Maja Ostaszewska staje zawsze po stronie słabszych. Sekret tkwi w doświadczeniach z dzieciństwa?
Maja Ostaszewska jest nie tylko świetną aktorką, ale też aktywistką zaangażowaną w najbardziej aktualne problemy zarówno te dotyczące praw kobiet, przemocy w rodzinie, nieudolności polskich polityków czy ekologii. Skąd tak wielkie pokłady empatii i odwagi w artystce. Sekret tkwi w jej wychowaniu i doświadczeniach z dzieciństwa.
Maja Ostaszewska: siła tkwiąca w rodzinie Maja Ostaszewska jest córką Jacka Ostaszewskiego, założyciela zespołu Osjan. Dom, w którym się wychowała był zawsze otwarty i pełny kreatywnych ludzi. Aktorka, absolwentka krakowskiej PWST, członek zespołu Teatru Nowego pod kierownictwem Krzysztofa Warlikowskiego, wielokrotnie podkreślała w wielu wywiadach jak wielki, inspirujący wpływ miał na nią rodzinny dom. Zobacz też: "Tylko ten, kto nie wierzy w swoją męskość, może uderzyć kobietę": ruszyła kampania przeciwko przemocy domowej Dziś ta uznana aktorka (laureatka m.in. Orła za role w "Jack Strong" i "Body/Ciało" jest partnerką operatora filmowego Michała Englerta, z którym ma córkę Janinę oraz syna Franciszka, i stara się tworzyć dom pełen zrozumienia i miłości. Jest jedną z tych osób publicznych, które nie boją się wyrażać swojego zdania na kontrowersyjne tematy, a swój głos wykorzystuje w ważnych celach, jak choćby uświadamiania kobiet o ich podstawowych prawach. Nie bała się angażować w Ogólnopolski Strajk Kobiet i pisać o poparciu dla protestów na swoich social mediach, na co odważyło się niewiele gwiazd. Maja Ostaszewska: tajemnica z dzieciństwa Maja Ostaszewska zdecydowanie wyróżnia się wśród większości bardzo zachowawczych i ukrywających swoje poglądy polskich gwiazd. Skąd w tej artystce tak wielka doza empatii, połączonej z odwagą? Ostaszewska przyznała, że najwięcej siły przekazali jej rodzice, którzy od najmłodszych lat wpajali jej, jak ważny jest szacunek do drugiego człowieka, który często zaczyna się od szacunku dla samego siebie. To, co nauczyło ją, jak ważne jest stawanie w obronie swoich poglądów i słabszych, to też doświadczenia z dzieciństwa. Aktorka od zawsze była indywidualistką z oryginalnym charakterem i stylem. W tym samym wywiadzie wspomniała, że z tych powodów była dyskryminowana nie tylko przez rówieśników, ale też nauczycieli, mimo świetnych ocen i wzorowego zachowania. W tych doświadczeniach tkwi moc jej zrozumienia dla tych, którzy dziś stają się ofiarami dyskryminacji. Zobacz też: Maja Ostaszewska w mocnych słowach o "Karcie Rodziny": "bardzo bym chciała żeby Pan Prezydent nie straszył mojej rodziny osobami LGBT"
Bierna (pasywana) agresja może zamienić Twoje życie w piekło! Jak się przed nią bronić?
Agresja zazwyczaj kojarzy się z przemocą fizyczną lub rzucaniem ostrych, nieprzyjemnych uwag. Jednak nie zawsze przemoc musi objawiać się pod postacią krzyku i uniesionych pięści. Jedną z najbardziej subtelnych form ataku jest bierna agresja, określana również mianem pasywnej agresji. Co dokładnie oznacza to pojęcie? Jak rozpoznać i jak się bronić przed bierną agresją?
Bierna agresja - co to? Bierna agresja to w pełni świadome i zamierzone działanie drugiej osoby, mające na celu skrzywdzenie jej ofiary. Pojęcie to można również definiować jako intencjonalny, choć zamaskowany atak na drugiego człowieka. Jedną z głównych cech pasywnej agresji jest to, że złość i negatywne emocje nie są wyrażane wprost. Są one maskowane poprzez pozornie dobre intencje, troskę czy chęć niesienia pomocy. Często również krzywdzące słowa wypowiadane są pozornie obojętnym tonem, choć niosą ze sobą ogromny ładunek negatywnej energii. Bierna agresja - objawy Bierna agresja może być wyrażana w różny sposób, zarówno werbalny, jak i niewerbalny. Słowa najczęściej nie są tak ważne, jak sposób ich wypowiadania. To, co w ustach jednej osoby jest przejawem troski, wypowiedziane przez kogoś innego można uznać za pasywną agresję. Jednym z najczęściej wykorzystywanych rodzajów biernej agresji, zwłaszcza wśród kobiet są komplementy, mające drugie dno. Są to zdania lub opinie, które pozornie mają wydźwięk pozytywny, w rzeczywistości zaś mają one za zadanie wytknąć twoje błędy czy niedoskonałości. Są one jednak skonstruowane w taki sposób, by przykryć negatywne słowa pozytywnymi. Dzięki temu nie mogą być one odczytane jako otwarty atak, a osoba atakująca zawsze może wykręcić się od odpowiedzialności. Kolejną z werbalnych metod biernej agresji jest wywoływanie w tobie poczucia winy. Bardzo często kąśliwa uwaga przykryta jest miłym słowem, a nawet pochwałą, podobnie jak w przypadku prawienia dwuznacznych komplementów. Różnica polega na tym, jaki efekt chce osiągnąć twój rozmówca. Atakujący ma na celu wywołać w tobie poczucie winy, a nieraz również wstyd. W ten sposób chce on zmusić cię do zmiany twoich pierwotnych planów czy założeń na jego korzyść. Bywa również, że twój rozmówca przy użyciu tej metody stara się wypunktować posiadane przez ciebie rzeczy i umiejętności i sprawić, że zaczniesz się ich wstydzić. Innym z przykładów biernej agresji, mogącym również dotyczyć twojego miejsca pracy jest celowe wykonywanie obowiązków w zły sposób. Jest to metoda, którą często wykorzystują nastolatki, ale również współpracownicy. Mają oni świadomość tego, że nikt nie może ich oskarżyć o lenistwo, ponieważ próbują, tylko że im nie wychodzi. Wiedzą również, że w końcu przejmiesz od nich wykonywane zadanie tylko po to, by zrobić je właściwie. Bardzo zbliżonym do poprzedniego rodzajem agresji pasywnej jest wycofywanie się z obowiązków w ostatniej chwili. Takie zachowanie dotyczy głównie sfery zawodowej, w której występuje konkurencja między osobami na podobnych stanowiskach. Agresor w ten sposób zmusza swoją ofiarę do przejęcia dodatkowego obowiązku, często bez żadnego przygotowania. W ten sposób chce on pokazać innym, że dana osoba jest nierzetelna, nie dotrzymuje terminów lub po prostu nie ma kompetencji. Ostatnim z często stosowanych rodzajów biernej agresji jest wykluczanie z grona bliskich znajomych jednej osoby. Agresor podejmuje się zorganizowania czasu dla swoich przyjaciół. Planuje grilla, wypad na pizzę lub wyjazd za miasto i "przypadkowo" zapomina zaprosić osobę, której nie lubi. Jednocześnie utrzymuje on, że nie było to