„Żyłam z sąsiadką jak Kargul i Pawlak. Wiedziałam, że ta wiedźma tylko czeka, żeby ukraść mi coś cenniejszego niż kasa”
„Moje myśli były pełne gniewu i frustracji, a każdy krok w stronę jej domu wydawał się być krokiem w stronę konfrontacji”.
Moje życie toczyło się spokojnie, aż do momentu, gdy pojawił się w nim on – mały, puchaty i pełen energii kot o imieniu Feliks. To nie była zwykła adopcja, ale raczej adopcja z miłości. Kiedy po raz pierwszy zobaczyłam mojego kota, od razu wiedziałam, że będzie dla mnie jak członek rodziny. Był moim towarzyszem w smutkach i radościach, a każdy dzień zaczynał się i kończył jego mruczeniem. Ale niestety, życie nie zawsze jest tak spokojne, jak byśmy tego chcieli. Zgryźliwa sąsiadka Moja sąsiadka, pani W., była przeciwieństwem wszystkiego, co kochałam. Starsza, zgryźliwa kobieta, która nie przepadała za zwierzętami. Zawsze narzekała na wszystko, co związane z moim kotem — od jego hałasów, aż po ślady łapek na jej trawniku. Nasze relacje były bardziej niż napięte, a jej niechęć do Feliksa tylko pogłębiała moje frustracje. Nasze pierwsze spotkanie nie zapowiadało nadchodzących problemów. Wprowadziłam się do tego domu dwa lata temu, pełna nadziei i entuzjazmu. Pani W. przyszła przywitać nową sąsiadkę z ciastem w ręku. Wydawała się miła, choć trochę surowa. Usiadłyśmy w mojej kuchni, a ja opowiadałam jej o sobie i o moim kotku, którego wtedy jeszcze nie znała. Wszystko zmieniło się, gdy pierwszy raz zobaczyła mojego pupila w ogrodzie. – Kot? – spytała, marszcząc brwi. – Mam nadzieję, że nie będzie włóczył się po moim ogrodzie. Nie lubię, kiedy zwierzęta robią bałagan. Próbowałam uspokoić sytuację, ale wiedziałam, że pani W. nie będzie łatwą sąsiadką. Z czasem jej zgryźliwość tylko narastała. Wciąż znajdowała powody, by narzekać na mojego kota. – Pani Anno, znów widziałam tego kota na moim trawniku! – krzyczała przez płot. – Proszę go trzymać z dala od mojego ogródka! Starałam się być cierpliwa i grzeczna, ale każda taka uwaga sprawiała, że nasza relacja stawała się coraz bardziej napięta. Nie spodziewałam się, że pewnego dnia te napięcia przerodzą się w prawdziwy koszmar. Gdzie jest Feliks? Wracałam do domu po ciężkim dniu pracy, marząc tylko o chwili spokoju z moim kotem na kolanach. Ale kiedy przekroczyłam próg, coś było nie tak. Cisza, która panowała w domu, była niepokojąca. Mój kot zawsze witał mnie w drzwiach, domagając się uwagi i pieszczot. Teraz jednak nie było go nigdzie widać. Serce zaczęło mi bić szybciej, a myśli krążyły wokół najgorszych scenariuszy. Przeszukałam cały dom, wołając jego imię, ale bez skutku. Sprawdziłam wszystkie ulubione kryjówki, za sofą, w szafkach, nawet pod łóżkiem – nic. W panice wybiegłam do ogrodu, ale tam też go nie było. Desperacko zaczęłam nawoływać, mając nadzieję, że gdzieś się schował i zaraz wyskoczy zza krzaka. Ale zamiast tego moje wołania odbijały się echem w pustce. Stałam na środku ogrodu, czując, jak ogarnia mnie bezradność. Pomyślałam o pani W.. To musiała być jej sprawka! Byłam pewna, że ta złośliwa kobieta w końcu zrobiła coś, by pozbyć się mojego kota. Moje myśli były pełne gniewu i frustracji, a każdy krok w stronę jej domu wydawał się być krokiem w stronę konfrontacji, której chciałam uniknąć. Chwyciłam telefon i zadzwoniłam do Majki, mojej przyjaciółki, która zawsze potrafiła zachować zimną krew w trudnych sytuacjach. – Maja, nie mogę go nigdzie znaleźć! Jestem pewna, że to ta wiedźma W.! – wyrzuciłam z siebie z desperacją. – Aniu, spokojnie. Może najpierw z nią porozmawiasz? Może widziała, co się stało – Majka starała się mnie uspokoić, ale ja już czułam, że muszę działać. Konfrontacja z sąsiadką Wzbierająca we mnie furia nie dawała mi spokoju. Postanowiłam od razu skonfrontować się z panią W.. Ruszyłam do jej drzwi, gotowa do walki. Gdy tylko je otworzyła, wybuchłam: – Co zrobiła pani z moim kotem?! – moja złość była nie do powstrzymania. Starsza kobieta spojrzała na mnie zdziwiona i oburzona. – Nie wiem, o czym mówisz! Nie widziałam twojego kota od kilku dni! – odpowiedziała stanowczo, ale w jej głosie było coś, co sprawiło, że na chwilę się zawahałam. – Na pewno coś pani wie! – wrzasnęłam, ale jej zaprzeczenia wydawały się szczere. Wróciłam do domu, czując się jeszcze bardziej zagubiona i zdezorientowana. Co mogło się stać z moim kotem? Przypomniałam sobie wszystkie kłótnie z panią W.. Przypomniałam sobie jej zaciętą minę, gdy tylko wspominałam o moim kocie. Czy mogła naprawdę coś mu zrobić? Z jednej strony chciałam jej ufać, ale z drugiej strony wszystkie nasze sprzeczki wciąż brzmiały mi w uszach. Trudno mi było tak po prostu uwierzyć jej na słowo. Usiadłam na kanapie, czując, jak łzy napływają mi do oczu. Może byłam niesprawiedliwa w swoich oskarżeniach? Może powinnam była bardziej uwierzyć w jej słowa? Może była jedyną osobą, która mogła mi pomóc znaleźć mojego kota? Poszukiwania Feliksa Postanowiłam działać systematycznie. Rozwiesiłam ogłoszenia w okolicy i zaczęłam pytać sąsiadów, czy nie widzieli mojego kota. Większość nie miała żadnych informacji, ale jedna z sąsiadek, pani Nowak, wspomniała coś, co mnie zaniepokoiło. – Widziałam panią W. z jakimś pudłem. Wyglądała na bardzo zdenerwowaną – powiedziała konspiracyjnym tonem, zniżając głos, jakby bała się, że ktoś nas podsłuchuje. – Może coś się stało? Ostatnio nie wychodzi z domu – dodała druga sąsiadka, przytakując głową. Zaczęłam snuć różne scenariusze w głowie. Co mogło być w tym pudle? Czy to możliwe, że pani W. coś ukrywa? Moje podejrzenia wobec niej znowu się nasiliły. Musiałam poznać prawdę. Wróciłam do domu i zaczęłam planować, jak mogłabym dowiedzieć się, co naprawdę się stało. Przyszedł mi do głowy szalony pomysł – podsłuchiwać jej rozmowy przez otwarte okno. Czułam się z tym bardzo niekomfortowo, ale musiałam wiedzieć prawdę. W nocy, gdy w okolicy zrobiło się cicho, podeszłam pod dom pani W. i usiadłam pod jej oknem. Serce biło mi jak oszalałe. Czułam się jak bohaterka taniego filmu szpiegowskiego. Wstrzymałam oddech i nasłuchiwałam. Kiedy podsłuchiwałam rozmowę pani W. przez otwarte okno, usłyszałam coś, co mnie zszokowało. Okazało się, że kobieta znalazła mojego kota w swoim ogrodzie. W dodatku Feliks był ranny! – Weterynarz mówił, że kot będzie żył. Nie mogłam patrzeć, jak się męczy – usłyszałam jej głos. Był pełen troski i zmartwienia, co zupełnie nie pasowało do obrazu, jaki miałam w głowie. Mój świat zawirował. Wszystkie moje podejrzenia i oskarżenia były niesłuszne. Mój gniew i frustracja nagle zmieniły się w poczucie winy i wstydu. Zrozumiałam, jak bardzo się myliłam. – Mój Boże, a ja ją oskarżałam... – szepnęłam do siebie, czując się winna i zawstydzona. Wróciłam do domu z ciężkim sercem, zastanawiając się, jak mogłam być tak niesprawiedliwa. Jak mogłam tak pochopnie ocenić panią W.? Wszyscy popełniamy błędy Zebrałam się na odwagę i poszłam przeprosić panią W.. Zastałam ją w ogrodzie, gdzie pielęgnowała kwiaty. Stała pochylona nad różami, a jej twarz była skupiona i zamyślona. – Bardzo przepraszam... Nie wiedziałam... – zaczęłam, czując się niezmiernie głupio. Zaczęłam czerwienić się ze wstydu. Starsza kobieta spojrzała na mnie zaskoczona, a potem jej twarz złagodniała. – Aniu, rozumiem. Też kocham zwierzęta, tylko nigdy nie miałam odwagi się przyznać – odpowiedziała spokojnie. Kobieta zaczęła mi opowiadać, jak znalazła mojego kota w swoim ogrodzie — rannego po upadku. Opisała, jak zaniosła go do weterynarza, jak czuwała przy nim, modląc się, by przeżył. Słuchałam jej z rosnącym poczuciem winy i szacunku. Dowiedziałam się, że kot jest u weterynarza i wraca do zdrowia. Pani W. okazała się być bardziej troskliwa, niż kiedykolwiek myślałam. Zaczęłam dostrzegać w niej nie tylko starą, zgorzkniałą sąsiadkę, ale osobę, która potrafiła się zatroszczyć i pomóc. Odebrałam mojego kota od weterynarza i zabrałam go do domu. Feliks, choć nieco osłabiony, powoli wracał do formy. Jego miękkie futro i ciche mruczenie były dla mnie największym pocieszeniem. Nieustannie rozmyślałam nad tym, jak pochopnie oceniłam panią W.. Zastanawiałam się, jak od teraz będą wyglądały nasze relacje. Czułam ulgę, że kot wrócił, ale jednocześnie miałam wyrzuty sumienia za swoje wcześniejsze oskarżenia. Następnego dnia odwiedziła mnie Majka, której obecność była dla mnie wielkim wsparciem. – Muszę nauczyć się nie oceniać ludzi zbyt szybko – powiedziałam do Majki, bacznie obserwując Feliksa, który wylegiwał się na kanapie. – Wszyscy popełniamy błędy, ale najważniejsze, że Feliks jest cały i zdrowy – pocieszała mnie przyjaciółka. Relacje między mną a panią W. znacznie się ociepliły. Zaczęłyśmy rozmawiać częściej, wymieniając się historiami i przepisami na ciasta. Może to był początek nowej, wspaniałej znajomości. Czułam, że teraz, gdy poznałyśmy się tak dobrze, nasze relacje mogą się zmienić na lepsze. Anna, 40 lat
„Odkryłam, że teściowa miała romans, ale milczałam jak zaklęta. Sama miałam sporo za uszami i bałam się, że mnie zdradzi”
„Nie tylko Halina miała swoje sekrety. Ja również miałam coś, o czym Michał nie wiedział. Coś, co ukrywałam przed nim i jego rodziną z obawy przed ich reakcją. Wszystko to tworzyło skomplikowaną sieć tajemnic, które zaczynały mnie przytłaczać”.
Życie codzienne często nas zaskakuje, a czasem potrafi nas postawić przed trudnymi wyborami. Miałam wrażenie, że moje życie jest dość uporządkowane. Mieszkałam z Michałem, moim mężem, w przytulnym mieszkaniu na przedmieściach. Codzienność była pełna małych radości i wyzwań, które towarzyszą każdemu małżeństwu. Jednak moja teściowa, Halina, zawsze wydawała się być trochę zbyt doskonała. Wzór rodzinnej matrony, która zawsze miała na wszystko odpowiedź i na którą można było liczyć w każdej sytuacji. Halina była kobietą około sześćdziesiątki, ale wyglądała młodziej, pełna energii i zawsze zajęta. Może nawet trochę za bardzo zajęta. Zauważyłam, że często znikała bez słowa, tłumacząc się różnymi wymówkami. Z początku nie zwracałam na to uwagi, w końcu każdy ma swoje sprawy. Jednak pewnego dnia coś mnie tknęło. Może to było intuicja, a może zwykła ciekawość. Postanowiłam przyjrzeć się bliżej jej tajemniczym zniknięciom. Jednak nie tylko Halina miała swoje sekrety. Ja również ukrywałam coś, o czym Michał nie wiedział. Coś, co zataiłam przed nim i jego rodziną z obawy przed ich reakcją. Wszystko to tworzyło skomplikowaną sieć tajemnic, które zaczynały mnie przytłaczać. Tajemnicze zniknięcia Haliny Moja ciekawość wygrała. Pewnego dnia postanowiła skonfrontować się z Haliną i szczerze zapytać ją o jej tajemnice. – Halina, dlaczego zawsze znikasz bez słowa? – rzuciłam, starając się, by moje pytanie brzmiało jak najbardziej neutralnie. Chciałam po prostu zrozumieć. – Marta, kochanie, mam swoje sprawy. Nie musisz się martwić – odpowiedziała z uśmiechem, ale ja już wtedy wiedziałam, że coś jest nie tak. Kiedy otworzyłam szufladę w biurku Haliny, nie spodziewałam się znaleźć czegokolwiek podejrzanego. Szukałam tylko długopisu. Zamiast niego, natknęłam się na zdjęcie. Przedstawiało Halinę z nieznajomymi ludźmi – inną rodziną, w innym mieście. Patrzyłam na fotografię w osłupieniu. Kim byli ci ludzie? Dlaczego Halina nigdy o nich nie wspomniała? Czy to możliwe, że prowadzi podwójne życie? Wieczorem, siedząc z Michałem przy kolacji, nie mogłam wyrzucić tego zdjęcia z głowy. Musiałam o tym porozmawiać. – Michał, widziałam coś dziwnego – zaczęłam ostrożnie. – Twoja mama ma zdjęcie z jakąś inną rodziną. W innym mieście. Michał uniósł brwi, jakby nie