoją córką, która podłapała od niej przekleństwa. Teraz Maja Bohosiewicz opowiedziała fanom o kolejnej trudności w wychowaniu. Spostrzeżeniami podzieliła się na swoim profilu na Instagramie . Tym razem nie chodzi jednak o pojedyncze dziecięce zachowania, a o całe wychowanie. Aktorka przyznała, że dopiero teraz zaczyna rozumieć innych rodziców, którzy ostrzegali ją przed nadchodzącymi rozterkami. Wyznała też, że w rozmowie ze „Starym” doszła do wniosku, że książki o wychowaniu powinno czytać się co miesiąc, w celu utrwalenia materiału. Maja Bohosiewicz opowiada o kolejnych problemach macierzyńskich Jakie dokładnie kwestie nurtują Maję Bohosiewicz? Aktorka w dużej mierze zastanawia się nad indywidualnością dziecka: Maja Bohosiewicz otwarcie przyznaje, że z każdej strony otacza ją wiele wątpliwości. Wyznała też, że podczas tych rozważań ciężko jest jej zdobyć się na cierpliwość. Maja Bohosiewicz zachęca fanów do dzielenia się swoimi historiami o wychowaniu Maja Bohosiewicz bardzo często dzieli się swoimi przemyśleniami dotyczącymi wychowania dzieci. W zeszłym miesiącu podzieliła się historią, w której jej dwuletnia córka podłapała od mamy przekleństwo i zaczęła je wszędzie powtarzać. Pod postem wylała się fala historii od kobiet, które opowiadały o swoich przypadkach podobnych sytuacji. Podobnie jest teraz. Dzięki swojej otwartości w kwestiach macierzyństwa Maja Bohosiewicz zachęca inne kobiety do dzielenia się swoimi wpadkami i przedstawia realistyczny obraz wychowania. Bardzo się to nam podoba, a Wam?
Kto jest supermamą? Ja, ja, ja!...o wyścigu mam do doskonałości
My, matki, zwykle uważamy, że musimy być idealne. Brak nam wyrozumiałości dla pomyłek. Własnych i cudzych. Jednak uwaga: ganiąc inne kobiety, zdradzamy, czego nam brak.
Fora internetowe poświęcone wychowaniu i pielęgnacji dzieci pełne są gorących, ba – nawet zażartych dyskusji. A jeśli w grupie dyskutujących mam zdarzy się jedna, która ma zdanie odmienne od reszty, spada na nią grad oskarżeń. „Co z ciebie za matka, skoro postępujesz inaczej niż ja!”, zdają się mówić pozostałe. Niedawno weszłam na jeden z portali dla rodziców i trafiłam w sam środek burzliwej dyskusji: zwolenniczki karmienia piersią nacierały na dwie nieszczęsne mamy, które nieroztropnie wyznały, iż swoje paromiesięczne dzieci przestawiły na butelkę. Ileż one się o sobie dowiedziały! Że są egoistkami, złymi matkami, że bardziej dbają o karierę niż o dobro pociech (obie zdecydowały się na butelkę, bo musiały wrócić do pracy). W pierwszej chwili zirytował mnie brak tolerancji internautek, później jednak przyszła reﬂeksja... W swoim czasie, gdy moje dzieci były maleńkie, i ja chętnie brałam udział w takich matczynych walkach. Na przykład, oburzyłam się, gdy kuzynka, wychodząc na spacer, nie posmarowała ochronnym kremem buzi swojej kilkumiesięcznej córeczki. „Nie dba o maleństwo, cóż za lekkomyślność!” – myślałam. Później na forum rodzinnym często opowiadałam, jak to rzeczona kuzynka zaniedbuje rozwój dziecka: nie posyła go na angielski czy tańce. Obgadywałyśmy też z przyjaciółką znajomą, matkę czwórki dzieci. Raziło nas, gdy mówiła: „Kiedy wracam z pracy, najpierw w spokoju wypijam herbatę, a dopiero potem zajmuję się dziećmi. Bo matka jest jedna, i dlatego najważniejsza!”. Załamywałyśmy nad biedactwami ręce, „Co z nich wyrośnie?!” – biadoliłyśmy, troskliwie wycierając noski własnym maluchom. BOLI, BO SAME BYŚMY TAK CHCIAŁY Dzisiaj, gdy moje dzieci mają po 7 i 12 lat, nie mogę się nadziwić, dlaczego byłam tak krytyczna. Nauczyłam się, że w życiu nie ma pewników, że fajna jest elastyczność, a tolerancja – niezbędna. Długo zastanawiałam się, dlaczego my, mamy, jesteśmy wobec siebie nawzajem tak krytyczne? Wyjaśnienie znalazłam w teorii Chucka Spezzano, światowej sławy psychologa. Twierdzi on, iż relacje z ludźmi są odzwierciedleniem naszego wnętrza: w słabościach innych dostrzegamy to, za co surowo osądziłyśmy siebie i co ukryłyśmy w zakamarkach świadomości. Wydaje nam się, że prędzej byśmy umarły, niż zachowały się jak matka, którą obgadujemy... Może być jednak tak, iż jej zachowanie odpowiada jakiejś ważnej potrzebie, którą usilnie tłumimy, gdy tylko próbuje dojść do głosu. Kiedy spotykamy kogoś, kto realizuje ją bez zahamowań, ta osoba nas ciekawi, pociąga. Jednak gdy się do niej zbliżamy, budzi w nas coś w rodzaju zazdrości. I zaczynamy wygłaszać kąśliwe uwagi. Przykład? Proszę bardzo! Ganiłam kuzynkę za to, że nie posyła dzieci na dodatkowe zajęcia. Tymczasem sama, w dzieciństwie, byłam nimi przeciążana. Wpajano mi, że bez usilnych starań niczego nie osiągnę. Brakowało mi swobody. Jako matka, patrząc na bawiące się dzieci kuzynki (gdy moje grzecznie dreptały na angielski), czułam dawną tęsknotę za swobodą. Stąd złość i krytyka. WRZUĆMY NA LUZ Doszłam do wniosku, że najlepszy sposób, by nabrać większej tolerancji, to... być wyrozumiałą dla samej siebie. Ostatnio rankiem, zanim dam dzieciom śniadanie, siadam na parapecie okna kuchennego z kawą – „Bo matka jest jedna, i najważniejsza!”. Kiedyś tego nie umiałam. W dzieciństwie moje psychiczne potrzeby spotykały się z obojętnością dorosłych – i w końcu przestałam je wyrażać. A w dorosłym życiu krytykowałam kobiety, które miały odwagę sięgać po to, czego ja sobie odmawiałam. Uważam też, że za wzajemne krytykowanie się młodych mam odpowiada stereotyp Matki Polki. My po prostu zawsze musimy być „The Best”! Cichy, wewnętrzny głos wytyka nam każdy błąd wychowawczy, więc, aby go uciszyć, głośno oburzamy się na inne matki. Potraﬁmy przyznać się do pomyłki w każdej dziedzinie... poza macierzyństwem. Ostatnio córka wyznała mi: „Czuję się mało ważna”. Wpadłam w panikę: krzywdzę moje dziecko! A potem postanowiłam spędzać z nią więcej czasu. W sobotni ranek razem smażyłyśmy naleśniki. „Mamo – zapytała Emilka. – A gdy ja będę mamą i zapomnę, jak się robi naleśniki, to co będzie?”. „Nie martw się! Zadzwonisz i ja ci przypomnę” – odpowiedziałam. „A jak ciebie nie będzie, kto mi przypomni?” – drążyła. Nagle poczułam się potrzebna, jedyna i niepowtarzalna. Taka, jaka jestem – ze swoimi wychowawczymi błędami.