intencjonalne i że "każdemu zdarzy się zapomnieć". Zobacz też: Stygmatyzacja, czyli dlaczego nadajemy ludziom etykiety? Neurony lustrzane - deficytowy towar w mózgu narcyza Jak stworzyć udany związek a nie toksyczną relację? Bierna agresja szefa w pracy Bierna agresja niejednokrotnie wykracza poza czysto towarzyski grunt. Dotyka ona również takich rejonów twojego życia jak praca, związek czy rodzina. Pasywną agresję w miejscu pracy ciężej rozpoznać, ponieważ szefowi czy przełożonemu trudniej zarzucić jest granie na emocjach. Jak rozpoznać bierną agresję w takiej sytuacji? Aby być w stanie odróżnić konstruktywne uwagi od biernej agresji, warto przede wszystkim przyjrzeć się kontekstowi. Czy dana sytuacja wymagała upomnienia w dokładnie taki sposób? Jaki cel chciał osiągnąć twój szef poprzez zwrócenie ci uwagi przy innych? Czy kierowała nim złośliwość, czy autentyczna troska? Wreszcie - co możesz z tym wszystkim zrobić i czy w ogóle warto reagować? Agresja milczenia - co oznacza? Bierna agresja to zakamuflowany atak, który może być przeprowadzony na rozmaite sposoby. Często bywa tak, że to nie słowa, a ich brak stają się narzędziem w rękach agresora. Pasywna agresja, wyrażana poprzez milczenie jest często boleśniej odczuwana niż przykre słowa i kąśliwe uwagi. Jednym z przykładów biernej agresji pod postacią milczenia jest całkowite ignorowanie drugiej osoby. W takim przypadku "ciche dni" stają się niemym terrorem, mającym na celu zmusić drugą osobę do wzięcia winy za konfliktową sytuację. Agresja milczenia może się objawiać w formie braku odpowiedzi na zadane pytania, ignorowaniu opinii wygłaszanych przez drugą osobę lub nawet poprzez traktowanie jej jak powietrze. Inną z form agresji milczenia jest sabotowanie twoich działań poprzez nieprzekazanie ci istotnych informacji. Ten rodzaj pasywnej agresji polega na celowym nieinformowaniu cię o sposobie wykonywania danej czynności, istotnych zmianach lub rzeczach, na które należy zwrócić uwagę. W ten sposób agresor może wykpić się od odpowiedzialności, mówiąc że "nie pytałaś, a mi wyleciało z głowy". Bierna agresja - jak się bronić? Bierna agresja to potężna broń, zwłaszcza w rękach osób pozbawionych wszelkich skrupułów. Przy jej użyciu agresor sprawia, że czujesz się źle ze sobą. Jednocześnie nie możesz zarzucić mu chęci skrzywdzenia cię, ponieważ opinia nie została powiedziana wprost. Na dłuższą metę takie zachowanie jest bardzo frustrujące i powoduje znaczny spadek pewności siebie. Jak się bronić przed agresją pasywną? Przede wszystkim warto pamiętać, że agresor ma na celu wywołanie u ciebie określonej reakcji, takiej jak złość, smutek, a nawet łzy. Najlepsze co możesz zrobić, to traktować jego uwagi w sposób obojętny i w miarę możliwości pozbawiony emocji. Osoba, która stosuje bierną agresję chce cie skompromitować i udowodnić, że to z tobą jest coś nie tak. Ignorując jej starania, możesz sprawić, że da sobie spokój lub przypuści bardziej otwarty atak. Wtedy z kolei możesz jej zarzucić, że stara się działać na twoją szkodę i sprawić ci przykrość. Kolejnym ze sposobów na pasywną agresję jest asertywność. Polega ona na spokojnym i wyważonym informowaniu o tym, że dana uwaga czy sytuacja ci się nie podoba. W ten sposób stawiasz granice i pokazujesz, że nie życzysz sobie tego typu komentarzy. Oczywiście agresor będzie starał się unikać otwartej konfrontacji i przekonać cię, że "żartował" lub "ma dobre intencje". Warto podkreślić, że mimo wszystko nie podobały ci się wypowiedziane przez niego słowa i nie chcesz słuchać podobnych uwag. Warto również wszystkim zastanowić się nad tym, jaką rolę w twoim życiu spełnia osoba, wykazująca wobec ciebie bierną agresję. Jeśli jest to istotny dla ciebie człowiek, taki jak partner - warto podjąć dialog. Szczera rozmowa oczyszcza atmosferę i pomaga ci w wytyczeniu twoich limitów oraz nakreśleniu ich bliskiej osobie. Pamiętaj jednak, by mówić o swoich uczuciach i nie dać się wciągnąć w słowne gierki. Jeśli natomiast bierna agresja spotyka cię ze strony mniej ważnej osoby, takiej jak koleżanka czy znajomy z pracy, warto pomyśleć o zakończeniu takiej znajomości. Zazwyczaj relacje tego typu nie wnoszą do twojego życia nic wartościowego. Są jedynie trucizną, która stopniowo odbiera ci siły, wiarę we własne możliwości i pewność siebie. Bierna agresja a mechanizm obronny Bierna agresja jest bardzo skutecznym narzędziem ataku, zwłaszcza dla manipulatorów i osób lubujących się w intrygach. Warto jednak pamiętać o tym, że jest to broń obosieczna, a samo jego stosowanie wiele mówi o agresorze. Człowiek, który na co dzień posługuje się zachowaniami bierno-agresywnymi zazwyczaj stara się w ten sposób odwrócić uwagę od siebie. Jest to mechanizm obronny, stosowany zwłaszcza przez osoby zakompleksione, o niskim poczuciu własnej wartości. Atak na wybraną przez nią ofiarę ma skoncentrować uwagę całej reszty na danej osobie. Agresor dzięki poniżaniu drugiego człowieka czuje się lepiej i ma iluzoryczne wrażenie władzy nad jego ofiarą, przy pełnej aprobacie tłumu obserwatorów. Zachowania bierno-agresywne - przykłady Bierna agresja to celowe działanie, mające na celu wywołanie u drugiej osoby negatywnych emocji. Każda z nas przynajmniej raz w życiu miała do czynienia z osobą, której komplementy miały drugie dno, a towarzystwo szybko stawało się męczące. Dzięki zobrazowaniu biernej agresji poprzez przykłady nauczysz się lepiej rozpoznawać oraz reagować na tego typu zachowania. Przykłady sformułowań bierno-agresywnych: "Świetnie wyglądasz w tej czarnej sukience! Powinnaś nosić ją codziennie, bardzo cię wyszczupla" "Dobrze sobie radzisz z poruszaniem się po mieście, jak na kogoś pochodzącego ze wsi" "Gdybym miała tyle pieniędzy co ty, nie musiałabym pracować i też bym zdała ten egzamin" "Urządzałam grilla w poprzednią sobotę i zapomniałam cię zaprosić. Nie gniewasz się, prawda?" "Nie bądź taka spięta, to był tylko żart" "W ogóle nie masz dystansu do siebie! Wyluzuj!" "Dlaczego wszystko odbierasz jako atak? Chce ci tylko pomóc! Zobacz też: Sadysta - skąd się biorą osoby, które lubią zadawać ból? Jak być asertywnym? 5 zasad, dzięki którym będzie Ci się żyło lepiej
Dziennikarka pobita na ulicy, bo została wzięta za lesbijkę. Szła za rękę z siostrzenicą. Burza w sieci.