rozumiał, o czym mówię. – Co masz na myśli? – zapytał, krojąc kawałek kurczaka. – W jej biurku znalazłam zdjęcie. Była tam z ludźmi, których nigdy wcześniej nie widziałam – wyjaśniłam, starając się, by mój głos brzmiał spokojnie. Michał uśmiechnął się, kręcąc głową. – Marta, to niemożliwe. Moja mama jest zawsze tu z nami. Na pewno się mylisz. – Michał, naprawdę. Widziałam to zdjęcie. Może po prostu powinniśmy z nią porozmawiać? – próbowałam przekonać go do mojego punktu widzenia. – Marta, mama jest najuczciwszą osobą, jaką znam. Nigdy nie ukrywałaby przed nami czegoś takiego – powiedział stanowczo, kończąc rozmowę. Ale ja nie mogłam tak po prostu tego zostawić. Niepewność rosła we mnie każdego dnia. Kiedy Halina po raz kolejny wyjechała na weekend bez słowa, postanowiłam działać. Musiałam dowiedzieć się prawdy. – Halina, mogę z tobą porozmawiać? – zapytałam, kiedy wróciła z kolejnego tajemniczego wyjazdu. – Oczywiście, co się stało, kochanie? – odpowiedziała z uśmiechem. Wzięłam głęboki oddech. – Widziałam zdjęcie w twoim biurku. Kim są ci ludzie? – zapytałam bezpośrednio. Halina zamarła, a jej uśmiech zniknął. – To nie twoja sprawa – odpowiedziała chłodno. Patrzyłam na nią w szoku, nie wiedząc, co powiedzieć. – Czy ty ukrywasz coś przed nami? – zapytałam, czując, że moje ręce zaczynają drżeć. – To skomplikowane – powiedziała cicho. – Ale lepiej nie próbuj tego drążyć, bo ja też znam twoje sekrety. – Jakie sekrety? – zapytałam, starając się ukryć strach w moim głosie. – Wiesz dobrze, o czym mówię. Jeden ruch, a zrujnujesz całe swoje życie – powiedziała, patrząc mi prosto w oczy. Moja teściowa prowadziła podwójne życie Byłam w szoku po naszej rozmowie. To było nie do pojęcia. Musiałam dowiedzieć się więcej, ale wiedziałam, że konfrontacja z nią nie będzie łatwa. Jej groźby nadal brzmiały mi w uszach. Wiedziałam, że muszę być ostrożna. Dwa dni później Michał miał wyjazd służbowy, co dawało mi idealną okazję do rozmowy z Haliną. Zaczęłam od czegoś neutralnego, starając się nie zdradzić swojego zdenerwowania. – Halino, mogłabym z tobą porozmawiać? – zapytałam, kiedy siedziała w kuchni, przeglądając gazetę. – Oczywiście Marta. Co się stało? – odpowiedziała z uśmiechem, jakby nasza poprzednia rozmowa nigdy się nie wydarzyła. Usiadłam naprzeciwko niej, czując, jak moje serce bije szybciej. – Naprawdę potrzebuję wyjaśnienia. Kim są ci ludzie na zdjęciu? – zapytałam bezpośrednio, nie mogąc dłużej trzymać się w ryzach. Halina westchnęła i odłożyła gazetę. – Nie mam już siły tego ukrywać... To moja druga rodzina – powiedziała spokojnie, ale jej oczy zdradzały niepokój. – Jak to możliwe? Jak mogłaś to ukrywać przez tyle lat? – zapytałam, czując, że emocje biorą górę. – To nie jest takie proste. Byłam rozdarta między dwoma światami. Ale jeśli spróbujesz to ujawnić, uwierz mi, że twoje sekrety również wyjdą na jaw – powiedziała groźnie. – Jakie sekrety? O czym ty mówisz? – zapytałam, starając się ukryć drżenie w głosie. – Wiesz dobrze, o czym mówię. Piśnij słówko, a twoje życie legnie w gruzach – powtórzyła, patrząc mi prosto w oczy. Czułam, że moje serce bije jak oszalałe. Halina, kobieta, którą uważałam za wzór uczciwości i rodzinnych wartości, prowadziła podwójne życie. Wiedziałam, że muszę dowiedzieć się więcej, ale jednocześnie bałam się konsekwencji. Halina miała rację – moje sekrety mogły zniszczyć wszystko, co zbudowałam z Michałem. – Dlaczego teraz? Dlaczego zdecydowałaś się mi to powiedzieć? – zapytałam, próbując zrozumieć jej motywy. – Bo wiedziałam, że prędzej czy później zaczniesz drążyć temat. Lepiej, żebyś usłyszała to ode mnie, niż odkryła sama – odpowiedziała chłodno. Patrzyłam na nią, próbując zrozumieć, jak mogła prowadzić takie podwójne życie i jednocześnie grozić mi ujawnieniem moich własnych tajemnic. Musiałam znaleźć sposób, żeby dowiedzieć się więcej, ale jednocześnie chronić siebie i Michała. Wstałam od stołu i wyszłam z kuchni, czując, że muszę ochłonąć. Musiałam zastanowić się, co zrobić dalej. Nie mogłam tak po prostu tego zostawić, ale jednocześnie bałam się konsekwencji. Niezręczna rozmowa Czułam się osaczona i przytłoczona. Halina prowadziła podwójne życie, a teraz groziła mi ujawnieniem moich własnych tajemnic. Miałam mętlik w głowie, ale wiedziałam, że nie mogę tego tak zostawić. Musiałam dowiedzieć się więcej. Pewnego wieczoru, gdy Michał był jeszcze w pracy, usłyszałam rozmowę moich teściów w salonie. Zbliżyłam się cicho do drzwi, starając się nasłuchiwać.Ale oni rozmawiali o mnie i moim sekrecie! Czułam, że moje serce bije jak oszalałe. Miałam dość ukrywania się i słuchania za drzwiami. Wpadłam do salonu, przerywając ich rozmowę. – Nie mogę tego dłużej znieść! Prawda musi wyjść na jaw – powiedziałam, stając naprzeciwko nich. Halina i Janusz spojrzeli na mnie zszokowani. – Co się tutaj dzieje? Co ona ma na myśli? – zapytał Janusz, patrząc na swoją żonę zdezorientowany. Halina westchnęła, patrząc na mnie z rezygnacją. – Marta, nie wiesz, co robisz. Ujawnienie prawdy zaszkodzi nam wszystkim – powiedziała, próbując mnie uspokoić. – Nie obchodzi mnie to. Muszę wiedzieć, co się dzieje – odpowiedziałam zdecydowanie. Janusz spojrzał na Halinę z gniewem. – Co ona ma na myśli? – powtórzył pytanie, tym razem bardziej stanowczo. Halina opuściła wzrok, widząc, że nie ma wyjścia. – Janusz, Marta znalazła zdjęcie.Ja... mam kogoś. Od dawna... – powiedziała cicho. Janusz był zszokowany. Spojrzał na mnie, a potem z powrotem na Halinę. – Jak mogłaś to ukrywać przede mną? – zapytał z bólem w głosie. – To skomplikowane. Nie chciałam cię zranić. Myślałam, że to najlepsze rozwiązanie – odpowiedziała Halina, próbując wytłumaczyć swoje działania. Janusz usiadł ciężko na kanapie, patrząc na Halinę z rozpaczą. Wzięła głęboki oddech i zaczęła mówić. – Adam był kimś wyjątkowym. Poznałam go, gdy byłam na delegacji w Krakowie. To było wiele lat temu, jeszcze zanim poznałam Janusza. Był pełen życia, ambitny, z poczuciem humoru. Od razu się w nim zakochałam – powiedziała Halina, patrząc w dal, jakby wracała wspomnieniami do tamtych chwil. Janusz milczał, jego twarz była bez wyrazu, ale oczy zdradzały mieszankę bólu i złości. – Spotykaliśmy się przez kilka miesięcy, a potem zaszłam w ciążę. Adam był szczęśliwy, ale ja byłam przerażona. Miałam wtedy zaledwie dwadzieścia kilka lat, a moje życie było pełne chaosu. Postanowiłam wrócić do domu i ukryć całą sytuację przed moją rodziną – kontynuowała Halina. – Ale co z Adamem? – zapytałam, nie mogąc powstrzymać się od przerwania. – Adam był załamany, ale zgodził się na moje warunki. Powiedziałam mu, że musimy się rozstać, że to jedyny sposób, by chronić nasze dziecko. Myślałam, że to najlepsze rozwiązanie – powiedziała Halina, a jej głos załamał się na końcu zdania. Janusz wstał z fotela i podszedł do okna, patrząc na ciemne niebo. – Więc miałaś dziecko z Adamem? Co się z nim stało? – zapytał, nie odwracając się od okna. – Tak, miałam córkę. Ma na imię Agata. Wychowywałam ją sama, a potem, gdy poznałam ciebie, postanowiłam ukryć całą przeszłość. Powiedziałam Adamowi, że nigdy więcej się nie zobaczymy. On zgodził się dla dobra naszej córki – odpowiedziała Halina, patrząc na Janusza z bólem. – I co było dalej? – zapytałam, czując, że historia dopiero się zaczyna. – Po kilku latach ponownie spotkałam Adama. Był już żonaty, miał syna. Zaczęliśmy się spotykać potajemnie, a ja wciągnęłam się w to podwójne życie. Starałam się być dobrą matką dla Michała i żoną dla Janusza, ale jednocześnie prowadziłam życie z Adamem i naszą córką – odpowiedziała Halina, a jej głos brzmiał teraz jak wyznanie winy. – Jak mogłaś to robić? – zapytał Janusz, odwracając się od okna. – Jak mogłaś ukrywać to wszystko przede mną? – Janusz, przepraszam. Byłam młoda i głupia. Myślałam, że mogę prowadzić dwa życia bez konsekwencji. Ale teraz wiem, że to było złe – powiedziała Halina, a łzy zaczęły spływać po jej policzkach. Janusz spojrzał na nią z bólem, a potem na mnie. – Marta, co zamierzasz teraz zrobić? – zapytał mi bezpośrednie pytanie. Patrzyłam na Halinę, widząc w jej oczach szczerość i rozpacz. Wiedziałam, że muszę podjąć trudną decyzję. Czy mogę zaufać Halinie? Czy powinnam chronić swoje własne tajemnice, czy ujawnić prawdę? – Muszę to przemyśleć. To wszystko jest zbyt skomplikowane – odpowiedziałam, wstając z kanapy. – Potrzebuję czasu. Halina skinęła głową, a Janusz patrzył na mnie z nadzieją w oczach. Wyszłam z salonu, czując ciężar decyzji, która na mnie spoczywała. Wiedziałam, że to nie koniec tej historii, ale dopiero początek. Gdy dotarłam do domu, Michał był już w środku, siedział przy stole i pracował przy komputerze. Przywitał mnie ciepłym uśmiechem, ale ja czułam, że ciężar decyzji, którą podjęłam, wciąż mnie przytłacza. – Cześć, kochanie. Jak minął dzień? – zapytał, patrząc na mnie z troską. Usiadłam naprzeciwko niego, czując, że moje serce bije jak oszalałe. – Michał, musimy porozmawiać. To będzie trudne, ale musisz wiedzieć wszystko – zaczęłam, starając się brzmieć pewnie. Michał spojrzał na mnie z niepokojem. – Co się dzieje Marta? – zapytał cicho. Wzięłam głęboki oddech, zbierając się na odwagę. – Michał, przez lata miałam wiele tajemnic. Ukrywałam przed tobą swoją przeszłość, bo bałam się, że to zniszczy nasz związek. Ale teraz wiem, że muszę być wobec ciebie całkowicie szczera. Zacznę od tego, co się stało, zanim się poznaliśmy – powiedziałam, czując, że moje ręce drżą. Michał skinął głową, zachęcając mnie do kontynuowania. – Byłam w związku z mężczyzną, który okazał się być oszustem. Wkręcił mnie w swoje nielegalne interesy. Kiedy zrozumiałam, w co się wplątałam, było już za późno. Policja wkroczyła i byłam zmuszona zeznawać przeciwko niemu, żeby uniknąć aresztowania. To była straszna decyzja, ale nie miałam innego wyjścia – wyznałam, czując, że łzy napływają mi do oczu. Michał patrzył na mnie zszokowany. – Marta, dlaczego mi tego nie powiedziałaś wcześniej? – zapytał z bólem w głosie. – Bałam się, że stracisz do mnie zaufanie. Że uznasz mnie za kogoś, kto nie zasługuje na twoją miłość. Ale to nie wszystko – kontynuowałam, czując, że muszę wyznać całą prawdę. Michał milczał, czekając na dalsze wyznania. – Michał, jest jeszcze coś. Pamiętasz to zdjęcie, o którym ci wspominałam? Halina prowadziła podwójne życie. Ma drugą rodzinę w Krakowie. Ma córkę z innym mężczyzną, którego poznała przed laty. Ukrywała to przed nami wszystkimi, ale teraz prawda wyszła na jaw. Chciałam to z nią najpierw przegadac, ale zagroziła, że jak pisnę słówkiem, to wyjawi ci moją tajemnicę. Nie chciałam tego wszystkiego dłużej ukrywać – powiedziałam, czując, że moje słowa brzmią jak wyrok. Michał patrzył na mnie w oszołomieniu. – Marta, to wszystko jest takie trudne do zrozumienia. Ale musimy być wobec siebie szczerzy. Musimy porozmawiać z mamą i znaleźć sposób, żeby to wszystko naprawić – powiedział cicho. Wiedziałam, że czeka nas wiele wyzwań, ale teraz, kiedy prawda wyszła na jaw, czułam, że mamy szansę na nowy początek. Prawda była trudna do zaakceptowania, ale dzięki niej mogliśmy zbudować coś nowego, opartego na szczerości i zaufaniu. Nasze życie nie będzie już takie samo, ale teraz byliśmy gotowi stawić czoła każdemu wyzwaniu - razem, jako rodzina. Marta, 30 lat
„Nakryłam mamę, jak całuje i obściskuje obcego faceta. Zdradziła ojca z jakimś podstarzałym lowelasem?”
„Widziałam wszystkie detale. Miała na sobie kremową marynarkę i bordowy szalik, ten sam, który jej podarowałam. Rozmawiała z tym facetem, a następnie… pocałowała go!”.