Maluch w złości rzuca się na podłogę. Gdy jest starszy, trzaska drzwiami, a potem ucieka z domu. „Co robić, by to zmienić?”
NASZ EKSPERT RADZI Ewa Ulrich-Załęska psycholog, kierownik ds. programowych Akademii Twórczego Rozwoju Educado. Rodzice często mówią: „On taki już jest, ma to w genach”. To nieprawda. Nikt nie rodzi się tyranem. Przyczyn histerycznego zachowania naszych pociech jest kilka. To np. brak poczucia bezpieczeństwa, które zaspokajamy nie tylko głaskaniem czy przytulaniem, ale również ustaleniem czytelnych zasad. Jeśli to poczucie zostaje zachwiane, dziecko może próbować nami manipulować, tak aby podporządkować nas swojej woli. Inną przyczyną tyranizowania rodziców jest chęć zwrócenia na siebie uwagi. Wiele matek i ojców w takiej sytuacji ulega pociesze i spełnia każdą jej zachciankę, nawet niedorzeczną. Tymczasem uległość wobec dziecka, bez względu na jego wiek, zmusza go do... przejęcia władzy, choć ono wcale nie czuje się z tym dobrze. A bezradność dorosłych jeszcze bardziej potęguje jego frustracje. Okazywanie mu miłości i konsekwentne mówienie „nie” to jedyny sposób, żeby poskromić zapędy tyrana. Podnosi głos i przeklina ponieważ nie zgadzam się na jej powroty do domu nad ranem Córka oczekuje, że pozwolimy jej chodzić na nocne imprezy. Kiedy się nie zgadzam, wpada w furię i używa brzydkich słów. Wykrzykuje, że inni rodzice pozwalają dzieciom wracać późno do domu, dlaczego więc tylko ona nie może. Anna, mama 15-letniej Ady Rada eksperta Zakazy nic tu nie pomogą. Jeśli przyjaciółki Ady mogą wracać późno do domu, trudno się dziwić, że ona domaga się tego samego. A ponieważ na to nie pozwalasz, czuje się pokrzywdzona. Nie rozumie, o co ci chodzi, bo nie wyjaśniłaś jej tego. ◗ Zacznij rozmawiać z nastolatką jak równy z równym. Gdy Ada ze złości przeklina, odłóż na bok wszystkie zajęcia, podejdź do niej i skłoń, żeby na ciebie spojrzała. Powiedz: „W naszym domu nie używa się wulgarnych słów”. Mów o swoich uczuciach: „Nie jest tak, że ci nie ufam. Po prostu boję się, że stanie ci się coś złego”. Nie wdawaj się w dyskusję, nie strasz, nie unoś się i nade wszystko nie daj się wyprowadzić z równowagi. ◗ Nie szukaj argumentów: „Ja w twoim wieku...”. Czasy się zmieniły. Nie można nastolatce pozwalać na wszystko, ale trzeba dać jej więcej swobody, darząc ją zaufaniem. ◗ Ustal z Adą zasady bezpieczeństwa i godzinę powrotu. Dowiedz się, kto organizuje imprezę, gdzie się odbędzie, czy będą w pobliżu rodzice. Zapisz adres, numer telefonu. Ustalcie godzinę powrotu np. 22.00 lub 23.00. Jeśli nie będziesz mogła odebrać córki sama, zainteresuj się, z kim wróci. Uzgodnijcie, jakie konsekwencje poniesie, gdy zawiedzie i nie będzie punktualna. Porozmawiajcie też o zagrożeniach, np. o narkotykach podrzucanych do napojów. ◗ Jeżeli Ada nie wróci do domu na czas, zadzwoń na jej komórkę i zażądaj natychmiastowego powrotu. Bądź głucha na jej słowa, że zabawa jest świetna i nikt jeszcze nie wychodzi. Wytłumacz, że gdyby sama zadzwoniła, mogłybyście negocjować późniejszy powrót. ◗ Jeśli mimo wszystko napady złości będą się powtarzać, idź z córką do psychologa. Być może usłyszysz od specjalisty, że trzeba zmienić atmosferę panującą w waszej rodzinie. 9 zasad jak postępować by nie wychować tyrana ● Ustal precyzyjnie reguły, jakie obowiązują w waszym domu. Spisz je na kartce i powieś w widocznym miejscu. ● Do dziecka mów konkretnie: „Nie wolno nikogo bić”. Ono nie rozumie ogólnych komunikatów typu: „Jesteś niegrzeczny, popraw się”. ● Stosuj nagrody i pochwały. Ważne, żeby nagrody nie były materialne. Proponuj np. wspólne pójście do kina, na lody, wycieczkę rowerową. ● Nie bij, nie popychaj. Krzykami i klapsami wychowujesz dziecko posłuszne, ale nie dziecko grzeczne. Klaps poniża, krzyk wywołuje opór. Pokazujesz też, że takie zachowania są dopuszczalne. ● Bądź konsekwentna. Jeśli wyznaczysz granice, nie pozwól ich przekraczać. ● Akceptuj uczucia dziecka. Mów do niego: „Rozumiem, że jest ci smutno…, to musi być dla ciebie trudne”. ● Unikaj pouczeń. „Nie mamy o czym rozmawiać…, to głupota tak myśleć”. ● Nie pozostawiaj pociechy sam na sam z jej problemami, nawet błahymi. Wtedy będzie wiedziała, że zawsze może na ciebie liczyć. ● Poświęcaj dzieciom więcej czasu i zainteresowania. One wrzaskiem często chcą zwrócić na siebie uwagę. Wszczyna awantury bo nam żyje się biedniej niż ojcu Były mąż zabrał syna na wakacje do Francji. Po powrocie Marek ciągle ma do mnie pretensje, że tatę na wszystko stać, a w naszym domu na nic nie ma pieniędzy. Gdy mu mówię: „Nie chcę tego słuchać”, obraża się i trzaska drzwiami. Ewa, mama 14-letniego Marka Rada eksperta Mówiąc: „Nie chcę tego słuchać”, nie okazujesz dziecku szacunku, nie akceptujesz jego uczuć. Ono musi czuć, że może je wyrażać. ◗ Opisz problemy, z jakimi borykasz się na co dzień, wychowując dzieci sama. Przyznaj synowi rację, że faktycznie macie mniej pieniędzy niż tata. Powiedz też, że rozumiesz, iż wyjazd był pełen wrażeń i dlatego teraz denerwuje go szara rzeczywistość. ◗ Zaproś syna do udziału w dzieleniu domowego budżetu. Niech razem z tobą planuje wydatki. Pokaż mu, że jeśli wydacie więcej na przyjemności, to zmniejszy się pula np. na jedzenie. ◗ Określ wartości i oczekiwania. Powiedz: „Każdy człowiek musi dokonywać w życiu wyborów”. Spytaj syna, na czym mu bardziej zależy: na rowerze czy na zagranicznej wycieczce. A potem zrób coś zaskakującego. Kup skarbonkę i zaapeluj: „Wzywam wszystkich w tym domu do odkładania pieniędzy na coś specjalnego. Głosujmy, na co oszczędzamy pieniądze”. W ten sposób pokażesz, że nie lekceważysz jego spraw. ◗ Korzystaj