Piotr Pytlakowski, dziennikarz "Polityki", przywołał na Facebooku wstrząsające zdarzenie. Jego koleżanka została pobita w Warszawie, bo szła za rękę z osobą tej samej płci. Była to jednak jej nastoletnia siostrzenica. Napastnik wziął ją za lesbijkę. „Puk-puk. Tutaj rzeczywistość”, piszą rozgoryczeni czytelnicy, którzy wieszczą mało optymistyczną przyszłość w Polsce już nie tylko osobom LGBT.
Wpis dziennikarza wywołał burzę. Po pierwsze z powodu skandalicznego zdarzenia, podczas którego ucierpiała niewinna kobieta - dziennikarka ma złamany nos. Po drugie czytelnikom nie spodobał się wydźwięk wpisu dziennikarza "Polityki", który został oskarżony o ignorancję i brak zrozumienia dla społeczności LGBT. Dziennikarka pobita na ulicy, bo została wzięta za lesbijkę Piotr Pytlakowski opisał całe skandaliczne wydarzenie, które miało miejsce w okolicach Galerii Młociny w Warszawie, na swoim fejsbukowym profilu. Czytelników zdziwił fakt, że dziennikarka nie zgłosiła przestępstwa policji. Pytlakowski wytłumaczył we wpisie, że kobieta z dzieckiem były w szoku. Poza tym zwrócił uwagę na to, że żaden świadek zdarzenia nie zareagował na ten akt przemocy. Zobacz też: Grafika z Margot jako Matką Boską krąży w sieci. Jest doniesienie do prokuratury. Kto za to odpowie? Dziennikarka pobita na ulicy, bo została wzięta za lesbijkę: "wszyscy piep..ą o tęczy" Nagłośnienie sprawy oraz poruszenie tematu wzrastającej przemocy wobec społeczności osób LGBT to bardzo ważny element obecnej dyskusji oraz sposób na znalezienie świadków tego szokującego zdarzenia. Dlaczego więc wpis dziennikarza nie spotkał się ze spodziewanym zrozumieniem? Otóż nawet przychylni dziennikarzowi obserwatorzy zauważyli pewną niejasność we wpisie Pytlakowskiego. Pod wpisem pojawiły się pytania "Chcę zrozumieć, więc pytam: pobicie lesbijek nie byłoby dramatem?", "Nie chcialabym, zeby sprawa nabrala rozpedu, tylko dlatego, ze przez pomylke to nie "lgbt" mialo zlamany nos.... a odrobine taka narracja ten komentarz trąci", "Wychodzi że agresja wymierzona w hetero rodzinę to "prawdziwy dramat", a agresja wobec osób LGBT, to "pieprzenie o tęczy". Wkurwiłam się.", piszą jego obserwatorzy. Swojego wzburzenia dwuznacznym stanowiskiem dziennikarza nie ukrywał też pisarz Jacek Dehnel: Zobacz też: Ten raport pokazuje, jak jesteśmy traktowani przez policję: "Brutalność i nieludzkie traktowanie" Dziennikarka pobita, bo została wzięta za lesbijkę: "oberwały panie hetero. Oberwie jeszcze niejedna i niejeden" Nie mamy najmniejszych wątpliwości, że dziennikarz miał tylko dobre intencje. Jednak w obecnej temperaturze dyskusji trzeba podwójnie uważać na słowa - dyskryminowana i dostatecznie już poniżona mniejszość ma prawo do tego, by w aktualnej sytuacji nagonki być traktowana ze szczególną wrażliwością. Potwierdzają to przykłady internautów, którzy przywołują bliźniaczo podobne wydarzenia osób LGBT, a które pozostały bez żadnego przedstawiciela, obrońcy i ochrony. Postanowiłyśmy opublikować niektóre wpisy, bo ich wydźwięk jest bardzo złowieszczy, ale niezwykle celny.
Polka zaatakowana w pubie w Wielkiej Brytanii z powodu rozmowy po polsku. Agresja wobec Polaków w Anglii narasta
W miniony weekend Polka mieszkająca w Angli, Anna Rutkowska, nagrała atak Brytyjczyków na grupę swoich znajomych. Co stało się powodem agresji Brytyjczyków wobec Polaków? Rozmowa w języku polskim. Agresja na tle narodowości nasila się z roku na rok. Jakie wydarzenia stoją za przerażającymi statystykami?
