3 sposoby na ochronę przed manipulacją. Uratują cię przed pułapką toksycznej osoby
Nie daj sobie wmówić, że nie masz racji. Poznaj 3 sposoby na ochronę przed manipulacją i dowiedz się, jak radzić sobie z toksycznymi osobami w twoim otoczeniu.
Toksyczne osoby mogą skutecznie zatruć życie. Nie daj sobą pomiatać. Zapamiętaj te 3 sposoby na ochronę przed manipulacją i sprawdź, jak się zachować, gdy ktoś próbuje ci wmówić, że nie masz racji. Jak manipulują toksyczne osoby? Z próbami manipulacji mamy do czynienia każdego dnia. Toksyczne osoby możemy spotkać w różnych miejscach i środowiskach - w rodzinie, w pracy, a nawet w domu. Jak je rozpoznać? Manipulatorzy często wpływają na nasz sposób postrzegania rzeczywistości. Z ich ust wiele razy usłyszysz, że "przesadzasz" i "wcale tak nie było". Posuną się nawet do kłamstwa, by wmówić ci, że nie masz racji. Gaslighting może dotknąć każdego, ale na szczęście da się przed nim uchronić. 3 sposoby na ochronę przed manipulacją Odpowiednia postawa i właściwie dobrane słowa pozwolą unieszkodliwić toksyczną osobę i w mig ukrócą jej niecne zamiary wobec ciebie. Zastosuj te 3 proste sposoby i raz na zawsze zrób porządek z manipulatorem w twoim otoczeniu. Nie trać pewności siebie. Nie daj się zbić z tropu manipulatorowi, który będzie próbował ci wmówić, co jest prawdą i jak powinnaś się czuć. Obstawaj przy swoim i otwarcie informuj o swoich emocjach czy odczuciach. Ofiarami manipulacji najczęściej padają osoby uległe i podatne na wpływy. Zbieraj dowody. Jeśli podejrzewasz, że w twoim otoczeniu znajduje się toksyczna osoba, która bez przerwy nagina fakty, zacznij gromadzić dowody. Mogą to być chociażby zrzuty ekranu ze zdjęciami konwersacji czy kopie e-maili. Dzięki temu manipulator nie będzie w stanie igrać z twoją pamięcią i sposobem postrzegania rzeczywistości. Konfrontuj słowa manipulatora. Toksyczny człowiek często powołuje się na zdanie innych osób, jednak zazwyczaj jest to po prostu kłamstwo. Jeśli z ust manipulatora usłyszysz taką opinię, którą podobno podzielają "wszyscy", zaproponuj rozmowę z zainteresowanymi osobami na ten temat. Sprawdź też, jakich słów użyć, by postawić na swoim. Tylko w ten 1 sposób udowodnisz swoją rację, ale nie dopuścisz do zaognienia konfliktu.
Ghostlighting stanowi mieszankę wybuchową dla związku. To 2w1 toksycznych trendów randkowych
Co otrzymamy po połączeniu dwóch anty-trendów randkowych? Ghostlighting stanowi mieszankę wybuchową dla związku. To najbardziej toksyczne zachowania w relacji, które zwiastują jej rychły koniec.
Połączenie dwóch najbardziej toksycznych zachowań w związku nie wróży nic dobrego. Ghostlighting stanowi mieszankę wybuchową dla związku i zwiastuje jego nadciągający koniec. Lepiej w porę uciekać, by nie ulec szkodliwej manipulacji. Ghostlighting stanowi mieszankę wybuchową dla związku W ostatnim czasie coraz więcej mówi się na temat toksycznych postaw, które rujnują relacje międzyludzkie, zwłaszcza damsko-męskie, choć nie tylko. Gaslighting może dotknąć każdego i przytrafia się zarówno w związkach, jak i w pracy czy w rodzinie. Wszędzie tam wprowadza zamęt i stanowi formę manipulacji. Osoba stosująca gaslighting potrafi tak naginać fakty i sterować emocjami innych, by odwrócić sytuację na swoją korzyść. Ofiara takiego zachowania jest zdezorientowana i traci wiarę w siebie, bo nawet gdy próbuje zwrócić uwagę na negatywnego zachowanie partnera, wciąż słyszy, że "przesadza" i "tylko jej się wydaje". Ostatnio mamy jednak do czynienia z jeszcze bardziej wyrafinowaną formą gaslihtingu, tym razem w połączeniu z ghostingiem. Ten drugi termin to zjawisko nagłego urwania kontaktu i zniknięcia z życia drugiej osoby bez uprzedzenia. Razem te dwa pojęcia tworzą tzw. ghostlighting, czyli połączenie manipulacji z "rozpływaniem się w powietrzu". Ghostlighting to połączenie gaslightingu i ghostingu. 2 toksyczne tendencje w związku Osoba stosująca ghostlighting może stopniowo lub nagle wycofywać się z relacji. Przestaje odpowiadać na wiadomości i telefony, nie proponuje spotkań, w ostatniej chwili zmienia plany. To jednak nie koniec, bo manipule drugą osobą tak, by zrzucić z siebie odpowiedzialność za swoje postępowanie. Może na przykład wmawiać drugiej osobie, że dana relacja nigdy nie była poważna lub że wszystko działo się wyłącznie "w głowie" ofiary. Może nawet próbować zrzucić na nią winę za swój emocjonalny chłód. Zdarza się też, że osoba która zastosowała ghosting, czyli nagle wycofała się z relacji, będzie próbowała do niej wrócić, przekonując, że przecież nie stało się nic wielkiego. Dystansowanie się od związku i brak zaangażowania uzasadni zachowaniem partnera, którego obarczy winą za zakończenie relacji. Taką taktykę może stosować narcyz. Uważaj, bo ten mroczny empata potraktuje cię bezwzględnie.
Gaslighting może dotknąć każdego. Uważaj na te 4 wypowiedzi
Sprawdź, czy nie padasz ofiarą manipulacji. Gaslighting może dotknąć każdego, a jego skutki są dotkliwe. Poznaj 4 teksty najczęściej wykorzystywane w tej szkodliwej taktyce.
Manipulacja zaliczana jest do form przemocy psychicznej, chociaż często nie zdajemy sobie sprawy, że nas dotyczy. Gaslighting może dotknąć każdego, ale nie zawsze łatwo jest rozpoznać to destrukcyjne zjawisko. Najczęściej przejawia się ono w 4 schematach wypowiedzi. Gaslighting może dotknąć każdego. Na czym polega to zjawisko Gaslighting to ukuty stosunkowo niedawno termin oznaczający technikę manipulacji. Stosująca ją osoba dąży do sterowania odczuciami i zrachowaniami innych, wpływając na ich postrzeganie rzeczywistości. Może próbować odwieść drugą stronę od jej racji i przekonań. Często sugeruje, że osądy i wrażenia innych są mylne. Oczywiście wszystko to robi w zawoalowany sposób. W relacji z osobą stosującą gaslighting możemy czuć się zdezorientowani, niezrozumiani, a nawet mało wiarygodni. Jeśli tracisz wiarę we własne przekonania, nie do końca rozumiesz swoje emocje i towarzyszy ci nieuzasadnione poczucie winy, może to oznaczać, że w twoim otoczeniu znajduje się gaslighter. Warto zaznaczyć, że zjawisko gaslightingu bywa obecne w różnych środowiskach. Przytrafia się zarówno w związku, w rodzinie, jak i w pracy czy w towarzystwie przyjaciół. Niezależnie od sytuacji, relacja z gaslighterem nigdy nie należy do łatwych i trzeba mieć się na baczności. Po tych tekstach poznasz, że ktoś stosuje na tobie gaslighting Gaslighting często przypisywany jest osobowości narcystycznej. Zjawisko to jest również charakterystyczne dla wampirów energetycznych. Poniższe wypowiedzi to częsty element taktyki stosowanej przez gaslightera. "Jak zwykle przesadzasz". Nie tylko zasugeruje, że wyolbrzymiasz sytuację, ale da do zrozumienia, że to typowe dla ciebie zachowanie. Może także spytać: "O co ci chodzi?", udając, że nie rozumie, dlaczego w ogóle masz pretensje. Często będzie próbował się bronić, mówiąc, że "przecież to tylko żarty". "Jesteś po prostu przewrażliwiona/zmęczona/zestresowana". Wszelkie spostrzeżenia czy uwagi dotyczące jego negatywnego zachowania gaslighter zrzuci na karb twojego stanu umysłu. W ten sposób przeniesie na ciebie odpowiedzialność za swoje postępowanie. "Tak ci się tylko wydaje". Gaslighter zrobi wszystko, by wmówić ci, że nie masz racji, a twoje odczucia są mylne. Posunie się nawet do zaprzeczania faktom i zarzucania ci niewiarygodności. "Przepraszam, że tak się poczułaś". Przeprosiny w wykonaniu gaslightera to ostateczność, ale jeśli już do tego dojdzie, nigdy nie weźmie on odpowiedzialności za swoje czyny. Da ci do zrozumienia, że to, jak się czujesz, jest konsekwencją twoich emocji, a nie jego postępowania. To zdecydowanie czerwona flaga. Jeśli powyższe wypowiedzi wydają ci się znajome, lepiej miej się na baczności. W twoim najbliższym otoczeniu może znajdować się gaslighter, a relacja z taką osobą nigdy nie jest łatwa. Czasem lepiej się od niej odciąć.