z okazji do przypadkowych rozmów. Gdy np. jedziecie samochodem i w radiu jest audycja o kryzysie, powiedz: „Słyszysz, ile ludzi dziś oszczędza”. ◗ Gdy zauważysz, że nie możecie się porozumieć, napisz do dziecka list. Wyraź w nim, co czujesz, gdy krzyczy. Co cię zabolało i jakie są twoje oczekiwania. Będzie tym zaskoczone i na pewno dotrze do niego to, co napisałaś. Pluje i próbuje bić kiedy chcę mu wyłączyć komputer, przy którym spędza bardzo dużo czasu Syn nawet na chwilę nie chce odejść od komputera. Gdy go wyłączam, wpada w szał. Krzyczy, że jestem okropna i brzydka, pluje i okłada mnie pięściami. Z bezsilności zaczynam płakać i wychodzę z pokoju, żeby nie dać mu klapsa, a on nic sobie z tego nie robi. Barbara, mama 8-letniego Szymka Rada eksperta Uleganie synowi sprawiło, że uznał swoją metodę za skuteczną. Komputer ma wiele zalet i nie można go całkowicie wykluczyć z życia dziecka. Ale korzystanie z niego w nadmiarze jest dla ośmiolatka szkodliwe. ◗ Nie powinnaś pozostawiać syna sam na sam z jego emocjami. Musisz nieco pokierować jego zachowaniem. Gdy Szymon wywołuje awanturę, poczekaj na moment, aż się uspokoi. Wtedy weź go za ręce i patrząc mu w oczy (w ten sposób skupiasz jego uwagę na sobie), wytłumacz mu, że myślisz o jego zdrowiu, bo dziecko w tym wieku nie może siedzieć przy monitorze dłużej niż 30–40 minut. ◗ Wprowadź zasady korzystania z komputera. Postaw na biurku budzik i zapowiedz synowi, że gdy usłyszy dzwonek, musi zakończyć pracę. Jeśli posłucha, powinna spotkać go nagroda. Uprzedź go także, że jeśli będzie się awanturował, nie włączysz komputera np. przez dwa dni. I pamiętaj: choćby działo się nie wiadomo co, bądź nieugięta. ◗ Zostań kompanem dziecka do zabawy. Pokaż mu, że bez komputera można równie przyjemnie spędzać czas. Grajcie w gry planszowe, idźcie na basen, do wesołego miasteczka, zapraszajcie kolegów. W ten sposób mały przekona się, że zabawa z innymi dziećmi też może być ciekawa. Często wpada w histerię ponieważ nie chce podporządkować się domowym zasadom Moi rodzice podczas wakacji tak rozpieścili Julkę, że nie można narzucić jej żadnej dyscypliny. Cały czas wykrzykuje: „U babci było lepiej, mogłam do późna oglądać telewizję, a w domu nie!”. To samo słyszę, gdy zabraniam córce jedzenia słodyczy lub oczekuję, że będzie sprzątać w pokoju. Laura, mama 10-letniej Julki Rada eksperta Często po dłuższym pobycie dziecka u dziadków rodzice słyszą: „Jesteście gorsi”. W ten nieporadny sposób próbuje ono wam przekazać, że u babci fajniejspędza się czas niż w domu. Dziadkowie mają prawo do rozpieszczania wnuków. Od tego przecież są. ◗ Wytłumacz córce, skąd biorą się zasady i dlaczego są takie ważne. Powiedz, że w każdym domu obowiązują trochę inne. Zapytaj Julkę, co jej się bardziej podoba u babci niż u was. Bądź przygotowana na długą listę skarg i zażaleń. Uwagi spiszcie na kartce. Przyjrzyj się im i zastanów, czy dyscyplina, jaka obowiązuje u was w domu, nie jest zbyt surowa. Może należałoby wprowadzić nieco więcej swobody i np. w sobotę pozwolić dłużej oglądać telewizję. ◗ Pozwól sobie na odrobinę szaleństwa z córką. Może warto, np. raz w miesiącu, zorganizować w domu nocny maraton filmowy. ◗ Gdy widzisz, że w dziecku narasta złość, przytul je i zapewnij o swojej miłości. Spróbujcie tak wytrwać, dopóki ono się nie uspokoi. W ten sposób pomagasz mu się wyciszyć. Potem przyjdzie czas na rozmowę. Rzuca się na podłogę, spazmatycznie płacze gdy będąc w sklepie, nie chcę synkowi kupić upatrzonej zabawki czy słodyczy Zawsze gdy jesteśmy na zakupach, moje dziecko staje się nieznośne. Jeśli chce czekoladę albo samochodzik, a ja się nie zgadzam, wrzeszczy, tupie nogami i rzuca się na podłogę. Ja próbuję je postawić, a ono znów się kładzie. Oczywiście robi się zbiegowisko i słyszę pomruki: „Ale diabełek”. Okropnie mi wstyd. Chyba przestanę zabierać synka do sklepu. Kinga, mama 4-letniego Kazia Rada eksperta Nie rozwiążesz problemu, unikając go. I tak kiedyś traficie do sklepu. Powinnaś nauczyć dziecko radzić sobie ze złymi emocjami. Od tego, jak postąpisz, zależy rozwój sytuacji. Jeśli raz ulegniesz presji wywieranej przez syna, pokażesz, że awanturą może wiele osiągnąć. ◗ Przed wyjściem wspólnie przygotujcie listę zakupów. Uprzedź malca: „Dziś nie zatrzymujemy się przy zabawkach, kupujemy tylko to, co jest na kartce”. Wtedy syn nie będzie rozczarowany, że nie dostał tego, co wpadło mu w oko. Ważne, byś wpisała na listę jedno życzenie malca. Daj mu wybór: „Chcesz jajko z niespodzianką czy samochodzik?”. Dziecko nie rozumie, dlaczego mamie wolno robić duże zakupy, a ono ciągle słyszy: „Nie kupię ci tego, nie wolno”. ◗ Tuż przed wejściem do sklepu zapowiedz: „Trzymamy się naszej listy. Jeżeli któreś z nas zacznie się złościć, od razu wracamy do domu”. I jeżeli tak się zdarzy, naprawdę wyjdź ze sklepu. ◗ Zaskocz Kazia, ogłaszając podczas zakupów konkurs: „Kto pierwszy zobaczy półkę z dżemami?”. Możecie też bawić się w odnajdywanie kolorów, np. „Szukamy niebieskiego”. ◗ Nie planuj z dzieckiem szybkich zakupów. Musisz mieć czas, aby spokojnie zareagować na jego zachcianki. Gdy mówi: „Chcę samochód”, nie wystarczy krótkie: „Nie kupię ci”. Zamiast tego powiedz: „Wiem, że bardzo tego chcesz. A ja chciałabym wielki dom z basenem”. I zacznijcie marzyć, np. o karuzeli w ogrodzie. Gdy zaczniesz fantazjować, odwrócisz uwagę Kazia od sklepowych półek i dziecko przestanie myśleć o zachciankach.
Pierwszy dotyk, pocałunek, nieśmiało szeptane słowo „kocham”. To, jak nasze dzieci przeżyją pierwszą miłość, będzie rzutowało na całe ich dorosłe życie. Jak radzić zakochanemu nastolatkowi?