Polka pobita w barze w Anglii Anna Rutkowska na co dzień pracuje w brytyjskiej służbie zdrowia i mieszka w Bristolu. W ostatni weekend wraz z grupą znajomych Polaków wybrali się do baru, który dopiero co otworzył się po pandemii. Pili piwo przy jednym ze stolików i rozmawiali. W pewnym momencie nieznajoma kobieta podeszła do nich. Nie spodobało jej się, że słyszy rozmowy w języku polskim. „Jesteś teraz w Anglii!” wykrzyknęła i kopnęła koleżankę Anny Rutkowskiej. Całe wydarzenie Anna Rutkowska opisała na swoim Facebooku. Jak informowała Polka na swoim Facebooku, do agresywnej kobiety dołączył również jej towarzysz. Nie zniechęcił ich nawet fakt, że Anna Rutkowska wyciągnęła telefon i zaczęła nagrywać całe zdarzenie. Na uwagi, że są rasistami, reagowali oburzeniem. Szybka interwencja ochrony zapobiegła dalszej eskalacji agresji Anglików wobec Polaków. Jednak co zaskakujące, Polacy również zostali wyproszeni z baru. Ochroniarze nie zainteresowali się również stanem pobitej kobiety. Nagranie Anny Rutkowskiej trafiło do sieci. Ona i jej przyjaciele otrzymali wiele słów wsparcia. Jednak gdy udali się na policję, by zgłosić tę sprawę, usłyszeli, że powinni usunąć nagranie. Obecnie film nie jest już dostępny. Informacje, które Wam przedstawiliśmy, pochodzą z innych mediów, które pisały o całym zajściu w Polsce i Wielkiej Brytanii. Obecnie konto Anny Rutkowskiej na Facebooku nie jest już dostępne. Ataki na Polaków w Anglii nasilają się Niezależnie od tego wydarzenia, nie jest tajemnicą, że relacje między Anglikami a Polakami mieszkającymi na Wyspach nie należą do najłatwiejszych. Mogłoby się wydawać, że w czasach globalizacji będziemy coraz bardziej oswajać się z obecnością osób innych narodowości w granicach naszego kraju, ale sytuacja wygląda dokładnie odwrotnie. Brytyjska policja posługuje się zbiorczym określeniem „Hate Crimes”, które możemy przetłumaczyć jako „zbrodnie spowodowane nienawiścią”. Jest to bardzo szeroki termin i w jego obręb wchodzą wszystkie ataki spowodowane samoidentyfikacją ofiary (płeć, rasa, religia, orientacja seksualna, pochodzenie itp.). Zgodnie ze statystykami udostępnionymi przez BBCnews widzimy, że od 2011 roku do 2018 podwoiła się liczba ataków na tle rasowym. Jednocześnie badania prowadzone na przełomie roku 2018 i 2019 pokazują, że najwięcej przypadków agresji odnotowano w dużych miastach. W okresie od kwietnia 2018 do marca 2019 w Londynie było to aż 16 037 przypadków. Możemy się tylko domyślać, ile z nich nigdy nie zostało zgłoszonych. Agresja wobec Polaków w Anglii a Brexit Statystyki nie rokują zbyt optymistycznie. Za liczbami stoją żywi ludzie, którzy propagują nienawiść lub padają jej ofiarą. Co sprawiło, że osoby innych narodowości mieszkające w Wielkiej Brytanii coraz częściej borykają się z wykluczeniem i muszą znosić ataki ze strony „lokalsów”. Za jeden z głównych powodów podaje się najczęściej Brexit. Paul Giannasi, przewodniczący Hate Crime Programme również zauważa tę zależność. W swojej wypowiedzi dla Rzeczpospolitej opowiada, jak rasistowskie i ksenofobiczne nastroje nasiliły się po pierwszym referendum dotyczącym wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej. Z drugiej strony zaznacza on też, że statystyki są odbiciem rosnącej świadomości społecznej związanej z problemem agresji na tle narodowościowym. Dalej czytamy, że agresja wobec Polaków jest często skutkiem negatywnych uczuć wobec całej Unii Europejskiej. Polak stał się synonimem niechcianego imigranta. Po pierwsze z powodu rosnącej liczby Polaków emigrujących do Wielkiej Brytanii. Po drugie z powodu niechętnej im, konserwatywnej prasy, czego przykładem może być poranny dziennik „Daily Telegraph”. foto: Getty Images Agresja wobec Polaków: co jeszcze mogło do niej doprowadzić? Warto być może zastanowić się, jak epidemia Covid-19 i ogólnoświatowy kryzys mogły wpłynąć na takie nastroje. Być może ogólnospołeczny lęk znajduje ujście w prześladowaniu wspólnej figury wroga? Z drugiej strony, kurcząca się liczba miejsc pracy może powodować, że chcemy zachować jak najwięcej z nich dla naszych rodaków. To wszystko może prowadzić do narastania niechęci wobec imigrantów. Warto też zauważyć, że Wielka Brytania nie jest w tym odosobniona. Podobne zjawiska odnotowuje się na całym świecie, również w Polsce.
Oj, twoja córka coś zbyt energicznie macha rączkami przed oczami koleżanki i obie mówią coraz głośniej. Zapowiada się wielka awantura. Co robić? Wkroczyć do akcji, czy poczekać aż maluchy same się pogodzą?
Nie zwracaj uwagi... …gdy malcy się sprzeczają, ostro dyskutują podniesionym głosem. Takie krótkie spięcia zdarzają się w każdej gromadzie (nie tylko dziecięcej). Dzieci zwykle szybko dochodzą do zgody, a interwencja dorosłych może tylko podsycić emocje. Pamiętaj, że im częściej będziesz wtrącać się w dziecięce spory, tym później maluchy nauczą się same rozwiązywać konflikty. Często najbardziej gwałtowne awantury wybuchają właśnie wtedy, gdy w pobliży są dorośli – dzieciaki liczą, że zdołają ich przeciągnąć na swoją stronę. Jeśli dasz im do zrozumienia, że konflikt to ich problem, szybciej znajdą rozwiązanie. Dzieci kłócąc się i godząc trenują trudną sztukę życia z innymi. Awanturującym się kilkulatkom możesz powiedzieć: „Jeśli chcecie tak głośno dyskutować, odejdźcie dalej, bo to mi przeszkadza.”. Gdy dziecko przybiega do ciebie na skargę (np. „Mamo, on powiedział, że jestem maluchem!”), nie zwracaj uwagi drugiemu dziecku, bo w ten sposób brzdące uczą się, że skarżenie to dobra metoda rozwiązywania konfliktów. Poradź skarżącemu, aby zwrócił się do kolegi, na którego jest zły (np. „Idź i powiedz koledze, żeby tego nie robił, bo ty tego nie lubisz”). Czas wkroczyć... …gdy dzieci zaczynają się popychać, bić lub wyrażając złość, łamią jakieś ważne zasady współżycia (np. plują, niszczą zabawki kolegi, obrzucają się wyzwiskami). Co zrobić w takiej sytuacji? - Przerwać niebezpieczne zachowanie – rozdziel walczących, przytrzymaj mocno atakującego. - Powiedzieć wyraźnie na jakie zachowania się nie zgadzasz, np. „Nie wolno bić! Bez wyzwisk!”. - Pomóc nazwać dzieciakom ich uczucia: „Zauważyłam, że strasznie się na siebie złościcie.” - Wysłuchać, co każde z nich ma do powiedzenia (niech mówią nie przekrzykując się, po kolei). - Podpowiedzieć, jak mogą wyrazić złość, np. „Jesteś zły, bo Karol pogniótł ci rysunek, powiedz mu, że jesteś zły i żeby uważał”. - Nazwać problem dzieci: „Obaj chcecie się bawić tymi klockami?” - Zachęcić, aby same poszukały rozwiązania: „Zastanówcie się co możecie zrobić w takiej sytuacji.” Zostaw dzieci same, niech spróbują ponegocjować. Gdyby znowu zaczęły się przepychać, zadziałaj bardziej stanowczo: „Nikt nie będzie bawił się klockami, dopóki się nie dogadacie.” Gdy same sobie nie radzą, możesz podrzucić im rozwiązanie: „Możecie budować zamek razem albo podzielić się klockami. Macie inny pomysł?” - Gdy jedno z dzieci zaatakuje drugie, najpierw zajmij się ofiarą – przytul i wysłuchaj skarg. Zignorowany agresor poczuje się źle, bo pozbawisz go swojej uwagi. To będzie dla niego najlepszą karą i pomoże mu ochłonąć. Lepiej nie zmuszać winowajcy do przeprosin, bo zamiast skruchy będzie czuł złość, a przecież nie o to chodzi. Gdy emocje opadną możesz porozmawiać z nim „w cztery oczy”. Postaraj się wytłumaczyć, że zrobił przykrość i powinien przeprosić. Aby go zmotywować, szepnij mu do ucha: „Będę szczęśliwa i dumna z ciebie, jeśli przeprosisz kolegę.”
