To koniec programu "Kobieta na krańcu świata". Martyna Wojciechowska wydała oświadczenie. Co się stało?
Martyna Wojciechowska za pośrednictwem social mediów poinformowała, że nagrania do programu "Kobieta na krańcu świata" zostają zawieszone. To pierwszy raz od 25 lat, kiedy nie zobaczymy jej w telewizji. Poznajcie szczegóły.
Martyna Wojciechowska na swoim Instagramie opublikowała obszerny post, w którym poinformowała, że nagrania do jej autorskiego programu "Kobieta na krańcu świata" zostają zawieszone. Martyna Wojciechowska znika z TVN. Koniec programu "Kobieta na krańcu świata" Martyna Wojciechowska od lat 25 lat związana jest ze stacją TVN. Zaczynała od prowadzenia magazynu "Automaniak". Dużą popularność przyniosły jej również "Big Brother", czy "Dzieciaki z klasą". Jednak największa popularność przyszła w 2009 roku, kiedy ruszyła z autorskim programem "Kobieta na krańcu świata". Wszystko ma jednak swój kres - po 25 latach pracy w telewizji dziennikarka ogłosiła, że nagrania do "Kobiety na krańcu świata" zostają zawieszone. Jak podkreśliła w oświadczeniu, powodem decyzji są sprawy prywatne: Martyna Wojciechowska podkreśliła jednocześnie, że nie jest to definitywny koniec jej przygody z podróżowaniem, a jedynie przerwa w pracy: Nie zatrzymuję się. Ja się dopiero rozkręcam! Do zobaczenia na krańcach świata - zapowiedziała. Oglądaliście program podróżniczki? Kim jest Kabula, adoptowana córka Martyny Wojciechowskiej chora na albinizm. "Myślę, że to z mojego powodu tata odszedł. Wstydził się mnie" Kabula udzieliła wywiadu wspólnie z Martyną Wojciechowską, w którym zdradziła więcej szczegółów ze swojego życia. W szczerym wyznaniu powiedziała: "Myślę, że to z mojego powodu tata odszedł. Nie chciał wychowywać dziecka z albinizmem, wstydził się mnie. Moja mama tak bardzo przez to płakała. Nieraz zastanawiam się, po co ja się w ogóle urodziłam?"
Martyna Wojciechowska potrącona przez samochód w Bejrucie. Dziennikarka wrzucała relację po kolejnym tragicznym pożarze
Martyna Wojciechowska pojechała do Bejrutu by nakręcić nowy odcinek „Kobiety na krańcu świata”. Dziennikarka pokazała wstrząsające zdjęcia stolicy Libanu po kolejnym tragicznym pożarze, jaki dotknął to miasto. Po zakończonych nagraniach postanowiła wrzucić jeszcze relację na Instagram. Podczas nagrywania wideo dziennikarkę potrącił nadjeżdżający samochód. Na szczęście wszystko wskazuje na to, że Martyna Wojciechowska wyszła z tego starcia cało.
Martyna Wojciechowska potrącona przez samochód Martyna Wojciechowska od 11 lat dociera do kobiet na całym świecie, relacjonując ich problemy w swoim autorskim programie „Kobieta na krańcu świata”. Wielokrotnie z narażeniem życia. Tym razem wybrała się do dotkniętego tragicznymi pożarami Bejrutu, gdzie powstają właśnie kolejne odcinki. Po zakończeniu nagrań, dziennikarka postanowiła wrzucić jeszcze krótką relację na Instagram i opowiedzieć o tym, co działo się na planie. Nagranie rozpoczyna się zapowiedzią kolejnego odcinka. - Dzisiejszy dzień na planie programu „Kobieta na krańcu świata” w miarę spokojny… - zaczęła Wojciechowska, ale nie zdążyła dokończyć zdania. Nieoczekiwanie potrącił ją nadjeżdżający z tyłu samochód. Jak wynika z zamieszczonego przez dziennikarkę nagrania, na szczęście incydent nie był poważny, a siła uderzenia niewielka. Martyna Wojciechowska, choć lekko zszokowana, nie przerwała nawet swojego nagrania. Wszystko wskazuje na to, że dziennikarce nie stało się nic poważnego i – choć pewnie jest trochę obolała – dokończyła swoją relację. Martyna Wojciechowska w Bejrucie: „Czuć, że nastroje są napięte” Dzień wcześniej Martyna Wojciechowska zamieściła na swoim Instagramie wstrząsające zdjęcia z dotkniętej kolejnym tragicznym pożarem stolicy Libanu. Widać na nich kłęby czarnego dymu i służby porządkowe usiłujące opanować kryzys. Zaledwie miesiąc temu Bejrut mierzył się ze skutkami tragicznego wybuchu azotanu, który pozbawił życie prawie 200 osób. 10 września w bejruckim porcie doszło do kolejnego pożaru - zapalił się skład ropy naftowej i opon. I choć tym razem nie ma ofiar śmiertelnych, u wielu osób stwierdzono problemy z oddychaniem. Tragiczne zdarzenia odbijają się też czkawką na sytuacji ekonomicznej Libanu i są źródłem społecznych niepokojów. Jak obecnie wygląda sytuacja w Libanie? Zobacz też: Te zdjęcia z wybuchu w Bejrucie ściskają gardło: co naprawdę stało się w stolicy Libanu? Według oficjalnych doniesień przyczyną sierpniowego wybuchu w Bejrucie był pożar niebezpiecznych chemikaliów składowanych w porcie bez odpowiedniego zabezpieczenia. Prezydent Libanu poinformował wówczas, że eksplodowało łącznie ponad 2750 ton azotanu amonu, używanego m.in. do produkcji nawozów i ładunków wybuchowych. Mamy nadzieję, że kolejny pożar z 10 września będzie już ostatnim tragicznym zdarzeniem w tym łańcuchu, a Martyna Wojciechowska po zakończeniu zdjęć wróci do Polski cała i zdrowa.
BYŁA SOBIE DZIEWCZYNA: Kilka lat temu wyjechała do Kanady. Była zaskoczona tym, co zobaczyła
Kanada to dla wielu wciąż nieodkryty ląd, nie tylko pod kątem rozległej, dzikiej natury, ale również mieszkańców i ich codzienności, która zaskakuje różnorodnością. Jak wygląda życie Polki w multikulturowym kraju, opowiada nam Monika Grzelak, która od 9 lat mieszka w Kanadzie i jest autorką książki "Kanadiana".