Efekt kameleona – czym jest i na czym polega jego skuteczność? Naucz się, jak etycznie wykorzystać go na swoją korzyść
Efekt kameleona to niezwykle ciekawe zjawisko, które może objawić się wszędzie tam, gdzie istnieją relacje międzyludzkie. To jedna z wyuczonych technik zachowania, która polega na przejęciu gestów, mimiki bądź innych charakterystycznych tików swojego rozmówcy. W ten sposób można zdobyć przychylność drugiej strony i nakłonić ją do pojęcia określonych działań. Czy efekt kameleona jest niebezpieczny i czy korzystają z niego wyłącznie manipulatorzy?
W tym artykule: Co to jest efekt kameleona? Efekt kameleona w psychologii Efekt kameleona a manipulacja Czy można wykorzystać efekt kameleona na swoją korzyść? Efekt kameleona nie jest ani dobry, ani zły - jest on jedynie narzędziem w rękach ludzi o różnych intencjach. Bywa wykorzystywany w branży usługowej czy w handlu, a nawet w integrowaniu grup pracowników w dużych korporacjach. Niestety może stać się również bardzo skuteczną techniką manipulacji innymi ludźmi. Wyjaśniamy, jak się przed nim obronić i czy możesz etycznie wykorzystać go na swoją korzyść. Co to jest efekt kameleona? Efekt kameleona to zjawisko, które polega na naśladowaniu innych osób w celu zdobycia ich przychylności. Choć technika ta brzmi jak bardzo prosta sztuczka, nie należy jej lekceważyć - w rzeczywistości ma ona ogromny wpływ na nasz proces podejmowania decyzji oraz sposób, w jaki postrzegamy mimikującą nas osobę. Swoją skuteczność zawdzięcza również temu, że często zaczyna działać już po kilku minutach i nie wymaga zbyt intensywnego, natarczywego przedrzeźniania, często wystarczy powtarzanie jednego lub dwóch gestów. Zobacz także: Maminsynek, czyli mężczyzna uzależniony od matki. Po czym poznać, że masz do czynienia z maminsynkiem? Maminsynek to określenie, które nie wzbudza pozytywnych skojarzeń, a raczej wskazuje na zaburzoną relację matki i syna. Efektem tak wielkiej zażyłości są późniejsze problemy dziecka z usamodzielnieniem się i wzięciem odpowiedzialności za swoje życie. Skutkuje to również nieumiejętnością stworzenia wartościowej relacji z innymi kobietami. Po czym rozpoznać maminsynka? Osoby odzwierciedlające zachowania innych często wydają się bardziej sympatyczne, kompetentne, a nawet atrakcyjne. Łatwo zjednują sobie sympatię i przychylność swoich rozmówców i zwykle bez trudu przekonują ich do swoich racji. Co szczególnie ważne, efekt kameleona może zostać wykorzystany świadomie lub nieświadomie - niektóre osoby w naturalny sposób dopasowują się do swojego rozmówcy i często nie zdają sobie sprawy z potęgi tego zachowania. Efekt kameleona w psychologii Efekt kameleona jest zjawiskiem, które fascynuje psychologów. Liczne badania dowodzą jego siły i podkreślają, że to jedna z najskuteczniejszych technik wywierania wpływu. Empatyczna osoba ma największe szanse osiągnąć biegłość w tej technice, ponieważ z łatwością odczytuje uczucia i intencje innych, a co za tym idzie doskonale wiedzą, jak może skuteczniej mimikować ich zachowanie. Z tego samego powodu ogromną rolę odgrywa również umiejętność uważnej obserwacji i spostrzegawczość. Efekt kameleona może zostać wykorzystane na różne sposoby. Wymieniamy trzy główne obszary, które są najłatwiejsze do mimikowania, naśladowanie ich jest najbardziej skuteczne. Mowa ciała, czyli sposób, w jaki nasz rozmówca się porusza. Powtarzanie jego gestów, jak np. zakładanie nogi na nogę, przewracanie oczami lub wzruszenie ramionami może być bardzo skuteczne. Czasem wystarczą nawet o wiele prostsze ruchy jak np. odchylenie głowy w tę samą stroną. Ton głosu, czyli to, jak się wypowiada. Każdy z nas ma swój indywidualny sposób mówienia, który często wynika z rzeczy takich jak charakter czy temperament. Ton ten może zmieniać się pod wpływem emocji, atmosfery czy poziomu energii. Naśladowanie sposobu mówienia naszego rozmówcy sprawia, że wyczuwa on nić porozumienia, lub zakłada, że w danym momencie towarzyszą wam podobne emocje. Słowa, których używa nasz rozmówca, mają potężną moc. Powtórzenie jego wypowiedzi lub użycie wyrażeń czy zwrotów, które padły już wcześniej z jego ust sprawia, że czuje się on dobrze zrozumiany, uważnie słuchany i doceniony. Dodatkowo, nawet jeśli sam nie zdaje sobie z tego sprawy, rozpoznaje w rozmowie znajome wzorce, co daje mu poczucie komfortu. Zobacz także: Szczerość to podstawa, ale prawda nie zawsze nas wyzwoli. Jak być szczerym i nie ranić przy tym innych? Szczerość sprawia, że człowiek zyskuje miano autentycznej, otwartej i bezpośredniej osoby. To cecha charakteru, którą wiele osób docenia i chciałoby dopisać do swojej osobowości. Pomaga w lepszej komunikacji pomiędzy partnerami. Czy jednak szczerość zawsze jest czymś pożądanym? Czy istnieją sytuacje, w których lepiej powstrzymać się od szczerości? Efekt kameleona a manipulacja Efekt kameleona może być wykorzystany, świadomie lub nie, w różnym celu, dlatego należy zdawać sobie sprawę z tego, że są osoby, które używają go, aby manipulować innymi ludźmi. Mogą one korzystać z tego zjawiska, aby osiągnąć osobiste korzyści kosztem innych osób, np. namówić je na pomoc finansową, na którą kogoś nie stać, lub której w normalnych warunkach nie zechciałby udzielić. Z techniki tej mogą korzystać też ludzie, którym zależy na uwiedzeniu lub rozkochaniu w sobie jakiejś osoby, czy też zyskaniu jej przychylności. Naśladowanie jej zachowania i mimikowanie sposobu mówienia, czy poruszania się może sprawić, że sympatia szybko wzrośnie, a wraz z nią pójdzie przywiązanie. Zawarte na podłożu manipulacji relacje mają marne szanse powodzenia, a zwykle jedna ze stron jest w nich wykorzystywana. Jak się bronić? Obrona przed osobą, która stosuje na nas efekt kameleona, może być bardzo trudna. Badania opisane w książce „Efekt kameleona. Psychologia naśladownictwa” autorstwa Wojciecha Kuleszy jasno dowodzą, że chętnie ulegamy działaniu tego zjawiska, nawet kiedy wiemy, że nasz rozmówca celowo mimikuje nasze zachowanie. W wielu przypadkach przyjemność, jaką daje wrażenie, że obcujemy z czymś znajomym, lub mamy do czynienia z osobą, która dobrze nas rozumie okazuje się silniejsza od zdrowego rozsądku. Pamiętaj jednak, że efekt kameleona, choć jest bardzo skuteczną psychologiczną sztuczką, nie działa jak magiczne zaklęcie i tylko ty możesz decydować o swoim własnym zachowaniu. Oto co możesz zrobić, aby nie dać się porwać temu urokowi. Bądź świadoma zachowań innych ludzi i monitoruj ich zachowanie. Ufaj swojej intuicji, kiedy wyczujesz fałsz lub nieszczere intencje. Gdy poczujesz, że ulegasz, wróć do siebie i zastanów się, czy faktycznie chcesz tego samego, co twój rozmówca. Jeśli czujesz, że nie potrafisz komuś odmówić, powiedz, że musisz się zastanowić i poświęć czas, który w ten sposób zyskasz, aby uwolnić się spod uroku efektu kameleona. Trenuj siłę woli i asertywność. Pamiętaj, że nie musisz godzić się na nic wbrew