Brat czy siostra to najlepszy przyjaciel, ale też najbliższy wróg i wieczny rywal. Nawet wspaniała zabawa może więc skończyć się kłótnią. Co zrobić, by rodzeństwo żyło ze sobą w zgodzie?
Nieporozumień wśród dzieci nie da się uniknąć. Psychologowie twierdzą, że konflikty to dla maluchów doskonała szkoła życia. Aby jednak dzieci umiały postępować, musimy im pokazać, jak rozwiązywać problemy. I nie możemy się przy tym denerwować, choć nasze skarby nieraz wyprowadzą nas z równowagi. Irytowanie się bowiem nie poprawi sytuacji. Zachowanie spokoju jest zdecydowanie bardziej skuteczne – łatwiej nam będzie zażegnać awanturę i zachęcić rodzeństwo do współpracy. Należy trzymać się przy tym trzech podstawowych zasad: nigdy nie faworyzować żadnego z dzieci, nie porównywać ich ze sobą i zawsze traktować je indywidualnie. I równie ważna rada: rodzice zawsze powinni świecić przykładem. Co prawda, w każdym małżeństwie czasem zdarzają się konflikty, ale maluchy nigdy nie powinny być świadkami awantur. Jeżeli między tobą a partnerem dojdzie do sporu, pokażcie dzieciom, że mimo różnicy zdań można się porozumieć, a gdy się popełni błąd, trzeba przeprosić. Nie reaguj, gdy się kłócą Zdarza ci się wpaść do pokoju swoich pociech z okrzykiem: „Przestańcie się wreszcie awanturować! Nie wytrzymam tego dłużej!”? A twoja cierpliwość już ostatecznie się wyczerpuje, gdy młodszy synek przybiega do ciebie zalany łzami… Jeśli czujesz, że kłótnia wisi w powietrzu, spróbuj odwrócić uwagę dzieci. Ale gdy słyszysz, że już coś się dzieje, nie interweniuj od razu. Przeczekaj chwilę i daj szansę dzieciom, by załatwiły sprawę między sobą. Dopóki nie ma płaczu i nikt nikogo nie bije, tylko nasłuchuj, jak rozwija się sytuacja. Dopiero jeśli uznasz, że maluchy same nie dadzą rady dojść do porozumienia, pora wkroczyć do akcji. Na początek powiedz dobitnie: „Dzieci, bierzemy głęboki wdech”. Na pewno pociechy na to zareagują, bo będzie dla nich czymś nowym (to zdanie stanie się waszym hasłem, które zawsze uspokoi rodzeństwo w krytycznym momencie). Potem zapytaj każde z dzieci, co się stało. Daj im tyle samo czasu na odpowiedź i nie poganiaj. Jeśli jedno z nich niecierpliwi się, chce przerywać, krzyczy, że to nieprawda, możesz zmienić rozmowę w zabawę w sąd. Weź minutnik i nastaw każdemu „zeznającemu” czas, jaki ma na przedstawienie własnej wersji. Możesz być pewna, że zabawa ich wciągnie. Oczywiście każdy „oskarżony” będzie chciał się bronić. Nie próbuj jednak dojść prawdy, bo i tak nie rozwiążesz problemu, a w ten sposób możesz tylko któregoś z maluchów po prostu skrzywdzić. W sporach między rodzeństwem nie używaj nigdy słów „ustąp młodszemu”. Taki komunikat wywołuje złość starszego, bo boi się, że może kochasz go mniej niż malucha. Ponadto młodszy nauczy się to wykorzystywać, wiedząc, że cokolwiek zrobi, to i tak staniesz w jego obronie. Nie mów także: „Jesteś starszy – bądź mądrzejszy”, bo możesz usłyszeć „Ja się pierwszy na świat nie pchałem”, a wtedy poczujesz się urażona; tak na pewno nie rozwiążesz konfliktu. Jeśli chcesz wykorzystać różnicę wieku, podkreśl ją raczej w pozytywny sposób: „Jesteś starszy i więcej umiesz. Może coś zaproponujesz bratu?”. Kiedy dzieci zaczynają szukać rozwiązania, są już bardzo daleko od tego momentu, gdy wszczęły awanturę. Jeśli twoja córeczka wykrzyczy: „Nienawidzę Amelki!”, nie mów, że tak nie wolno. Raczej powiedz: „Widzę, że się zdenerwowałaś, mnie czasem też coś złości. Ale wtedy rozmawiamo tym, a nie wrzeszczę”. Nazywaj uczucia, jakie odczuwają dzieci, ale im ich nie zabraniaj. Pozwalaj złościć się na rodzeństwo i ucz, jak sobie radzić z tymi emocjami. Dodaj, że to normalne, gdy ma się inne zdanie niż brat czy siostra. Dzieci wtedy lepiej zrozumieją swoje postępowanie i łatwiej im będzie je zmienić. Wkraczaj, gdy się biją Zapłakany Romek przychodzi do ciebie i mówi: "Staś mnie uderzył". Ty biegniesz do Stasia i krzyczysz: "Dlaczego bijesz Romka? On jest taki mały. Powinieneś mu ustąpić". A potem tulisz Romka, nie dociekając, za co dostał. Ogromny błąd! Efektem takiego zachowania rodziców jest przylgnięcie do dzieci etykiet: oprawcy (czyli tego, który zawsze jest agresywny) i ofiary (tego, który zawsze jest atakowany), nawet na całe życie. W rezultacie Staś będzie coraz częściej bił, a Romek... prowokował, bo już odkrył, że bycie ofiarą bywa korzystne: w krytycznym momencie okazujesz mu bowiem swoje zainteresowanie i uczucia, a jednocześnie złościsz się na drugie dziecko. Co zatem robić? Postaraj się, aby chłopcy załatwiali sprawę między sobą. Dziecko powinno od ciebie usłyszeć: "Po wiedz bratu, żeby cię nie bił, bo jak nie, to przestaniesz się z nim bawić". A gdy jesteś świadkiem naprawdę poważnej bójki, najpierw rozdziel dzieci. Jeśli nie reagują, powiedz głośno: "Uwaga! Bawimy się w film. Robimy stopklatkę". To je na chwilę uspokoi. Gdy dzieci rozdzielisz, daj im dwie minuty "oddechu" i przypomnij, jakie zasady panują w waszym domu. Nigdy nie wymierzaj klapsów. W ten sposób dajesz dzieciom sprzeczny komunikat: mówisz, że nie wolno nikogo bić, a sama to robisz. Nie ma większej niekonsekwencji! Jeśli po bójce usłyszysz: "Nie będę się z Romkiem już nigdy bawił", nie hamuj tej złości. Zaznacz jednak: "Wiem, że się złościsz, ale u nas w domu panuje pewien zwyczaj: jeśli coś się komuś nie podoba, to spokojnie o tym rozmawiamy, a nie bijemy się". W ten sposób również podpowiadasz, jak poradzić sobie ze złością odczuwaną do brata. Nie słuchaj, gdy na siebie skarżą Wracasz z pracy do domu i od progu jedno z dzieci nie opuszcza cię ani na minutę, bo chcąc wyliczyć wszystkie