Paula Sztark dla Kobieta.pl: Co z perspektywy kobiety było dla Ciebie najtrudniejsze do zaakceptowania w nowym kraju? Monika Grzelak: Kiedy przeprowadzałam się do Kanady w 2011 roku wiedziałam, że wyjeżdżam do jednego z najbardziej wielokulturowych krajów, gdzie panuje tolerancja i równouprawnienie. Kanada była trzecim krajem na świecie, który w 2005 roku zalegalizował jednopłciowe związki małżeńskie, zaraz po Holandii i Belgii. To, co mnie jednak zaskoczyło najbardziej to fakt, że pomimo otwartości i równouprawnienia panuje duża luka płacowa w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn. W 2011 roku było to prawie 30 proc. Obecnie jest to około 16 proc. Jak widać zrobiony został spory postęp w zmniejszeniu tej różnicy w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn, ale w dalszym ciągu jest jeszcze sporo pracy do wykonania. Jak to się stało, że z pracy w korporacji przeszłaś do fotografowania ślubów? Praca w kanadyjskiej agencji reklamowej była doświadczeniem, które sprawiło, że wiele się nauczyłam i od kuchni mogłam obserwować, jak wygląda kultura pracy w kanadyjskiej korporacji. Niestety Kanada, zaraz po Japonii i Stanach Zjednoczonych, ma najmniejszą liczbę dni urlopowych. Jest to 10 dni. Kanadyjski urlop negocjuje się jak wynagrodzenie i tak naprawdę trudno jest otrzymać więcej niż 20 dni po kilkunastu latach pracy. Każda nowo przybyła osoba powinna pogodzić się z faktem, że przez przynajmniej kilka dobrych lat nie przeskoczy szklanego sufitu 10 dni urlopowych. To właśnie sprawiło, że postanowiłam przejść na swoje i zająć się fotografią ślubną, która daje mi większą elastyczność w zarządzaniu czasem. Jak wyglądają śluby i wesela w kanadyjskim stylu? Kanadyjczycy są zupełnym przeciwieństwem Polaków, jeżeli chodzi o wesela i to, jak są one celebrowane. Typowo kanadyjskie wesele jest dużo bardziej spokojnie. Stoły nie uginają się pod ilością jedzenia i trunków. Zaraz po ceremonii zaślubin odbywa się Cocktail Hour, czyli godzina, albo półtorej, powolnego picia alkoholu, jedzenia przekąsek i rozmawiania z ludźmi. Wszystko odbywa się na stojąco, w bardzo zrelaksowanej atmosferze. Po Cocktail Hour, kiedy prawie każdy jest naprawdę głodny, zaczyna się kolacja, która w większości przypadków serwowana jest przez kolejne dwie godziny. Na każdym ślubie, niezależnie w jakiej tradycji, podczas kolacji pojawiają się przemowy, speeches, rodziny i świadków, czyli osób, które najlepiej znają parę młodą. Osobiście uwielbiam przemowy, ponieważ pozwalają one gościom poznać młodych i często historię ich związku. Kanadyjski ślub kończy się około godziny 1:00 w nocy, kiedy para młoda opuszcza wszystkich gości i jest to znak, że impreza dobiegła końca. Warto dodać, że w Kanadzie alkohol można serwować do godziny 1:30 – 2:00 w zależności od prowincji, stąd pewnie kanadyjskie śluby kończą się znacznie szybciej niż te polskie. Fotografia z książki "Kanadiana" - Bridal Party na jednym ze ślubów, który fotografowała Monika Grzelak. Stworzyłaś projekt „Love Across Canada”, w którym jeżdżąc po kraju sfotografowałaś 18 par w wieku od 20 do 80 lat na tle różnych kanadyjskich krajobrazów. Którą parę zapamiętałaś najbardziej? Każda para była wyjątkowa na swój sposób, jednak najbardziej zainspirowali mnie Roberta i Arden, którzy są małżeństwem od 63 lat i mieszkają razem na wyspie Vancouver. Kiedy zapytałam ich, dlaczego zdecydowali się zostać częścią mojego projektu, odpowiedzieli: „To kolejna przygoda, a my staramy się żyć tak, żeby każdy dzień nią był”. Na pytanie, co inspiruje ich w Kanadzie, bez namysłu odparli, że są dumni z bycia Kanadyjczykami oraz z tego, jak kraj, w którym się urodzili i wychowali, jest odbierany przez inne państwa. Robertę i Ardena spotkałam w ich mieszkaniu w Campbell River, na wyspie Vancouver. Kilka dni przed sesją zdjęciową wrócili z Hawajów, gdzie spędzili kilka tygodni. Od pierwszej minuty zakochałam się w ich energii, miłości życia i uczuciu, które do siebie żywią. Spędziłam z nimi cały dzień. Zanim wzięłam aparat do ręki, przegadaliśmy kilka godzin o Kanadzie, życiu na wyspie, emigracji i małżeństwie. Kanadyjskie ulice pod względem mody – czy bardzo różnią się od polskich czy europejskich miast? Jak ubierają się kanadyjskie kobiety? Na co zwracają uwagę? Kanadyjskie kobiety cenią sobie przede wszystkim wygodę. Nie boją się wyjść na ulicę w wypchanych dresach czy nawet w piżamie. Z czasem zrozumiałam, że nie jest to wynikiem niechlujstwa, tylko tego, że ogólnie w Kanadzie mało kto zwraca uwagę na to co nosisz na ulicy. Ludzie nie oceniają się na podstawie metek. To, co rzuciło mi się w oczy po przyjeździe do Kanady, to to że wiele kanadyjskich kobiet dba o włosy. Kobiety w starszym wieku nie boją się mieć długich włosów, które bardzo często noszą rozpuszczone. Moim zdaniem dodaje im to młodzieńczej energii - uwielbiam obserwować jak właśnie tym manifestują swoją kobiecość. Czy to prawda, że Kanadyjczycy, w tym Kanadyjki, nie przykładają wielkiej wagi do mody, urody? Kanada to kraj zbudowany na imigrantach. Ludziach, którzy podobnie jak ja znaleźli tutaj nowy dom, albo tych, którzy zatrzymali się na chwilę, żeby za jakiś czas ruszyć w dalszą drogę. W miejscu, w którym żyją ze sobą ludzie z całego świata, trudno wrzucić wszystkich do jednego worka i opisać coś jako typową cechę kraju. Przechadzając się jednak ulicami Toronto czy wielu innych kanadyjskich miast i miasteczek można zauważyć, że tak jak wspomniałam wcześniej, Kanadyjczycy cenią sobie wygodę i nie przejmują się za bardzo czy i jak oceniani są przez inne osoby. Oczywiście dbają o siebie, ale myślę, że często nie jest to na taką skalę jak w Polsce, gdzie czasami dbanie czy ubranie przerasta okazję. Osobiście polubiłam to kanadyjskie podejście. Dzięki niemu nabrałam dystansu do siebie, ale również przestałam oceniać inne osoby na podstawie tego co na sobie noszą. Fotografia z książki "Kanadiana" - W trakcie kanadyjskiej zimy najbardziej liczy się ciepło i wygoda. Niagara Falls. Czy przetrwanie kanadyjskiej zimy jest ciężkie dla kobiety? Przetrwanie kanadyjskiej zimy jest trudne dla każdego, niezależnie od płci. Temperatury spadające do -30’C, duże opady śniegu sprawiają, że jeśli nie urodziło się w Kanadzie, to przyzwyczajenie się do takich warunków pogodowych może zająć nam kilka lat. Może ono również nigdy nie nastąpić. Dla mnie początkowo trudną częścią kanadyjskiej zimy było skolekcjonowanie odpowiednich zimowych ubrań, które są inwestycją finansową na kilka dobrych lat. W Kanadzie rzadko kupuje się zimowe ubrania z najnowszych kolekcji np. sieciówek, ponieważ są one niepraktyczne i nieprzystosowane do tutejszych warunków pogodowych. Jest to też coś o czym wspomniałam wcześniej, w trakcie kanadyjskiej zimy musimy zapomnieć o stylu. Najbardziej liczy się ciepło i wygoda. Jaki jest główny problem społeczny, z którym aktualnie mierzą się kobiety w Kanadzie? Jednym z problemów jest ten, o którym wspomniałam wcześniej, czyli nierówność płac pomiędzy kobietami i mężczyznami. W dalszym ciągu dużym problemem społecznym jest ten dotyczący kobiet ludności rdzennej. Historyczna marginalizacja, życie w rezerwatach sprawiają, że są one częstszym celem przemocy, nie tylko tej domowej. Kobiety rdzenne mają siedmiokrotnie wyższą szansę zostać zabite czy uznane za zaginione, niż pozostałe kobiety żyjące w Kanadzie. Jak wygląda nurt feministyczny na gruncie kanadyjskim? Czy coś takiego w ogóle istnieje? Kanadyjskie feminizm znacznie różni się od tego, który w tym momencie można zauważyć w