Dorastająca pociecha bardzo intensywnie doświadcza pierwszej miłości i nie chce o niej z rodzicami rozmawiać. Zwykle rozgadana, w sprawach sercowych okazuje się milczkiem. Powinniśmy to uszanować i zaakceptować. Dziecko musi przeżyć młodzieńcze uniesienia, aby przygotować się na tę jedyną, wielką, dojrzałą miłość, która jest jeszcze przed nim. Jak wtedy wspierać i ochraniać nastolatki, bez naruszania ich sfery prywatności? – pytają czytelniczki. O podpowiedź poprosiliśmy naszego eksperta. Marysia buja w obłokach Córka (13 lat) stała się skryta, nic jej nie interesuje. Nie ma apetytu, z trudem skupia się nad lekcjami. Stale zamyka się w swoim pokoju. Zauważyłam, że często rozmawia pod blokiem z kolegą z sąsiedniej klatki. Myślę, że właśnie ta znajomość tak wpłynęła na jej zachowanie. Gdy spytałam, co się dzieje, usłyszałam: „Nic, po prostu nic”. Ala z Płocka Rada eksperta: Córka nie kłamie. Pewnie po raz pierwszy się zakochała i sama do końca nie rozumie uczucia, jakiego teraz doświadcza. Dlatego jest jej tak trudno o tym rozmawiać. ● Daj dziecku trochę czasu, by oswoiło się z tą sytuacją, przyjmując, że jest to zupełnie naturalne zachowanie. Stale jednak podkreślaj, że w każdej chwili chętnie z nią porozmawiasz na ten temat. ● Powiedz Marysi o swoich uczuciach: „Martwię się, że jesteś taka milcząca. Boli mnie, że mnie unikasz”. Być może w ten sposób sprawisz, że córka się otworzy. ● Gdy dziecko zacznie już mówić, nie przerywaj mu. Powstrzymaj się także od uwag i niczemu się nie dziw. Dasz w ten sposób do zrozumienia, że poważnie traktujesz uczucia nastolatki. ● Zmień miejsce rozmowy. Zazwyczaj rodzice dyskutują z dzieckiem w domu, może nawet przy włączonym telewizorze. Wyjdź z Marysią na spacer albo wyjedźcie same na weekend. W innej niż zwykle scenerii łatwiej jej będzie wyjawić nawet największą tajemnicę. ● Jeśli wszystkie sposoby dotarcia do córki zawiodą, zwróć się po pomoc do psychologa lub pedagoga szkolnego. Długie milczenie może oznaczać nawet depresję. Basia chce spędzić wakacje z chłopakiem pod namiotem Mojej córce (15 lat) zawrócił w głowie Maciek. Chłopak jest starszy od niej o 4 lata. Nie zabraniamy tej znajomości, ale oczywiścieoboje z mężem drżymy ze strachu. Przecież to już dorosły mężczyzna, a ona jest jeszcze dzieckiem. Ostatnio przedstawiła nam swoje plany wakacyjne i dość jasno dała do zrozumienia, że jest zdecydowana wyjechać z nim pod namiot. Czy zabronić jej tej eskapady, czy raczej się zgodzić? Może powinnam już porozmawiać z nią o relacjach między dwojgiem ludzi, o antykoncepcji, o seksie? Anna z Grudziądza Rada eksperta: To zrozumiałe, że nastolatka nie chce rozstać się ze swoim chłopakiem na długie wakacje. Ale jest nieletnia i rodzic ponoszą odpowiedzialność prawną za jej zdrowie i życie. ● Poinformuj o tym Basię. Wyraźnie zaznacz, że tu nie chodzi o brak zaufania do niej i jej chłopaka. Po prostu jako rodzice jesteście za nią odpowiedzialni. Zaproponuj: „Lubimy Maćka i bardzo chętnie zaprosimy go na wspólne wakacje”. Zorganizuj rodzinną naradę, podczas której razem tak zaplanujcie letni wypoczynek, by był atrakcyjny dla wszystkich. Niech Basia wie, że również może o tym decydować. ●Nigdy nie mów: „Nie pojedziesz z nim i nie ma dyskusji”. Zakazy zazwyczaj wywołują jeszcze większy bunt u nastolatki, a często nawet są powodem ucieczki z domu. Powinnaś więc za wszelką cenę zachować z nią dobry kontakt, pozyskać jej zaufanie. ● Nie odkładaj na później rozmowy o sprawach intymnych. Jako pretekst do niej możesz wykorzystać wspólnie obejrzany film lub serial, np. o nastolatce, która zaszła w ciążę. Po projekcji zapytaj Basię: „Co sądzisz o zachowaniu bohaterki? Co ty byś zrobiła na jej miejscu?”. Będzie to dobra okazja do dyskusji nie tylko o współżyciu, ale również miłości, zaufaniu, odpowiedzialności. ● Zaproponuj córce wizytę u ginekologa. Lekarz odpowie na te pytania córki, na które ty nie potrafisz. Janek zaznaje goryczy rozstania Syn (16 lat) cierpi, bo rzuciła go dziewczyna. Był w niej bardzo zakochany, pisał dla niej wiersze, wręczał róże, kibicował na zawodach. Aż tu nagle wrócił do domu smutny i mówi, że wszystko nie ma sensu. Powodem tego na pewno jest rozstanie z sympatią. Syn bardzo to przeżywa, a ja nie wiem, jak mu pomóc. Ola z Kalisza Rada eksperta: Narodzinom pierwszego dojrzałego uczucia, jakim jest miłość, towarzyszy nie tylko radość. Bywają i rozczarowania, i rozstania, które nastolatek przeżywa bardzo intensywnie. Dlatego powinni go otaczać ludzie, którzy go kochają. ● Postaraj się, aby syn nie siedział w domu sam. Zachęć go, by spotykał się z przyjaciółmi. Podsuń mu pomysł, by razem z nimi zrealizował jakieś swoje marzenie, i wspieraj go w tym. Prowokuj sytuacje, dzięki którym będzie mógł odczuć, że świat go potrzebuje. A gdy zauważysz, że Janek powoli odzyskuje radość i spokój, wyjedźcie na kilka dni. Z dala problemy wydają się mniejsze. ● Nie bagatelizuj kłopotów syna. Nie mów: „Nie ta, to inna, za chwilę znowu się zakochasz”. Takie pocieszenie uczy lekkiego podejścia do związków w dorosłym życiu. ●Nie krytykuj zachowania Janka, nie mów, co ma robić. Gdy np. będzie wydzwaniał do byłej dziewczyny, spytaj raczej: „Odebrała dzisiaj? Nie? Może spróbuj za parę dni”. Odsuwanie w czasie ma swoją zaletę. Emocje powoli opadną i miłość przeminie. ● Bądź wyrozumiała i cierpliwa. Pozwól mu czasami pobyć sam na sam ze swoim smutkiem. Dla nastolatka ważna jest prywatność. Zuzia narzuca się chłopakowi Obiektem westchnień córki (13 lat) jest jej szkolny kolega, który nie zwraca na nią uwagi. Martwię się, bo ona, chcąc pozyskać jego miłość, wciąż wydzwania do niego lub wysyła SMS-y, na przerwach częstuje go kanapkami. Zuzia podoba się chłopakom, ale zakochała się właśnie w tym, bez wzajemności. Janina z Małopolski Rada eksperta: Dla każdego nieodwzajemniona miłość jest trudna, zwłaszcza dla nastolatki. Dlatego nie można jej karać, ośmieszać czy na nią krzyczeć. ● Zastanów się, dlaczego córka tak się zachowuje. Bywa, że dzieci szukają akceptacji innych, bo nie znalazły jej w rodzinie. Może brakuje jej poczucia własnej wartości? Jeśli tak, przy każdej okazji zapewniaj, że ją rozumiesz. Nie szczędź jej pochwał. Powinna wiedzieć, że może na ciebie liczyć. ● Opowiedz jej o swojej platonicznej miłości. W tej historii powinnaś opisać uczucia, jakie się pojawiły, gdy miałaś podobny problem: „Byłam ślepo zakochana, narzucałam się mu”. Postaraj się pokazać, że natrętnym zachowaniem