grzeszki swojego brata, mówi: "Dziś Antoś stłukł wazon, ale ja byłem grzeczniejszy". Możesz skargę obrócić w żart lub zapytać: "Co zrobiłeś, że byłeś grzeczniejszy?", albo zakończyć sprawę krótkim: "Tak? Aha". Nie warto ciągnąć rozmowy, lecz zastanowić się, dlaczego dziecko stara się zwrócić na siebie uwagę. Gdy jednak brat rzeczywiście przeskrobał coś poważnego, daj mu ostrzeżenie: "Jeśli następnym razem znowu pomalujesz ścianę, to...". Nie wciągaj w rozmowę dziecka, które naskarżyło. To sprawa między tobą a "sprawcą". Najlepszą nauką dla niego będzie, gdy dasz mu mokrą szmatkę i polecisz, aby zmył to, co namalował. W takich sytuacjach pamiętaj, by nie porównywać dzieci. Nie mów: "Bierz przykład z brata. Jest taki grzeczny". W ten sposób budujesz w dziecku kompleksy i złość na brata. To nie ułatwi życia pod jednym dachem. Lepiej powiedz: "Wiem, że też umiesz być grzeczny. Lubię, gdy rysujesz na kartce", i podkreśl to, co wspólne w rodzeństwie, np.: "Jak pięknie razem rysujecie. Fajnie jest mieć brata". Bądź sprawiedliwa Kiedy dzieci stale wyszarpują sobie z rąk zabawki lub koniecznie chcą siedzieć na tym samym krześle, musisz wyraźnie oddzielić ich rzeczy. Jeśli zajmują jeden pokój, warto podzielić go na dwie części, a nawet pomalować na różne kolory, np. na różowo część Marysi i na żółto Piotrusia. Po prostu każde z nich musi mieć na swoim terytorium własne rzeczy, zabawki, półki itd. Warto wprowadzić zasadę: "W naszym domu, jeśli chcemy wziąć zabawkę brata lub jakąś rzecz mamy czy taty, zawsze musimy zapytać właściciela, czy możemy. Właściciel ma prawo odmówić, ale powinien pamiętać, że jeśli sam nie chce się dzielić, to inni również nie będą dzielić się z nim". Pociechy uzyskają poczucie, że ich prywatność jest szanowana. Ta zasada powinna dotyczyć nawet rocznych maluchów. Zatem gdy Jaś zabiera zabawkę starszemu Krzysiowi, przypomnij zasadę i spróbuj zainteresować malca czymś innym. Pamiętaj, żeby wymagać od wszystkich tego samego. Jeśli któreś dziecko cię nie posłucha, będziesz musiała je ukarać, np. chowając klocki. Zadbaj o to, by rodzeństwo spędzało też czas osobno. Rodzice często traktują brata i siostrę jak papużki nierozłączki. Nic bardziej mylnego. Zabierz czasem jedno dziecko do kina, drugie zaś niech zostanie z tatą lub babcią. Gdy wręczasz dzieciom prezenty, również pamiętaj, że sprawiedliwie nie znaczy po równo. Rodzice często kupują identyczne zabawki (nawet w tych samych kolorach), by dzieci się o nie nie kłóciły. Błąd! W ten sposób nie traktujesz ich indywidualnie, a przecież każde z nich lubi co innego, ma odmienne zainteresowania i ukochane zabawki. Upominki powinny też uwzględniać cechy osobowości pociechy. Gdy zaś zdarza się, że dzieci chcą zjeść ten sam kawałek tortu, pozwól im decydować, ale inaczej: "Z której strony tortu ukroić porcję dla ciebie?". W ten sposób skutecznie zmienisz ich tok myślenia. Miniteatrzyk - zabawa dla maluchów Nauczy ona dzieci odróżniać dobre zachowanie brata lub siostry od złego. Będzie też lekiem na nudę i na pewno w przyszłości pomoże rodzeństwu ze sobą się porozumieć. 1. Najpierw sama wytnij z kartonu lub grubszego papieru kilka krążków. Następnie razem ze swoimi pociechami namaluj buzie: na jednych uśmiechnięte, na drugich zmartwione. Umocuj krążki na słomkach do napojów, tak by wyglądały jak lizaki. 2. Wytnij z książeczek do kolorowania kilka obrazków. Powinny być na nich przedstawione dzieci w różnych sytuacjach: ładnie się bawią; biją się; spokojnie rozmawiają; krzyczą na siebie lub są obrażone (odpowiednie obraz ki można też wyciąć np. z czasopism). 3. Teraz twoje pociechy powinny obejrzeć obrazki i do każdego z nich dopasować buzię: uśmiechniętą do dobrego zachowania, a zmartwioną do złego. 4. Następnie ty i dzieci wybieracie losowo jeden obrazek i wyznaczona przez was osoba przedstawia sytuację jak aktor na scenie. Widownia zgaduje, czy to było dobre, czy złe zachowanie. By to potwierdzić, każdy uczestnik zabawy unosi albo uśmiechniętą buzię, albo smutną. Porozmawiajcie o "nietrafionych" ocenach. 5. Na koniec, aby utrwalić efekt zabawy, poproś dzieci, by pomalowały obrazki z dobrym zachowaniem, a jeśli są wycięte z czasopism - oznaczyły je słonkami. NASZ EKSPERT RADZI Agata Karwacka-Odolczyk, psycholog rodzinny i dziecięcy Nad relacją między rodzeństwem rodzice powinni pracować już wtedy, gdy mama jest w ciąży z kolejnym dzieckiem. O tym, że rodzina się powiększy, trzeba powiedzieć dziecku, gdy zaczyna być widać, że ciało mamy się zmienia i pojawia się brzuszek. Wyjaśniajmy synkowi czy córce, co dzieje się z organizmem mamy (można pokazywać odpowiednie rysunki w książkach). Pozwólmy dziecku dotykać brzuszka, aby poczuło, jak maleństwo kopie. Zaangażujmy pociechę w przygotowania do powitania rodzeństwa: niech np. wybierze parę ubranek. W ten sposób maluch będzie czuł się ważny. Zapewniajmy jedynaka o swoim uczuciu: "Jesteś kochany". A jeśli zapyta: "Kogo mama będzie kochać bardziej?", warto wytłumaczyć, że można kochać kilka osób jednocześnie i równie mocno. Stopniowo też mówmy o minusach nowej sytuacji, np. że noworodki w nocy płaczą. Wtedy dziecko nie będzie rozczarowane nowym członkiem rodziny. Gdy maluszek już jest na świecie, nie odsuwajmy starszego dziecka na drugi plan. Mama dwójki dzieci często zapomina, że z tym starszym też musi spędzać czas. Warto tylko z nim wybrać się choćby na krótki spacer czy wspólnie pobawić się klockami. Tata albo dziadek także powinien z każdym z dzieci spędzać czas sam na sam. Wtedy starsza pociecha będzie wiedziała, że nadal jest ważna i kochana jak dawniej.