sobie. Zobacz także: Autorytarność – czym jest i jak wpływa na relacje? Wyjaśniamy, jak zachowuje się osobowość autorytarna Autorytarność może wydawać się prostą drogą do uzyskania ładu i jasnych struktur społecznych. Wraz z rozwojem zachowań autorytarnych wzrasta odczucie zagrożenia, a zaufanie i poczucie sprawczości coraz bardziej maleją. Autorytarne zachowania mogą przejawiać się nie tylko w większych grupach. To także zagrożenie dla związku wychowywania potomstwa. Zobacz, jak dokładnie przejawia się autorytaryzm. Czy można wykorzystać efekt kameleona na swoją korzyść? Efekt kameleona to coś, czego pod żadnym pozorem nie należy nadużywać. Jeśli pragniesz nauczyć się świadomie korzystać z tej metody, powinnaś pamiętać o tym, że szacunek do drugiego człowieka i respektowanie cudzych granic to podstawa. Nigdy nie używaj go, aby nagiąć kogoś do swojej woli, w kwestii, która mogłaby przekraczać granice tej osoby, np. w celu wymuszenia niemoralnej przysługi. Efekt kameleona może być prostym sposobem na zwiększenie satysfakcji klientów. Jeśli prowadzisz swój własny biznes i chcesz, aby każdy twój klient zostawił po sobie pozytywną opinię, możesz spróbować tej techniki, by zyskać ich sympatię. Jeśli pracujesz jako sprzedawca lub usługodawca, stosowanie mimiki może być łatwym sposobem na zjednanie sobie klienta. Często wymuszone, uprzejme zachowanie osób zatrudnionych w tych branżach jest odbierane przez klientów jako sztuczne. W przypadku efektu kameleona sprzedawcy wypadają zwykle bardziej naturalnie. Warsztaty lub ćwiczenia integracyjne, które polegają na naśladowaniu zachowań innych członków grupy, mogą zwiększyć ich wzajemne zaufanie, poprawić relacje oraz usprawnić pracę całego zespołu. Możesz wykorzystać tę technikę również podczas negocjacji, np. rozmów z pracodawcą, czy zawierania kontraktów biznesowych, lub negocjowania ceny mieszkania, które chcesz kupić. Jak nauczyć się efektu kameleona? Pozwól, aby to twój rozmówca mówił przez większość czasu. Zadawaj pytania i uważnie słuchaj. Obserwuj jego ruchy i staraj się uchwycić ton i brzmienie głosu. Wyłapuj słowa, których używa. Spróbuj powtórzyć jego zachowanie. Zacznij od subtelnych gestów i delikatnych ruchów. Po pewnym czasie możesz spróbować np. powtórzyć po swoim rozmówcy cały fragment jego wypowiedzi. Bądź naturalna, aby nie przekroczyć granicy, za którą mogłoby już się wydawać, że przedrzeźniasz swojego rozmówcę. Staraj się emanować spokojem i pewnością siebie.
Manipulant – cechy. Wystrzegaj się osób, które przejawiają 8 typowych zachowań dla manipulantów
"Manipulant cechy" - jeśli właśnie w okno wyszukiwarki wpisałaś te słowa, zdecydowanie zastanawiasz się, po czym poznać osobę manipulującą. Być może nie jesteś pewna, czy przypadkiem nie padłaś jej ofiarą. Aby rozwiać twoje wątpliwości, przyjrzymy się cechom charakterystycznym osób manipulujących, jak również sposobom, w jakie możemy bronić się przed ich wpływem. Poznanie znaków ostrzegawczych może pomóc w zapobieganiu manipulacji oraz zachowaniu autonomii i dobrego samopoczucia.
W tym artykule: Czym jest manipulacja? Jak poznać, że ktoś nami manipuluje? Przykłady manipulacji 8 charakterystycznych zachowań osoby manipulującej Wykrycie manipulacji Jak zachowuje się zdemaskowany manipulator? Jeśli masz wątpliwości co do tego, czy przypadkiem nie zostałaś zmanipulowana lub po prostu pragniesz lepiej zrozumieć naturę manipulacji oraz zidentyfikować cechy charakterystyczne manipulantów, niniejszy artykuł powinien cię zainteresować. Przeanalizujemy typowe zachowania manipulatorów, abyś mogła lepiej chronić się przed ich wpływem. Czym jest manipulacja? Zanim odpowiemy na pytanie, jak rozpoznać cechy manipulanta oraz to, że ktoś tobą manipuluje, warto zastanowić się czym tak właściwie jest manipulacja. W dużym uproszczeniu, manipulacją nazywamy każde zachowanie, które przekracza nasze granice. Idąc dalej, manipulacja to proces, w którym jedna osoba próbuje kontrolować lub wpływać na zachowanie, myśli lub emocje innej osoby w celu osiągnięcia własnych korzyści. Może to obejmować kłamstwa, podstępy, presję społeczną lub inne taktyki w celu uzyskania posłuszeństwa lub współpracy drugiej osoby. Zobacz także: Autorytarność – czym jest i jak wpływa na relacje? Wyjaśniamy, jak zachowuje się osobowość autorytarna Autorytarność może wydawać się prostą drogą do uzyskania ładu i jasnych struktur społecznych. Wraz z rozwojem zachowań autorytarnych wzrasta odczucie zagrożenia, a zaufanie i poczucie sprawczości coraz bardziej maleją. Autorytarne zachowania mogą przejawiać się nie tylko w większych grupach. To także zagrożenie dla związku wychowywania potomstwa. Zobacz, jak dokładnie przejawia się autorytaryzm. Nieświadoma manipulacja Manipulacja może być nieświadoma, szczególnie w przypadku dzieci, które mają tendencję do manipulowania swoimi rodzicami, aby uzyskać to, czego chcą. Nieświadoma manipulacja wynika z braku świadomości konsekwencji lub moralnych zasad związanych z kontrolowaniem lub wpływaniem na innych. Niemniej jednak, niezależnie od intencji czy świadomości manipulatora, manipulacja zawsze stanowi naruszenie granic osobistych i jest moralnie niewłaściwa. Szacunek do drugiego człowieka wymaga, aby nie stosować technik manipulacyjnych. Cechy manipulanta charyzmatyczny, kłamliwy, egocentryczny, wykorzystujący, kontrolujący, pseudoempatyczny, narcystyczny, skupiony na własnych interesach, przekonujący, bawiący się emocjami. Jak poznać, że ktoś nami manipuluje? Należy jednak pamiętać, że manipulanci to profesjonaliści, którzy sztukę manipulacji opanowali do perfekcji, więc wykrycie manipulacji nie jest tak łatwe, jak mogłoby się wydawać. Manipulacja może być subtelna i trudna do wykrycia, zwłaszcza gdy osoba manipulująca jest zręczna w stosowaniu taktyk manipulacyjnych, a tak zazwyczaj wygląda charakter manipulacji. Dlatego też istotne jest zwiększenie świadomości na temat manipulacji oraz umiejętność rozpoznawania jej znaków, aby móc skutecznie się przed nią bronić i utrzymać zdrowe relacje międzyludzkie. Warto też jest poznać cechy manipulanta. Pamiętaj jednak, że każda z nas może paść ofiarą manipulacji, dlatego nie obwiniaj się za to, że inna osoba wyrządziła ci krzywdę. Zobacz także: Szczerość to podstawa, ale prawda nie zawsze nas wyzwoli. Jak być szczerym i nie ranić przy tym innych? Szczerość sprawia, że człowiek zyskuje miano autentycznej, otwartej i bezpośredniej osoby. To cecha charakteru, którą wiele osób docenia i chciałoby dopisać do swojej osobowości. Pomaga w lepszej komunikacji pomiędzy partnerami. Czy jednak szczerość zawsze jest czymś pożądanym? Czy istnieją sytuacje, w których lepiej powstrzymać się od szczerości? Przykłady manipulacji Jak zatem poznać, że ktoś nami manipuluje? Na samym początku warto zrozumieć, że manipulacja może przybierać różne formy i przejawiać się na różnych płaszczyznach życia, od relacji osobistych po sytuacje