Miałam iść z Wandą na szczepienie, ale tego dnia syn dostał gorączkę. Termometr wskazywał blisko 38 stopni Celsjusza. Mąż był w pracy, a ja nie mogłam przełożyć terminu szczepienia córki. W tej sytuacji postanowiłam skontaktować się z rodzicami. Telefon odebrał ojciec. – Mama wyszła – oznajmił. – Poszła na te swoje fikołki – mruknął z dezaprobatą. Domyśliłam się, że chodziło mu o zajęcia ruchowe dla osób starszych. Irytowało mnie nastawienie taty, który bez przerwy narzekał na mamę, nawet gdy robiła coś pożytecznego, ale nie mogłam okazać zdenerwowania. – A może ty mógłbyś wpaść, tatusiu? – spytałam z nadzieją w głosie i opowiedziałam mu, jak wygląda sprawa. Dziadek zawsze znajdował powody do marudzenia i ciągle coś mu nie pasowało, jednak w niektórych sytuacjach dało się go namówić, żeby zrobił coś fajnego dla swoich wnuków. Tym razem przyjechał, ale ledwo przekroczył próg, zaczął na wszystko zrzędzić. Zobaczyłam ją z obcym mężczyzną Wsadziłam szybko córeczkę do spacerówki i pognałam do przychodni. Po godzinie byłam z powrotem w drodze do domu, ale tuż pod domem coś mi się przypomniało – miałam iść po marynarkę męża do pralni. Zawróciłam i wyszłam na główną ulicę miasta. Pralnia mieściła się w sąsiedztwie ośrodka kultury, gdzie mieściły się mamine kółka zainteresowań, dlatego weszłam tam z nadzieją, że ją spotkam. Na parterze urzędował ochroniarz, ale oprócz niego w budynku nie było żywej duszy. Poprosiłam faceta o harmonogram i usłyszałam, że akurat dzisiaj nie odbywały się ćwiczenia gimnastyczne dla osób starszych… Wykręciłam numer do matki, przekonana, że ojciec musiał coś pomieszać – Cześć, mamo, gdzie się podziewasz? – Cześć, kochanie, dosłownie przed chwilą skończyłam gimnastykę – odparła, lekko sapiąc do telefonu. – Za momencik będę opuszczać ośrodek kultury. Co tam słychać? Wszystko gra? Przez chwilę stałam jak słup soli. Dookoła panowała głucha cisza. Innej placówki kulturalnej w naszej mieścinie nie było. Mamusia chyba pomyślała, że zniknął zasięg, bo po dwukrotnym zawołaniu: „jesteś tam?” po prostu się rozłączyła… Gdy przekroczyłam próg mieszkania, tata od razu zaczął swoją tyradę. Stwierdził, że Mikołaj udaje chorobę, bo temperatura jego ciała jest w normie. Za to on cierpi z powodu bólu nadgarstka, a na dodatek skończyła się herbata. Przysłuchiwałam się tej litanii pretensji w milczeniu, ponieważ moje myśli wciąż krążyły wokół osobliwego zachowania mamy. Mama ciągle powtarzała, że we wtorki i piątki chodzi na zajęcia z aerobiku, i tak było od tygodni. W pewnym momencie postanowiłam zadzwonić do ośrodka kultury, żeby to sprawdzić. Okazało się, że te ćwiczenia odwołano już dwa miesiące temu, bo za mało osób się na nie zapisało. Chciałam z nią porozmawiać na ten temat, ale los zdecydował inaczej. Przed naszą rozmową wpadłam na nią przypadkiem, gdy czekałam w centrum na koleżanki. Tylko że mama nie była sama – towarzyszył jej jakiś starszy jegomość. Siedzieli w aucie na parkingu. Widziałam wszystkie detale. Miała na sobie kremową marynarkę i bordowy szalik, ten sam, który jej podarowałam. Rozmawiała z tym facetem, a następnie… pocałowała go! Nie, to nie był zwykły całus w policzek. Całowali się niczym para nastolatków! Byłam w szoku, nie potrafiłam uwierzyć, że moja mama jest niewierna tacie. Po chwili wysiedli z samochodu, przytulili się i ruszyli w kierunku wąskiego zaułka. Coś mnie podkusiło, więc ukradkiem podążyłam ich śladem. Nie zaskoczył mnie fakt, że wstąpili do niewielkiej restauracyjki mieszczącej się w piwnicy przedwojennego budynku. Chyba w tamtym momencie dotarło do mnie, co widziałam. Moja rodzicielka miała przygodę miłosną! Chciałam mieć stuprocentową pewność, więc dyskretnie zajrzałam za drzwi lokalu. Moja mama i jej kompan akurat zasiadali do stolika. Kiedy facet odsuwał dla niej krzesło, przy okazji dał jej słodkiego buziaka w czuprynę. Na spotkaniu z przyjaciółkami błądziłam myślami gdzieś daleko. Wciąż nie docierało do mnie, że moja rodzicielka romansuje z innym facetem po przeszło czterech dekadach związku z tatą! Czułam się kompletnie oszołomiona. Zupełnie nie miałam pojęcia, co robić w takiej sytuacji. Współczułam tacie, który został sam w mieszkaniu, święcie przekonany, że mama poszła na siłownię, wpadła do chorej ciotki albo dał się nabrać na dowolną inną jej ściemę. Zadałam sobie pytanie: czy chciałabym usłyszeć, że Mariusz nie jest mi wierny? Albo żeby ktoś z bliskich mi to przekazał? Doszłam do wniosku, że raczej nie. W takiej sytuacji chyba najmniej bolesne byłoby usłyszenie tego wprost od niego. Wiedziałam więc, że muszę pogadać z mamą. Umówiłyśmy się z mamą na kolejny dzień. Poszłyśmy z Wandzią do ogródka jordanowskiego. Mama była w świetnym humorze. Od razu rzuciło mi się w oczy, że pomalowała powieki, mimo iż od lat tego nie robiła. Miała też perfekcyjnie zrobione paznokcie, bluzeczkę w odcieniu soczystego amarantu i modne dżinsy. Odkąd pamiętam, mama zawsze wybierała ubrania w stonowanych barwach – szarościach i beżach, a tu nagle jej szafa rozbłysła feerią kolorów. – Ładna koszulka, nie widziałam jej wcześniej. Skąd ją masz? – zaczęłam ostrożnie, chcąc jakoś wejść w ten niełatwy temat. – Dzięki, usłyszałam komplement, że ładnie w niej wyglądam – odpowiedziała, uśmiechając się od ucha do ucha. – Wiesz co, zastanawiam się nad rozjaśnieniem włosów. Może zrobię sobie jasne pasemka, co o tym sądzisz? – Ktoś ci zasugerował, że będą ci pasować? – wypaliłam, nie kryjąc lekkiej ironii w głosie. Podobno kiedy ktoś ma coś na sumieniu, widać to po nim jak na dłoni. U mojej mamy było to doskonale widoczne po jej zarumienionych policzkach. Próbowała zmienić temat, wspominając coś o Wandzi, ale jej na to nie pozwoliłam. – Widziałam cię z tym gościem, mamo – wyrzuciłam z siebie. – Wczoraj, jak wchodziliście razem do restauracji. No i jeszcze wcześniej, w aucie. Liczyłam na to, że będzie wszystkiemu zaprzeczać, powie, że to tylko znajomy. Ale ona tylko popatrzyła na mnie z powagą i zapytała całkiem rzeczowo: – Komuś o tym wspomniałaś? – Nikomu… – wybąkałam zdziwiona jej reakcją. – Myślę, że sama powinnaś powiedzieć o wszystkim tacie. Ja bym nie chciała dowiedzieć się o czymś takim od kogoś z boku. Matka niespodziewanie przystanęła. Jej radosny nastrój przepadł. Teraz wlepiała we mnie przenikliwy i niezwykle poważny wzrok. – Nie mam zamiaru o niczym wspominać twojemu tacie – rzekła przyciszonym głosem, lecz niezwykle stanowczo. – Owszem, widuję się z pewnym mężczyzną i nie są to spotkania czysto platoniczne. Ale nie planuję rozwodu, on również nie. To ma pozostać wyłącznie między tobą a mną. Bardzo cię o to proszę. Byłam kompletnie zdezorientowana Matka oczekiwała ode mnie, że nikomu nie zdradzę tajemnicy o jej relacji miłosnej, mimo że zaledwie moment później wyznała, że nie planuje zakończyć tego związku. Oznajmiła mi, że jej kochanek, Longin, ma żonę, która porusza się na wózku inwalidzkim, ale on nawet nie rozważa porzucenia jej. Równocześnie jednak – jak relacjonowała moja mama – darzy ją uczuciem. Znali się od paru lat, ale ich romans rozkwitał stopniowo. – Uważasz, że to tylko kwestia seksu? – parsknęła śmiechem. – Obydwoje przekroczyliśmy sześćdziesiątkę, więc to nie jest najistotniejsze. Sporo rozmawiamy, łączą nas podobne zainteresowania, umawiamy się na spotkania. Przy nim czuję się młodsza o jakieś dwadzieścia lat. Rozumiesz jak to jest, gdy od dekady nie uprawiasz z mężem seksu? Kiedy twój ślubny nieustająco wytyka ci błędy, ciągle ma do ciebie pretensje, naśmiewa się z twoich pasji i w gruncie rzeczy ma gdzieś to, jakim jesteś człowiekiem, co przeżywasz, o czym rozmyślasz… Zdawałam sobie sprawę, że tata jest wymagający, ale nie przypuszczałam, że przy nim mama czuła się aż tak nieszczęśliwa. Spytałam, czemu nie odejdzie, ale popatrzyła na mnie z politowaniem. – Niby po co? – prychnęła. – Longin nigdy się nie zgodzi na rozwód, więc gdzie miałabym się podziać? I za co miałabym żyć? Od dwudziestu lat nigdzie nie pracowałam, moja emerytura to jakiś żart. No i poza tym… – zawahała się przez moment – tata ma swoje wady, ale nie potrafiłabym go opuścić. Przywykłam, żeby nie zwracać uwagi na jego humory i brednie, które plecie. Nie jest łatwo z nim wytrzymać, ale rozwód? On by tego nie przebolał… Przecież wiesz, że przeszedł dwa zawały. Mam mu zafundować trzeci? Doszłam do wniosku, że mama mówiła z sensem. Tata to facet ze starej szkoły. Nieustannie hejtował ludzi po rozwodach, twierdził, że ślub to zobowiązanie na całe życie, bez względu na sytuację. Obawiam się, że gdyby usłyszał, że mamie wpadł w oko ktoś inny i planuje go zostawić, byłby totalnie zdruzgotany. Po czymś takim mógłby się nigdy nie pozbierać. Tego dniu dałam mamie słowo, że wyrzucę z pamięci to, czego się dowiedziałam. Zaznaczyła dobitnie, że nie powinnam się mieszać, bo to jej życie i wybory należą tylko do niej. Chciała trwać u boku ojca, ale więź, którą czuła z Longinem, a która była odwzajemniona, po prostu czyniła ją szczęśliwą. – Szczerze wierzysz, że tylko ja, starsza kobieta, mam męża i kochanka? – rzuciła z przekornym uśmieszkiem. – Sądzisz, że jedynie młodzi przeżywają ekscytujące przygody miłosne? Życie wcale nie kończy się po pięćdziesiątce, a uczucie potrafi zaskoczyć w najmniej spodziewanym momencie. No i co wtedy? Uciekać przed nim? Życie to nie tylko czerń i biel, kochanie. Czasem musimy żyć najlepiej jak umiemy, a nie tak, jakbyśmy chcieli. Słowa mamy utkwiły mi w pamięci, podobnie jak cała nasza rozmowa. Dziś nie patrzę krytycznie na jej decyzje. Od czasu do czasu zastanawiam się, jaką drogę ja bym wybrała, będąc w jej sytuacji. Trudno mi to jednoznacznie stwierdzić. Jednak, jak głosi mądre powiedzenie, nie oceniajmy nikogo, dopóki sami nie znajdziemy się w podobnych okolicznościach. Kinga, 31 lat
„Na mojej rodzinie ciążyła klątwa niewierności. Podczas weekendowego wypadu chyba udało mi się ją przełamać”
„Nie wierzyłam w bajki o duchach, marach i klątwach. Ale wszystko wskazywało na to, że jedna z nich dotknęła moją rodzinę. Pchana dziwnym instynktem, próbowałam dociec prawdy”.
Gdy miałam 21 lat, wyszłam za mąż, lekceważąc rodzinne przestrogi. W naszej rodzinie bowiem wszystkie małżeństwa kończyły się tragicznie. Młodzi się kochali, pobierali, i pewnego dnia, nie wiedzieć czemu, związek się rozpadał – umierał on, topiła się ona lub któreś znajdowało nowego partnera życiowego. Ilekroć ciocia Wanda mnie przed tym ostrzegała, odpowiadałam jej, że przecież tak dzieje się w wielu rodzinach. Smutne, ale prawdziwe. – Mnie to się nie przydarzy – mówiłam z przekonaniem. – Nasza miłość, moja i Janka, przetrwa wszystko. Ciocia tylko wzdychała. Po ślubie i hucznym weselu dni zaczęły płynąć jedne po drugich. Dwa lata później wreszcie zaszłam w tak utęsknioną przez nas oboje ciążę. Postanowiliśmy z mężem wybrać się gdzieś na weekend. I wtedy po wielu latach przypomniałam sobie o M. Wreszcie dotarłam do tego miasteczka! To była moja dziecięca obsesja. Wszystko zaczęło się na lekcji geografii w szkole podstawowej. Kiedy usłyszałam nazwę pewnej miejscowości na Mazowszu, od razu pomyślałam, że muszę tam pojechać. Przez lata namawiałam rodziców na wakacje w M., ale bezskutecznie. Teraz obsesja powróciła ze zdwojoną siłą. Musiałam tam pojechać! – Dlaczego właśnie tam? – zdziwił się Janek. – Kochanie, przecież tam nic nie ma. – Moja rodzina pochodzi z Mazowsza – tłumaczyłam. – Ale dokładnie nie wiesz skąd. – Więc chcę jechać dokładnie w niewiadomym kierunku – tupnęłam nogą, kończąc dyskusję. W końcu byłam w ciąży i miałam prawo do fanaberii. Mąż zrozumiał, dał mi całusa i zabrał się do przygotowywania naszego wyjazdu… Rzeczywiście niewiele wiedziałam o moich przodkach. Prapradziadkowie nie należeli do żadnych znacznych rodów. Takich jak oni nazywano szlachtą zagrodową. Innymi słowy, w sporej wiejskiej chacie mieszkał gospodarz, który prócz herbu rodowego mógł się poszczycić jedynie długami zaciąganymi na przednówku u żydowskiego karczmarza. Ale wiadomo, że choć wiatr wieje przez dziurawe portki, to duma z nazwiska daje siłę, żeby przetrwać niejedną biedę, nie pozwalając ugiąć karku przed przeciwnościami losu. Tak właśnie było z moimi pra… pradziadami, dziadami i ojcem. Ja przez dawny ustrój zostałam uznana za córkę rolnika, w efekcie czego dostałam dodatkowe punkty w czasie egzaminów wstępnych na studia. Potem znalazłam pracę we Wrocławiu, wyszłam za mąż i tu miało przyjść na świat nasze dziecko. M. to niewielkie miasteczko. Wynajęliśmy pokój w miłym zajeździe tuż przy malutkim rynku. Po zameldowaniu się i rozpakowaniu rzeczy zeszliśmy do restauracji na kolację. Po posiłku, choć zaledwie dochodziła dwudziesta, mąż poszedł spać, zmęczony wielogodzinnym siedzeniem za kierownicą. Ja postanowiłam się przejść. Dziwny starszy pan Kiedy wyszłam przed drzwi zajazdu, nieoczekiwanie natknęłam się na starszego mężczyznę, ubranego na czarno. Również gościa zajazdu. Wyglądał jakby właśnie wrócił z pogrzebu i miał na sobie strój żałobnika. Zauważyłam go jeszcze przy kolacji. Siedział nieopodal naszego stolika i wydawało mi się, że przez cały czas dyskretnie mnie obserwuje. Teraz byłam niemal przekonana, że na mnie czeka. – Wyszedłem na wieczorny spacer – usłyszałam jego spokojny głos. – Najwyraźniej pani również. Mogę pani towarzyszyć? – Dlaczego przyglądał mi się pan w czasie posiłku? – spytałam ostrożnie, choć nie odczuwałam zagrożenia. Mężczyzna emanował spokojem i pewnego rodzaju życzliwością. Może po prostu był samotny, nie wiem… – Jest pani bardzo podobna do Kasztelanki. – A któż to taki? – Jej portret wisi w jadalni. – Nie zwróciłam uwagi. – Ten sam zarys policzków, nos, wykrój ust… To dlatego nie mogłem się oprzeć i kilka razy na panią zerknąłem – przyznał. – Więc co ze spacerem? – Nie znam tego miejsca, jeśli liczy pan na przewodniczkę… – Ja znam to miasteczko dosyć dobrze. Zwłaszcza jego historię. Dziewczyna uległa namowom diabła Ruszyliśmy przed siebie, a ja od razu spytałam o Kasztelankę. Jak się okazało, jej historia była popularna w okolicy. Otóż przed wiekami Eleonora – bo tak miała na imię – była znaną pięknością. Zakochał się w niej kasztelan pobliskiego zamku. Eleonora nie chciała jednak iść za mąż za bogatego pana, gdyż wcześniej swoją rękę obiecała Strzeżymirowi. To staropolskie imię, które oznacza tego, który strzeże pokoju. Kasztelan zrozumiał, że sam nic nie wskóra, i pewnej nocy na rozstajach dróg zapisał duszę diabłu. Eleonora co rano rozczesywała swoje piękne długie włosy, przeglądając się w kryształowym zwierciadle. To właśnie w owym lusterku zaczął ukazywać się jej diabeł, kusząc bogactwami i tytułami, które mogła zdobyć, wychodząc za bogatego pana. Kiedy namowy diabła stały się coraz bardziej natarczywe, porywcza szlachcianka stłukła lusterko, z którego przemawiał do niej czart. Następnie pozbierała wszystkie szklane odłamki, zamalowała je na czarno i zaniosła do kościoła, gdzie proboszcz zezwolił, żeby umieszczono je pod ołtarzem… Od tej pory diabeł nie miał już jak komunikować się z panną. Jednak zły na przebiegłą kasztelankę postanowił nie dopuścić do jej małżeństwa… W tym czasie Polskę najechali Szwedzi i Strzeżymir poszedł walczyć za ojczyznę. Nim wyruszył na wojaczkę, zdjął ze swojej szyi złoty krzyżyk i zawiesił go na szyi oblubienicy, żeby chronił ją od zła wszelkiego. W czasie wojny niejednokrotnie stawał na wprost niego ten sam rajtar, ciemnowłosy, z kozią bródką i rapierem o srebrnej rękojeści. Trzy razy się pojedynkowali i trzy razy Strzeżymir zwyciężył. Ale ostatnim razem został raniony w szyję. Przed śmiertelnym ciosem uchronił go ryngraf z wizerunkiem Matki Boskiej. – Ryngraf? – spytałam. – Stalowa plakietka noszona na piersiach przez żołnierzy tamtych lat. W czasie walki przekrzywiła się i w chwili cięcia szablą osłoniła szyję. W rezultacie pozostało na niej tylko niezbyt głębokie draśnięcie. Po kilku latach wojaczki Strzeżymir wrócił w rodzinne strony. Tymczasem jego narzeczona jednak uległa namowom kasztelana i podszeptom diabła… Ale to małżeństwo nie było szczęśliwe. W każdej legendzie tkwi ziarnko prawdy Pewnego dnia kasztelan w szale zazdrości zabił żonę. Podczas pogrzebu okazało się, że Kasztelanka ma na szyi znamię podobne do tego u Strzeżymira. On po cięciu szablą, ona od rany poczynionej przez ostry ułamek pękającego lusterka. Podobno owo znamię miało nieść przekleństwo niewierności wszystkim dziewczętom z rodu… Zanim poszłam spać, długo stałam w łazience, spoglądając na swoją szyję. Odkąd pamiętam, miałam na niej znamię w kształcie wąskiej bladej kreski. Po mamie. A mama odeszła do innego mężczyzny, kiedy miałam dwanaście lat. Oboje zginęli w wypadku samochodowym. Ojciec nie bardzo mógł sobie z tym poradzić i zaczął pić. Moim wychowaniem zajęli się stryjek z żoną, ciocią Wandą. Po mamie pozostał mi tylko złoty łańcuszek ze starym krzyżykiem, który podobno od wieków przechodził z matki na córkę. Wcześniej myślałam, że to taka legenda… Teraz, patrząc na krzyżyk z charakterystycznymi zdobieniami, nie byłam taka pewna. Patrzyłam na śpiącego męża, na krzyżyk, na swoje znamię; przypominałam sobie historię małżeństw w naszej rodzinie. Po bezsennej nocy wczesnym rankiem poszłam do miejscowego kościoła, którego historia sięgała czasów szwedzkiego potopu. Pchnięta impulsem ofiarowałam łańcuszek z krzyżykiem jako wotum. Poprosiłam, żeby powieszono je przy głównym ołtarzu. Spytałam też proboszcza o ułamki kryształowego lusterka, które rzekomo znajdują się pod ołtarzem. Powiedział, że nic o tym nie wie, gdyż parafię przejął dopiero przed dwoma laty, ale spróbuje się dowiedzieć. Zostawiłam swój adres. Klątwa została przełamana? Dostałam od niego list pół roku później. W kronice parafialnej proboszcz znalazł interesujące zapiski. Wynikało z nich, że w czasie remontu generalnego, który miał miejsce przed 150 laty, pod ołtarzem znaleziono skórzaną sakiewkę. Wewnątrz były zamalowane na czarno szklane kawałki, a także pożółkła kartka, na której starannym pismem ktoś zaznaczył, że należy oddać Bogu jakiś krzyżyk, a klątwa zostanie przełamana… Moja córeczka przyszła na świat bez charakterystycznego znamienia na szyi. A ja czasami myślę, że to wszystko było jedynie niesamowitą przygodą. Historię nieszczęśliwej Kasztelanki sama ułożyłam w ciąg, który można logicznie wytłumaczyć. Wszystko – prócz postaci tamtego nieznajomego. Kiedy podczas weekendu w M. następnego dnia spytałam o pana ubranego na czarno, nikt w zajeździe o nim nic nie słyszał. I jeszcze jedno. Legenda mówi, że pewnego dnia Kasztelanka powróci, a Strzeżymir przypomni jej o danym mu niegdyś słowie i złotym krzyżyku, który tym razem ona ofiaruje Bogu.