nie zyskuje się sympatii. Lepiej zaimponować koledze, odnosząc sukces, np. w szkolnej olimpiadzie. ● Twoja historia musi zakończyć się szczęśliwie, ale nie zdobyciem chłopaka, za którym biegałaś. Raczej powiedz: „Poznałam nowych przyjaciół”. Wśród nich był Grześ, o wiele fajniejszy od tamtego. Jeśli takiej miłości nie przeżyłaś, opowiedz historię swojej koleżanki. Chodzi o to, by pokazać dziecku, że rozumiesz problem i że nie jest ono osamotnione w swoich przeżyciach. Oczywiście, sytuacja córki nie zmieni się w ciągu kilku dni. Ale warto próbować, by pomóc jej poradzić sobie z emocjami. Iza spędza z sympatią każdą chwilę Córka (14 lat) powiedziała mi kilka tygodni temu, że się zakochała. Ucieszyłam się, bo mało czasu spędzała z rówieśnikami. Ale od kiedy w jej życiu pojawił się Arek, oboje zachowują się jak papużki nierozłączki. Chłopak jest stałym gościem w naszym domu, jada z nami obiady, kolacje, a w niedzielę ogląda u nas telewizję. Jest to dla mnie męczące. Czy powinnam ograniczyć te wizyty? Marlena z Wrocławia Rada eksperta: Taka właśnie jest nastoletnia miłość. Przesłania cały świat, nikt inny się nie liczy. Iza potrzebuje wsparcia rodziców i czasu, by troszkę „ochłonąć”, a wtedy na nowo zacznie zauważać otaczającą ją rzeczywistość. ● Ciesz się z tego, że córka angażuje chłopaka w życie rodziny i otwarcie mówi o swoim uczuciu. Widać, że darzy cię zaufaniem. Nie zawiedź jej, mówiąc wprost, że to ci przeszkadza. Nie zabraniaj tych kontaktów, bo i tak młodzi będą się spotykać… poza domem. ● Raczej podkreślaj, że akceptujesz jej postępowanie. Postaraj się nawiązać lepszy kontakt z sympatią dziecka. Więcej z nim rozmawiaj. Dzięki temu bliżej go poznasz i polubisz. Dla córki będzie to sygnał, że wspierasz tę znajomość. Karol pokochał mężatkę Ukochaną mojego 17-letniego syna jest matka małego Krzysia, i właśnie się rozwodzi. My jako rodzice zabroniliśmy mu spotykać się z nią. Zagroził, że jeżeli nie zaakceptujemy jego uczucia, ucieknie z domu. Czy powinnam wybrać się do tej kobiety i powiedzieć, co o tym myślę? Aniela z Cieszyna Rada eksperta: Młodzieńcza miłość bywa ślepa. I wszelkie zakazy, nakazy, intrygi, krytyka kochanej kobiety mogą tylko wywołać jeszcze większy bunt nastolatka. ● Zaproś dziewczynę do domu i razem z nią i synem porozmawiajcie o tym, jak oni wyobrażają sobie przyszłość. To powinna być bardzo spokojna i rzeczowa rozmowa. ● Powiedz Karolowi, że nie jesteś w stanie przewidzieć, jak ten związek wpłynie na jego naukę, przyszłość, i ta niepewność wywołuje u ciebie strach. Odnoś się przy tym z szacunkiem do jego uczuć i podkreślaj, że je rozumiesz. ● Traktuj go jak dorosłego i rozmawiaj z nim jak równy z równym. Istnieje szansa, że uważniej zacznie słuchać twoich argumentów. ● Spróbuj włączyć Karola w życie rodzinne. Zapraszaj go na wspólne wycieczki, przydziel mu część obowiązków domowych, świętujcie jego urodziny. Jeśli będzie okazywał niechęć, nie używaj gróźb ani też nie reaguj złością, ponieważ wywołują one u nastolatka silny opór. ● Gdy syn z powodu uczucia zacznie np. lekceważyć szkołę, warto poprosić o pomoc psychologa.
Chcę być taki jak on - idole nastolatków
Starasz się przekazać dorastającemu dziecku wszystko, co najlepsze, uczysz tego, co wartościowe i mądre. Ale ono w ogóle cię nie słucha. Ku twemu przerażeniu gdzie indziej szuka wzorców do naśladowania i idoli. Spokojnie, to wcale nie znaczy, że ono marnuje sobie życie!
Pewnego dnia odkrywasz, że twój nastolatek wpatrzony jest w telewizyjnego idola jak w obraz. Jako troskliwa mama próbujesz dowiedzieć się, kto i czym fascynuje twoją pociechę. Im baczniej się przyglądasz, tym bardziej jesteś pewna, że to nie jest wzór do naśladowania. Gdy próbujesz podzielić się tym z dzieckiem, ono się obraża. Pytasz sama siebie: „Czy mam konkurować z tym przebierańcem, czy zaakceptować wybór dziecka?”. Zanim załamiesz ręce, przypomnij sobie własne dzieciństwo. Przecież będąc nastolatką, ty też buntowałaś się przeciwko kanonom narzucanym przez rodziców. I co? Minęło kilkanaście lat, dorosłaś, a idole nie mieli wpływu na twój system wartości. Możesz być pewna, że tak samo będzie z twoim dzieckiem. Nie panikuj, tylko spokojnie kontroluj tę młodzieńczą fascynację i przede wszystkim rozmawiaj o niej. Fascynacje są potrzebne? Uświadom sobie, że przecież uwielbienie dla idola jest rzeczą znaną nie od dziesiątek, ale nawet od setek lat. Ba – kiedyś tę skłonność do „zakochiwania się” w sławach świadomie wykorzystywano: w bibliotekach do dziś stoją książki typu „Żywoty sławnych mężów". Były pisane dla młodzieży i miały dostarczać wzorców. Dziś świat wygląda inaczej, idole są podsuwani młodzieży przez telewizję, gazety i internet, głównie po to, by jak najwięcej sprzedać: płyt, plakatów, ubrań, gadżetów. Nie ma sensu nad tym płakać, tak jest i już. Twoje pokolenie zakochane w Madonnie ulegało tym samym wpływom. Nie dziw się więc, że nastolatek swoją gwiazdę uwielbia bezkrytycznie. Poświęca jej czas, wydaje kieszonkowe, by wyglądać podobnie. Chociaż to brzmi dziwnie, takie nastawienie jest dziecku potrzebne. To po prostu kolejny etap w jego życiu. Dzięki temu nastolatek przeżywa najbardziej skrajne emocje: euforię i wzruszenie, gdy widzi gwiazdę z prestiżową nagrodą, ale i rozczarowania, gdy np. ukochany sportowiec ponosi porażkę. To ważna lekcja – pokazuje młodemu człowiekowi, że nawet czempioni czasem przegrywają. Uczy bronienia swoich racji (trzeba uzasadniać swoje uwielbienie), pokazuje, czym jest solidarność grupy (dziecko szuka osób o podobnych gustach i zainteresowaniach). Zdobywa też jakąś wiedzę, np. o regionie, z którego pochodzi idol, tłumaczy teksty jego piosenek i podciąga się z angielskiego, poznaje kreatorów mody, być może rozszerzy fascynację na całą dziedzinę sportu czy muzyki, którą jego idol reprezentuje itp. Rozwija się! Co począć z tą miłością? Jeśli niespodziewanie zaczniesz wyrażać się o idolu pociechy w samych superlatywach po to tylko, by zbliżyć się do dziecka, ono wyczuje fałsz. Nie popadaj też w drugą skrajność, nie walcz z fascynacją. Słowami: „Co on sobą reprezentuje?” czy „Ta fryzura to chyba spod snopowiązałki” wywołasz tylko żarliwą obronę. Jakiekolwiek zabranianie czegoś w wieku dojrzewania przynosi skutek dokładnie odwrotny: to, czego zakazujemy, staje się upragnione. Jeśli spróbujesz idola ośmieszyć, sprawisz, że twoja latorośl jeszcze bardziej go będzie uwielbiać – z samej przekory. Postaraj się natomiast