zawodowe. Aby ułatwić zrozumienie subtelnej natury manipulacji, poniżej znajdziesz kilka przykładów zachować manipulacyjnych, które mogą cię spotkać w codziennym życiu. Manipulacja emocjonalna w związku: partner może wykorzystywać emocje drugiej osoby, np. grozić zerwaniem, aby uzyskać to, czego chce, np. więcej uwagi, pieniędzy lub kontroli nad sytuacją. Manipulacja w miejscu pracy: szef może wykorzystywać obietnice awansu lub podwyżki, aby zachęcić pracownika do wykonania dodatkowej pracy lub pozostania w pracy po godzinach. Manipulacja medialna: media mogą manipulować opinią publiczną poprzez selektywne przedstawianie informacji, fałszywe narracje lub emocjonalne manipulacje, aby wpłynąć na zachowanie lub decyzje społeczeństwa. Manipulacja w relacjach przyjacielskich: osoba może manipulować swoim przyjacielem, np. poprzez wywoływanie poczucia winy lub podważanie pewności siebie, aby uzyskać od niego coś, czego chce. 8 charakterystycznych zachowań osoby manipulującej Manipulanci mogą wydawać się różnorodni i działać w różnych kontekstach, ale pod przykrywką ich zróżnicowania często można dostrzec pewne wspólne cechy. Dodatkowo przejawiają pewne schematy zachowania. Zauważenie ich powinno być znakiem ostrzegawczym - służyć jak czerwona flaga. Wbrew pozorom, manipulanci są do siebie podobni i wykazują szereg takich samych cech, które mogą być kluczowe w identyfikacji ich manipulacyjnych działań. Poniżej znajdziesz 8 głównych cech, które często można zauważyć u manipulantów. Manipulant zawsze ma rację Manipulanci dążą do tego, by zawsze być po stronie wygrywającej, niezależnie od rzeczywistych okoliczności czy faktów. Ich celem jest narzucenie swojej opinii jako jedynej słusznej i nie akceptują innych punktów widzenia. W konsekwencji manipulanci mogą wykorzystywać różne taktyki, aby zdyskredytować czy zbagatelizować opinie innych osób. Stosują manipulacyjne argumenty w celu przekonania innych do swoich racji. W ten sposób starają się utrzymać kontrolę i dominację w każdej sytuacji, niezależnie od tego, czy mają rację czy nie. Wykorzystywanie i pogrywanie z emocjami Manipulanci często próbują wywołać u innych silne emocje, takie jak poczucie winy, strach czy wstyd. Robią to, aby osiągnąć swoje egoistyczne cele, nie zważając na dobro innych ludzi. Wykorzystując te emocje, starają się kontrolować zachowanie i decyzje innych osób, manipulując nimi w celu osiągnięcia swoich własnych celów lub zysków. Mogą to robić poprzez wyolbrzymianie sytuacji, wywoływanie konfliktów lub tworzenie fałszywych narracji, które podważają pewność siebie i samopoczucie innych. W ten sposób manipulanci mogą uzyskać posłuszeństwo lub współpracę ze strony swoich ofiar, które pod wpływem silnych emocji tracą zdolność do racjonalnego myślenia i przestają podejmować świadome decyzje. Manipulacja emocjonalna jest skutecznym narzędziem manipulatorów, pozwalającym im utrzymać kontrolę nad sytuacją i dominować nad innymi. Zobacz także: 16 typów osobowości - zrozum siebie i innych. Rozwiąż popularny test i sprawdź jakim typem osobowości jesteś 16 typów osobowości, czyli test oparty na teorii psychologicznej, których autorkami są Katharine Cook Briggs oraz Isabel Briggs Myers, składa się z 4 kategorii. W każdej z nich zawarte są 4 typy ludzkiej osobowości. Dzięki rozwiązaniu testu możliwe jest zajrzenie w głąb swojego wnętrza i zrozumienie pewnych mechanizmów działania. To źródło poznania siebie oraz tego, jak nawiązujesz relacje i czym kierujesz się podczas podejmowania decyzji. Brak konsekwencji w działaniach Manipulanci często zmieniają swoje zachowanie w zależności od sytuacji i osób, w których obecności aktualnie przebywają. Mogą być uśmiechnięci i przyjaźni w jednej chwili, a w następnej agresywni lub złośliwi. Ta niekonsekwencja w ich działaniach sprawia, że trudno jest przewidzieć, jak będą się zachowywać w danej chwili. Zdecydowanie utrudnia to budowanie zaufania i zdrowych relacji. Manipulanci mogą świadomie dostosowywać swoje zachowanie, aby manipulować emocjami innych osób lub osiągnąć swoje cele. Ta zmienność sprawia, że są nieprzewidywalni i trudni do zrozumienia, co może prowadzić do poczucia dezorientacji i niepewności u ich ofiar. Częste kłamstwa i przedstawianie wybiórczych informacji Manipulanci często stosują kłamstwa lub pomijają istotne informacje, aby osiągnąć swoje cele. Mogą też manipulować faktami, interpretując je w sposób, który służy ich interesom. Poprzez selektywne przedstawianie informacji, manipulatorzy kreują fałszywe narracje lub wprowadzają w błąd, aby uzyskać pożądane reakcje u swoich ofiar. Często manipulanci posługują się technikami retorycznymi, które mają na celu wprowadzenie innych w błąd lub sprawienie, że uwierzą w ich kłamstwa. Manipulatorzy mogą zaczynać od wydawania małych przysług lub korzyści, aby zyskać zaufanie i sympatię innych, a następnie wykorzystać te relacje w celu manipulowania w przyszłości. Wykorzystując manipulację informacjami, manipulanci starają się utrzymać kontrolę nad sytuacją i wywierać wpływ na zachowanie innych osób, kosztem prawdy i uczciwości. Wywoływanie poczucia winy Poczucie winy może być użyte jako narzędzie do kontroli i manipulacji. Dzieje się tak, ponieważ osoby obarczone tym uczuciem są bardziej podatne na sugestie i żądania manipulatora. Poprzez narzucanie poczucia winy, manipulanci mogą próbować uzyskać posłuszeństwo lub współpracę ze strony swoich ofiar. Osoba u której manipulant wywołał poczucie winy, może starać się naprawić rzekome szkody lub zrekompensować domniemane straty. Jest to jedna z bardziej subtelnych, ale niezwykle skutecznych metod manipulacji. Jest stosowana przez manipulantów w celu osiągnięcia swoich celów kosztem innych osób. Dlatego ważne jest, aby być świadomym takich manipulacji i nie dawać się wciągnąć w spiralę poczucia winy narzucaną przez manipulatora. Izolowanie od bliskich osób Manipulanci mogą próbować izolować swoje ofiary od ich bliskich czy wsparcia społecznego, aby miały mniej opcji oprzeć się manipulacji. Jest to często wykorzystywana taktyka, która stanowi skuteczną metodę kontroli. Istnieje kilka powodów, dla których manipulatorzy podejmują się tego działania: Im bardziej ofiara jest izolowana od swoich bliskich i innych źródeł wsparcia, tym łatwiej manipulatorowi kontrolować jej myśli, uczucia i zachowania. Kiedy ofiara ma ograniczony dostęp do wsparcia społecznego, może być mniej skłonna opierać się manipulacji, ponieważ brakuje jej alternatywnych perspektyw i opinii. Izolacja może wywołać u ofiary poczucie osamotnienia i bezradności, co sprawia, że staje się ona bardziej podatna na manipulację. Manipulatorzy mogą wyizolować ofiarę od jej bliskich w celu zmniejszenia oporu wobec swoich działań. Izolacja może również pomóc manipulatorowi w ukrywaniu swoich działań przed innymi. Zobacz także: Kreatywność - czy każda z nas jest kreatywna? 