„Znaleziona przypadkiem książka zniszczyła mi życie. Przez banalną historię wylądowałem w szpitalu dla obłąkanych”
„Skoro na okładce książki było napisane: >>Nie czytać
Książka wyglądała na bardzo starą. Pożółkłe kartki, zniszczona i wytarta do żywego okładka. Najdziwniejszy był jednak napis na kawałku szarej taśmy, którą ktoś obkleił ją dookoła uniemożliwiając otwarcie: „Pod żadnym pozorem nie czytać!”. Znalazłem ją leżącą obok kosza na śmieci. Stał w markecie, w którym robiliśmy z Gosią zakupy. Zaintrygowała mnie. Podniosłem, obejrzałem. – Dziwny ten napis, nie sądzisz? – spytałem żonę. – Ktoś zadał sobie wyjątkowo dużo trudu, żeby zrazić potencjalnych czytelników. – Zostaw to paskudztwo! – fuknęła na mnie. – Nie wiadomo, kto tego wcześniej dotykał! Zdecydowałem się jednak zabrać książkę ze sobą. Naprawdę byłem ciekaw, co takiego może kryć się w środku. Po powrocie do domu ostrożnie przeciąłem taśmę i uniosłem okładkę. Strona tytułowa była wyrwana, nie można było więc dociec, jak nazwano to dzieło. Zerknąłem więc od razu do treści. Sam nie wiem, czego się spodziewałem. Pikantnych opowiastek? Dziewiętnastowiecznych zaklęć? Przepisów na eliksiry? Pamiętnika czarnoksiężnika? Niczego podobnego jednak na wyblakłych, zapisanych starą polszczyzną stronach nie było. Już w połowie pierwszego rozdziału zrozumiałem, że to zwyczajna, trochę naiwna i dość przewidywalna historyjka dla ówczesnej młodzieży. Fabuła traktowała o jakimś młodym i żądnym przygód rycerzu, który wyruszył z zamku swojego ojca, by szukać potworów i smoków, których pokonanie przyniosłoby mu sławę. Pretensjonalne, prawda? Pewnie dlatego ktoś przykleił do niej to zabawne ostrzeżenie. Odłożyłem powieść na najniższą półkę. Co miałem robić? Przez następne dni zajmowaliśmy się z Gosią normalnymi, codziennymi sprawami. Byliśmy młodym małżeństwem z wielkimi aspiracjami. Oboje wykształceni. Oboje na etatach w dobrych, międzynarodowych korporacjach. Mieszkaliśmy w segmencie usytuowanym na obrzeżach miasta. Dojazdy do centrum zajmowały godzinę, drugie tyle powrót. Na lepszą lokalizację nie było nas jednak stać, i tak musieliśmy wziąć na to nasze „gniazdko” niebotyczny kredyt. – W najbliższy weekend będziesz słomianym wdowcem – gdzieś tak około środy oznajmiła żona. – Wyjeżdżam na dwudniowe szkolenie z pracy. Tylko sprawuj się dobrze! Wcale nie byłem z tego zwolnienia z małżeńskich obowiązków zadowolony. Kolegów, z którymi mógłbym wyskoczyć na piwo, właściwie nie miałem. Bo trudno za takich uznać znajomych z pracy, z których każdy umiał rozmawiać jedynie o kolejnych wyzwaniach i marzeniach sprowadzających się do tego, by awansować o jedno oczko w korporacyjnej strukturze. Odwiozłem więc w piątek wieczorem Gosię na lotnisko, pomachałem jej przed wejściem do odprawy celnej, a potem jak niepyszny wróciłem do pustego domu. Co robić? Włączyłem telewizor, ale po przerzuceniu setki kanałów uznałem, że nie mam ochoty gapić się w ekran. Zrobiłem więc sobie drinka. Zaszumiało mi w głowie, drugiego jednak już nie nalałem – nie miałem ochoty upić się „do lustra”. Przyrządziłem więc kolację, posłuchałem trochę muzyki, przejrzałem jakiś magazyn motoryzacyjny. Nieco już znudzony właśnie odkładałem go na półkę, gdy mój wzrok padł na książkę bez tytułu. Wziąłem ją odruchowo i zacząłem czytać. Nie mogę powiedzieć, że historia durnowatego rycerza mnie od razu wciągnęła, ale zabawnie się czytało rzecz napisaną przeszło sto lat temu. Treść roiła się od zapomnianych już idiomów, no i była tak uroczo naiwna, że nawet nieźle się bawiłem. Niepokojąco wciągająca książka Następnego wieczora sięgnąłem więc po nią znów… początkowo lekka treść niepostrzeżenie zaczęła się robić mroczna i ciężkawa. Otóż główny bohater dotarł w końcu do Arabii, gdzie w pustynnej jaskini znalazł jakiegoś jaszczura. Oczywiście pokonał gada po długiej i bardzo przewidywalnej walce, po czym wyposażony w trofeum, jakim był kieł bestii, ruszył w drogę powrotną do domu. I tu zaczęły się piętrzyć kłopoty. Na jego drodze wciąż pojawiały się żądne odwetu smoki i inne stwory z piekła rodem. Nasz dziarski rycerz, na każdej stronie musiał wymachiwać mieczem i z każdym akapitem był tym coraz bardziej zniechęcony. Zapomniał o sławie oraz czekających go zaszczytach i marzył już tylko, by wrócić w rodzinne strony. Walcząc z coraz to nowszymi potworami, marzył o świętym spokoju. Trochę mnie w końcu wciągnęło, przyznaję. Dlatego kiedy w niedzielę zrobiłem zakupy na powrót Gosi, od razu zabrałem się do lektury. Przeczytałem, jak rycerz – pokonawszy niezliczone trudności – dotarł wreszcie do zamku. Jego radość była jednak krótka. Ledwo zdążył opowiedzieć ojcu i matce o swoich przygodach, gdy okazało się, że złe licho przytelepało się w ślad za nim. Smoki, demony, potwory wypełzały z każdego zamkowego zakamarka i napadały na poczciwych domowników. Zginął król – jego ojciec, ciężko ranna została matka, służba uciekła, rycerze zostali rozbici. A zło panoszyło się coraz bezczelniej. Niepokonane, bo na miejsce każdego zabitego potwora, zjawiały się skądś dwa kolejne. Młody rycerz oczywiście żałował, że w saharyjskiej jaskini obudził bestię, ale nie miał pomysłu, jak teraz się od niej uwolnić. Przyznaję, czytałem z wypiekami na twarzy. I zaraz bym skończył, gdyby nie telefon od Gosi, który wyrwał mnie z transu: – Gdzie jesteś? – pytała lekko urażonym tonem. – Szukam cię po całym lotnisku, ale nie mogę cię znaleźć. Chyba nie zapomniałeś, żeby odebrać mnie po przylocie? Jak oparzony skoczyłem na równe nogi i pognałem do auta. Na szczęście mieszkaliśmy niedaleko portu lotniczego, więc dojechałem tam w mniej niż pół godziny. Reszta wieczoru upłynęła mi na przepraszaniu i próbach udobruchania rozsierdzonej żony, a później na cierpliwym wysłuchiwaniu jej relacji ze szkolenia. Ona opowiadała o wszystkim z przejęciem, ja – mimo usilnych starań – słuchałem jej narracji rozkojarzony, bezwiednie, zastanawiając się, jak młody rycerz rozwiąże w końcu problem demonicznych stworów. Oczywiście tamtego wieczora już sobie nie poczytałem. Gosi, po skończeniu relacji z dwóch dni spędzonych na wysłuchiwaniu kolejnych prelegentów, zebrało się na amory. Wylądowaliśmy więc w łóżku i wzięliśmy się do nadrabiania minionego czasu. Co za bzdura! W poniedziałek pojechałem do pracy zmęczony i niewyspany, ale nastawiony do świata przyjaźnie i wyrozumiale. Ten pogodny nastrój szybko mi jednak wyparował w pracy. Szef był nie w humorze, wicedyrektor zarządził motywacyjny brief, potem była narada, burza mózgów w sprawie nowego projektu, aż wreszcie – wieczorem – można było zająć się normalną pracą, nadganiając stracony dzień. Do domu przyjechałem późno, zupełnie wykończony. Gosię zastałem w salonie zapatrzoną w telewizor. Nie spuszczając oka z ekranu, wymamrotała coś o wystygłej lazanii, która czeka na mnie w piekarniku. Odpowiedziałem jej, że jestem zbyt zmęczony, by przełknąć cokolwiek i idę na piętro, by się wykąpać i paść do łóżka. W odpowiedzi wymamrotała coś niezrozumiale. Wdrapałem się więc po schodach i wszedłem do sypialni, by zrzucić ciuchy. Na łóżku leżała książka. Nie bardzo miałem na nią ochotę, ale przypomniałem sobie, że do końca zostało mi tylko parę kartek. Wziąłem ją więc do ręki i zacząłem czytać. Kwadrans później poznałem już zakończenie. Idiotyczne! Bohater, którego losy śledziłem przez 400 stron, uznał, że jedynym sposobem, by uwolnić zamek i całe królestwo od mnożących się jak króliki potworów jest… samobójstwo. I przebił się mieczem. Koniec. Aż przetarłem oczy ze zdumienia. Co za bzdura! Jak można tak zamykać powieść! Teraz już rozumiałem, dlaczego ktoś zakleił to dzieło zwykłą taśmą! Nie poprawiło mi to jednak marnego nastroju. Oparłem się o wezgłowie łóżka, czułem obolałe ciało od zmęczenie. Zastygłem tak i przymknąłem oczy. Wtedy ogarnęła mnie błogość. Ze snu wyrwało mnie niejasne poczucie jakiegoś zagrożenia. Od razu zerwałem się na równe nogi. Spojrzałem na zegarek – spałem tylko osiem minut. Rozejrzałem się. Wszystko wokół wyglądało zwyczajnie. Nadstawiłem uszu. Z dołu dobiegało jedynie szemranie telewizora. Nie działo się nic złego. „To przez tę książkę” – pomyślałem i zacząłem zrzucać z siebie ubranie. „Wezmę prysznic i wreszcie porządnie się wyśpię” – postanowiłem. I wtedy na dole rozległ się huk wyważanych drzwi. Zamarłem z trwogi. Zaraz jednak ocucił mnie straszliwy krzyk Gosi. Gruchnął przewracany telewizor, zadudniły kroki. A potem jeszcze jeden krzyk – wołanie o pomoc – i donośny wystrzał. Dopiero wtedy ożyłem i pędem rzuciłem się ku schodom. Zbiegając, ujrzałem nasz zdemolowany salon, leżącą bez ruchu na jego środku żonę i dwóch zamaskowanych drabów myszkujących po domu. Jeden z nich mnie zobaczył. Powoli uniósł pistolet. Zrozumiałem, że muszę coś zrobić. Cokolwiek, byle nie stać bez ruchu, bo inaczej zginę. Obróciłem się więc i rzuciłem do ucieczki. Nie zdążyłem. Usłyszałem kolejny huk wystrzału i poczułem mocne uderzenie w plecy. Nogi zrobiły się jak z waty, nie mogłem postąpić ani kroku. Upadłem. Resztką sił okręciłem głowę, by spojrzeć za siebie. Ujrzałem zbliżającego się napastnika. Stanął nade mną okrakiem, celując w moją głowę. – Nie rób tego! – jęknąłem. Nie posłuchał. Rozległ się trzeci wystrzał i ogarnęła mnie lodowata i nieprzenikniona ciemność. Co znowu?! Otworzyłem oczy. Serce biło mi jak oszalałe, płuca nie nadążały za pospiesznym oddechem. Rozejrzałem się. Nadal byłem w naszej sypialni, a z dołu dobiegał dźwięk telewizora. Dom był spokojny i bezpieczny. Nic złego się nie działo. Zerknąłem na zegarek. Spałem przez osiem minut. Tak, jak w tym potwornym, niezwykle rzeczywistym śnie! Rany, to chyba po tej książce nawiedziły mnie takie koszmary! Na szczęście nie były prawdą. Uf! Powoli wstałem z łóżka, przeciągnąłem się i zacząłem się rozbierać. Tak, potrzebowałem relaksującego prysznica. Bez dwóch zdań! Stałem już w samych majtkach i skarpetkach, kiedy z dołu rozległ się trzask wyłamywanych drzwi. Poczułem, jak serce skacze mi do gardła. „Co? Znowu?! Nie, to niemożliwe!”. Musiałem nadal śnić. Spoliczkowałem się, uszczypnąłem, próbując obudzić. Nic to nie dało. Znowu krzyk żony, strzał, rumor przetrząsanego mieszkania. Cholera, skoro nie mogłem się obudzić, postanowiłem choć uciec do łazienki. Skoczyłem tam, zamknąłem za sobą drzwi. Siedząc w ciemności, zastanawiałem się, czy nie włożyć głowy pod lodowaty prysznic. Może to wreszcie wyrwałoby mnie z tego sennego koszmaru? Nie zdążyłem jednak podjąć decyzji, gdy zaskrzypiały schody, a potem poruszyła się klamka u drzwi. Następnie chwila ciszy i łoskot wyłamywanej dykty. W progu łazienki stanął zamaskowany drab. Ten sam, co wcześniej. Uniósł pistolet, celując mi między oczy. Gruchnął wystrzał. Ogarnęła mnie ciemność. Kolejne przebudzenie. Zegarek wskazuje, że spałem osiem minut. Jestem w ubraniu, na dole znów słyszę telewizor. Tym razem jednak nie mam już złudzeń. Oni zaraz tu będą! Rzucam się do schodów, krzycząc do Gosi, żeby uciekała przez okno w kuchni. Drę się jak opętany, a ona patrzy na mnie jak na wariata. Nieubłaganie mijają kolejne sekundy. Patrzę na drzwi wejściowe i już wiem, że jest za późno. Chwytam więc krzesło, biorę potężny zamach. W tym momencie drzwi wylatują wypchnięte potężnym uderzeniem od zewnątrz. Staje w nich dobrze mi już znany, uzbrojony mężczyzna. Walę w niego krzesłem. Chwieje się, ale ten drugi też ma pistolet. Strzela mi w pierś. Czuję rozdzierający ból. Za sobą słyszę krzyk Gosi. Kolejny strzał i jeszcze jeden. Padam na ziemię, obraz się zamazuje. Zapadam się w czarną otchłań a moją ostatnią myślą jest, że chyba utknąłem w jakiejś upiornej pętli czasowej inspirowanej filmem „Dzień świstaka”. Nie miałem innego wyjścia Otworzyłem oczy. Który to już raz? Trzeci? Nie, czwarty. Zegarek wskazywał, że spałem osiem minut, byłem w ubraniu, w dole grał ten cholerny telewizor. Ciągle ta sama, upiornie zwyczajna sceneria, po której niezmiennie następuje armagedon. „Co robić? Jak się uwolnić? Jak ocalić żonę?”. Omiatając otoczenie wzrokiem, spojrzałem na porzuconą książkę. Głupią, irytującą powieść z beznadziejnym zakończeniem. I nagle mnie olśniło. W przebłysku zrozumienia, dotarło do mnie wszystko. I to, dlaczego poprzedni czytelnik ostrzegał przed zaglądaniem do środka i… jak powinienem postąpić. Jednym susem skoczyłem na równe nogi, chwyciłem stojącą lampę i wyrwałem z niej przewód. Błyskawicznie zawiązałem jeden jego koniec w samozaciskową pętlę, a drugi przytroczyłem do haka w suficie, na którym wisiał żyrandol. W szalonym pośpiechu trzęsły mi się dłonie. Byle szybciej, byle zdążyć przed nimi! Dałem radę. Dom wciąż jeszcze był spokojny, kiedy, stojąc na małym taborecie, przełożyłem głowę przez pętlę i mocno się odepchnąłem. Natychmiast zabrakło mi powietrza, całe ciało rozdarł straszliwy ból. Zacząłem wierzgać w powietrzu nogami. Chyba strąciłem stojący na stoliku flakonik perfum, bo rozległ się trzask szkła, a zaraz po nim wołanie i szybkie kroki na schodach. Wtedy straciłem przytomność. Po raz kolejny pochłonęła mnie bezdenna otchłań. Obudziłem się w szpitalu Znów się obudziłem. „No nie! Kolejny raz?”. Otworzyłem oczy i zrozumiałem, że coś się jednak zmieniło. Nie leżałem już w sypialni, ale w szpitalnej sali. Nie miałem też na sobie ubrania, tylko piżamę. No i był dzień. Przez wielkie okno zaglądało zimowe niebo. Na taborecie obok ktoś się poruszył. Rozpoznałem ją od razu. – Gosia! Ty żyjesz! – wycharczałem przez wciąż zbolałe i zaciśnięte gardło. W oczach mojej żony natychmiast zakręciły się łzy. – Kochanie! – złapała mnie za rękę. – Zdążyłam w ostatniej chwili, a i tak musiałam cię reanimować aż do przyjazdu karetki. Dlaczego to zrobiłeś?! Nawet nie próbowałem jej tego wyjaśniać. Zresztą nie musiałem. Żona trajkotała jak najęta. Najpierw usłyszała trzask rozbijanej butelki, wtedy zawołała, ale nie odpowiedziałem, więc zaniepokojona weszła na piętro. – Jesteś w szpitalu – tłumaczyła, głaszcząc mnie po głowie. – Zostaniesz tu pewnie kilka dni na obserwacji. A potem… – zacięła się. – Co potem? – wychrypiałem. – Chcą zabrać cię na drugą obserwację. Dwutygodniową. Do szpitala psychiatrycznego. Podobno to normalna procedura w przypadku… – zająknęła się po raz drugi – w przypadku niedoszłych samobójców. W odpowiedzi uspokajająco poklepałem ją po dłoni. Nie mogłem jej teraz tego wyznać, ale cieszyłem się jak dziecko. Moja żona żyła! Uratowałem ją! A przy okazji siebie. – Mam tylko jedną prośbę – szepnąłem. Małgosia spojrzała na mnie badawczo. – Spal tę książkę. Nie wiem, co robić Teraz jestem od tygodnia na oddziale zamkniętym miejskiego psychiatryka. Lekarze są ze mnie zadowoleni i przebąkują o wcześniejszym zwolnieniu do domu. Czekam na to z utęsknieniem. Marzę, by znów być u siebie. Ale… z każdym kolejnym dniem do mojego serca wkrada się niepokój. W czasie odwiedzin Gosia mi powiedziała, że książki nie udało się zniszczyć. Dziwna rzecz, ale ogień nie chce jej strawić, woda zatopić, nożyczki rozciąć. – Co z nią jest nie tak? – zapytała. – To przez nią zrobiłeś to, co zrobiłeś? Nie próbowałem jej tego wyjaśniać. Ani opowiadać, co przeżyłem, kiedy oglądała sobie telewizję. Zamiast tego poprosiłem, żeby porządnie okleiła książkę najmocniejszą taśmą i wyrzuciła do śmieci w drugiej części miasta. Zastanawiam się jednak, czy to wystarczy? Czy na pewno jesteśmy już bezpieczni? A może, kiedy wrócę do domu, koszmar się powtórzy? Nie chciałbym przeżywać tego kolejny raz. Mam wciąż przed oczami widok zakrwawionego ciała mojej Gosi, wciąż czuję ból po postrzałach, a także piwniczny chłód wciągającej mnie otchłani. Może więc powinienem zakończyć to, co zacząłem? Tu i teraz, jeszcze w tym szpitalu? Odkąd lekarze uznali, że jestem zdrowy psychicznie i nie stanowię zagrożenia dla siebie, nie pilnują mnie tak jak wcześniej. Mógłbym pójść do łazienki, zbić szybę w oknie i podciąć sobie żyły. Ale z drugiej strony… Tak bardzo chcę żyć. Tak mocno ją kocham. Może więc moja śmierć nie jest potrzebna? Może książka zadowoliła się tym, co już przeszedłem? Nie wiem, co robić. Waham się. Szamoczę. A przecież zostało mi już bardzo niewiele czasu.