Polsce. Kanadyjskie kobiety nie muszą walczyć o podstawowe prawa, które dotyczą wolności ich ciała. Obecnie nagłaśniane są nierówności panujące pomiędzy kobietami rdzennymi i pozostałymi Kanadyjkami. Wiele organizacji feministycznych stara się, żeby ta duża luka w dostępie do edukacji, rynku pracy czy samowystarczalności została zmniejszona i sprawiła, że kanadyjskie kobiety rdzenne będą mogły poczuć się jak reszta kobiet w tym kraju. Podkreślasz w swojej książce, że Kanada to mozaika kultur (szczególnie Toronto). Jak wyglądają kanadyjskie pary, rodziny? Czy też są tak kulturowo zróżnicowane? Fotografując kanadyjskie śluby i pary uwielbiam tę różnorodność i to, że kiedy jest miłość pomiędzy dwiema osobami nie ma znaczenia, jaki mają one kolor skóry czy jaką wyznają religię. Przechadzając się ulicami Toronto czy innych dużych kanadyjskich miast nikogo nie dziwią mieszane związki czy związki jednopłciowe. Uwielbiam tą kanadyjską otwartość i tolerancję, która na pierwszym miejscu stawia miłość, która jest taka sama, niezależnie od tego kim jesteśmy czy jaki mamy kolor skóry. Śluby fusion, czyli kiedy łączą się dwie różne kultury są jednymi z moich ulubionych, ponieważ w trakcie nich pary starają zachować i połączyć dwie różne tradycje z zachowaniem szacunku dla tej drugiej. Wielokulturowość, której doświadczam na kanadyjskich ślubach, sprawiła, że nabrałam ogromnego szacunku do każdej z kultur, którą miałam okazję poznać od kuchni i z wypiekami na twarzy czekam na kolejne śluby. Bliski kontakt z nimi i ich zrozumienie uświadomiły mi, że boimy się tylko rzeczy, których nie znamy. Fotografia z książki "Kanadiana" Jacy są Kanadyjczycy w relacjach – zawodowych, sąsiedzkich i towarzyskich? Kanadyjczycy są introwertycznym narodem, gdzie w każdych relacjach zachowany jest odpowiedni dystans. Przyjeżdżając do Kanady można jednak odnieść wrażenie, że znalazło się w miejscu, gdzie mieszkają jedni z najmilszych ludzi na świecie, gdzie idąc po ulicy mijający Cię przechodnie uśmiechną się do ciebie i czasami powiedzą nawet „Hi!”. Będąc w Kanadzie na dłużej czy krócej trzeba nauczyć się small talku, ponieważ jest on czymś nieuniknionym, do czego po prostu trzeba się przyzwyczaić. Small talk, czyli rozmowa zazwyczaj o niczym, ma na celu przełamanie pierwszych lodów i sprawienie, żeby ludzie czuli się ze sobą bardziej komfortowo. W niektórych przypadkach jest idealnym sposobem rozpoczęcia rozmowy na nieco głębsze tematy. Poza tym Kanadyjczycy są bezkonfliktowi i to, co o nas naprawdę myślą najprawdopodobniej dowiemy się ze sporym opóźnieniem, a może nawet nigdy do tego nie dojdzie. Czy są jakieś zwyczaje między Kanadyjczykami (ślubne, małżeńskie, rodzinne), które zauważyłaś? Zaskoczyły mnie wszystkie zwyczaje przedślubne, ponieważ jest ich wiele i obchodzone są one ze sporym rozmachem. Pierwsze z nich to „Engagement Party”, czyli impreza dla przyjaciół i rodziny, która odbywa się po zaręczynach i jest zapowiedzią nadchodzącego ślubu. Kolejny jest „Bridal Shower”, które odbywa się około 3 miesiące przed ślubem. Na „Bridal Shower” zapraszane są głównie kobiety, które obdarowują Pannę Młodą prezentami. Następny w kolejce jest „Bachelorette/Bachelor Party”, czyli wieczór panieński i kawalerski, które są również bardzo popularne w Polsce czy innych krajach. Dzień przed kanadyjskim ślubem najbliższa rodzina i bliscy przyjaciele zapraszani są na „Reharsal Dinner”. Jest to oficjalny obiad, który zazwyczaj odbywa się w miejscu, w którym następnego dnia nastąpi impreza weselna. Przed „Rehersal Dinner” Para Młoda i rodzina „trenują” jak będzie wyglądała ceremonia i pozostałe elementy wesela. Jak wygląda i jak żyje taka typowa kanadyjska rodzina? Jak spędza czas wolny, wakacje, jak podchodzi do rodzinnych wydarzeń? Ze względu na to, że kanadyjska zima potrafi trwać 6 miesięcy, a nawet dłużej, Kanadyjczycy starają się bardzo intensywnie korzystać z krótkich i upalnych letnich miesięcy. Kanadyjska natura ma do zaoferowania ponad dwa miliony jezior, przepiękne, bezkresne lasy i to właśnie na łonie natury Kanadyjczycy spędzają ciepłe dni. Mieszkańcy Kraju Klonowego Liścia do perfekcji opracowali sposoby na wygodne obcowanie z naturą. Niezależnie od tego, czy weekend lub urlop spędzają pod namiotem, czy też w przyczepie kempingowej są zawsze do tego świetnie przygotowani. Obcowanie z naturą jest swego rodzaju dumą narodową. Bardzo często rodzinne wydarzenia, zwłaszcza te w okresie letnim, skupione są wokół grillowania. Większość Kanadyjczyków posiada grilla, a niektóre z nich swoją wielkością przypominają sporej wielkości szafę, gdzie zmieści się przynajmniej kilkanaście steków i pozwolą one na wyżywienie sporej ilości rodziny i przyjaciół. Kadr z książki "Kanadiana" - Centrum miasta. Ulica Yonge, która jest najdłuższą ulicą na świeci. Czy można powiedzieć, że osiadłaś już w Kanadzie na stałe? Myślisz o powrocie do kraju? Po 9 latach mieszkania tutaj Kanada stała się moim domem i drugą ojczyzną. Jest to kraj w którym wiele się nauczyłam, regularnie wychodziłam i wychodzę ze swojej strefy komfortu i w dalszym ciągu uważam, że mogę się tutaj rozwijać. Nigdy nie zamykam przed sobą drzwi i możliwości przeprowadzki do Polski czy Europy na jakiś czas. Uważam się za dużą szczęściarę, ponieważ mając podwójne obywatelstwo mogę wybrać kraj, w którym chcę mieszkać bez tracenia możliwości powrotu. Jak wyglądał kanadyjski lockdown? Kanadyjski lockdown nastąpił dwa tygodnie później niż w Polsce i każda prowincja ze względu na różne ilości zachorowań miała inne wytyczne. Prowincja w której mieszkam, czyli Ontario oraz sąsiadujący z nią Quebec miały najwięcej zachorowań i tak naprawdę po 4 miesiącach od oficjalnego lockdownu nie wszystko funkcjonuje jeszcze normalnie. Toronto kilka dni temu weszło dopiero w trzecią fazę otwierania biznesów. Rząd prowincjonalny podchodzi do wszystkiego bardzo ostrożnie i każdy etap zajmuje około miesiąca czasu. W trakcie tego okresu obserwowane są ilości zachorowań. Jedyny sąsiad Kanady, Stany Zjednoczone, nie poradziły sobie zbyt dobrze z walką z wirusem, stąd w dalszym ciągu granica pomiędzy obu krajami zamknięta jest przynajmniej do 21 sierpnia z możliwością przedłużenia. Obecnie nie można przyjeżdżać do Kanady turystycznie i wciąż obowiązuje 14-dniowa kwarantanna po powrocie. Ogólnie lockdown sprawił, że jeszcze więcej Kanadyjczyków ruszyło na łono natury. Nie ma możliwości opuszczenia kraju, co oznacza, że lokalna turystyka kwitnie. Sklepy sportowe czy te ze sprzętem kempingowym potrafią świecić pustymi półkami, a zamówienie czegokolwiek online wiąże się z długim, nawet miesięcznym, oczekiwaniem na realizację zamówienia. Jaki mają stosunek do rodziny królewskiej z Wielkiej Brytanii i Kate Middleton oraz Meghan Markle? Kanadyjczycy są obecnie bardzo podzieleni, jeżeli chodzi o brytyjską rodzinę królewską. Według badania przeprowadzone przez Ipsos na początku roku, 53% odpowiedziało, że mają sceptyczne podejście do rodziny królewskiej, zwłaszcza kiedy królową przestanie być Elżbieta II. Dużo zamieszania sprawiła również przeprowadzka Harry’ego i Meghan do Kanady, na Wyspę Vancouver. Od listopada 2019 do marca 2020 kanadyjscy podatnicy zapłacili przynajmniej 4 miliony dolarów za ich ochronę. W dalszym ciągu nie są znane oficjalne kwoty. Kanadyjczycy byli oburzeni, że miliony dolarów z ich podatków idą na ochronę książęcej pary. Zwłaszcza, kiedy okazało się, że Kanada od początku była dla Harry’ego i Meghan kosztownym przystankiem do docelowej przeprowadzki do Stanów Zjednoczonych.