Twój maluch niszczy książeczki, trudno go nakłonić do sprzątania zabawek i głośno protestuje, kiedy nie chcesz mu kupić batonika? Całe szczęście! Masz zdrowe dziecko. Tylko jak sobie z nim poradzić?
Pewnie masz czasem tego dość, że ze słodkiego aniołka maluch zmienia się w niegrzecznego uparciucha, do którego nic nie dociera. Wydaje ci się, że specjalnie robi ci na złość, gdy po raz kolejny wysypuje ziemię z doniczki. Jednak te niesforne zachowania nie świadczą o złośliwości czy złej woli malca, lecz są przejawem kolejnych faz rozwojowych, przez które przechodzą wszystkie dzieci. Jeśli więc maluch rozrabia, to znaczy, że... wszystko z nim w porządku! Łamiąc zakazy, dziecko poznaje świat, gromadzi doświadczenia i uczy się nawiązywania relacji z otoczeniem. Nie znaczy to, że masz bić brawo 2-latkowi tłukącemu talerze. Powinnaś jednak zdawać sobie sprawę, co znaczą te zachowania i nauczyć się reagować tak, by wspierać rozwój malca. Niszczy wszystko w domu Maluch po prostu musi coś psuć. To prawdziwy badacz, który uwielbia eksperymenty. Poznaje świat, szukając odpowiedzi na pojawiające mu się w głowie pytania: „Co się stanie, gdy rzucę pilotem o ziemię?”, „Co ma w środku ten samochodzik?” „Czy okładka tej książki da się zgiąć?” itd. Szacunek do przedmiotów jest mu zupełnie obcy, bo jeszcze nie zna ich wartości. „Psuje” to najczęściej bardzo inteligentne dzieci, ale czasem niszczą coś nie z powodu ciekawości. Przemyśl, czy dziecko nie chce czasem tym sposobem zwrócić na siebie twojej uwagi (bo, jesteś zbyt zajęta jego rodzeństwem, pracą, domowymi obowiązkami). Co robić? Jeśli chcesz mieć inteligentne, ciekawe świata i wesołe dziecko, nie możesz stale powtarzać: „Nie wolno”, „Nie dotykaj”. Cenne rzeczy najlepiej usunąć z zasięgu małych rączek (postaw je wysoko, zamknij w szafkach). Nie pozwalaj w mieszkaniu na zabawy, które kończą się spisywaniem szkód (np. gra w piłkę). Pokaż, jak w ciekawy sposób można bawić się zabawkami. To czasem zapobiega chęci ich „dokładnego poznania”. A gdy mimo to są psute? No, cóż. Służą do zabawy, a dzieci często lepiej bawią się urwanym kółkiem niż samochodzikiem. Gdy maluch zabiera się do niszczenia cennej rzeczy, nie pozwól na to. Odbierz mu ją, wytłumacz, dlaczego nie wolno tego psuć i zaproponuj podobną, ale akceptowaną przez ciebie zabawę. Sprzeciwia się woli rodziców Zarządzeniom rodziców potrafi głośno i gwałtownie przeciwstawiać się już 2-, 3-latek. Gdy każesz mu iść do łóżka lub nie zgadzasz się na cukierka przed obiadem, maluch może głośno krzyczeć, rzucić się na ziemię lub doprowadzić się do spazmatycznego płaczu. Może puścić twoje słowa mimo uszu i prowokacyjnie robić swoje. Nie chce tym jednak sterroryzować mamy czy taty! On tylko testuje możliwość samodzielnego decydowania, sprawdza, czy uda mu się postawić na swoim. Eksperymentuje, jak duży jest jego wpływ na innych ludzi. Co robić? Nigdy nie ustępuj pod wpływem gwałtownych reakcji dziecka. Nie daj się też sprowokować i wyprowadzić z równowagi – krzyczenie i przywoływanie malca do porządku tylko zaognią sprawę. Możesz spróbować odwrócić jego uwagę lub przytulić tłumacząc, że rozumiesz, dlaczego się złości. Jeśli rozhisteryzowany brzdąc nie reaguje, zatraca się w swoim proteście, nie pozostaje nic innego, jak... przeczekać burzę. Pozwól dziecku się wykrzyczeć i rozładować przykre emocje. Ale nie ustępuj! Mówi "nie" i robi na przekór Brzdąc proszony: „Chodź tutaj”, idzie w drugą stronę. Zapytany, czy chce zupkę, odpowie „nie”. Okres buntu i negatywizmu (mówienia ciągle „nie”) zaczyna się na ogół, gdy dziecko ma kilkanaście miesięcy, czasem później. Âwiadczy to o tym, że maluch zauważa już, iż jest odrębną od mamy istotą, że ma swoją wolę, pragnienia i własne zdanie. Widzi, że ma na coś wpływ i coś od niego zależy. Za każdym razem, gdy ci się sprzeciwia, utwierdza się w tym przekonaniu i w ten sposób buduje swoją wewnętrzną siłę. Dzięki buntowi malec kształtuje poczucie własnej wartości! Pozwól mu na to. Co robić? Nie próbuj „łamać” woli dziecka, które weszło w okres negatywizmu, bo w ten sposób utrudnisz mu budowanie poczucia własnej wartości, mocy i zaburzysz prawidłowy rozwój. Staraj się zamieniać jego „nie” na „tak”, tzn. zamiast: „Nie rysuj po stole”, powiedz: „Możesz rysować po tych karteczkach”. Uciekaj się do forteli, gdy maluch bawi się w nieodpowiedni sposób. Staraj się odciągnąć jego uwagę, robiąc coś ciekawego lub proponując interesującą zabawę. Chcąc go do czegoś zachęcić, zrób z tego zabawę (zamiast: „Umyj ząbki”, powiedz z przejęciem: „Ciekawe, czy miś potrafi ci umyć ząbki?”). Ogranicz do minimum zakazy. Jeśli już mówisz dziecku „nie”, rób to spokojnie, ale zdecydowanie. Gdy maluch nie słucha, pomóż mu zastosować się do zakazu – np. zabierz talerz, którym ma się nie bawić lub weź na ręce i odsuń od magnetowidu, do którego wpycha banana. Zabiera kolegom zabawki Dwulatek (a tym bardziej młodsze dziecko) nie jest jeszcze w stanie spojrzeć na świat z perspektywy innej niż swoja własna – wydaje mu się, że jest