„Jestem tą babą z okna, która patroluje osiedle. Zamarłam, gdy się okazało, że mogłam być świadkiem tragedii”
„Usłyszałam kłótnię i ogromny huk. Potem widziałam, jak sąsiadka targa coś ciężkiego. Wszystko przez to, że nie mogłam w nocy spać. No i przez moje zbyt pochopne ocenianie innych i wydawanie wyroków. Omal nie ośmieszyłam się przed całym osiedlem, a miłej sąsiadce nie narobiłam kłopotów”.
Od jakiegoś czasu miałam kłopoty z zaśnięciem. Co noc leżałam i wpatrywałam się w sufit, ale sen nie nadchodził. Za to w głowie kłębiły się niezbyt przyjemne myśli, bo jakie inne może mieć samotna, starzejąca się kobieta. Próbowałam wspomagać się różnymi specyfikami, popijać melisę, liczyć barany. Nic nie pomagało. Nie udawało mi się usnąć przed północą. Zmieniłam więc taktykę. Gdy w telewizji nie było nic ciekawego, stawałam przy oknie i podglądałam nocne życie osiedla. Strażniczka nocy Wbrew pozorom późnym wieczorem i nocą wiele się tutaj dzieje. Ostatnio „namierzyłam” grupę nietrzeźwych nastolatków, którzy niszczyli zaparkowane przy krawężniku samochody. Początkowo nie wierzyłam własnym oczom, gdy zobaczyłam, że ukręcają lusterka i tną opony, doskonale się przy tym bawiąc. Nie byłam w stanie ich rozpoznać, bo mieli na głowach kaptury, ale byłam pewna, że to młodzież z naszego osiedla. Niewiele myśląc, zadzwoniłam na policję, a potem obserwowałam, jak zgarniają tych młodocianych przestępców do radiowozu. „Przynajmniej raz ta moja bezsenność na coś się przydała” – pomyślałam. Następnego dnia, stojąc w kolejce w osiedlowym sklepiku, z przyjemnością słuchałam komentarzy, których nie szczędzili sąsiedzi. – Wreszcie ktoś zadziałał w sprawie tych chuliganów – zażywny jegomość, który według moich obserwacji był właścicielem czerwonego seata, z uznaniem kiwał głową. – Miałem szczęście, że mojego nie ruszyli. – Muszą im kazać zapłacić za szkody. Bo inaczej smarkacze nigdy się nie nauczą! – grzmiała kobiecina, którą kojarzyłam z racji posiadanego przez nią labradora. – Dwie nowiutkie opony przerżnięte – lamentowała. – O tak! – wykonała zamaszysty gest, mający ilustrować cięcie. – Ciekawe, czy ktoś wezwał policjantów, czy akurat przejeżdżali – zastanawiał się chudy sąsiad z trzeciego piętra. – Swoją drogą to skandal, że patrole tu tak rzadko zaglądają… Chętnie jeszcze bym posłuchała, ale nadeszła moja kolej; kupiłam więc swoje dwie bułki, twarożek, gazetę i wyszłam. „Gdybyście tylko wiedzieli”, myślałam. Przepełniała mnie duma z właściwego załatwienia sprawy. Oczywiście nie zamierzałam ujawniać swojej roli w szczęśliwym zakończeniu afery. Ci młodzi bandyci na pewno mieli kolegów, którzy w ramach swoiście pojmowanej zemsty mogliby się na mnie odegrać. Czułam się ważniejsza od reszty Przez kilka następnych tygodni nudziłam się przy oknie. Na osiedlu wyjątkowo nic się nie działo. Nawet miejscowi pijaczkowie, rezydenci przyblokowego śmietnika, gdzieś się pochowali, aby uniknąć indagacji pojawiających się wieczorową porą patroli straży miejskiej i policji. Jednak nie zaprzestałam swoich dyżurów przy oknie. Dlatego doskonale wiedziałam, kto z sąsiadów wraca ostatnim autobusem, czyje dzieci kryją się za mizernym drzewkiem i popalają papierosy, a które wymieniają namiętne pocałunki. Już rozróżniałam, którą z zamężnych sąsiadek podwoził pod blok jakiś uczynny kolega, i zanim wysiądzie, długo deliberują w aucie z wygaszonymi światłami. Polubiłam te nocne obserwacje, a wiedza, której mi dostarczały, sprawiała, że czułam się ważniejsza od reszty mieszkańców osiedla. „Gdybyś wiedział to co ja, nie zadzierałbyś nosa” – z wyższością patrzyłam na niesympatycznego sąsiada, bo byłam niemal pewna, że zdradza go żona. „Na twoim miejscu nie chwaliłabym się tak dzieckiem” – myślałam z ironią, słuchając opowieści kobiety z piątego piętra. „Nie masz pojęcia, że twoja córeczka regularnie obściskuje się na ławce z jakimś obwiesiem, kiedy to niby wyprowadza psa”. Pewnej nocy, kiedy już poczułam znużenie i właśnie miałam położyć się spać, dobiegły mnie podniesione głosy. Coś jakby: „Co robisz, wariatko, zostaw to!”. Potem rozległ się głuchy łomot, a następnie okrzyk bólu. Chwilę panowała cisza, nim usłyszałam przytłumione nieco, ale wyraźne stęknięcie. Wytężyłam słuch. Hałas dobiegał gdzieś z wyższych pięter. Ktoś, chyba z wielkim wysiłkiem, starał się podnieść coś, co wyślizgiwało mu się z rąk, bo raz za razem słyszałam uderzenie czegoś ciężkiego o podłogę. „To chyba u tych z dziesiątego” – uznałam. Mieszkało tam młode małżeństwo, które dość często się kłóciło. Byli niedobraną parą. Ona drobna i jakaś taka zahukana, on potężny i nazbyt pewny siebie. Często dochodziło u nich do awantur, raz nawet interweniowała policja. Pamiętam, że po tym zdarzeniu kobieta z tydzień chodziła w ciemnych okularach, mimo pochmurnej pogody. Nasłuchiwałam dalej. Nocą w bloku jest cicho, a beton dobrze przewodzi dźwięki, więc bez trudu usłyszałam jakieś szuranie, potem dźwięk jadącej windy. Miałam rację, że chodzi o tych z dziesiątego – drzwi od dźwigu na tym piętrze wydają przy otwieraniu charakterystyczny zgrzyt. Rzuciłam się do okna i przywarłam nosem do szyby. Po chwili zauważyłam drobną postać ciągnącą coś z trudem. Teraz już miałam pewność: to była kobieta z dziesiątego, poznałam ją po kurtce obszytej futerkiem. Co rusz przystając i ocierając pot z czoła, targała przez trawnik jakiś nieforemny, podłużny wór. Tobół musiał być zrobiony z jakiegoś koca czy poszwy, bo w świetle latarni widziałam na nim wzór w kolorową kratę. I musiał być bardzo ciężki, ale się nie poddawała. Po paru sekundach odpoczynku ruszała dalej. Nieco dłużej się zastanawiała, kiedy trawnik się skończył i musiała pokonać asfaltową uliczką. Próbowała zarzucić sobie ciężar na plecy, ale to zdecydowanie przerosło jej możliwości, więc po paru nieudanych próbach zrezygnowała i pociągnęła stawiający opór tobół, przesuwając go milimetr po milimetrze. W końcu zniknęła mi z oczu; najprawdopodobniej skręciła w stronę kontenerów stojących za blokiem. Chwilę zajęło mi przeanalizowanie tego, co zarejestrował wzrok. „Zabiła męża!” – olśniło mnie. „ I teraz ciągnie gdzieś jego zwłoki”. I co ja mam zrobić? Sercem byłam po stronie tej nieszczęsnej kobiety. „Skoro zabiła, widać musiała, nie dała rady dłużej znosić jego dominacji. Ale z drugiej strony – morderstwo to jednak morderstwo. Czy nie powinnam zawiadomić policji?”. Gryzłam się tym długo. Tamta zdążyła się pojawić ponownie, tym razem już bez tobołu. Obserwowałam, jak zgarbiona wchodzi do naszej klatki, potem usłyszałam dźwięk ruszającej windy, szczękniecie drzwi przy wysiadaniu na dziesiątym. Potem dobiegł mnie szum lecącej wody. „No jasne, zaciera ślady. Na pewno zostało dużo krwi...”– dywagowałam. „Co tu robić?” – zastanawiałam się gorączkowo. „Dzwonić? Nie dzwonić? Donieść, nie donieść?”. Mimo wszystko lubiłam tę cichą kobietę. Zawsze była uprzejma. Mówiąc mi „dzień dobry”, uśmiechała się nieśmiało i nigdy nie traktowała mnie z góry, jak niektórzy z naszego bloku. W końcu się przemogłam i postanowiłam sprawdzić, czy zostawiła na śmietniku zwłoki swojego męża. Ubrałam się i uzbrojona w latarkę oraz telefon cichutko wymknęłam się z domu. Dla pozoru zabrałam worek ze śmieciami. „Jeżeli będą mnie pytać, po co wyszłam w nocy, powiem, że poszłam wyrzucić śmieci, bo śmierdziały” – wymyśliłam sobie pretekst. Drżąc z zimna i z emocji, ruszyłam w kierunku śmietników. Kiedy dotarłam do altany, w której stały kontenery, czułam się bardzo nieswojo. Trzęsącymi się ze zdenerwowania dłońmi z trudem otworzyłam zamek. Poświeciłam po wnętrzu latarką i dopiero po chwili, w najodleglejszym kącie, zauważyłam kraciasty wzór. Tobół tkwił pod ścianą, wsunięty między kubły. Na myśl o tym, co zawiera, żołądek podszedł mi do gardła, ale się przemogłam. Musiałam mieć pewność, zanim zawiadomię policję. Ostrożnie podeszłam i nasunąwszy na dłonie rękawiczki, rozsupłałam węzeł zawiązany na kraciastej poszwie na kołdrę. Rozchyliłam ją nieco i poświeciłam... Gdy zobaczyłam kłąb szmat, pierwszą moją myślą było, że zabójczyni obwiązała trupa, żeby śladów krwi na chodniku nie zostawiać. Dopiero po chwili dotarło do mnie, że to, co jest w środku, nie przypomina kształtem człowieka, a raczej jakąś kanciastą bryłę. Zdecydowanym ruchem szarpnęłam za szmaty. Pod nimi kryła się jakaś plastikowa płaszczyzna. Uwolniona od usztywniających ją gałganów poszwa miękko opadła i moim oczom ukazał się… stary telewizor, taki z wystającym tyłem! Nie wysnuwam pochopnych wniosków Zrobiło mi się słabo, kiedy pomyślałam o wstydzie, jakiego bym sobie narobiła, dzwoniąc na policję. A potem zaczęłam się histerycznie śmiać, wyobrażając sobie ekipę przyjeżdżającą niby do ukrytych w śmietniku zwłok, by na miejscu odnaleźć stary telewizor. Wracałam do domu i ustalałam sobie prawdopodobny przebieg wydarzeń w mieszkaniu sąsiadów. Kobieta pewnie chciała, żeby mąż wyniósł grata, jemu się nie chciało, więc sama postanowiła się go pozbyć. A ponieważ takich sprzętów oficjalnie nie wolno wyrzucać na śmietnik, czego musiała być świadoma, odczekała do nocy, żeby nikt jej nie widział. Nadal lubię obserwować życie osiedla, ale teraz, pomna doświadczeń tamtej nocy, staram się nie wyciągać pochopnych wniosków z tego, co widzę. Już nie snuję wizji na temat romansującej sąsiadki, kiedy widzę, że zbyt długo zwleka z opuszczeniem samochodu, którym ktoś ją podwiózł. Przecież to może być jej brat, kuzyn albo dobry znajomy, z którym coś tam jeszcze omawia, całkiem niewinnie…
„Zachciało mi się szaleństw i pojechałam na pielgrzymkę. Połowę wycieczki do Świętej Ziemi spędziłam w areszcie”
„Miałam dwanaście lat, kiedy znalazłam go na ulicy. Wtedy też poznałam moc Madonny. Od tej pory nie rozstaję się ze swoim medalikiem. Podczas wycieczki po Europie też miałam go przy sobie. Wierzę, że gdyby nie on, mogłabym nie wrócić cało do domu”.