zrozumieć dziecko. Zadaj sobie pytania: „Co oznacza wybór Tomka (lub Karoliny)? Co mówi o charakterze, o potrzebach dziecka? Czy jest to pragnienie bycia sławnym, bogatym? Chęć przynależenia do grupy fanów? A może chodzi o bycie najlepszym, kimś, kto zawsze wygrywa?". W takich pragnieniach nie ma niczego złego. Mają je i dorośli. Być może jednak taka miłość sygnalizuje ci, że dziecko odczuwa jakiś brak – np. fascynuje go zawodnik, który zawsze wygrywa, bo samo czuje się niedowartościowane albo czuje, że wymaga się od niego, by był zawsze najlepszy, choć nie potrafi . Zrozumienie potrzeb dziecka daje możliwość udzielenia mu mądrego wsparcia. Przymknij więc oko na to, że córka wydaje kieszonkowe na kiczowatą bransoletkę, taką samą, jaką ma jakaś piosenkarka, a syn na bilet na mecz. Podczas rozmowy próbuj ten zachwyt nieco urealnić. Dziecko widzi w idolu tylko to, co chce widzieć. Modne ciuchy, świetne akcje na boisku, bezkompromisowe zachowanie na scenie. Nie bierze pod uwagę, że są to tylko elementy wizerunku scenicznego, potrzebne, aby przyciągnąć właśnie takich młodych ludzi. Uświadom córce, że wyzywające ubrania są dobre na koncercie, natomiast dziewczynka wystylizowana na Dodę w szkolnej ławce wzbudzi niechęć nauczycieli, a na dyskotece narazi się na zaczepki ze strony chłopców, którzy nie zobaczą w niej gwiazdy, tylko łatwą panienkę. Staraj się obalać mity. Gdy słyszysz: „Nikt im nie mówi, co mają robić”, możesz zapewnić dziecko, że to nieprawda. Każda gwiazda słucha producenta i sztabu ludzi, którzy są odpowiedzialni za jej wizerunek. Nie ma mowy, by sławna osoba tak po prostu wyskoczyła sobie do kina czy na zakupy albo zmieniła fryzurę na wygodniejszą. Kiedy dziecko mówi: „Oni mają wszystko”, spróbuj mu wytłumaczyć, że nie wszystko, ale wiele – a to różnica. Przy okazji warto porozmawiać z młodym człowiekiem o tym, jak wyobraża sobie szczęście i fajne życie. Na słowa: „Nie muszą uczyć się i pracować”, odpowiedz, że oczekiwania i gusty fanów się zmieniają. Jeśli więc idole nie będą stale pracować i uczyć się nowych rzeczy, szybko znikną z firmamentu.
Nastolatki nie widzą poza sobą świata. To ich łączy. Ale chociaż są dla siebie teraz bardzo ważni, okazują sobie to inaczej. I dlatego to silne uczucie tak szybko się rozpada, często nawet z hukiem.
Zarówno w przypadku chłopaka, jak i dziewczyny, pierwsze uczucie jest bardzo silne, jednak oczekiwania wobec wybranka są odmienne, jakby z przeciwnych biegunów. I chociaż mówiąc: „Kocham cię”, robią to szczerze, druga strona może mieć spore wątpliwości co do uczuć wybranka. Może zastanawiać się, czy to prawda, skoro jego czy jej zachowanie zdaje się mówić coś innego. CHŁOPAK: „Super, że mam dziewczynę” – to stosunek chłopaka do jego sympatii Zakochany nastolatek jest zazwyczaj mniej skory do zwierzeń. Zapewne bardziej zacznie dbać o swój wygląd i porządek w pokoju. To będzie jak cudowna przemiana. Jeszcze niedawno nie mogłaś doprosić się, by nie kładł się wieczorem bez kąpieli, by nie chodził przez dwa dni w tej samej koszulce. A teraz prawie nie wychodzi z łazienki i przebiera się dwa razy dziennie, w torbie do szkoły nosi dezodorant. Ale mimo takich przemian, raczej nie porzuci dotychczasowych pasji i zainteresowań. Randki będzie precyzyjnie umieszczał w swoim „grafiku” tak, żeby nie kolidowały ze spotkaniami z kolegami. Nie dziw się więc, jeśli twój syn odbierze telefon od swojej sympatii i będzie zbywał ją, szukał wykrętów, żeby tylko się z nią nie spotkać dziś ani jutro, bo: jest bardzo zajęty, ma dużo obowiązków, musi się uczyć, itp. A tymczasem widzisz, że siedzi w pokoju z kolegą, który zdobył najnowszą grę komputerową i razem ją testują. Poza tym to, co robi i o czym rozmawia z kumplami, z pewnością też zostanie tajemnicą dla jego sympatii. Niechętnie będzie ją informował o swoich sprawach. No cóż, chociaż twój syn jest dopiero nastolatkiem, ma już swój męski świat, do którego „kobietom wstęp wzbroniony, bez wyjątku”. DZIEWCZYNA: „Świat dla mnie nie istnieje” – tak widzi to zakochana nastolatka W przypadku nastolatki będzie inaczej – miłość przewróci jej życie do góry nogami. Może siedzieć w pokoju i godzinami rysować serduszka, wypisywać inicjały ukochanego na kartkach i nowych dżinsach. Co więcej, porzuci swoje koleżanki: „Nie mogę dzisiaj, bo umówiłam się z Jackiem”, a swoim szczęściem będzie dzielić się z przyjaciółką, szepcząc do telefonu lub wypisując w mailu szczegóły tego, „jak ją trzymał za rękę” albo „jak chciał pocałować”. Od chłopaka z kolei będzie oczekiwała zapewnień, że jest „naj”. Wystarczy, że raz spojrzy przyjaźniej na jej koleżankę GDY POJAWIAJĄ SIĘ PIERWSZE ZGRZYTY… Jeśli z sympatią dziecka łączą cię bliskie relacje (bo np. bywa w waszym domu niemal codziennie, często rozmawiacie, a nie tylko wymieniacie zdawkowe „dzień dobry”), może ci przypaść rola mediatora. Bądź ostrożna w tym, co i jak mówisz. Gdy zakochani przestaną się dogadywać, możesz usłyszeć: „On nie ma dla mnie czasu”, „Ona ma humory, nie wiem, o co jej chodzi”. Co wtedy robić? Przede wszystkim postaraj się nie stawać po żadnej ze stron. Spróbuj raczej uświadomić swojemu dziecku różnice, które mogą powodować konflikty. Możesz to zrobić, posługując się przykładem z waszej rodziny. Gdy masz córkę, powiedz jej: „Czy widziałaś, by tata bez jęków kiedykolwiek pojechał ze mną na większe zakupy? Częściej jeżdżę z tobą lub swoją przyjaciółką”. To pomoże jej zrozumieć, że mężczyźni w przeciwieństwie do kobiet, nie znoszą chodzić po centrach handlowych. Z kolei gdy masz syna, zaskoczonego brakiem humoru jego dziewczyny, powiedz mu: „Ja też mam czasem ochotę zaszyć się u siebie. I cieszę się, jeśli wszyscy zostawiają mnie wtedy w spokoju”. Ważne by posługiwać się przykładem dorosłego tej samej płci – wówczas dziecku łatwiej zrozumieć różnice w postrzeganiu pewnych spraw przez kobietę i mężczyznę. Staraj się je podkreślać także w sytuacjach codziennych („Teraz panowie oglądają mecz, więc nie słyszą tego, co się do nich mówi”). Pamiętaj jednak, że dotyczy to zwyczajnych niegroźnych słabości. Nigdy jednak nie usprawiedliwiaj nagannego postępowania, które wynika na przykład z braku szacunku dla drugiej osoby. Nie komentuj więc: „Nie przejmuj się jego pretensjami, przecież dziewczyny zdradzają przyjaciółkom intymne sekrety dotyczące chłopaka”. Twoja pociecha powinna usłyszeć, że np. brak dyskrecji to postępowanie naganne i to nie tylko w stosunku do osoby, która jest bliska.