Joanna Pajkowska: „Każdy sztorm kiedyś się kończy”. Rozmawiamy z pierwszą Polką, która samotnie opłynęła świat
W ubiegłym roku spędziła na morzu 216 samotnych dni, walcząc ze sztormem, awarią autopilota i własnymi słabościami. Joanna Pajkowska jest pierwszą Polką, która opłynęła kulę ziemską bez zawijania do portu. Jak podkreśla, samotność wcale jej nie przeraża, a każdy sztorm musi się kiedyś skończyć. W specjalnym wywiadzie dla Kobieta.pl opowiada nam o najtrudniejszych i najpiękniejszych chwilach swojej wyprawy.
Joanna Pajkowska – pierwsza Polka, która samotnie opłynęła kulę ziemską Przed nią dokonało tego tylko trzech polskich żeglarzy: Henryk Jaskuła, Tomasz Lewandowski i Szymon Kuczyński. W 2019 roku Joanna Pajkowska jako pierwsza Polka w historii ukończyła samotny rejs dookoła świata bez zawijania do portu. Spędziła na morzu 216 dni i 16 godzin, przepływając 29 tysięcy mil, słynną trasą wokół trzech przylądków (Dobrej Nadziei, Leeuwin w Australii i owianego złą sławą przylądka Horn). Nie było łatwo. Podczas sztormu w rejonie Hornu zmagała się z ekstremalną pogodą i zepsutym autopilotem, a jakby tego było mało – upadła i połamała żebra. Swoją samotną wyprawę Joanna Pajkowska podsumowała jednak z uśmiechem. 28 kwietnia, zawijając do portu w Playmouth, przyznała, że ma mieszane uczucia: „Z jednej strony radość, że udało się zrealizować to wielkie marzenie-wyzwanie, z drugiej żal, że to się już kończy…”. Co ciągnie panią kapitan na morze? I jak radzi sobie z samotnością? W rozmowie z Kobieta.pl Joanna Pajkowska opowiedziała nam o najtrudniejszych i najpiękniejszych momentach swojej niezwykłej wyprawy. -- Anna Bukowska-Strulak: Woli Pani zwrot „kapitan” czy „kapitanka”? Joanna Pajkowska: Do tej pory nikt jeszcze nie nazwał mnie „kapitanką”. Oficjalnie wszyscy mówią do mnie pani Kapitan. Więc już się przyzwyczaiłam, że jestem pani Kapitan. Ale najbardziej lubię jak mi się mówi po imieniu. Bo na jachcie wszyscy są zawsze "na Ty". Czy żeglarstwo to wciąż męska domena? Faktycznie jest to dziedzina zdominowana przez mężczyzn, ale ja właściwie nie wiem dlaczego. Żeglarstwo nie wymaga przecież wielkiej siły fizycznej, gdzie mężczyźni rzeczywiście mogliby mieć przewagę. Natomiast żeglujących kobiet jest coraz więcej. Gdy spotykam się z kobietami to mam fantastyczny odzew. Mówią mi, że też by spróbowały. Więc może po prostu trzeba im pokazać, że na wodzie jest fajnie. Ja zawsze mówię, że to wszystko jest w głowie. Mamy zakodowane, że to może być niebezpieczne, ale to wcale nie jest prawda. Nie uważam, żeby żeglarstwo było bardziej ryzykowne niż wspinanie się na wysokie szczyty. Jeśli spełnia się odpowiednie warunki to wcale nie jest niebezpiecznie. Jest coraz więcej kobiet, które doceniają tę dyscyplinę. Poza tym, nie trzeba od razu samotnie opływać świata, można po prostu pojechać na wakacje na łódkę i to też jest super. Spędziła pani ponad 216 dni samotnie na oceanie. W tym także święta Bożego Narodzenia i Nowy Rok. Jak poradzić sobie z samotnością przez tak długi czas? Jeżeli mówimy o świętach, to ja chyba po prostu nie mam do nich jakoś szczególnie emocjonalnego stosunku. Często wyjeżdżałam na święta jeszcze będąc młodą osobą i nie mam przekonania, że zawsze trzeba je spędzać przy stole z rodziną. Natomiast samotność na oceanie to zupełnie inny temat – i nie każdemu to pasuje. Znam świetnych żeglarzy, którzy mieli takie pomysły, ale przerażała ich wizja samotnego rejsu. Człowiek jest z natury zwierzęciem stadnym i to normalne, że mamy potrzebę przebywania z ludźmi. U mnie było tak, że ja najpierw sobie to wymyśliłam. Miałam takie marzenie, żeby przepłynąć samotnie kulę ziemską i aspekt samotności po prostu zszedł na dalszy plan. Jeśli się bardzo chce coś zrobić, to można wszystko przeskoczyć i pokonać także uczucie samotności. Czego najbardziej brakuje, kiedy jest się na środku oceanu? Mam takie podejście, że będąc na morzu w ogóle nie zastanawiam się nad tym, czego mi brakuje. Negatywne myślenie jest bardzo niewskazane, bo i tak nie jest łatwo. Już przy poprzednim rejsie w naturalny sposób starałam się po prostu nie skupiać na tym, że nie mogę wziąć prysznica, czy nie mam pod ręką ulubionych owoców. Ja nie miałam nawet dostępu do internetu, ani telefonu. Mogłam tylko wysyłać maile przez satelitę, czasami udało się dołączyć małe zdjęcie. Tak samo z towarzystwem. Nie myślisz o tym, że dobrze byłoby z kimś pogadać, albo że ktoś pomógłby mi coś przytrzymać. Ze wszystkimi problemami czy usterkami trzeba sobie samemu poradzić. Ale potem jest satysfakcja, że dałam radę bez niczyjej pomocy. Podczas rejsu przeżyła pani ekstremalne temperatury, a także sztorm, który zakończył się poważną usterką i wypadkiem. Co było dla pani najtrudniejsze podczas całej wyprawy? Podczas sztormu uszkodził się autopilot, ale na problemy techniczne trzeba się przygotować. One zawsze są, bo to jest długa droga i zawsze coś na łódce się psuje. Nie da się oczywiście przewidzieć wszystkiego, ale na usterki techniczne i sztorm byłam gotowa. Również mentalnie, bo wszystko jest tak naprawdę w głowie. Jak się do czegoś przygotujemy, to nie ma później momentów zwątpienia czy poczucia, że coś jest nie tak. Miałam jedną nieprzyjemną sytuację podczas sztormu: rzuciło mną, wylądowałam na uchwycie i połamałam sobie żebra. To było strasznie bolesne. Najpierw przez pół minuty nie mogłam w ogóle złapać oddechu, bo mnie po prostu zatkało. Potem przez jakiś czas każdy ruch był bardzo bolesny. Oddychanie też było utrudnione. Łykałam więc środki przeciwbólowe, żeby normalnie funkcjonować, bo przecież nie było nikogo, kto mógłby za mnie wszystko zrobić. Zresztą, na lądzie z połamanymi żebrami też nic się nie robi. Czy był taki moment w trakcie wyprawy kiedy pani się bała? Na morzu nie odczuwam strachu. Owszem, mam świadomość tego, że może być niebezpiecznie z różnych powodów i czasem czuję lęk, ale to nie jest paraliżujące. Zdarzały mi się sytuacje, gdy tuż przed łódką wyskoczył pionowo do góry wieloryb – a ja przepłynęłam nad nim dosłownie chwilę później. Gdyby to się wydarzyło parę minut później, pewnie zwaliłby mi się na pokład. Więc mam świadomość, że różne rzeczy