Przez wiele lat miałam takie marzenie, żeby pojechać na pielgrzymkę po sanktuariach maryjnych. Już jako nastolatka uznałam bowiem Najświętszą Panienkę za swoją patronkę. Jestem pewna, że kiedy miałam dwanaście lat to ona uchroniła mnie od śmierci! Pamiętam dobrze tamten dzień. Wracałam właśnie ze szkoły, spiesząc się do domu. Musiałam szybko zjeść obiad, bo za godzinę były rekolekcje. Miałam właśnie przejść przez ulicę, kiedy na chodniku coś mi zamigotało. Schyliłam się i podniosłam srebrny medalik z wizerunkiem Madonny. Włożyłam go do kieszeni i wtedy zapaliło się zielone światło. Samochód na najbliższym pasie, potężna ciężarówka, zatrzymał się, więc śmiało wkroczyłam na jezdnię. Gdy go mijałam, jakiś głos w mojej głowie nakazał mi nagle, abym nie szła dalej… Stanęłam w miejscu, a w tym momencie zza ciężarówki wypadło na pełnym gazie inne auto, którego kierowca nie zatrzymał się na czerwonym świetle. Nie mam pojęcia, dlaczego to zrobił. Był pijany? Nigdy się tego nie dowiem, ale wiem jedno – gdybym zrobiła jeszcze jeden krok, zginęłabym pod kołami! Wierzę, że to nie mógł być przypadek Doszłam do domu oszołomiona i przekonana, że to nie mógł być przypadek – przecież chwilę wcześniej znalazłam ten medalik. Matka Boska mnie ochroniła, objawiając mi się w ten sposób… Odtąd marzyłam o tym, aby złożyć jej hołd we wszystkich miejscach, w których pojawiła się innym ludziom, czyniąc cuda. Jednak oczywiście nie było to takie proste. Najpierw wciągnęło mnie codzienne życie. Szkoła, studia, praca, dom, rodzina, mąż i dzieci. Byliśmy z Jarkiem zwyczajnym małżeństwem, razem pracowaliśmy na tę naszą małą i dość kruchą stabilizację. Udało nam się wychować dwoje dzieci, które poszły już na swoje, a potem nawet wykupić na własność dwupokojowe gminne mieszkanie, by zyskać pewność, że na starość nikt nas z niego nie wyrzuci. Przez cały ten czas, mimo codziennych zmagań, nie zapomniałam jednak o swoich marzeniach. I oto pewnego dnia pojawiła się iskierka nadziei, że mogą się ziścić! Mój mąż jest już na emeryturze, a mnie niewiele do niej brakuje. Doskonale zdaję sobie sprawę, że finansowo nie będzie wtedy różowo. Zaczęłam się więc przymierzać do tego, aby zacząć sobie dorabiać. W najprostszy sposób – jako niania. Zawsze bardzo lubiłam dzieci, a że na swoje własne wnuki pewnie będę jeszcze musiała trochę poczekać, to stwierdziłam: co mi szkodzi zacząć od razu? Najpierw postanowiłam dorabiać sobie popołudniami i wieczorami. Na moim osiedlu dokonała się jakiś czas temu wyraźna „zmiana gwardii”, pojawiło się sporo młodych osób z małymi dziećmi. Nawet jeśli te maluchy chodzą w dzień do przedszkola, to przecież czasami w późniejszych godzinach ich rodzice z różnych względów także chcą mieć wolne. I wtedy wkraczam ja, babcia do wynajęcia! Wystarczyło podłapać pierwsze zlecenie, a następne jakoś same przyszły. Pocztą pantoflową rozeszło się po osiedlu, że jestem miła i obowiązkowa. Mąż nie miał nic przeciwko temu mojemu dorabianiu, bo sam lubi wieczory spędzać przed telewizorem. A ja tym sposobem przez kilkanaście miesięcy zarobiłam ponad trzy tysiące złotych! I kiedy sobie uświadomiłam, jaką kwotę mam w szufladzie, powiedziałam sobie jedno – witajcie sanktuaria Europy! Mąż był przerażony moją odwagą Na wycieczkę chciała także jechać moja przyjaciółka, która jest w o tyle lepszej sytuacji, że ma zamożnego syna, adwokata, który jej ten wyjazd zafundował. Kiedy więc wszystko zostało ustalone, przybiegłam szczęśliwa do Jarka z prospektem wycieczki. Wiedziałam, że się nim specjalnie nie zainteresuje, to przecież nie jest „jego typ” wypoczynku, ale takiej reakcji nie spodziewałam się zupełnie… – Kobieto, gdzie ty się wybierasz? Przecież do tej pory byłaś tylko dwa razy za granicą, i to lata temu! A paszport ważny przynajmniej masz? – zapytał. – Kochanie, mamy od lat zjednoczoną Europę i paszport nie jest mi potrzebny, tylko dowód osobisty. A ten posiadam od pięćdziesięciu lat! – odparowałam mu tym samym tonem. Przyznam, że poczułam się urażona, bo w końcu, dlaczego ze mnie kpił? Przecież nic mu nie zrobiłam, nie wyciągałam ręki po domowe pieniądze. Ciężko na ten wyjazd zapracowałam. – A rób, co chcesz! Ale to się dobrze nie skończy! – machnął ręką Jarek, wyraźnie przestraszony rozmachem wycieczki. Bo też plan wycieczki był naprawdę ambitny. Najpierw miałyśmy z Halinką przejechać przez Czechy i Niemcy do Strassburga w Austrii, a następnego dnia ruszyć w kierunku Ars we Francji, gdzie jest grób Świętego Jana Marii Vianney. Potem nocleg w Lyonie i zwiedzanie Lourdes, największego Sanktuarium Maryjnego Europy. Tam czekało nas nabożeństwo wieczorne z lampionami i nocleg. Następnego dnia sanktuarium w Azpetii, mieście związanym z postacią Świętego Loyoli, i Sanktuarium Matki Bożej w Covadondze. No i wreszcie Santiago de Compostela, jeden z najstarszych po Jerozolimie i Rzymie ośrodków pielgrzymkowych z grobem św. Jakuba Apostoła. Wieczorem – Fatima, a następnego dnia zwiedzanie Lizbony i liczącego 500 lat Sanktuarium Maryjnego w Guadalupe. Tego w Hiszpanii, nie w Meksyku, oczywiście. Potem Francja i Avinion, miasto papieży. W drodze do Polski mieliśmy w planach Padwę i bazylikę Świętego Antoniego, gdzie jako relikwia znajduje się jego język. Program był bogaty i bardzo ambitny. Dwutygodniowa podróż autobusem trochę mnie przerażała, ale miałam nadzieję, że jakoś ją zniosę. W końcu jechałam po niezapomniane wrażenia! Razem z Helenką przez pół drogi żartowałyśmy sobie z Jarka, który na mój wyjazd zareagował niemal histerią. Było zupełnie tak, jakby mnie przeklinał. – Faceci w tym wieku to już naprawdę są skapcaniali – mówiła Helenka, wzdychając. – Mój Leszek codziennie rano wyprawia się na ryby, nic innego go nie interesuje. No może jeszcze telewizja i piwo. Miałam podobne wrażenia co do Jarka. Na starość robi się coraz bardziej leniwy. Ludzie, ja przecież nie jestem oszustką! Podróż od pierwszych chwil okazała się cudowna! Trafiła się nam zgrana grupa i idealny przewodnik. Miał nam do przekazania tyle wiadomości, że nie nadążałam ich zapisywać! Problem był tylko w tym, że… dość prędko kończyły mi się pieniądze. Nie mieliśmy bowiem kupionych obiadów, tylko kolacje, a ja z powodu wrzodów żołądka muszę jeść mało, a często. Poza tym okazało się, że trzeba dodatkowo płacić za napoje. Tak więc moje zapasy euro, i tak raczej skromne, topniały jak lody w upale. Kiedy wjechaliśmy do Hiszpanii, w mojej portmonetce pokazało się dno. – Co robić? Nie wystarczy mi pieniędzy do powrotu do Polski! – głowiłam się. Pechowo nie zabrałam karty do bankomatu, aby mnie nie okradli. Sądziłam zresztą, że nie będzie mi potrzebna. Miałam więc przy sobie jeszcze tylko trzysta polskich złotych… – Niby są warte kilkadziesiąt euro, ale gdzie je wymienię? – zastanawiałam się. – Jak to: gdzie? W banku! – podpowiedział mi przewodnik. Tak więc podczas najbliższego postoju uradowana poleciałam do banku. Przewodnik napisał mi na karteczce, co powinnam powiedzieć. Sądziłam, że nie będę miała najmniejszych problemów… I faktycznie, urzędniczka chyba wszystko zrozumiała, ale kiedy dałam jej polskie pieniądze, niespodziewanie kazała mi poczekać. Usiadłam na jednym z krzeseł, zastanawiając się, ile to jeszcze może potrwać. Przecież nie wymieniałam miliona złotych. Kiedy do banku wkroczyli hiszpańscy policjanci, do głowy mi nie przyszło, że przybyli po mnie. Tymczasem na oczach klientów banku zostałam aresztowana! Byłam w takim szoku, że pozwoliłam się stamtąd wyprowadzić jak potulny baranek. Potem na posterunku usiłowałam się dowiedzieć, o co chodzi, no ale jak miałam to zrobić, skoro ni w ząb nie rozumiałam, co do mnie mówią?! Pięć dni spędziłam w areszcie Roztrzęsiona wyjaśniłam im na migi, że chcę zadzwonić. Nie miałam swojej komórki, bo roaming wydawał mi się za drogi, a teraz plułam sobie w brodę, że jej nie zabrałam. Moja przyjaciółka także swojego telefonu z Polski nie wzięła. Gdzieś zapisałam sobie numer do przewodnika i opiekuna grupy, ale z tego zdenerwowania nie mogłam go znaleźć. Wszystko, co mogłam więc zrobić, to wykręcić numer domowy, i błagać niebiosa, aby Jarek odebrał Na szczęście mój mąż był w domu. Cała we łzach usiłowałam mu wytłumaczyć, gdzie jestem, co robiłam, i że nie mam pojęcia, za co mnie aresztowali. Był przerażony na równi ze mną i usiłował się dopytać o szczegóły. Niestety, niewiele zdążyłam powiedzieć, bo stanął przede mną policjant i znaczącym gestem pokazał zegarek. Byłam załamana! Zaprowadzono mnie do celi. Kiedy zamknęła się za mną krata, myślałam, że umrę z upokorzenia, wstydu i strachu. Poczułam się samotna jak nikt inny na ziemi i wyrzucałam sobie, że w szoku zadzwoniłam do męża zamiast chociażby do syna. „Jarek, w przeciwieństwie do naszego pierworodnego, nie zna żadnego języka – uzmysłowiłam sobie. – Trzeba było najpierw Antka zawiadomić! Jest młody, energiczny, na pewno by coś poradził!”. Tymczasem w Polsce – o czym nie miałam pojęcia – zmobilizowany moim telefonem Jarek dosłownie stawał na głowie, aby mnie odszukać i mi pomóc. Od razu po tym jak nas rozłączono, znalazł tę ulotkę, którą mu pokazywałam, i odszukał numer do organizatora wyjazdu. Tam, odsyłany od Annasza do Kajfasza, trafił wreszcie na kompetentną osobę, która wszczęła całą skomplikowaną procedurę uwalniania z aresztu pechowej uczestniczki wycieczki. Przede wszystkim zawiadomiono naszego przewodnika, który – okropnie przejęty – czym prędzej dotarł na komendę. Tutaj dowiedział się, że Hiszpanie zarzucają mi… próbę wprowadzenia do obiegu fałszywych pieniędzy! Byłam w szoku, bo przecież nie jestem oszustką. Nie wiem, jakim cudem w moim portfelu znalazł się fałszywy banknot stuzłotowy! Przypomniałam sobie wprawdzie, że jakiś czas przed wakacjami czytałam w gazecie o tym, iż pojawiły się w Polsce fałszywe stuzłotówki, ale do głowy mi nie przyszło, że właśnie mnie trafi się jedna z nich! W dodatku była wyjątkowo nieudolnie podrobiona… Nie miała znaków wodnych ani wypukłych zabezpieczeń wykonanych specjalną techniką druku, więc urzędniczka bez najmniejszych problemów stwierdziła, z czym ma do czynienia. Tak miało być Oczywiście moje przysięgi, że jestem niewinna, nie na wiele się zdały. W hiszpańskim areszcie spędziłam aż pięć dni. Zwolniono mnie dopiero po interwencjach polskiego konsulatu i naszego ministerstwa spraw zagranicznych. Na szczęście miła pani z konsulatu zaopiekowała się mną serdecznie i odwiozła na lotnisko, gdzie już czekał na mnie kupiony przez męża bilet. Autokar z wycieczką bowiem od dwóch dni był już w Polsce! Kiedy tylko bezpiecznie wylądowałam, wpadłam od razu w ramiona męża. – Strasznie cię przepraszam, Zosieńko… Powiedziałem ci, że ta podróż dobrze się nie skończy. Zapeszyłem! – usłyszałam od niego od razu. Z ust mi to wyjął, ale wyglądał na tak przejętego, że zaprzeczyłam. – Nie przesadzaj. Wiem doskonale, że wcale mi źle nie życzyłeś. Tak miało być… I okazało się, że naprawdę tak właśnie miało być! Ponownie Madonna czuwała nade mną. Bo kiedy spotkałam się z Helenką, dowiedziałam się, że w drodze powrotnej do kraju, na autostradzie, kierowca dostał zawału. Autokar wylądował na poboczu, a pasażerowie tylko cudem uniknęli poważnego wypadku! – Kierowca żyje, zabrali go do szpitala. Ale co ja się strachu najadłam! Mówię ci, kochana, niewiele brakowało, a byś mnie już nie oglądała – mówiła moja przyjaciółka, aż drżąc z emocji. Czyżby Najświętsza Panienka wiedziała, że coś takiego się wydarzy? Czy właśnie dlatego znalazłam się w bezpiecznej celi?
„Gdy zepsuło mi się auto i to na odludziu, byłam przerażona. Z tyłu głowy miałam opowieści o okolicznym przestępcy”
„W jednej chwili panuje cisza tak idealna, że słychać jedynie własny oddech, a za chwilę w krzakach rozlega się szelest albo trzask, który jeży włosy na głowie”.