Wracasz z pracy i marzysz tylko o jednym: by wreszcie odpocząć. Ale w progu na szyję rzuca ci się twój skarb i wykrzykuje: „Pobawisz się ze mną?!”. Czy to możliwe?
Powrót mamy z pracy to dla malca wielka chwila. Stęskniony nie może się doczekać, by opowiedzieć o tym, co wydarzyło się w ciągu dnia, pokazać swój rysunek albo pobawić się w coś fajnego. A ty w głowie masz jeszcze głos szefa, gorączkowo myślisz, co podać na kolację i że czeka cię dziś prasowanie. Ale przecież wspólna zabawa to bardzo ważna sprawa. Co zrobić, by znaleźć na nią siły? ■ Najpierw zmień skórę Spróbuj rozstać się z „pracowymi” emocjami, stresem i kłopotami. W autobusie posłuchaj ulubionej muzyki, wysiądź przystanek wcześniej i zrób sobie szybki spacer, wstąp do sklepu. Uwierz, lepiej wrócić 20 minut później – za to w lepszym nastroju. Gdy już wejdziesz do domu i przywitasz się z dzieckiem, poproś je o kwadrans dla siebie. Weź prysznic, wskocz w domowe, wygodne ubranie, zaparz ulubioną herbatę lub kawę. To nastroi cię do zabawy i zrelaksuje. ■ Oto garść propozycji Większość naszych pomysłów nie wymaga nawet... wstawania z ulubionej kanapy! A i tak twój szkrab dostanie to, co dla niego najważniejsze – czas, uwagę, ciepło i pieszczotę. „Mama u fryzjera” Siadasz wygodnie na kanapie, a dziecko zajmuje się twoją fryzurą. Synek czesząc cię, przy okazji wymasuje ci głowę. A córka? Za pomocą frotek i spinek może zrobić na twojej głowie artystyczny nieład. „Koncert życzeń” Kładziemy się razem na kanapie czy dywanie i włączamy ulubioną płytę – każdy wymyśla dedykację: „A teraz specjalna piosenka od mamy dla Krzysia”. „Teatr cieni” Zapalamy świece. Pokazujemy dzieciom, jak – układając pod światło palce – robi się pieska, orła, niech wymyślą same przedstawienie. „Straszny potwór” Mama kładzie się na podłodze i udaje, że śpi. Maluchy biegają dookoła i zaczepiają potwora. Od czasu do czasu potwór warczy, marszczy się groźnie, przeciąga, siejąc grozę. Wreszcie łapie dziecko, które za blisko podeszło i zabawa zaczyna się od nowa. „Budowanie na dywanie” Potrzebne będą klocki. Razem z dziećmi wznosimy pałac albo leśniczówkę, pojazd kosmiczny czy jaskinię dla dinozaurów (zmęczona mama może ograniczyć się do dowożenia klocków ciężarówką na plac budowy). Zabawy „w coś”, na przykład w Indian, sklep, lekarza - Zmęczona mama może zarezerwować dla siebie bierną rolę – pacjenta, marynarza związanego przez piratów, a podczas zabawy w pocztę nawet... skrzynki na listy. Do koszyka, który ułoży sobie na kolanach, dziecko będzie wrzucało napisane liściki. „Zamiana ról” My jesteśmy „dzidziusiami”, a dzieci – rodzicami. Mogą owinąć dzidziusia w wielki becik z koca, przemyć mu buzię ręcznikiem, nakarmić jogurtem, pomachać grzechotką lub poczytać mu bajkę. Dzidziuś może drzemać i od czasu do czasu pogaworzyć. Co za luksus!
Prowodyr czy ofiara? Kim jest twoje dziecko?
Przeciętny, spokojny, niesprawiający problemów nastolatek po pójściu do gimnazjum zmienił się nie do poznania. Z niepokojem zastanawiasz się, czy odnalazł się w nowej klasie.
Dopóki chodził do podstawówki, spałaś spokojnie. Bez problemu zdawał z klasy do klasy, kilkoma przedmiotami pasjonował się bardziej, nauczyciele ani koledzy nie skarżyli się na niego. Teraz, w pierwszej klasie gimnazjum, jakby ktoś zamienił ci dziecko. Albo stało się duszą hałaśliwego, bezczelnego towarzystwa, wciąż słyszysz skargi nauczycieli (lekceważy ich, nie przykłada się do nauki, wagaruje), albo kompletnym, coraz bardziej zalęknionym odludkiem, który co rano wmawia ci, że nie może iść do szkoły, bo źle się czuje. Nie potrafisz zrozumieć, co doprowadziło do takiej zmiany zachowania, tymczasem twój nastolatek został właśnie „wybrańcem" lub „ofiarą" w klasowej hierarchii. Jak rozpoznać, kim? WAŻNE SYGNAŁY O tym, że twoje dziecko zmieniło się w prowodyra, świadczyc mogą: brak lojalnych przyjaciół – zwykle przywódca nie narzeka na samotność, ale tylko w szkole i wtedy, gdy ma publiczność. Kiedy nikt nie odwiedza go w domu i nie dzwoni po lekcjach, to znak, że „przyjaciele" są przy nim tylko wtedy, gdy widzą w tym swój interes. skargi nauczycieli – nie uwagi w dzienniczku z powodu jednorazowego nieprzygotowania do lekcji czy głupiego klasowego wybryku w stylu schowanie dziennika, ale zaczynające się od słów „podburza”, „prowokuje”, „szantażuje” czy „wymusza”. To znak, że jest pomysłodawcą i organizatorem np. buntu przeciwko jednemu z nauczycieli. Gdy natomiast pociecha jest grupową ofiarą, zapewne zauważysz, że: unika szkoły – nie tak jak dawniej, bo nie nauczyła się do klasówki. Po prostu nie chce tam chodzić i z dnia na dzień wymyśla coraz to nowe wymówki. W końcu zaczyna wagarować. źle się uczy – nie dlatego, że poziom nauki w gimnazjum ją przerasta, ale dlatego, że za dobre oceny i zainteresowania jest wyśmiewane przez kolegów. ciągle siedzi w domu – godzinami ogląda seriale, mało się odzywa. Często ma tylko jedną koleżankę, z którą rozmawiają w kółko o szkole albo obmawiają kolegów z klasy. bywa agresywna – najczęściej w stosunku do słabszych czy zależnych od siebie, np. młodszego rodzeństwa, kota, psa, bywa też, że zaczyna niszczyć drobne przedmioty. W ten sposób próbuje odreagować swą bezsilność i poczucie niezawinionej krzywdy. JAK TEMU ZARADZIĆ A trzeba zaradzić bez względu na to, czy dziecko jest gnębicielem, czy ofiarą. Nie rozwiążesz tej sytuacji tylko przez rozmowę z nastolatkiem, musisz porozmawiać też z nauczycielami, innymi rodzicami i uczniami. Warto zwrócić się po pomoc do psychologa (szkoły współpracują z poradniami dla młodzieży, są tam fachowcy dobrze obeznani z tym zjawiskiem). Jeśli mimo twojego zaangażowania problem się nie rozwiąże lub zacznie narastać, warto zastanowić się nad przeniesieniem dziecka do innej szkoły.
Twoje dziecko jest inteligentne, ale uczy się tylko tego, co je interesuje. Z ulubionego przedmiotu ma rozległą wiedzę, potrafi nauczyciela zapędzić w kozi róg, ale ciągle dostaje uwagi, a ty jesteś wzywana do szkoły.