12 sposobów na rozbudzenie kobiecej kreatywności Kreatywność pomaga w codzienności i ułatwia radzenie sobie z różnego rodzaju przeszkodami i wyzwaniami, które pojawiają się na życiowej drodze. Jest ważna z perspektywy rozwoju zawodowego i osobistego. Dzięki kreatywności można łatwiej odnaleźć się w nowej sytuacji. Jest powiązana z intuicją oraz otwartością na świat. Jest to cecha, którą można w sobie odnaleźć. Zobacz, w jaki sposób pracować nad kreatywnością i poznaj jej wszystkie zalety. W rezultacie izolacja od bliskich osób i wsparcia społecznego może być skuteczną strategią manipulacyjną, która umożliwia manipulatorowi większą kontrolę nad ofiarą i utrzymanie toksycznej relacji. Dlatego ważne jest, aby być świadomym takich zachowań i szukać pomocy, jeśli zauważysz, że ktoś bliski jest izolowany od swojego wsparcia społecznego. Kontrola nad sytuacją Manipulanci starają się mieć kontrolę nad sytuacją i nad innymi osobami. Często uzyskują ją poprzez wywieranie presji psychicznej czy emocjonalnej. Manipulanci mogą używać taktyki groźby, szantażu lub zastraszania, aby zmusić inne osoby do wykonania ich woli. Mogą grozić konsekwencjami lub nagradzać posłuszeństwo, aby osiągnąć swoje cele. Wszystkie te działania służą uzyskaniu kontroli i nie powinno być na nie przyzwolenia. Nikt nie ma prawa ci grozić, szantażować lub zastraszać. Wykrycie manipulacji Choć manipulacja bywa trudna do wykrycia (w końcu osobie manipulującej zależy na tym, aby była ukryta), wykrycie jej nie jest niemożliwe. Jednakże istnieją sposoby, które mogą pomóc w wykryciu manipulacji, oto kilka z nich: Zwiększ swoją świadomość. Im bardziej będziesz świadoma możliwych prób manipulacji, tym łatwiej będzie je zidentyfikować. Zaobserwuj wzorce zachowań w zachowaniu osoby, która próbuje manipulować. Zaufaj swojej intuicji - może być bardzo pomocna w wykryciu manipulacji. Nie przyjmuj wszystkiego, co mówi osoba manipulująca, bezkrytycznie. Spróbuj analizować informacje i sprawdzaj ich wiarygodność. Zachowaj zdrowy dystans emocjonalny. Porozmawiaj z zaufanymi osobami, gdyż osoba z zewnątrz często może zauważyć to, czego ty nie dostrzegasz. Dbaj o swoje granice. Utrzymywanie klarownych granic i konsekwentne ich egzekwowanie może pomóc w zapobieganiu manipulacji. Manipulatorzy często testują granice innych osób, aby sprawdzić, jak daleko mogą się posunąć. Jak zachowuje się zdemaskowany manipulator? Gdy manipulator zostaje zdemaskowany, może zareagować na wiele sposobów w zależności od jego osobowości i charakteru. Może się bronić, odbijać zarzuty i obwiniać innych. Inni manipulatorzy mogą wykazać fałszywą skruchę. Przeprosić i obiecać poprawę, dążąc do odzyskania zaufania lub kontroli. Jednakże wielu manipulatorów będzie kontynuować swoje manipulacyjne zachowania, szukając nowych sposobów na odzyskanie kontroli. W takiej sytuacji ważne jest trzymanie się zdrowych granic i konsekwentne odmawianie manipulacyjnym próbom. Jeśli manipulacja występuje w związku, konieczne jest podjęcie dalszych kroków, takich jak terapia lub zakończenie toksycznej relacji. Niemniej jednak ujawnienie manipulatora stanowi pierwszy krok w odzyskaniu kontroli nad własnym życiem i utrzymaniu zdrowych relacji z innymi ludźmi.
Szantaż emocjonalny szczególnie w związku jest wyjątkowo niebezpieczny: nie daj się w to wciągnąć
Szantaż emocjonalny jest jedną z metod manipulacji - zachowaniem, mającym wywołać pożądaną reakcję. U jego podłoża tkwi groźba, która może być wyrażona na wiele sposobów wykorzystujących uczucia i słabości drugiej strony. Nie zawsze jest to mechanizm czytelny, także dlatego, że szantażyści różnią się. Niektórzy są agresywni, inni bardzo bierni, jeszcze inni zaś nieustannie stawiają się w pozycji ofiary. Niezależnie od tego, jak bogaty jest katalog ich metod, wszystkich łączy wspólny element: obawa szantażysty - przed stratą, zmianą, koniecznością podporządkowania się, odrzuceniem, utratą władzy....
Manipulacja emocjonalna możliwa jest tylko wówczas, gdy druga osoba jest na nią podatna. Każdy z nas ma w sobie sporo "wyzwalaczy", które mogą stać się dla szantażysty punktem zaczepienia. To nagromadzone żale, niepewność, lęk. Szantaż tego rodzaju może dotyczyć relacji pomiędzy partnerami lub małżonkami, rodzicem a dzieckiem, szefem i podwładnym lub kolegami z pracy. Definicja szantażu emocjonalnego Warto rozpocząć od odpowiedzi na pytanie, co to jest szantaż emocjonalny i jak go rozpoznać. Szantaż emocjonalny jest zjawiskiem, w którym jedna z osób przekazuje drugiej - w mniej lub bardziej bezpośredni sposób - informację o swoich oczekiwaniach, wymuszając na niej ich spełnienie w obawie przed przykrymi konsekwencjami lub w celu uniknięcia poczucia winy. Może to być przekaz dosłowny, w formie zdania warunkowego typu: "Jeśli ci na mnie zależy, zrobisz to, o co proszę". Często jednak szantaż emocjonalny jest o wiele bardziej subtelny i dochodzi do niego w relacji, która na pozór wydaje się pozytywna. Nie zawsze emocjonalny szantaż towarzyszy dwojgu ludziom od początku. Często wkrada się stopniowo, w formie początkowo akceptowalnej i incydentalnej. Warto podkreślić również, że nie zawsze szantażysta jest świadomy tego, co robi, choć w wielu przypadkach premedytacja jest istotnym elementem. Zanim nazwiemy czyjeś zachowanie szantażem emocjonalnym, upewnijmy się, czy przemawiają za tym konkretne symptomy. Są to: Żądanie szantażysty - nie zawsze wyartykułowane. Czasami ma ono formę sugestii. Opór szantażowanego nie przejawiającego entuzjazmu w danej sprawie. Presja szantażysty - na tym etapie żądanie może być uzasadniane lub racjonalizowane. Groźby wskazujące, że odmowa będzie skutkować przykrymi konsekwencjami. Uległość szantażowanego. Powtórzenie schematu. Przejawy te wydają się oczywiste. W praktyce jednak okazuje się, że nie są na tyle wyraźne, by łatwo je wychwycić. Stopniowo presja staje się zwykłym elementem codziennych interakcji, a w związku pojawia się napięcie. Klasyfikacja wyróżnia cztery typy szantażystów: Prokuratorzy. Ich szantaż jest najbardziej oczywisty. Napotkany opór skutkuje agresją. W wariancie aktywnym posuwają się do bezpośrednich gróźb. Osoby bardziej bierne tłumią złość, ale nadal pragną dominować. Biczownicy. Grożą "ukaraniem" samych siebie: może to być obniżony nastrój, a w skrajnym przypadku nawet groźba samobójstwa. Cierpiętnicy. Nie grożą, ale demonstrują, jak bardzo źle się czują, dając do zrozumienia, że ich sytuację poprawi tylko spełnienie prośby. Kusiciele. Obiecują miłość, szczęśliwy dom, wspólne wakacje. Nagrody są atrakcyjne, ale oddalają się z każdym niepożądanym zachowaniem lub sprzeciwem. Warto pamiętać, że pomiędzy poszczególnymi typami nie ma wyraźnych granic. Wielu szantażystów wykorzystuje kilka chwytów jednocześnie. Szantaż emocjonalny w związku: przykłady Szantaż emocjonalny w małżeństwie lub związku może przybierać różne formy. Szantażysta oczekuje konkretnych działań, na przykład