Nigdy, nawet w najgorszych snach nie wyobrażałam sobie, że mogę znaleźć się w takiej sytuacji. Ciemna noc, pusta droga biegnąca przez las, a na tej drodze ja – całkiem sama. Nigdy też nie czułam się tak przerażona jak w tamtym momencie. I pomyśleć, że sama byłam sobie winna… Agata zorganizowała babską imprezę w domu kuzynki, którym opiekowała się w czasie jej nieobecności. Dom znajdował się 30 km za miastem, więc goście, wśród których były Ulka i Jola, postanowiły zostać do rana. Tylko ja uparłam się, żeby na noc wrócić do domu. Następnego dnia byłam umówiona na randkę i chciałam się do niej odpowiednio przygotować. Samotny powrót O północy pożegnałam więc koleżanki, wsiadłam do auta i ruszyłam w drogę. Minęłam wieś, na krańcu której stał dom; potem przejazd kolejowy i znajdującą się obok niego stację, opustoszałą o tej porze. Znalazłam się w lesie. Ten odcinek trasy, w ciągu dnia zapewne urokliwy, teraz przyprawiał o lęk. Gęsto rosnące drzewa w świetle reflektorów wyglądały jak monstrualne potwory próbujące schwycić rozcapierzonymi łapami mojego niepozornego fiacika. Pocieszałam się myślą, że tylko trzy kilometry dzielą mnie od skrzyżowania, za którym zaczyna się oświetlona szosa. Przejechałam może połowę drogi, kiedy silnik kaszlnął, po czym zgasł. Samochód jeszcze chwilę się toczył, ale zaraz stanął na dobre i ani myślał ruszyć. W panice zaczęłam kręcić kluczykiem to w prawo, to w lewo, w nadziei, że w końcu akumulator zaskoczy. Zamiast tego usłyszałam głuchy trzask i… z przerażeniem stwierdziłam, że trzymam w dłoni odłamany kawałek metalu! Reszta klucza została w stacyjce. Drżącą rękę sięgnęłam po komórkę. Wystukałam numer Agaty, potem Joli, a na koniec – w desperacji – 112. Minęła dłuższa chwila, zanim dotarło do mnie, że w tym miejscu po prostu nie ma zasięgu i nigdzie się nie dodzwonię. Zanim wysiadłam z samochodu, przez moją głowę przetoczyło się stado myśli. Jedna z nich była szczególnie nieprzyjemna. Na wieczornej imprezie Agata opowiadała bowiem, jak jej się mieszka na prowincji. Bardzo sobie chwaliła wszechobecną ciszę i spokój, ale przyznała, że czasem boi się sama zostawać na noc. – Sąsiadka wspominała, że niedawno doszło w okolicy do dwóch przestępstw – opowiadała z przejęciem. – Niemożliwe, to pewnie bujda – wzruszyła ramionami Jolka, znana z regularnego przeglądania rubryk kryminalnych. – Na pewno coś by o tym pisali w internecie. Agata obrzuciła ją lekceważącym spojrzeniem, po czym stwierdziła: – Nie piszą, bo się boją, że wybuchnie panika. Sąsiadka zaklinała się, że sama widziała, jak którejś nocy przez wieś przejeżdżały radiowozy na sygnale. Podobno wtedy znaleźli drugą ofiarę… Nigdy tak się nie bałam Przypomniałam sobie tę rozmowę właśnie kilka godzin później, kiedy mój stary samochód zepsuł się w środku lasu. Wiedziałam, że jeśli chcę ocalić życie, muszę się jak najszybciej stamtąd wydostać. Nikt, kto nocą nie szedł samotnie przez las, nie jest w stanie sobie nawet wyobrazić, jakie to przerażające. Człowiekowi wydaje się, że za każdym drzewem ktoś się czai. W świetle księżyca liście błyszczą jak oczy wypatrujące ofiary. W jednej chwili panuje cisza tak idealna, że słychać jedynie własny oddech, a za chwilę w krzakach rozlega się szelest albo trzask, który jeży człowiekowi włosy na głowie. Nigdy wcześniej tak bardzo nie zachwycił mnie błysk światełek na przejeździe kolejowym. Ale ulgę poczułam dopiero, kiedy doszłam do wprawdzie pustej, jednak rzęsiście oświetlonej stacji. Dalsza droga nie budziła już we mnie lęku. Wieś, nawet śpiąca, w porównaniu z ciemnym lasem wydaje się bezpieczna i przytulna. Dom, który o północy tętnił życiem, teraz wyglądał jak wymarły. Zdziwiona, że dziewczyny tak szybko poszły spać, zastukałam do drzwi. Nikt nie otwierał. Obeszłam więc dom naokoło, lecz wszędzie było ciemno i pusto. Zauważyłam, że kuchenne okno jest lekko uchylone. Przyszło mi do głowy, że jeśli podciągnę się do parapetu, to może uda mi się wśliznąć przez nie do środka. Nie wahałam się ani chwili. Zbyt dużo tego wieczoru przeszłam, by resztę nocy spędzić na trawie. Chwyciłam za kant parapetu i odbiwszy się nogami od ziemi, próbowałam nań się wdrapać. Tylko obtarłam sobie palce. Takie wyczyny widać są zarezerwowane dla heroin filmów akcji. Brakowało mi kondycji, to fakt, ale mój umysł pomimo zmęczenia i późnej pory pracował sprawnie. Skoncentrowałam się, szukając w myślach sposobu na zbudowanie konstrukcji, po której mogłabym się wspiąć na górę. Wyobraziłam sobie ogród, w którym spędziłyśmy z dziewczynami popołudnie. Z prawej strony tarasu stała taczka, na niej opierały się grabie i szpadel. Nie odważyłabym się stanąć na czymś takim. Jednak nieco dalej, jak pamiętałam, powinny leżeć worki z ziemią. To było to! Pomimo ciemności odnalazłam je dzięki niezłej orientacji w terenie. Chwyciłam jeden worek za rogi i zaciągnęłam go pod kuchenne okno. Potem z niemałym wysiłkiem wtargałam na niego drugi. W ten sposób powstały prowizoryczne schodki, po których mogłam wejść nieco wyżej. Chwyciwszy futrynę, podciągnęłam nogi i naparłam na okno, które rozchyliło się pod moim ciężarem. Udało się! Za moment będę w środku. „To się dziewczyny zdziwią, jak mnie rano zobaczą” – przemknęło mi przez głowę, zanim poczułam okropny ból w czaszce i rozpłynęłam się w niebycie. A trzeba było nie wierzyć Kiedy otworzyłam oczy, zobaczyłam pochylonego nade mną mężczyznę w ratowniczej kurtce. Tuż za nim stały Ulka i Jolka, obie z wyrazem przerażenia na twarzach. Gdzieś z oddali docierał do mnie głos Agaty, która przez łzy tłumaczyła komuś, że to wielkie nieporozumienie. Właśnie skończyłyśmy oglądać horror, kiedy usłyszałyśmy, że ktoś próbuje się dostać do środka – wyjaśniła Agata. – Było ciemno i nie poznałyśmy koleżanki, której nie powinno tu w ogóle być. A że słyszałyśmy o grasującym w okolicy mordercy, wpadłyśmy w panikę i… I wtedy chwyciłam tę drewnianą deskę! – Zabieramy panią do szpitala – odezwał się ratownik, zdejmując z mojej ręki ciśnieniomierz i pomógł mi się podnieść. Do karetki weszłam o własnych siłach, opierając się na jego ramieniu. Chciałam powiedzieć dziewczynom, żeby się o mnie nie martwiły, i że nie mam do nich żalu, ale usta miałam jak zasznurowane. Kiedy już leżałam w karetce na noszach, przypięta pasami i okryta kocem, do samochodu podszedł policjant. – Co z nią? – usłyszałam pytanie. – Raczej nic poważnego – odparł ratownik. – Zrobimy jej rentgen i pewnie jutro wyjdzie do domu. O co chodzi z tym mordercą? – zainteresował się. – To tylko plotka, sam nie wiem, skąd się wzięła – westchnął stróż prawa. – Pewnie rozpuścił ją jakiś troskliwy tatuś, żeby córeczka nie miała ochoty włóczyć się po okolicy. Teraz wszyscy o tym mówią. A prawda jest taka, że odkąd tu pracuję, nie miałem ani jednego zabójstwa. Ciągle tylko włamania do domków letniskowych i hałasujący sąsiedzi… Trzasnęły drzwi i karetka ruszyła, przecinając ciszę wibrującym sygnałem.
„Nie kocha jej, ale chce się odpłacić za domowe obiadki i opiekę. Staruszkowi nie da się wybić z głowy małżeństwa”
„Gdy zajrzałam do jego lodówki, zobaczyłam tylko kawałek sera. Kiepskie jedzenie dla chorego człowieka… Kiedy jednak zajrzałam do niego kolejny raz, okazało się, że jest ktoś, kto o niego dba – miła sąsiadka z bloku. A pan Leopold postanowił jej się odwdzięczyć za troskę w bardzo oryginalny sposób…”
Było ich trzech, młodych, postawnych Po osiedlu hulał zimny wiatr, unosząc liście, które o tej porze roku wyglądały jak poczerniałe wspomnienie jesieni. Gdyby spadł śnieg, byłoby zaciszniej, pomyślałam, mocniej zaciągając szalik wokół szyi. Szłam szybko do pacjenta, patrzyłam pod nogi i nie zauważyłam ich, kiedy wyszli zza bloku wprost na mnie. Było ich trzech, młodych, postawnych, wyglądających na stałych bywalców siłowni. Wszyscy w dzielnicy mnie znają, nawet najgorsze męty zostawiają mnie w spokoju, ale ci widocznie o mnie nie słyszeli. Zwabiła ich lekarska torba, wiele sobie po niej obiecywali. Obstąpili mnie i bez skrępowania rozmawiali głośno, rechocząc. – Patrzcie, pani doktor zasuwa do umarlaka, pewnie niesie dragi. Nam się bardziej przydadzą. Podzielisz się z potrzebującymi? Najwyższy chwycił za torbę i szarpnął. – Zostaw, draniu, tam nie ma środków odurzających – oparłam się pierwszej próbie ataku wyłącznie dlatego, że był niezdecydowany. – Dawaj, Łysy, nie certol się – zniecierpliwił się przyjaciel osiedlowego przystojniaka. – Mówię, że nic nie mam. Pomocy! – krzyknęłam. Rozejrzałam się szybko dookoła. Nieopodal przemykali jacyś ludzie, ale nikt nie odwrócił głowy. – Pomocy! To napad! – krzyczałam. Napastnicy nie przejmowali się moimi fanaberiami, klęli i obrzucali mnie obelgami. Wypadł na nich jak pocisk Następne szarpnięcie omal nie urwało mi ramienia, musiałam puścić. Torba ze sprzętem i medykamentami zmieniła właściciela. Młody bandyta sapnął zadowolony, kumpel klepnął go w ramię. – Spadamy – zarządził. Oddalali się bez pośpiechu, kiedy nagle coś niedużego wypadło na nich z krzaków. Skulony w dziwnej pozycji człowiek zaatakował z niesłychaną zajadłością, uderzając bykiem jednego z osiłków. Zaskoczony bandzior jęknął i zgiął się wpół. Napastnik wyprostował się i krzyknął triumfalnie, acz z pewnym opóźnieniem. – A masz, ty… Soczystą litanię wyzwisk przerwał jeden dobrze wymierzony cios. Któryś z bandziorów pomścił poszkodowanego kolegę, a potem wymierzył kopniaka padającemu na ziemię człowiekowi. Odeszli, zostawiając go własnemu losowi. Szybko podbiegłam do leżącego na chodniku ciała, uklękłam, spojrzałam i uświadomiłam sobie, że znam tego niewielkiego, solennego facecika o złotym sercu i pewnym pociągu do kieliszka. – Pan Leopold? – spytałam z niedowierzaniem. – Dlaczego naraził się pan na niebezpieczeństwo? – Chciałem odebrać torbę pani doktor – jęknął i ostrożnie dotknął głowy. – Będę miał guza. – Raczej wstrząśnienie mózgu, o ile nie gorzej. Wezwę pogotowie. A co do torby, nie trzeba było, nie było w niej nic cenniejszego od pana zdrowia. Leopold złapał mnie mocno za rękę – Nie chcę do szpitala, wolę iść do domu. – Wstał, zatoczył się i wpadł w moje ramiona. – Czuję się świetnie – zapewnił. – Szczególnie teraz – przymknął oczy i złożył głowę na moim ramieniu. Leopold był starym znajomym, bywalcem ławeczki ustawionej przez niego zapobiegliwie w kępie bzu. Teraz też siedział w swoim punkcie obserwacyjnym, dlatego udało mu się zaskoczyć łobuzów, wypadając na nich z krzaków. Taki już był, angażował się tam, gdzie nikt inny nie chciał. – Odprowadzę pana do domu – powiedziałam łagodnie. – To co innego, z panią doktor pójdę wszędzie – rozpogodził się Leopold i otworzył oczy. – Boli mnie łeb – poskarżył się. Położyłam go do łóżka i opatrzyłam ranę. Nie było z nim źle, więc zajrzałam do kuchni, zastanawiając się, czy nie powinnam zrobić Leopoldowi zakupów. W lodówce znalazłam jedno piwo i kawałek żółtego sera. Niezbyt właściwe pożywienie dla chorego człowieka. – Ktoś się panem zaopiekuje? Bo jeśli nie, to ja chętnie… – Sumienia bym nie miał, żeby panią doktor fatygować – obruszył się Leopold. – O mnie nie trzeba się martwić, mieszkam wśród ludzi, to nie zginę. Zobaczy pani – zapewnił. – A pewnie, że zobaczę, bo przyjdę jutro i sprawdzę. Nazajutrz miał się całkiem dobrze, tylko wyglądał na strasznie znudzonego – Piwka bym się napił – wyznał, więc zrobiłam mu herbatę. Z cukrem. Przy okazji zajrzałam do lodówki. Była wypełniona domowymi specjałami. Leopold zauważył, że przyglądam się zawartości półek, i zaproponował: – Się pani doktor częstuje, sam tego nie przejem. Zosia świetnie gotuje, ale ja nieprzyzwyczajony jestem do takich frykasów. Piwa bym wypił, serkiem przekąsił i od razu by mi się polepszyło, ale czy to kobieta usłucha? Gdzie tam! Pani też choremu w cierpieniu nie ulży? – Ma pan na myśli kupno piwa? Nie! Leopold przymknął cierpiętniczo oczy. Przysiadłam przy nim. – Powie mi pan, kto tak o pana dba? – spytałam. – Sąsiadka, mieszka w drugiej klatce, na parterze – odparł natychmiast. – Zofia ma na imię, miła z niej kobieta. Mówiłem, że wśród ludzi mieszkam i nie zginę. – Gratuluję przyjaciół, ja takich nie mam – westchnęłam szczerze. – Za wszystko trzeba zapłacić, pani doktor – Leopold odpowiedział jeszcze głębszym westchnieniem. – Drogo mnie ta pomoc będzie kosztowała. Ja nie z tych, co biorą za friko, wiem, co powinienem zrobić, ale widzi siostra, tak mi z tym ciężko, o tutaj. Położył rękę na sercu i przewrócił oczami, pokazując, jak bardzo cierpi. Wyglądał komicznie, może przez ten turban z bandaża. – Potrzebna mi rada, w kwestii, że tak powiem, formalnej. Zosia jest dla mnie dobra, dba o mnie i nie zapomina w potrzebie, zaprasza na święta, dogadza w chorobie, ale… – Leopold zawiesił dramatycznie głos. Poczułam się zaintrygowana, co on znowu wymyślił. – Ja jestem człowiekiem, który kocha tylko raz, a jedną miłość już przeżyłem. Pamięta pani Elżbietę? – Oczywiście – zapewniłam. – Do końca się nią opiekowałam. – Miała pani szczęście, że mogła przy niej być, co ja bym za to dał! Elżbieta nie wiedziała, że mógłbym dla niej zrobić wszystko. Gdzie mnie do takiej kobiety… Leopold odwrócił głowę i siąknął nosem. Podałam mu jednorazową chusteczkę. – Wiedziała, widywała pana pod oknem, zawsze miło o panu mówiła – skłamałam. Należało mu się. Kochał chorą na raka kobietę, którą się opiekowałam, a kiedy okazało się, że ona wciąż darzy uczuciem byłego męża, zrobił wszystko, by mogła go zobaczyć ostatni raz. A nawet więcej, bo zmusił mężczyznę do odwiedzenia Elżbiety. W sposób, do którego nigdy się nie przyznał. Podobno go zaszantażował. Leopold się wyprostował, w oku mu błysnęło. – Elżbieta! Co to za kobita była, obecnie świętej pamięci, ale za życia… Cud-miód.! Nigdy o niej nie zapomnę, taki już jestem stały w uczuciach. Dla Zosi wiele nie zostało, Elżbieta zabrała wszystko. Lubię Zofię, ale prawdę mówiąc, to nie to samo. Mogę jej zaproponować tylko związek z rozsądku. To jak pani myśli? Bardzo będzie nieuczciwie, jak się zdeklaruję? – Co pan zrobi?! – Poproszę Zosię, żeby za mnie wyszła. Coś jej jestem winien za tyle starania. Ucieszy się, jak dostanie pierścionek, każda kobieta marzy o wyjściu za mąż. Co miałam z nim robić? Tłumaczyłam, że małżeństwo to coś więcej niż wdzięczność za wiktuały, ale zupełnie mnie nie słuchał pogrążony we własnym, kolorowym świecie. Nagle coś go tknęło, drgnął i spojrzał na mnie przerażony. – A jak Zosia spyta, czy ją kocham, to co powiedzieć? Bo ja wolałbym nie kłamać, a znowuż prawdy może nie unieść. Kobity lubią słuchać o uczuciach. Wdałam się z Leopoldem w żywą dyskusję o tym, czego tak naprawdę chcą kobiety, ale on mi za grosz nie wierzył. – Mam bogate doświadczenie – przechwalał się. – Całe życie je zbieram i znam się na kobietach jak mało kto. Mówię pani, że Zosia czeka, aż się zdeklaruję. Między nami mówiąc, już zbyt długo. Czas się zdecydować. Jakiś czas później zastałam Leopolda w godnym pożałowania stanie. Siedział z nosem na kwintę i pociągał piwo z butelki. – Skąd pan wziął alkohol? – spytałam surowo. Udał, że nie dosłyszał. – Odmówiła, pani doktor, odmówiła... – Zajrzał jednym okiem do butelki. – Niby trzeba się cieszyć, ale jednak głupio. Myślałem, że mnie zechce. Leopold nadal jest kawalerem. Zauważyłam, że porzucił ulubioną ławkę ukrytą w krzewie bzu i przesiadł się na podobną, bliżej okien Zofii. Zawsze uprzejmie mi się kłania i uśmiecha porozumiewawczo, jakbyśmy mieli wspólną tajemnicę. Dowiedziałam się, że nie porzucił jeszcze myśli o ożenku. Mało tego, im bardziej Zofia daje mu do zrozumienia, że jego zaloty są niemile widziane, tym bardziej mu na niej zależy. Ostatnio powiedział, że prawdziwy mężczyzna, taki jak on, jest jednak zdolny do drugiej miłości. Biedna Zofia. Leopold tak łatwo z niej nie zrezygnuje.