Spokojnie, masz szczęście! Twój nastolatek prawdopodobnie jest ponadprzeciętnie uzdolniony. Jeśli zapewnisz mu odpowiednie warunki, by jego zdolności mogły się w pełni rozwinąć – ma wielkie szanse stać się kimś wybitnym w jakiejś dziedzinie. DOCIEKLIWY AŻ ZA BARDZO Nie spodziewaj się jednak, że spokojnie i bezproblemowo przejdzie przez szkołę, Takie dzieci rzadko są prymusami, na ogół miewają raczej oceny przeciętne. Niejednokrotnie bywa tak, że uczniowie zdolni, z powodu częstego zadawania pytań lub swej nadpobudliwości ruchowej stanowią dla nauczyciela kłopot, co wpływa rzecz jasna na sposób ich oceniania. Inteligencja połączona z typowym dla nastolatków krytycyzmem wobec świata i ludzi, żelazna logika i bezkompromisowość powodują, że nie są to „pieszczoszki naszej pani”. Do tego dochodzą często trudności w przystosowaniu się do grupy, co objawia się chęcią ciągłego imponowania, dominowania, postawą rywalizacyjną. A także pewną zarozumiałością oraz, może nawet nie do końca uświadamianym, okazywaniem lekceważenia rówieśnikom i nauczycielom. Większość nauczycieli, o czym świadczą uwagi w dzienniczku, uważa ich za klasowe „zakały” przeszkadzające w prowadzeniu lekcji dociekliwością i bezustannymi próbami zwrócenia na siebie uwagi. TYLKO CIERPLIWOŚĆ MOŻE CIĘ URATOWAĆ Biadolenie ani umoralniające kazania nic nie pomogą. Zmiany w zachowaniu młodego człowieka będą trwały długo, musisz uzbroić się w cierpliwość. Możesz też dziecku pomóc rozwiązać jego problemy. W tym celu staraj się jak najwięcej z nim rozmawiać, dyskutować. Wystrzegaj się dawania rad, raczej podsuwaj sugestie, bo jeśli dziecko ma możliwość przyjęcia, odrzucenia albo przemyślenia twoich opinii, jest bardziej skłonne wysłuchać, co masz do powiedzenia. Porozmawiaj z wychowawcą twojego dziecka. Powiedz mu, jaka jest twoim zdaniem przyczyna jego szkolnych kłopotów. Zaproponuj, by wychowawca rozważył możliwość nieco bardziej indywidualnego podejścia do twojego dziecka. Może wystarczy, by dostało ono nieco trudniejszy niż reszta klasy problem do opracowania z ulubionego przedmiotu, by od czasu do czasu mogło przygotować dla reszty klasy referat lub prezentację w PowerPoincie albo nawet poprowadzić lekcję. Mądra nauczycielka pewnego przemądrzałego nastolatka, który ciągle miał do niej jakieś pytania, komentował i wtrącał się do prowadzenia lekcji, tak właśnie zrobiła. „Zadała” mu przygotowanie i przeprowadzenie lekcji, zaczęła wyszukiwać dla niego coraz trudniejsze i niesztampowe zadania do rozwiązania. Skończyły się problemy, a niesforny nastolatek został laureatem olimpiady przedmiotowej. Nawet jeśli denerwują cię uwagi nauczyciela, postaraj się o spokój. Potraktuj go jak sprzymierzeńca, któremu także zależy na dobru twojego dziecka, więc sygnalizuje ci problem. Razem łatwiej znajdziecie rozwiązanie.
Jeśli twoje nastoletnie dziecko wybierze się z przyjaciółmi na zabawę, z pewnością nie zechce grzecznie wrócić z niej przed północą. Co wtedy?
Mając w domu 14-, 15-latka możesz spodziewać się, że dziecko przyjdzie do ciebie z takim pomysłem. Zanim to nastąpi, spróbuj przemyśleć sobie kwestie jego ewentualnego wyjścia na imprezę. Jednocześnie baczniej obserwuj pociechę, postaraj się też bliżej poznać jej znajomych i jak najwięcej czasu spędzać razem. Przerwa świąteczna to dobry moment, bo dziecko częściej jest w domu. Jest szansa, że opowie ci trochę ciekawych historii o swoich koleżankach i kolegach. Dowiesz się, że Piotrek będzie miał obniżoną ocenę ze sprawowania za palenie w toalecie, a Ewa opiekuje się chorą babcią. To dla ciebie cenne informacje. Jeśli więc nagle usłyszysz: „Na sylwestra idziemy do Izy”, nie będziesz zastanawiać się gorączkowo, kim jest Iza. A gdy zapytasz: „Kto tam będzie?”, poczujesz się lepiej, słysząc imiona, które nie kojarzą ci się negatywnie. Będziesz też mogła przestrzec dziecko: „Skoro Piotrek pali, może namawiać innych”. Bez względu na to czy twoje dziecko ma 15 czy 17 lat, trudno jest jednoznacznie odpowiedzieć, czy już dojrzało do wyjścia na całą noc. Sama wiesz, że nawet bardzo odpowiedzialny i rozsądny nastolatek w gronie rówieśników jest narażony na mnóstwo pokus i zagrożeń. I tylko od niego zależy, czy im ulegnie. Na całą noc? Chociaż wydaje ci się, że właśnie na całonocnej imprezie może spotkać twoje dziecko całe zło tego świata, tak naprawdę jest to rozwiązanie bezpieczniejsze niż powrót w środku nocy. W mieszkaniu kolegi nie ma niebezpiecznych sytuacji, które mogą czyhać na zewnątrz: wokół mnóstwo typów spod ciemnej gwiazdy, agresywnych młodych ludzi skorych do bójki, problemy komunikacyjne. Poza tym dziecko jest zmęczone i oszołomione głośną muzyką, zaabsorbowane towarzystwem kolegów, może nie być wystarczająco wyczulone na niebezpieczne sytuacje, np. da się sprowokować komuś na przystanku, skróci sobie drogę, przechodząc przez tory albo przez ulicę, na której spod ziemi wyrośnie samochód itp. Dlatego zabawa do rana jest rozsądniejszym rozwiązaniem. Zwykle zmęczeni uczestnicy imprezy, zanim rozejdą się do domów, ucinają sobie krótką drzemkę. Jeśli w domu jest ktoś dorosły, zapewne pomyśli o śniadaniu i ciepłej herbacie dla imprezowiczów. Ważne ustalenia Jeśli zgodzisz się na późny powrót, musisz przede wszystkim wiedzieć, z kim twój syn czy córka będzie się bawić. Spytaj, czy na imprezie będzie ktoś dorosły. Zapewne nie, ale wtedy poproś o numer telefonu rodzica młodego gospodarza. Dowiedz się, jak zamierza zapewnić dzieciakom (i domowi!) bezpieczeństwo. Może sąsiedzi będą mieli oko na bawiącą się młodzież, może będzie w domu starsza siostra studentka? Zapewnij sobie też możliwość kontaktu telefonicznego z pociechą. Umówcie się, że będziecie ze sobą w kontakcie bez względu na porę (pewnie i tak nie zmrużysz oka). Wyraźnie zaznacz, że nie może wyłączać komórki. Ponieważ dźwięk telefonu będzie zapewne skutecznie tłumiony przez muzykę, umówcie się, że to dziecko czasem do ciebie zadzwoni. Na wszelki wypadek zapisz też telefony do jednego czy dwóch kolegów. Gdy nastolatek wybiera się na sylwestrową prywatkę, raczej nie licz na to, że będzie to impreza bezalkoholowa. Dlatego zanim wyjdzie z domu, upewnij się po raz kolejny, że zna konsekwencje picia. Zadbaj o jego bezpieczny powrót. Ustal, czy masz po niego przyjechać, czy podwiozą go rodzice kolegi albo po prostu daj mu na taksówkę (lepiej, jeśli to ty ją zamówisz – zlecenie zostanie potraktowane poważnie).