mogą się wydarzyć, ale staram się nie myśleć o nich i nie martwić się na zapas. Gdy jestem 7 miesięcy na morzu, wolę skupić się na tym, że mam dookoła przyrodę i wręcz jestem jej częścią. To jest dla mnie bardzo ważne. Współpracujemy ze sobą, choć ta przyroda nie zawsze jest przyjazna. Często zdarzają się takie bliskie spotkania z wielorybem? Tak, to się zdarza. Przy dużych jednostkach i większej prędkości nie jest to odczuwalne, ale jeśli mały jacht zderzy się z taką ważącą kilka ton ścianą, może się poważnie uszkodzić. Zwłaszcza, że wielorybów jest ostatnio na morzach coraz więcej. Gdy pierwszy raz płynęłam przez Atlantyk i w końcu zobaczyłam fontannę wieloryba, było to naprawdę duże przeżycie. Kiedy wracałam tę samą trasą dwa lata temu, właściwie każdego dnia wieloryby dawały o sobie znać. A jak zareagował na ten pomysł pani mąż. Czy mają coś przeciwko żeby pani płynęła sama Pani mąż też jest żeglarzem więc doskonale wie z czym to się wiąże. Taka samotna podróż. I jak zareagował na tę decyzję pani o tym żeby właśnie wypłynąć samotnie i popłynąć całą kulę ziemską. Mam duże szczęście bo mój mąż jest bardzo wyrozumiały. Rozumie, że to są moje marzenia. Od razu wiedziałam, że nie będzie pytał „po co ci to?”, tylko będzie mnie wspierał i pomagał. Uważa, że samotne żeglarstwo jest bez sensu i traktuje je towarzysko. Więc mamy zupełnie różne podejścia, ale on to rozumie i akceptuje, a do tego bardzo mnie wspiera. Ale macie też dość długi staż, jeśli chodzi o wspólne pływanie. Tak, wspólnie prawie opłynęliśmy dookoła świat. Wtedy jeszcze nie byliśmy małżeństwem. Dwie różne osoby przez tak długi okres czasu na jednej małej łódce to naprawdę duże wyzwanie i mocny test dla związku. Wiele par po powrocie z takiej wyprawy rozstaje się. Nam na szczęście udało się wrócić razem. Przetrwaliśmy nie tylko sztormy i inne trudności, ale obroniliśmy też naszą relację. Jak wygląda codzienne funkcjonowanie na jachcie? Jak pozwolić sobie na sen, gdy jest się samemu na środku oceanu? No cóż, człowiek musi spać – nie ma co z tym dyskutować. Można zarwać dobę, ale później jest się po prostu nieprzytomnym – a to niebezpieczne. Podczas moich pierwszych samotnych rejsów nauczyłam się już, że trzeba się zmusić do spania i spać wtedy, kiedy tylko jest taka możliwość. Najczęściej było tak, że spałam bez przerwy maksymalnie 30-40 minut, a potem się budziłam, żeby sprawdzić, czy na przykład nie płynie na mnie jakiś większy statek. To chyba największe niebezpieczeństwo, gdy jest się małym jachtem i nie ma pewności, że ktoś z większej jednostki na pewno cię widzi. W niektórych miejscach ruch jest większy, w innych mniejszy, ale ryzyko zderzenia z jakimś większym statkiem zawsze istnieje. Jeśli wszystko było w porządku, szłam dalej spać na kolejne pół godziny. Łącznie miałam na pewno około 5-6 godzin snu na dobę, tyle, że w kawałkach. Ale mój organizm szybko się przestawiał na taki system, nie potrzebowałam nawet budzika. Poza tym, śpię bardzo czujnie i chyba podświadomie słyszę, że coś się zmienia, na przykład gdy wiatr się wzmaga – i wtedy od razu reaguję. Zgaduję, że czas na pokładzie raczej się nie dłuży? Na jachcie nie ma nudy, ale mam ze sobą Kindle’a z książkami, jestem też fanką sudoku, więc zawsze można się czymś zająć. Podczas ostatniej wyprawy przeczytałam 75 książek. Ale prawda jest taka, że na łódce zawsze jest coś do roboty. Co jakiś czas trzeba przygotować posiłek, albo zająć się nawigacją. W dzisiejszych czasach nie jest to aż takie skomplikowane, bo mamy GPS, dzięki któremu dokładnie wiemy, gdzie jesteśmy. Kiedyś pozycję trzeba było ustalać na podstawie pomiarów wysokości słońca i obliczeniach, teraz to o wiele łatwiejsze. Trzeba jednak sprawdzać prognozy pogody i w razie potrzeby delikatnie zmieniać kurs, żeby nie wpakować się w najgorszy sztorm. Jeśli widzę, że przede mną 10-metrowe fale, sprawdzam, czy nie da się jakoś ich ominąć. Czasami wystarczy trochę zboczyć z kursu i już mamy tylko 8 metrów. Co najbardziej ciągnie panią na morze? Myślę, że bycie w naturalnym środowisku, bycie częścią przyrody. Ta potrzeba naturalnego otoczenia, żywiołu zawsze była u mnie bardzo silna i dawała o sobie znać jeszcze zanim zaczęłam żeglować. Gdy na południu przelatywały albatrosy, mogłam je obserwować godzinami, bo są tak piękne. One po prostu wiszą nad wodą, w ogóle nie widać żadnego ruchu skrzydeł, a mają trzy metry rozpiętości! Tak naprawdę wszystkie te momenty kiedy nie było źle, było pięknie. Czy miała pani chwile zwątpienia albo załamania podczas rejsu? Nie, myślę, że to kwestia nastawienia. Ja wiedziałam, że będzie trudno, wiedziałam, że będzie zimno, byłam na to gotowa. Jeszcze zanim wypłynęłam wszyscy mówili mi, że za najgorszy jest przylądek Horn, a potem będzie już z górki. Więc ja sobie ułożyłam w głowie, że jak przepłynę Horn, to będę już prawie w domu. Tymczasem za przylądkiem warunki były nawet trudniejsze: okropne fale, silny wiatr i do tego było bardzo zimno. Ten sztorm był chyba najgorszy, bo niespodziewany – i najbardziej mnie sponiewierał. Wypadłam z kokpitu i uderzyłam w coś twarzą. Nie bolało, ale wyglądało to dość nieciekawie. Więc miało być z górki, a okazało się, że musiałam jeszcze powalczyć z żywiołem. Ostatnie dwa miesiące nie były wcale łatwe. Uważam jednak, że bardzo dużo zależy od nas samych. Nie miałam chwil załamania, bo wszystko jest tak naprawdę w głowie. Wierzę w to, że wszystko, co złe, jest chwilowe. Nawet jak przyjdzie sztorm, to za parę godzin wiatr osłabnie i będzie lepiej. Jestem optymistką i uważam, że to co złe, kiedyś musi się skończyć. Dotyczy to nie tylko pogody, w życiu trzeba myśleć tak samo. -- Joanna Pajkowska, polska żeglarka i kapitan jachtowy, przepłynęła ponad 250 tysięcy mil morskich. Ma za sobą liczne rejsy i regaty solo lub dwuosobowe. W 2019 roku jako pierwsza Polka samotnie i bez zawijania do portów opłynęła świat. Jej rejs solo non-stop został nagrodzony najważniejszym żeglarskim wyróżnieniem: Srebrnym Sekstantem w kategorii Rejs Roku 2019. Joanna Pajkowska została też Człowiekiem Roku magazynu „National Geographic” i zdobyła nagrodę Travelery w kategorii Człowiek roku i wyczyn roku.