rezygnacji z pracy zawodowej albo zgody na nieakceptowalną przez drugą stronę formę seksu. Osoba szantażowana godzi się na ustępstwa, ponieważ kocha partnera i nie chce go stracić, próbuje ratować rodzinę, a czasem chce sama przed sobą udowodnić, że potrafi się zaangażować. Wyrazistymi przykładami szantażowania partnera są zachowania sprowadzające się do gróźb: "Gdybyś mnie naprawdę kochał, to..." "Mógłbym wiele dla ciebie zrobić, gdybyś tylko..." "Jeśli wrócisz do pracy, to... (odejdę, zrobię sobie krzywdę, nie poradzę sobie itd.)" Przeczytaj także: "Nie należy się oszukiwać, że on się dla mnie zmieni" - mówi ekspert o toksycznych związkach [WYWIAD] Szantaż emocjonalny rodziców: przykłady W rodzinie najdobitniejszym przykładem manipulacji jest szantaż emocjonalny rodziców wobec dorosłych dzieci. Często matka lub ojciec dążą do utrzymania kontroli nad swoim potomkiem już po opuszczeniu przez niego rodzinnego gniazda. Chcą podejmować decyzje dotyczące wyprowadzki, przyszłego partnera, wychowania dzieci, a nawet sposobu spędzania wolnego czasu przez syna czy córkę. Dobitnymi przykładami szantażowania dorosłych dzieci przez rodziców są sformułowania: "Jeśli się wyprowadzisz, to..." "Przez ciebie znowu czuję się gorzej" "Tylko czekasz, aż umrę" Szantaż emocjonalny w pracy: przykłady Szantaż emocjonalny czasem towarzyszy również układom służbowym. Sytuacja w pracy często stanowi odbicie relacji rodzinnych nie tylko na linii przełożony - podwładny, ale również pomiędzy kolegami. Szef może próbować wywołać w swoim pracowniku wyrzuty sumienia, prosząc o pracę po godzinach lub wykonywanie czynności spoza zakresu obowiązków. Członkowie zespołu mogą natomiast uczestniczyć w relacji, w której jeden wykonuje obowiązki za drugiego. Często stosowane chwyty określić można sformułowaniami: "Bez twojej pomocy sobie nie poradzę" "Zwolnią mnie przez ciebie" "Jeśli nie przyjmiesz nadgodzin, będę mieć kłopoty" Szantaż emocjonalny: test Poniżej znajduje się lista dziesięciu pytań zamkniętych. Odnoszą się one do związków uczuciowych, można jednak w opisanych sytuacjach zastąpić partnera szefem czy rodzicem. Jeśli przynajmniej trzykrotnie udzielisz odpowiedzi twierdzącej, być może jesteś ofiarą szantażu emocjonalnego. Czy zdarza ci się odczuwać wyrzuty sumienia, gdy partner podkreśla, że jesteś wobec niego niesprawiedliwa? Czy często przeżywacie "ciche dni"? Czy zmieniasz zdanie tylko pod wpływem reakcji lub zachowania partnera? Czy po rozmowie lub kłótni z partnerem zdarza ci się zwątpić, że twoja wersja wydarzeń lub spostrzeżenia są słuszne? Czy godzisz się na rzeczy, których nie chcesz, aby zadowolić partnera lub uniknąć nieprzyjemności? Czy partner podczas różnicy zdań grozi, że wasz związek się rozpadnie? Czy partner grozi ci, że coś sobie zrobi, jeśli sytuacja nie rozwinie się po jego myśli? Czy masz poczucie, że partner wciąż chce więcej, niezależnie od tego, ile z siebie dajesz? Czy masz wrażenie, że partner deprecjonuje twoje uczucia i oczekiwania? Czy twojemu partnerowi zdarza się z góry zakładać, że i tak ustąpisz? Zobacz także: Przebiegły manipulator czy wrażliwy chłopak? Kim jest Softboi? Jak sobie radzić z szantażem emocjonalnym? Istnieje kilka cech, które czynią człowieka szczególnie podatnym na działania szantażysty. Do najważniejszych zaliczają się: głęboka potrzeba aprobaty, lęk przed złością, potrzeba spokoju, niska samoocena, tendencja do przyjmowania na siebie odpowiedzialności za czyjeś życie. Jak reagować na szantaż emocjonalny i jak się przed nim bronić? Wiele osób uważa, że znajomość technik stosowanych przez szantażystów wystarczy, aby się im nie poddać. To nieprawda. Kluczem do sukcesu jest przełamanie nawykowego sposobu reagowania. Prowadzi do tego kilkuetapowa ścieżka. Podjąć należy następujące kroki: Umowa z samym sobą, czyli swego rodzaju postanowienie poprawy. Ważne, aby fizycznie ją spisać, określając cele, na przykład "Obiecuję, że nie zgodzę się więcej na...". Nabranie dystansu i brak natychmiastowej reakcji. W momencie, gdy szantażysta wywiera presję, pomoże przerwa. Wystarczy powiedzieć: "Nie zdecyduję w tej chwili" lub "Muszę się nad tym zastanowić", aby zyskać czas i przestrzeń, grając na zwłokę. Znoszenie dyskomfortu. To tak naprawdę próba charakteru. Szantażysta będzie wywierał nacisk, któremu trzeba się oprzeć. Analiza. Po zyskaniu na czasie przychodzi moment przeanalizowania sytuacji. Czego chciał szantażysta? Jak próbował osiągnąć swój cel? Jaki efekt wywołał? To pytania, na które warto sobie odpowiedzieć, aby zrozumieć schemat. Podjęcie decyzji. Może to być odmowa albo świadome ustępstwo, w którym również nie ma nic złego, jeśli spełnienie oczekiwań nie niesie z sobą negatywnych skutków. Na każdym z etapów tego procesu można poprosić o pomoc terapeutę. Przeczytaj także: Jak rozpoznać, że partner tobą manipuluje? Czy szantaż emocjonalny jest karalny? Kodeks karny nie zna pojęcia szantażu emocjonalnego ani nawet szantażu jako takiego. Najbliższe mu jest zjawisko opisane w art. 191 jako „zmuszenie innej osoby do określonego zachowania się”. Wiąże się z nim kara pozbawienia wolności do lat 3. Przymus ten natomiast trzeba udowodnić. Szantaż emocjonalny w miejscu pracy może pokrywać się z definicją mobbingu, a analogiczne zachowanie ze strony byłego partnera - z nękaniem. Zanim jednak zgłosimy sprawę do organów ścigania, zbierzmy dowody i, jeśli to możliwe, poradźmy się prawnika.
Jak nie stać się ofiarą "gaslightingu"? Poznaj 5 sposobów, które stosują manipulatorzy
Gaslightingu to najgorsza forma manipulacji. Na czym polega i jak nie stać się ofiarą "gaslightingu".
Co to jest gaslighting? Gaslighting to termin określający technikę manipulacji. Stosują go osoby, które dążą do tego, żeby ofiara straciła pewność siebie i poczucie własnej wartości. "O co ci chodzi, coś sobie wymyśliłaś”, „przecież tak nie było”, „przesadzasz”, „masz urojenia”, "jesteś przewrażliwiona". To zdania, które możesz często słyszeć od osoby stosującej gaslighting i właśnie one sprawiają, że osoba traci pewność co do własnej oceny rzeczywistości i zaczyna czuć zwątpienie. Właśnie o to chodzi manipulantowi. Jest to jedna z najgorszych form manipulacji. Określenie "gaslighting" zostało zaczerpnięte z filmu z 1944 roku pod tytułem "Gaslight". Bohater był manipulantem i za wszelką cenę chciał przejąć fortunę żony. W tym celu stosował różne sztuki manipulacji. Ta historia w punk oddaje to, co manipulatorzy robią ze swoimi ofiarami. Osoby stosują gaslighting w różnych celach, zarówno materialnych, jak i dla satysfakcji z posiadania kontroli nad drugą osobą, a także w celu odwrócenia uwagi od własnych przewinień. Partner, który dopuścił się zdrady zrobi wszystko, żeby oskarżyć swoją żonę i wpędzić ją w poczucie winy. Manipulatorzy mają swoje sposoby, które stosują względem ofiary. Warto je poznać, żeby nie dać się zmanipulować. W naszej galerii zebrałyśmy kilka z nich.