„Wydawało mi się, że po rozwodzie będę żyć normalnie. Niestety widmo przeszłości wciąż mnie prześladowało”
„Włączyłem światło. Z błyszczącej tafli patrzył na mnie łysy starzec z siwym zarostem i głębokimi zmarszczkami pokrywającymi twarz i szyję. To nie mogła być prawda, to nie mogłem być ja”
Samotność i pusta lodówka Znajomi opowiadali mi, że tak będzie wyglądało moje życie po rozwodzie. Nic z tego! Czułem się świetnie. Chodziłem na basen, z przyjemnością robiłem zakupy i gotowałem, sprzątałem, prałem. Jedyną rzeczą, której mi dotkliwie brakowało, były moje książki. Lidia nie chciała kłótni. Chciała tylko, żebym się wyniósł. Kupiła mi mieszkanie, żebym się szybko wyprowadził. Przystałem na te warunki. Nawet nie przypuszczałem, że w tak krótkim czasie można załatwić tak wiele. Nastąpiło oddanie kluczy, wymiana podpisanych papierów i sakramentalne „mam nadzieję, że się więcej nie zobaczymy”. I cudowne uczucie wolności oraz wiara w to, że tak właśnie będzie. I tylko o jednym zapomniałem: o swoich książkach. – Janusz, czy ty nie przesadzasz? – Jarek K. do wszystkiego podchodził z właściwym dystansem. – To tylko książki. Możesz odbudować swoją bibliotekę. Są antykwariaty, internet… K. niczego nie rozumiał… – Jarek, to nie są tylko zbiory kartek. To książki! Wiedza, myśli, duchowość. Nigdy nie chciałeś wziąć do ręki „Baśni” Andersena i przypomnieć sobie wieczoru, gdy pierwszy raz czytałeś „Dziewczynkę z zapałkami”? – Otóż nie. Sentymentalny jesteś, Januszku. Mam pół piwnicy książek i jeśli chcesz, możesz je sobie zabrać. – Nie chcę – odpowiedziałem ostro. Jarek kompletnie mnie nie rozumiał. Szybko polubiłem nowe mieszkanie. Stara dzielnica, dużo zieleni, lokalne sklepiki i punkty usługowe, nawet szewc. Sąsiedzi uśmiechali się przyjaźnie, zagadywali, czy nie potrzebuję pomocy. Urządzałem się więc powoli i w sympatycznej atmosferze, co nastrajało optymistycznie. Obowiązkowy zestaw encyklopedii i słowników odtworzyłem bardzo szybko, ale nie chciałem masowo kupować wszystkiego, co miałem kiedyś. Postanowiłem, że będę równolegle kupował stare pozycje i nowości. W ten sposób z czasem odtworzę dawny księgozbiór i jednocześnie będę poznawał nową literaturę. Pchnąłem lekko drzwi Oprócz oswajania się z nowym lokum poznawałem też okolicę. Trzeba wiedzieć, gdzie chodzić po pieczywo, a gdzie po kiełbasę i mleko. Okazało się, że dzielnica z lat sześćdziesiątych była całkiem dobrze zagospodarowana. Najbardziej polubiłem bazarek, który jakimś cudem nie został wygryziony przez sieciowe markety. A na koniec znalazłem skrót z targowiska do domu: przejście przez starą kamienicę zaraz obok mojego bloku. Wystarczało wejść do klatki schodowej, ominąć schody i długim korytarzem przejść do wejścia z drugiej strony. I dopiero kiedy zacząłem chodzić tamtędy po zakupy, wpadłem całkiem przypadkiem na miejsce, które przywróciło mi radość życia. To była publiczna biblioteka. Nie wiem, jakim cudem nie zauważyłem wcześniej całkiem sporej czerwonej tabliczki z wyraźnym napisem „Biblioteka Publiczna nr 9”. Kilka schodków, potężne dwuskrzydłowe drzwi ze starą mosiężną klamką, w pleksiglasowej ramce kartka z godzinami otwarcia. – Jeszcze prawie godzina… – spojrzałem na zegarek. – Akurat, zrobię zakupy i zajrzę, wracając. Poszedłem na bazarek mocno podekscytowany. Biblioteka! Myślałem, że w czasach internetu, e-booków i audiobooków nikt już nie korzysta z takich przybytków. A tu – proszę! Z trudem powstrzymywałem się, by nie robić zakupów biegiem. Stanąłem przed drzwiami z dużą klamką punktualnie o 9.00. Nie słyszałem przekręcanego w zamku klucza, ale spróbowałem wejść. Drzwi otworzyły się zadziwiająco lekko. Wszedłem do dużego przedpokoju z wieszakiem na ścianie i trzema krzesłami. Postawiłem torbę z zakupami i przekroczyłem próg kolejnego pomieszczenia. Wyglądało jak stare biuro notariusza – tak to sobie przynajmniej wyobraziłem. Tylko zapach był tu inny, bardziej biblioteczny niż urzędowy. Ściany były zasłonięte przez ciemne regały do sufitu, pełne segregatorów, albumów, oprawionych w skórę tomów o dużych formatach. Przed nimi stało zaś wielkie dębowe biurko z lampą bankierską, a nawet kałamarzami w hebanowym stojaku. Skąd zna moje imię? Kręciłem się i oglądałem wnętrze, kiedy usłyszałem miękki męski głos: – Dzień dobry, czym mogę służyć? Odwróciłem się gwałtownie, speszony, jakby ktoś przyłapał mnie na przykład na ściąganiu. – Dzień dobry, przepraszam, zapatrzyłem się… Ja do biblioteki. To znaczy chciałbym się zapisać do biblioteki… – Wspaniale! Proszę siadać. Już zakładam kartę – mężczyzna w ciemnej marynarce, białej koszuli z elegancką muszką i w kamizelce ze złotogłowiu odkręcił wieczne pióro. – Pan Janusz B., prawda? Zechce pan podać swój adres? Usiadłem naprzeciw jegomościa, który mógł mieć równie dobrze lat sześćdziesiąt, jak i sto sześćdziesiąt, i zastanowiłem się, skąd zna moje nazwisko. Mężczyzna spojrzał na mnie z uśmiechem. – To żadne czary, panie Januszu – powiedział, jakby czytał mi w myślach. – Przez kieszonkę koszuli prześwituje pańska służbowa wizytówka… Roześmiałem się. „Jasne, plastikowa karta z paskiem magnetycznym – pomyślałem. – Starszy człowiek, ale wzrok ma świetny”. – To identyfikator, przepustka i plastikowy klucz w jednym – wyjaśniłem. – Moje karty są tradycyjne, ale na porządnej tekturce… – odparł i wręczył mi pomarańczową kartę z cudownie wykaligrafowanym nazwiskiem i numerem. – Adres wpisuję tylko do dokumentów – stuknął piórem w księgę o wielu rubrykach. – A teraz pytanie: czy życzy pan sobie porady, propozycji czy też woli pan sam przejrzeć księgozbiór? A może interesuje pana jakaś konkretna dziedzina? – Sam nie wiem, co pożyczyć na początek… Może „Don Kichota”? – dumałem głośno. A potem, sam nie wiem dlaczego, opowiedziałem bibliotekarzowi historię moich utraconych książek. Nie przerywał, nie komentował, nie udzielał dobrych rad. A kiedy skończyłem, sięgnął za siebie i podał mi piękne wydanie Cervantesa, tak jakby czekało tam na mnie. – Kocha pan książki… – powiedział z łagodnym uśmiechem. – I doskonale pan wie, że nie tylko utrwalają ludzką myśl, ale i zatrzymują historię. To jest prawdziwy wehikuł czasu… Podziękowałem starszemu panu, delikatnie ująłem piękną książkę, pożegnałem się i po chwili szczęśliwy wracałem do domu z warzywami i arcydziełem literatury. – Znalazłem bibliotekę! – chwaliłem się Jarkowi, który przyszedł pomóc mi w składaniu szafki na buty. – Całkiem blisko, z przemiłym bibliotekarzem… Przyznam, że nawet nie wiedziałem, że jest coś takiego w okolicy. – Kozak nie wykazał specjalnego zainteresowania tematem. Dopiero kiedy pokazałem mu książkę, zaczął z ciekawością ją przeglądać. – To straszny staroć… – powiedział, przerzucając kartki. – No fakt, początek XVII wieku… – Nie o to chodzi, wiem, kiedy napisał ją Cervantes. Chodzi mi o sam egzemplarz i nie tylko. Popatrz… – Jarek podsunął mi pod nos książkę i coś pokazywał palcem. – Wydana w 1929 we Lwowie, ale to betka. Spójrz na wklejkę biblioteki… Podpis był identyczny Zajrzałem mu przez ramię i zdębiałem. Na przedostatniej karcie, na samym dole wklejona była niewielka karteczka z odręcznym wpisem: „Własność Biblioteki powszechnej nr 9 w mieście stołecznym Warszawie”. Pod spodem widniała data 15 marca 1932 roku oraz zamaszysty podpis, zapewne kierownika placówki. Nie wypuszczając książki z ręki, sięgnąłem do kieszonki na piersi i wyjąłem świeżo pozyskaną legitymację użytkownika biblioteki. Niesamowite, ale była wypisana tym samym charakterem pisma, a podpis bibliotekarza był po prostu identyczny! – No nieźle… – Jarek uśmiechnął się. – To jakaś sztuczka? – Żadna sztuczka – puknąłem się palcem w czoło. – Zbieg okoliczności, przypadek… Jarek nie odpowiedział, ale jego mina mówiła, że go nie przekonałem. Zresztą sam też nie do końca wiedziałem, co o tym myśleć. „Don Kichota” przeczytałem szybko i po trzech dniach znów pojawiłem się w wypożyczalni. Bibliotekarz jakby na mnie czekał. – Witam, panie Januszu. Szybko się pan uporał z klasykiem. Może zechce pan dziś sam coś sobie wybrać? Coś mniej znanego? Zapraszam! Proszę wejść i rozglądać się do woli, tędy. – Mężczyzna w muszce wprowadził mnie między regały. – Łatwo się pan rozezna: księgozbiór ma układ tematyczny, a w jego obrębie alfabetyczny autorski. Niech się pan nie spieszy, książki zatrzymują czas. Miłego zwiedzania… Wszedłem między regały i szybko zorientowałem się, że z półek wystają żółte tabliczki z nazwami działów. „Sztuka, Film, Architektura, Poezja” – czytałem po kolei. Przy każdej szafie zatrzymywałem się i przeglądałem zawartość półek. A przyznać muszę, że co chwila gęba mi się cieszyła od ucha do ucha, bo miałem w rękach prawdziwe białe kruki. Wędrowałem więc po bibliotece oczarowany jak dzieciak w Disneylandzie. Bogactwo zbiorów co chwila mnie zaskakiwało i zachwycało. Nic więc dziwnego, że w tej wspaniałej różnorodności nie potrafiłem znaleźć czegoś „do czytania na dziś”. Nie wiem, jak długo krążyłem między regałami. W końcu zauważyłem, że zrobiło się ciemno – za oknami zapadł zmrok, a wątłe żarówki pod sufitem słabo oświetlały wnętrze. – Pora wracać… – mruknąłem pod nosem. – A tyle jeszcze do obejrzenia… I nagle poczułem, że nie wiem, jak wrócić do pomieszczenia, w którym urzędował bibliotekarz. Próbowałem poruszać się, kierując „zaliczonymi” działami literatury, ale niewiele to dawało. „Fantasy, Geografia, Podróże, Medycyna, Matematyka… Cholera, którędy do wyjścia…?” – myślałem gorączkowo i czułem, że kręcę się w kółko. Dopiero po pewnym czasie uzmysłowiłem sobie, że biblioteka na parterze zwykłej kamienicy nie może przecież być tak ogromna, żebym w niej zabłądził! – Tylko spokojne… – mówiłem do siebie. – Po prostu jestem zmęczony i zdezorientowany… Jeszcze raz rozejrzałem się po regałach. „Poezja, Architektura, Film, Sztuka...”. – Tak, to tędy… – zawołałem na głos i z uśmiechem wkroczyłem do gabinetu bibliotekarza. Mężczyzna uśmiechnął się i wręczył mi tom w grubej tekturze bez wytłoczonego tytułu. – Sądzę, że to będzie akurat… – powiedział. – Ale teraz niech pan już idzie, panie Januszu. Zrobiło się bardzo późno. Bardzo… Ukłoniłem się, włożyłem książkę do kieszeni wojskowej kurtki i wyszedłem na ulicę. Było kompletnie pusto, mgliście i nieprzyjemnie chłodno. – Jak to dobrze, że do domu jest tak blisko – mruknąłem i pomaszerowałem szybkim krokiem. Po kwadransie już spałem. Sięgnąłem po telefon: 11:27 – Ooo, czyżby tak mnie wykończyło chodzenie po bibliotece? – zaśmiałem się i poszedłem do kuchni. Po kilku minutach siedziałem na kanapie w ulubionym kraciastym szlafroku z grubej flaneli i popijałem kawę. I nagle coś wpadło mi do głowy. Włączyłem w telefonie funkcję krokomierza. Zapis z wczorajszego dnia wskazywał 35 200 kroków, co przeliczało się na ponad 18 kilometrów! – To niemożliwe! Bzdura! Niewykonalne! – mówiłem do siebie i jeszcze raz sprawdziłem przeliczenie. – 18 kilometrów 656 metrów… To jakiś absurd. Co za beznadziejna aplikacja… Rzuciłem telefon na kanapę i przypomniałem sobie o książce. Sięgałem w przedpokoju do kurtki, kiedy ktoś zadzwonił do drzwi. Na korytarzu stał Jarek K. Dałem mu znak, by wchodził, ale patrzył na mnie dziwnie i nawet nie drgnął. – Dzień dobry panu – powiedział niepewnie. – Czy zastałem Janusza? Teraz ja patrzyłem na niego jak na wariata. Zrobił krok w tył, machnął rękami i znowu się cofnął. – Albo już nic… – oświadczył nagle. – Kiedy Janusz wróci, proszę mu powiedzieć, że był Jarek K. i że jeszcze wpadnę – odwrócił się i zbiegł schodami w dół. – Zwariował – uznałem i wzruszyłem ramionami. To naprawdę ja?! Książkę położyłem na stoliku. I wtedy coś mnie tknęło. Poszedłem do łazienki i stanąłem przed lustrem. Włączyłem światło. Z błyszczącej tafli patrzył na mnie łysy starzec z siwym zarostem i głębokimi zmarszczkami pokrywającymi twarz i szyję. Zasłoniłem dłońmi usta. Bladą skórę na rękach pokrywały ciemne plamy. Wybiegłem z łazienki i ciężko opadłem na kanapę. Poczułem duszność i zawroty głowy, coś gniotło mi klatkę piersiową tak, że traciłem oddech. Chciałem krzyknąć, ale targnął mną potworny kaszel i oczy zaszły mi łzami. Zemdlałem. Otworzyłem oczy. Przy łóżku siedział Jarek. – Witaj, łamago, jak się czujesz? Dobra, nic nie mów. Chyba zemdlałeś i trzasnąłeś głową o stolik. Dobrze, że akurat przyszedłem i cię znalazłem. Cholera wie, co by się stało, gdybyś tak leżał Bóg wie jak długo… – trajkotał, a ja z niepokojem próbowałem zobaczyć własne ręce. – Skoro dobrze się już czujesz, to polecę. Zostawiam ci książkę. Znalazłem ją na podłodze obok ciebie. To jakiś staroć… – zaśmiał się, wstając. – Cześć! Spojrzałem na grubą ozdobną okładkę na szafce. Złotymi literami wytłoczono tytuł „Wehikuł czasu”. Uśmiechnąłem się i wreszcie udało mi się wyjąć spod kołdry dłoń. Była silna i zupełnie gładka. Tylko te kroki w telefonie – pomyślałem. – To tylko błąd elektroniki… Ale czy na pewno?”. Dumałem jeszcze przez chwilę, a potem zacząłem czytać i lektura wciągnęła mnie bez reszty.