"Rzuć to i jedź": historie Polek, które mieszkają na krańcach świata [część 3]
Jak wyglądają podróże w najmroźniejsze rejony świata? Odpowiedź znajdziecie w książce "Rzuć to i jedź, czyli Polki na krańcach świata". Jej fragmenty już dziś przedpremierowo na kobieta.pl.
"Rzuć to i jedź, czyli Polki na krańcach świata" "Rzuć to i jedź, czyli Polki na krańcach świata" to pozycja, której nie może zabraknąć na Waszej wiosennej liście lektur! Niezwykłe kobiety, egzotyczne miejsca i piękne zdjęcia. Tak w skrócie można opisać wywiady z Polkami, które zdecydowały się na życiową rewolucję i przeprowadziły w najodleglejsze zakątki świata. Tylko na kobieta.pl przez najbliższy miesiąc, co weekend, będziecie mieli okazję przedpremierowo przeczytać fragmenty "Rzuć to i jedź, czyli Polki na krańcach świata". Dziś przenosimy się w arktyczne rejony koła podbiegunowego. Pasja dwubiegunowa: Daga i Piotrek Przerwa w życiorysie – niektórzy tak nazywają przygodę Dagi i jej męża Piotrka. W końcu nie robili w tym czasie nic, co w ich wieku robić należy. Koło trzydziestki trzeba się przecież zawzięcie stabilizować: zaciągać kredyt, kupować mieszkanie, planować dziecko i zasługiwać na awans. Prosta, jedynie słuszna droga wytyczona przez szkołę i życiowych wychowawców. Kto z niej skręca, sam prosi się o kłopoty. A oni po prostu zniknęli z radarów. Pojechali najpierw na północ, potem na południe. Spędzili dwa lata w podbiegunowych stacjach badawczych, które opisali na blogu. Zatytułowali go Dom pod biegunem. Bo choć wrócili, to właśnie tam czuli się jak w domu. Jak przebiega rekrutacja do stacji polarnej? Należy przyjść na rozmowę w śniegowcach i wykazać się obsługą harpuna? – Rzeczywiście, trzeba się zaprezentować nieco inaczej niż podczas większości rozmów kwalifikacyjnych. Zależało mi, żeby sformułować atrakcyjne CV dla tak nietypowego pracodawcy, dlatego spóźniłam się o jeden dzień. Piotrek wysłał zgłoszenie poprzedniego wieczora i już rano dostał telefon z zaproszeniem na rozmowę. Z zawodu jest elektronikiem, a przy okazji techniczną złotą rączką, w stacji ktoś taki zawsze jest potrzebny. Choć odezwali się tylko do Piotrka, na spotkanie do Warszawy pojechaliśmy razem. Jako osoba towarzysząca czekałam za drzwiami. Rozmowa z kierownikiem wyprawy szła Piotrkowi dobrze. Usłyszał: „Ma pan świadomość, że to wyjazd na rok? Co na to rodzina?”. Odpowiedział: „Rodzina nie ma nic przeciwko temu. Też wysyłała zgłoszenie i siedzi teraz na korytarzu”. Wtedy szybko odszukano moje CV i zaproszono mnie na rozmowę. Byłam do niej kompletnie nieprzygotowana! Jak ci poszło? Pytano mnie o różne rzeczy. Na przykład czy umiem gotować, bo zimą przez kilka miesięcy nie ma w stacji kucharza i podczas dyżurów w kuchni trzeba przygotowywać posiłki dla dziesięciu osób. Albo czy umiem sobie zagospodarować czas wolny. Wbrew pozorom to ważne, bo kiedy przychodzi zima i stacja pustoszeje, jest mniej do zrobienia, a czas zaczyna się dłużyć. Trzeba samemu planować sobie rozkład dnia, jeśli ktoś tego nie potrafi, na dłuższą metę będzie się źle czuł. Oczekuje się tu innego rodzaju kreatywności niż w pracy biurowej. Cenne jest specjalistyczne doświadczenie, takie jak Piotrka, ale równie ważne są zainteresowania i osobiste motywacje do wyjazdu. Trzeba umieć odpowiedzieć na pytanie, dlaczego w ogóle chce się jechać. Na pewno nie dla pieniędzy, bo stawki nie są wysokie. Wprawdzie przez rok nie ma się żadnych wydatków, więc uzbiera się spora suma, ale nie znam nikogo, kto do stacji polarnej jechałby dla zarobku. Jedzie się dla marzeń, pasji. Dlatego podczas rekrutacji lepiej zrezygnować z formalnego tonu i zachowywać się jak w trakcie zwykłej rozmowy. Dobrze jest dać się poznać od strony prywatnej, bo dla kierownika wyprawy liczy się przede wszystkim czynnik psychologiczny. Wielu rzeczy można się nauczyć na miejscu, ale podstawą sukcesu jest dobrze współpracująca grupa. Piotrek interesuje się fotografią i marzył o tym, żeby robić zdjęcia zorzy polarnej. Ja bez zastanowienia powiedziałam, że jestem miłośniczką fok i chciałabym je zobaczyć w ich naturalnym środowisku. To od razu przełamało – nomen omen – lody. Udało się, dostaliście się oboje. A gdyby zakwalifikowało się tylko jedno z was? Zrezygnowalibyśmy. Jesteśmy takim typem pary, która najlepiej czuje się razem i źle znosi rozłąkę. Przez jedenaście lat wspólnego życia najdłużej wytrzymaliśmy bez siebie dwa tygodnie, a co dopiero rozstać się na rok. W ogóle nie braliśmy takiej opcji pod uwagę. Stanęliśmy przed takim dylematem później. W Hornsundzie spędziliśmy rok od lipca 2012 do lipca 2013. Po powrocie postanowiliśmy wyjechać na następną wyprawę polarną i przystąpiliśmy do składania aplikacji. Piotrek dostał świetną ofertę pracy w brytyjskiej stacji Halley VI na Antarktydzie. Zarządza nią British Antarctic Survey, organizacja