Związałaś się z facetem o osobowości narcystycznej? Oni często kłamią, sprawdź w jakich sytuacjach?
Związałaś się i zakochałaś w mężczyźnie, który wyraźnie przejawia skłonności narcystyczne? To nie łatwy związek, pamiętaj że za wygórowanym ego kryją się również kompleksy, które On próbuje ukrywać. Czasami trudno znaleźć proporcje, nie wiemy naprawdę ile jest w nim pewności siebie, a ile kompleksów? Jeśli masz naturę kompromisową, patrzysz na świat z dystansem i nie masz potrzeby "bycia na świeczniku", powinnaś poradzić sobie z takim partnerem. Ale... Pamiętaj, że narcyzi manipulują i kłamią. Budują wokół siebie świat, który często nie istnieje, dlatego powinnaś bardzo uważać i wiedzieć na co zwracać uwagę. Mamy nadzieję, że trochę Ci w tym pomożemy.
Manipulacyjne sztuczki - gdy je poznasz przestaną na ciebie działać
Niezależnie od intencji, które w tym wypadku może i nie są bez znaczenia, efekt takich działań zawsze jest ten sam – ulegamy manipulacji. U jej podłoża leżą proste mechanizmy psychologiczne. Piszemy o tym nie po to, byś je wykorzystywała, ale po to, abyś – jeśli zechcesz – umiała się przed nimi skutecznie bronić.
Gdy najbliżsi zawiedli, zdawało jej się, że w sekcie odzyska poczucie bezpieczeństwa i wiarę, że jutro wcale nie musi być złe. Dziś rozumie, czego ludzie szukają w sektach. I wszystkich przed nimi ostrzega...
To nieprawda, że wciągają cię siłą, że do czegoś zmuszają. Oni tylko są obok, gdy ich najbardziej potrzebujesz. Znają lek na smutek i sposób na uczucie bezradności. Otępiają miłością i zrozumieniem. Zaczynasz im ufać, potem kochać... – mówi 29-letnia Natalia z Warszawy. To atrakcyjna kobieta, na ulicy wzbudza zainteresowanie mężczyzn i kobiet, które patrzą na nią z zazdrością. Rok temu odeszła z sekty, od człowieka, który kazał nazywać się Prorokiem. Od szaleńca, za którym, niczym za Przyjacielem i dobrym Ojcem (prosił, by się tak do niego zwracać), ludzie szli jak w dym. Trafiła tam krótko po tym, jak jej świat rozsypał się na setki kawałków. SZCZĘŚCIE PRYSŁO JAK BAŃKA MYDLANA Była w ciąży, planowali z narzeczonym ślub. Ich rodziny cieszyły się razem z nimi. – Może trochę odwróciliśmy kolejność, ale co z tego? Bardzo kochaliśmy się z Filipem – wspomina Natalia. Było jej tak dobrze, że zaczęła się bać: a jeżeli szczęście pryśnie jak bańka mydlana? Bo czy nie dostała za dużo od losu: dobra praca grafika komputerowego, przystojny i zakochany w niej narzeczony, zamożni rodzice, którzy nigdy nie skąpili pieniędzy na jedynaczkę. Jej obawy niestety się spełniły. Zapamięta ten dzień do końca życia: 15 maja. Była sama w domu, przygotowywała dla dużej, zagranicznej firmy makietę reklamy prasowej. – Chciałam iść po herbatę. Wstałam i... poczułam okropny ból w podbrzuszu. Zamarłam. Krew! Wszędzie była moja krew! Spływała mi po udach. Niestety, stało się najgorsze: rodziłam moje maleństwo! – opowiada, nawet nie próbując ukryć łez. – Zadzwoniłam po pogotowie i po narzeczonego. Lekarz nie mógł mi już pomóc. Poroniłam. Do dziś nie wiem, dlaczego. Ciąża przebiegała książkowo, a ja dbałam o siebie, robiłam badania. CIERPIAŁAM W SAMOTNOŚCI „Córeczko, wszystko będzie dobrze. Uda się za drugim razem”– pocieszali rodzice. „Kochanie, odczekamy chwilkę i po ślubie zrobimy sobie dzidziusia” – powtarzał Filip. – Jak ja ich wtedy nienawidziłam! Wszystko będzie dobrze? Drugie dziecko? Bzdura! Chciałam moje maleństwo... Co oni mogli wiedzieć o moim bólu! To nie oni rano mówili do malucha „dzień dobry skarbie” i głaskali brzuch na dobranoc. Miałam im za złe, że nie przeżywają żałoby razem ze mną. Filip, jak gdyby nigdy nic, wyjechał z kolegami nurkować, a moja matka planowała remont mieszkania. Byłam sama z moim cierpieniem i kompletnie nie umiałam sobie z tym poradzić. A uczono mnie, że Bóg jest miłosierny i kocha ludzi. Jego też nienawidziłam! – wspomina Natalia. Wcale nie chciała litości. Nie o to chodziło. – Miałam poczucie, że tylko mnie w tej rodzinie ktoś umarł. Słowa: „Ból minie, czas to najlepsze lekarstwo” działały na mnie jak płachta na byka! Pragnęłam zrozumienia. Wobec śmierci dziecka narodzonego ludzie wykazują się empatią, z poronieniem to zupełnie inna sprawa – Natalia smutno kiwa głową. Kiedy dziś czyta w internecie zwierzenia kobiet, które poroniły, odpisuje, że je rozumie i że jest z nimi całą sobą. Za te słowa najbardziej jej dziękują. ONA ZAGADNĘŁA MNIE W SKLEPIE Minął miesiąc, a rozpacz nie mijała. Natalia wciąż płakała na widok matek z wózkami i małych dzieci. – Wzięłam bezpłatny urlop, wyłączyłam telefon. Filip czuł się bezsilny. Prosił, abym wychodziła z nim do ludzi. Rodzice, gdy zaczynałam mówić o Szymusiu, bo tak dałam synkowi na imię, szybko zmieniali temat. Miałam wrażenie, że mają dość mnie i mojego smutku. W tym stanie wyjechała do domku znajomych, na Mazury. Sama. Wreszcie mogła przeżywać swój ból tak, jak chciała. Obiecała sobie, że po powrocie zapisze się na terapię. – Marysię poznałam w sklepie. Z początku tylko się uśmiechała, ale po kilku dniach mnie zaczepiła. Była tu z przyjaciółmi. Przyjechali na miesiąc, a potem wracali nad morze – opowiada Natalia. – Kiedy zapytała, czy coś złego mi się przytrafiło, zamarłam: „Skąd wiedziała? Cierpienie miałam wypisane na twarzy?”. Poczułam w niej bratnią duszę i... opowiedziałam o sobie. O Szymusiu, Filipie, rodzicach. Nie mówiła: „Będzie dobrze”. Wzięła mnie za rękę. „Płacz. Wypłacz swój ból i gniew na Boga. Nie wstydź się tego, że cierpisz”, powiedziała, a ja poczułam, że wreszcie ktoś mnie rozumie. Dzień później przyszła do sklepu z nieznajomą. „Jej mąż zginął w wypadku. Już wykrzyczała swój gniew. Jest teraz z nami, spokojna i szczęśliwa”, przedstawiła mi Olgę. „Z nami, czyli z kim?”, zapytałam. „Przyjdź do nas, tu masz adres”, wcisnęła mi kartkę. Zapewniła, że poczuję się jak w rodzinie. SAMA CHCIAŁAM Z NIMI ZOSTAĆ Natalia poznała całą grupę: ze dwadzieścioro osób, w różnym wieku i różnych profesji. „Mili, wrażliwi ludzie”, pomyślała. Czy przeczuwała, że to sekta? – Nie, sądziłam, że to takie „zagubione owieczki”, które odnalazły siebie. Oni byli razem naprawdę szczęśliwi. – opowiada. – Najważniejszy był Miron, mężczyzna koło 40-tki. Przystojny, dobrze zbudowany, taki typ, który podoba się kobietom. Ale te, które były w grupie, patrzyły