posiadająca stacje w Arktyce i Antarktyce. Zaproponowano mu dziewiętnastomiesięczny kontrakt na stanowisku elektronika. Ja się nie dostałam. Wiedziałam, że taka okazja może się nie powtórzyć, dlatego pozostawiłam decyzję jemu, zrezygnował. Składał też dokumenty do amerykańskiej stacji na Grenlandii na stanowisko inżyniera elektronika. Nie udało się. Kilkakrotnie zgłaszaliśmy się do Polskiej Stacji Antarktycznej imienia Henryka Arctowskiego. Stacja należy do Zakładu Biologii Antarktyki, podlegającego pod Instytut Biochemii i Biofizyki PAN i mieści się na Wyspie Króla Jerzego w archipelagu Szetlandów Południowych. Dopiero za trzecim razem, w maju 2015 roku, dostaliśmy się oboje. Byliśmy zdeterminowani, żeby jechać razem, i cierpliwie czekaliśmy. Nie było wam szkoda czasu? Wychowanie w polskich domach dość mocno narzuca jedyną słuszną kolejność: studia, praca, ślub, dziecko. I to szybko. Trzeba odwagi, żeby nie poddać się tej presji. Nasza decyzja była zupełnie nie w moim stylu. Wcześniej lubiłam mieć wszystko dokładnie zaplanowane, myślałam na dziesięć lat do przodu. Kiedy zakwalifikowaliśmy się do pracy w stacji, rodzina i przyjaciele próbowali wybić nam z głowy ten pomysł. Ostrzegali, że zrobimy sobie dziurę w życiorysie, przerwiemy dobrze zapowiadające się kariery i stracimy czas, który trudno będzie potem nadrobić. Jakbyśmy mieli spędzić ten rok w więzieniu. A przecież zamierzaliśmy pracować, zdobywać doświadczenie i nowe umiejętności. Byliśmy pewni, że po powrocie z wypraw polarnych znajdziemy pracę, jeśli nie w zawodzie, to inną. Uważamy, że świat jest większy, niż się nam wydaje, i oferuje wiele różnych możliwości. W obu stacjach poznaliśmy ludzi o niestandardowym sposobie myślenia i najróżniejszych życiowych scenariuszach. Często niepotrzebnie się napinamy i zamartwiamy, co będzie w przyszłości. Jasne, nic samo nie spadnie z nieba, o wiele spraw trzeba się zatroszczyć, ale nie przesadzajmy z tym obsesyjnym pośpiechem. Jak wrócić do zwykłego życia po takiej przygodzie jak wasza? Praca za biurkiem, mieszkanie w bloku, zakupy w spożywczaku – to wszystko musi się potem wydawać bezbarwne. Nie wróciliśmy do etatowej pracy, szukaliśmy na siebie innego pomysłu. Piotrek założył własną firmę, ja prowadzę warsztaty dla dzieci, bo widzę w takiej pracy głęboki sens. Od wysokiego wynagrodzenia ważniejsze jest dla nas poczucie misji. Nie chciałabym więcej pracować za biurkiem jako specjalista od marketingu, choć znam takich, których to uszczęśliwia. Kiedy ma się trzydzieści lat, powinno się wiedzieć, co się chce robić w życiu. Ja tego nie wiem. Może to źle, a może dobrze. Jestem otwarta na różne możliwości, które łatwo przegapić, gdy ma się na życie dokładny plan. Planowanie jest złe? Ostatnio rozmawialiśmy ze znajomymi. Oboje pracują w dużych firmach, dobrze zarabiają, mają dom, dwa samochody. Zapytaliśmy ich o plany na przyszłość. Odpowiedzieli, że jest im fajnie i właściwie to nie mają żadnych innych dążeń. Wtedy zrozumiałam, że mnie nie o to chodzi. Nie patrzę na życie jako zmierzanie do celu, który osiągnę i osiądę na laurach. Chcę zawsze czuć w sobie taki zapał, jak dziś. Więcej o ich historii przeczytacie w książce "Rzuć to i jedź, czyli Polki na krańcach świata", która jest już dostępna w przedsprzedaży na empik.com.
Czy Martyna Wojciechowska planuje ADOPCJĘ?
Czy Martyna Wojciechowska planuje adoptować dzieci? Sprawdźcie, co na ten temat mówi sama zainteresowana.
Czy Wojciechowska planuje adopcję? "To nie tak!" mówi gwiazda w wywiadzie dla magazynu Flesh. Wojciechowska pragnie pomagać dzieciakom z całego świata, jednak nie zależy jej na tym, by mieszkały one z nią na stałe. Gwiazda nie planuje być zatem polską Angeliną Jolie i nie zamierza sprowadzać do Polski dzieci, którym pomaga. Wojciechowska wspiera dzieci na odległość, przede wszystkim finansując edukację kilku maluchów, które spotkała podczas swoich podróży. Tak jest na przykład w przypadku Kabuli, chorej na albinizm dziewczynki z Tanzanii, bohaterki jednego z odcinków programu „Kobieta na krańcu świata". Martyna przed rządem w Tanzanii musiała zaświadczyć, że zobowiązuje się do pokrywania kosztów związanych z jej utrzymaniem. Dziś Kabulę wspierają dziesiątki darczyńców, jednak to Martyna ma z nią stały kontakt. Gdy Kabula potrzebuje wsparcia, dzwoni do niej i rozmawiają przez Skype’a. Martyna pomaga kolejnemu dziecku Ale na tym nie koniec. Od niedawna Wojciechowska zajmuje się jeszcze jedną dziewczynką, tym razem z Boliwii. Malutka to córka Carmen Rojas, bohaterki pierwszej serii programu, którą odwiedziła niedawno kolejny raz. Podziwiamy wielkie serce i kibicujemy! Martyna, jesteś wielka!
Wioska Baragaun położona jest na stokach Himalajów. Mieszka w niej 32-letnia Tsepal, kobieta z plemienia Lama. Z rodziną, która nam może wydawać się niezwykła.
Dwa plus jeden: mama, tata, dziecko. W naszej kulturze ten wzorzec – choć już nie tak oczywisty jak kiedyś – wciąż jest aktualny. Ale miejsc na świecie, gdzie jeden mężczyzna ma wiele żon, jest równie dużo jak tych, w których obowiązuje monogamia. Gdy podróżowałam tam, gdzie wielożeństwo to coś oczywistego, zaczęłam się zastanawiać nad zazdrością. Czy to cecha wrodzona, typowa dla ludzi, czy też sami ją w sobie wykształcamy? Nurtowało mnie to pytanie, gdy rozmawiałam z kobietami, które, żyjąc w związkach np. muzułmańskich, mają wspólnego męża. Okazywało się, że jest między nimi rywalizacja i coś w rodzaju zazdrości: o to, że inna bywa uprzywilejowana, ma lepiej albo że trzeba się z nią dzielić. Nie tylko mężczyzną, także tym, co on zarobi i przyniesie do domu. A jak to wygląda, jeśli mamy do czynienia z sytuacją odwrotną: jedna kobieta poślubia kilku mężczyzn Społeczeństwa, w których kobieta jednocześnie ma kilku mężów, a więc obowiązuje poliandria (polys – wielu, andros – mężczyzna), są na świecie nieliczne. Ale są. Kiedy patrzymy na to zjawisko z naszej, zachodniej perspektywy, kojarzy się nam z erotycznym rozpasaniem. W rzeczywistości nie ma z nim nic wspólnego. Podstawowym uzasadnieniem takiego modelu rodziny jest ekonomia. Tam, gdzie praktykuje się poliandrię, domy są co najmniej dwukrotnie zamożniejsze niż monogamiczne. Wyobraźmy sobie, że ojciec dzieli skrawek ziemi między trzech synów. Każdy z nich ze swojego poletka musi utrzymać całą rodzinę. A gdy wszyscy trzej synowie wspólnie dziedziczą cały majątek, poślubiają jedną kobietę, razem uprawiają ziemię i w zgodzie dzielą się małżonką, żyje im się lepiej i dostatniej. Tak właśnie jest w domu Tsepal. Jej rodzina to ona, jej trzech mężów oraz czworo dzieci. Należą do plemienia Lama, mieszkają w Nepalu, w maleńkiej wiosce Baragaun u stóp Himalajów. Z daleka od dróg i szlaków trekkingowych. Turyści tu nie zaglądają. Wraz z moją ekipą filmową, realizującą program „Kobieta na krańcu świata”, byliśmy drugimi zachodnimi gośćmi w całej historii miejscowości. Przed nami dotarł tu tylko etnograf ze Stanów Zjednoczonych. Rodzina Tsepal to jeden z bardziej harmonijnych i spokojnych związków, jakie widziałam. I byłam nim zafascynowana. Zazdrość? Nie zauważyłam jej wcale. Być może dlatego, że jej mężowie są braćmi. To sprawia, że nie ma między nimi cienia zazdrości. Sprawiedliwie dzielą się obowiązkami i przywilejami, wspólnie pracują. Dzieci urodzone w tym związku do każdego z ojców zwracają się „tato,” bo nie ma najmniejszego znaczenia, kto jest ich ojcem biologicznym. Widziałam, jak jeden z małych synków Tsepal siedział na kolanach jednego z ojców, by po chwili tulić się do drugiego. Byłam zaskoczona, jak dużo uwagi mężczyźni poświęcają dzieciom, jak mnóstwo mają dla nich czułości. Harmonia rodzinna wydawała się tak idealna, że nawet przez myśl mi nie przeszło, żeby traktować taki układ jako nienormalny. Jedyne, co mnie zastanawiało, to sytuacja najmłodszego z braci, który na co dzień mieszka poza domem, studiuje w Indiach. Żonę widział dwa razy w życiu i jeszcze nie zdążył skonsumować związku. Kiedy go spytałam, czy tam, gdzie mieszka, nie ma jakiejś dziewczyny, czy nie zdradza Tsepal, bardzo się obruszył. Wprost nie mieściło mu się w głowie, by mógł zachować się w taki sposób, mając żonę i dzieci. Tak, dzieci! Chociaż żadne z nich z punktu widzenia biologii nie jest jego, mimo to czuje się za nie odpowiedzialny, tak samo jak jego dwaj bracia. Tsepal jest zaś kobietą wielkiej łagodności i spokoju. Pogodzoną z miejscem, czasem i sytuacją, w której żyje. W tym pogodzeniu nie ma rezygnacji, jest coś w rodzaju radosnej akceptacji. Okazała się przy tym osobą niezwykle błyskotliwą. Do tego stopnia, że gdy mówiła do mnie w swoim języku, to choć go nie znam, rozumiałam, co chce powiedzieć. Kiedy ja zadawałam jej pytania po polsku, też wiedziała, o co pytam. A przecież to kobieta niewykształcona, ledwo potrafiąca się podpisać. W jej prostym, codziennym życiu jest jakaś mądrość życiowa, która nie wymaga uniwersytetów. Tsepal jest też szczęśliwa. Ale inaczej, niż rozumieją to ludzie Zachodu. Ona niczego nie komplikuje, nie próbuje osiągnąć niemożliwego, nie szuka „kwadratowych jajek”. Widzi, że żyje się im coraz lepiej: kiedyś byli biedniejsi, teraz mogą pozwolić sobie na kupno zapasu cukru na zimę. Jest spokojna o przyszłość rodziny, nie ma przeświadczenia, że o wszystko musi walczyć. Odniosłam wrażenie, że wielopokoleniowym, dużym rodzinom, takim, w jakiej żyje Tsepal, jest łatwiej, spokojniej, bezpieczniej. Gdy wybierałam się do Nepalu i rozmawiałam z koleżankami o poliandrii, nie mogły zrozumieć, jak to jest mieć tylu mężów naraz. Czy ustalają dyżury, kiedy który z nich ma przyjść do łóżka żony? Zadałam Tsepal to pytanie w imieniu wszystkich zaciekawionych polskich kobiet, a ona odpowiedziała z niebywałą, naturalną prostotą: „Każdy z nich jest moim mężem, każdego kocham, szanuję, każdy z nich jest dla mnie dobry. Ten, który przyjdzie, ten zostaje”. Kiedy z kolei zapytałam jednego z jej mężów, jak to jest, gdy to on chce być z żoną blisko, odrzekł: „Wtedy brat idzie ze zwierzętami na pole”. Rodzina Tsepal mieszka w typowym himalajskim domostwie. Uczepione zbocza skały, ma kształt wieży. Na najniższym poziomie mieszkają zwierzęta, to królestwo boga Węża. Piętro wyżej jest część zarezerwowana dla ludzi, najwyżej – dla bogów. Pozbawione okien domy budowane są z gliny, dobrze więc utrzymują ciepło zimą, latem natomiast są chłodne. Mimo że zwierzęta mieszkają pod tym samym dachem, nie czuje się ich zapachu. Choć trudno powiedzieć, że w domach jest sterylnie czysto. Nigdy tak dotkliwie nie pogryzły mnie pchły i pluskwy jak wówczas, gdy spałam w łóżku Tsepal, które odstąpiła mi na czas mojego pobytu. Kiedy jej się skarżyłam, pokazując pokąsane, do krwi poranione nadgarstki, zaśmiewała się do rozpuku. „Ech, wydelikaceni biali ludzie” – mówiła. Tsepal zrewanżowała się za moje osobiste pytania. Była ciekawa życia, które prowadzę. Przede wszystkim, czy mam męża. Gdy usłyszała, że nie, bardzo mi współczuła. Przecież kobieta powinna mieć dzieci, a jak można mieć dzieci, nie mając męża?! W głowie jej się nie mieściło, że w mojej kulturze nie jest to niczym niezwykłym. Było dla niej niewyobrażalne, że rodzic może sam wychowywać dziecko. Przecież rodzice mają wspólną misję i odpowiedzialność, jak więc można rozstać się z powodu czegoś tak ulotnego, niewymiernego i zupełnie nieznaczącego jak niezgodność charakterów. Nie wiem, który ze światopoglądów jest lepszy: jej czy mój. Wiem natomiast, że nie ma jednego kanonu, wzorca obowiązującego wszystkich. Że nie można oceniać, patrząc tylko z jednej perspektywy. Twierdzić, że coś jest niezdrowe czy nienormalne, w najlepszym wypadku dziwne – a taką pokusę oceniania ma chyba większość z nas, ludzi Zachodu. Z całym przekonaniem mogę jednak powiedzieć, że Tsepal jest szalenie szczęśliwa. Choć nie ma telewizora, prądu, modnych sukienek i nie robi kariery, cieszy się z tego, co ma. My zaś wciąż chcemy mieć więcej, ciągle czegoś szukamy. Nie zazdrościłam jej, bacznie ją obserwowałam i starałam się zapamiętać wizerunek człowieka autentycznie szczęśliwego. Kiedy wyjeżdżałam, a właściwie wychodziłam z wioski (bo dotrzeć do niej można jedynie pieszo), popłakałam się ze wzruszenia. W ciągu kilku dni Tsepal stała się dla mnie bardzo bliską osobą. Chciałam więc przytulić ją na pożegnanie. Lecz ona tylko podała mi dłoń. W jej plemieniu ludzie nie dotykają się ot tak, po prostu, żeby wyrazić serdeczność. A ja bardzo pragnęłam zostawić jej nietypowy prezent – nauczyć takiej bliskości i serdeczności. I tego, co dla nas jest niewątpliwą przyjemnością: czyli pocałunku. W obecności osłupiałej ze zdumienia ekipy telewizyjnej złożyłam na jej ustach pocałunek. A wtedy ona… dostała ataku histerycznego śmiechu. Przyznam, że spodziewałam się różnych reakcji, ale nie takiej. Tsepal oświadczyła, że pocałunek co najwyżej… łaskocze.