na niego z oddaniem jak siostra na starszego brata. On też tak je traktował. Umieli słuchać się nawzajem. Rozmawiali o cierpieniu, przemijaniu, życiu po życiu. – Miron tłumaczył mi, że porzucili cywilizację, aby uciec jak najdalej od przemocy, brudnego seksu, niezrozumienia tych, którymi rządzi pieniądz – mówi Natalia. – Nikt nie naciskał, abym z nimi została. Przeciwnie. Po kilku dniach... sama poprosiłam, aby mnie przyjęli do siebie. Potrzebowałam spokoju i wśród nich go znalazłam. "JESTEŚMY GRUPĄ PRZYJACIÓŁ” Kiedy wyruszali nad morze, zadzwoniła do Filipa i rodziców. Powiedziała im, że wyjeżdża z ludźmi, których poznała na Mazurach i że za jakiś czas się odezwie. A potem wyłączyła telefon i zostawiła go w domku letniskowym. Nie chciała, aby ktoś jej szukał. – Ich dom na wsi był spory, do tego całe gospodarstwo: konie, krowy, maszyny rolnicze. Członkowie grupy sami wszystko uprawiali. Zapytałam Mirona wprost, czy są sektą. Uśmiechnął się. „Po prostu jesteśmy przyjaciółmi. Nie mamy nazwy. Wolę, abyśmy nazywali siebie Rodziną, bo dla siebie jesteśmy siostrami i braćmi”, powiedział. Postawił jeden warunek: jeśli chcę z nimi zostać, nie mogę kontaktować się ze światem na zewnątrz. Bo jest brudny, a oni chcą od niego uciec. Pasowało mi to. Ja też miałam dość tego, co jest za bramą. Tutaj, pierwszy raz od śmierci mojego dziecka, poczułam spokój. DZIEŃ ZACZYNAŁ SIĘ OD MSZY Wstawali codziennie o świcie, po śniadaniu spotykali się na modlitwie. – Przypominała mszę św., a odprawiał ją Miron. Od jednej z dziewczyn dowiedziałam się, że kiedyś był w seminarium, lecz zrezygnował, gdy zobaczył, ile zła szerzy się wśród duchownych. Postanowił założyć własny kościół. „Nie odeszliśmy od Boga, tylko od złych ludzi. Dzięki Mironowi jesteśmy bliżej Chrystusa, żyjemy tak, jak On naucza. Miron jest Jego uczniem, a my uczniami Mirona”, wytłumaczyła mi Renata. Wtedy po raz pierwszy usłyszałam, że ci ludzie tworzą swoistego rodzaju kościół. Nie widziałam w tym nic złego. Uznałam, że jest oparty na miłości do drugiego człowieka. I nie było w nim kazań o polityce czy aborcji, których nie raz słuchałam w parafii! NIE BYŁO MIEJSCA NA SŁABOŚĆ Po modlitwie każdy dostawał przydział obowiązków. Natalia nauczyła się doić krowy, oporządzać świnie, sadzić pomidory i piec chleb. – Okoliczni mieszkańcy nie mieli pojęcia, kim jesteśmy. Kiedyś usłyszałam w sklepie, że myślą o nas jak o ośrodku terapeutycznym, a Mirona uważają za renomowanego psychologa. Potem się dowiedziałam, że to on rozpuszczał takie informacje – mówi Natalia. Z czasem zauważyła, że niektórzy współbracia znikają na 2–3 dni, a gdy wracają, są smutni, bladzi, jakby coś złego się wydarzyło. Nikt nie chciał jej powiedzieć, co się dzieje. – Dowiedziałam się po tym, jak nie poszłam na tzw. mszę. Dostałam wtedy okres, źle się czułam. „Siła człowieka polega na pokonywaniu słabości. Musisz się nauczyć, jak być silniejsza od bólu”, usłyszałam od Mirona. Za karę miałam odbyć 3-dniową pokutę. Zamknęli mnie w piwnicy bez światła, bez łóżka. Miałam na podłodze materac, a w kącie przenośną toaletę. Nie mogłam jeść, dostawałam tylko wodę – opowiada Natalia. Czy była przerażona? Kręci głową. – Nie. Po 3 dniach byłam z siebie dumna, choć wycieńczona. Pierwszy raz ktoś mi kazał pokonać swoją słabość. No i chyba mi się udało. ZACZĘŁAM DOSTRZEGAĆ W TYM ZŁO Po 4 miesiącach pobytu w Rodzinie Natalia stęskniła się za bliskimi. Komórkę miał tylko Miron. Pozwolił jej z niej zadzwonić do matki. Zdążyła tylko powiedzieć, że jest cała i zdrowa, że tęskni, a potem... zabrał jej telefon. „Znasz zasady. Zero kontaktu ze złym światem”, wytłumaczył. – Im bardziej dochodziłam do siebie, tym więcej dostrzegałam rzeczy, które mnie przerażały. Miron, odwołując się do nauk Jezusa, wymagał od nas posłuszeństwa i podporządkowania się regułom, które miały nam zapewnić zbawienie. Ale jesteśmy tylko słabymi, więc i grzesznymi ludźmi, a za grzech Miron uważał seks. Niestety, dwoje członków Rodziny zakochało się w sobie. Ktoś nakrył ich w łóżku, doniósł Mironowi. Za pokutę dziewczyna miała spędzić 3 dni w samotności, czyli w piwnicy bez okien i wygód, tam, gdzie i ja byłam. Po tych 3 dniach przeżyliśmy szok! Przemyciła ze sobą żyletkę i próbowała popełnić samobójstwo. Trafiła do szpitala – opowiada zdenerwowana Natalia. – Wkrótce potem jej ukochany zniknął. Miron powiedział, że wybrał gorszy świat i wyszedł za bramę. Od tego wydarzenia zaczęłam się bać: tego miejsca i Mirona. Postanowiła uciec, ale bała się, że nie pozwoli jej wyjść. Czuła, że musi to zrobić w tajemnicy. Każdy mógł ją zdradzić, aby przypodobać się Ojcu. Przemyślała więc wszystko dokładnie. Wiedziała, że raz w tygodniu Miron z kilkoma osobami wyjeżdża po zakupy. Wtedy uciekła. – Autostopem dotarłam do Gdyni. Tam, na ulicy poprosiłam młodą dziewczynę, aby pozwoliła mi skorzystać z komórki, bo nie miałam ani grosza. Zadzwoniłam po Filipa. Przyjechał z Warszawy w ciągu 5 godzin. DZIŚ ZNÓW WALCZĘ O SIEBIE Rodzice byli w szoku, Filip też nie rozumiał, jak mogła tak po prostu ich zostawić i jeszcze trafić do sekty! Przegadali wiele godzin. Po raz pierwszy otworzyła się przed bliskimi tak naprawdę. Mówiła sercem, a nie rozumem. Nie wiedzieli, co odpowiedzieć. Nie zdawali sobie sprawy, jak bardzo cierpiała po śmierci synka. – Czy jestem teraz silniejsza? Tak. Czy opanowałam ból? Nie... Chodzę na terapię – szczerze przyznaje. Tylko Filip, jej rodzice i teściowie (wzięli ślub w walentynki) wiedzą, gdzie była przez kilka miesięcy. Oficjalna wersja: prywatny ośrodek leczenia depresji. – Nie chciałam spojrzeń pełnych politowania albo niezdrowej sensacji – tłumaczy Natalia. Rozumie, że miejsce, w którym się znalazła, było groźne. I że historia, którą przeżyła, mogła się gorzej skończyć. – Siłą sekt jest „nastawienie na człowieka”, na wysłuchanie tego, co ma do powiedzenia. Bardzo dobrze rozumiem tych, którzy stają się ich członkami, bez względu na to, co one wyznają. Ich przywódcy mają charyzmę, bez trudu ciągną za sobą tłumy takich jak ja: zagubionych, pogrążonych w cierpieniu, samotnych, choć żyjących w kochających rodzinach. Takich ludzi jest mnóstwo, a dopóki jesteśmy, będą i sekty. Bo one żerują na nas, zamkniętych w swoim cierpieniu i bezbronnych... – ostrzega Natalia.