pępkiem świata i wszystko należy do niego. Sięga więc po każdą zabawkę, której zapragnie, ale swoich rzeczy nie pozwoli nikomu ruszyć. To przejaw tak potrzebnej w życiu wiary w możliwość realizowania postawionych sobie celów, dbania o siebie i swoją własność. Bez tego stajemy się bezradni i bierni! Cała sztuka polega jednak na tym, by nauczyć malucha dbania nie tylko o siebie, ale także innych. Co robić? Nie musisz od razu interweniować. Raz twój smyk zabierze koparkę koleżance, potem ona wyrwie mu dźwig – jeśli dzieci nie robią sobie krzywdy, pozwól im bawić się tak, jak potrafią. Gdy jednak twoja pociecha stale przeszkadza kolegom, naucz ją, w jaki inny, „lepszy” sposób może osiągnąć to, czego chce. Powiedz np. „To jest wiaderko Kasi, nie twoje. Nie możesz go zabierać. Zapytaj koleżankę, czy możesz się nim pobawić”. Naucz też dziecko sztuki negocjacji i wymiany, proponując: „A może się zamienicie? Ty pożyczysz dziewczynce swoją wywrotkę, a ona tobie wiaderko”. Gdy mimo uwag smyk wciąż nie chce grzecznie się bawić, nie złość się i nie krzycz na niego. Zabierz go od innych dzieci, tłumacząc: „Przykro mi, ale nie możesz się tu bawić, bo przeszkadzasz. Wrócimy, gdy nie będziesz wyrywał dzieciom zabawek”. Bije, gryzie, popycha Przed drugimi urodzinami dzieci zachowują się agresywnie – w tym wieku to naturalne. W ten sposób maluch wypróbowuje swoją siłę, zupełnie jak lwiątko, które sprawdza swoje ząbki i pazury. Agresja może być przejawem instynktu walki o swoje – 2-latek nie potrafi powiedzieć uprzejmie: „Przepraszam, wypiłeś mój sok”, umie za to użyć pięści. Czasem agresja może być przejawem ciekawości brzdąca, który testuje swój wpływ na innych: „Michał płakał, gdy pociągnąłem go za włosy. Ciekawe, czy mama też będzie płakać?”. Dziecko nie zdaje sobie sprawy z tego, co czują inni – uczy się tego przez drugi rok życia. Przyczyną agresji mogą być też niewyspanie, głód, chęć zwrócenia na siebie uwagi lub konflikty w rodzinie. Co robić? Nie możesz pozwalać, by maluch zachowywał się agresywnie. Powiedz stanowczo: „Nie wolno bić” i zatrzymaj uniesioną rękę małego boksera. Wytłumacz, że bicie i kopanie boli. Nigdy sama nie stosuj klapsów czy bicia po rączkach! W ten sposób pokazujesz, że można stosować przemoc, gdy ktoś nas zdenerwuje! Wyjaśnij dziecku, że ma prawo się złościć (to ważne!), ale nie może bić. Możesz też zaproponować, by dziecko wyżyło się na „poduszce do bicia” – ją może kopać i gryźć, ciebie nie. Jak zapobiec zniszczeniom? Niszczy wasze książki i gazety? Schowaj je, postaw wysoko, a jemu daj papier lub stare czasopisma, które spokojnie może porwać. Niszczy własne książki? Kupuj mu tylko takie z grubymi kartkami. Rysuje po ścianach? Wydziel ścianę w jego pokoju i przykryj płachtą papieru, pozwól po niej malować flamastrami i kredkami. W ostateczności, niech maluje tylko pod twoim nadzorem. Wyrzuca rzeczy z szuflad i szafek? Załóż na nie specjalne zabezpieczenia, by maluch nie mógł ich otworzyć, i wydziel mu specjalną szufladę, do której będzie mógł zaglądać - od czasu do czasu chowaj tam jakieś niespodzianki dla małego poszukiwacza.
Pamiętasz opowieść o Pawle i Gawle? Jeden uległy "nie wadził nikomu" - ktoś powie: fajtłapa. Drugi pewny siebie "najdziksze wyczyniał swawole": typ dowódcy. Którego z nich przypomina swym zachowaniem twoje dziecko?
Niezależnie od tego, czy dziecko jest uległe czy władcze, może wyrosnąć na wspaniałego i szczęśliwego człowieka. Zaakceptuj jego naturę, pomóż mu rozwinąć mocne strony oraz poznać słabości i nauczyć się radzić sobie z nimi. To ja tutaj rządzę i basta! Mały dowódca W nowej grupie chce być zauważony i uznany za autorytet. To on decyduje, w co się bawić, rozdaje role ("Ja będę nauczycielką, ty uczniem, a ona panią dyrektor"), w trakcie zabawy jest jak reżyser - dyryguje swoim zespołem, mówiąc, co mają robić. Aby zaimponować innym, często przechwala się i popisuje, ostro krytykując tych, którzy próbują mu się sprzeciwić. To on ustala w grupie zasady i obyczaje (np. która kreskówka jest najfajniejsza), co jest śmieszne, i ostro upomina tych, którzy się wyłamują ("?Patrzcie, Piotrek nosi rajstopy, jak dziewczyna!"). Lubi wpływać na zachowanie i uczucia innych, wie na kogo trzeba tupnąć, a kogo lepiej poprosić, aby podporządkować go swojej woli. Potrafi otwarcie mówić, co mu się podoba a co nie, nie boi się konfrontacji, gdy ktoś "nadepnie mu na odcisk". Ma mnóstwo energii, wiele atrakcyjnych pomysłów i pewność siebie, więc wiele dzieci poddaje się jego kierownictwu. Mały dowódca - kilka lat później Koledzy traktują go jak kogoś ważnego i atrakcyjnego, więc on sam zaczyna tak o sobie myśleć. Wyrusza w świat z podniesioną głową, jest odporny na niepowodzenia szkolne czy towarzyskie. Jako dorosły człowiek idzie, np. na rozmowę kwalifikacyjną, przekonany, że zainteresuje sobą pracodawcę (tak jak do tej pory potrafił zdobywać uznanie kolegów). Pewny swej wartości oczekuje, że inni będą go szanować. W pracy potrafi upomnieć się o swoje prawa, a jeśli jest źle traktowany, ma odwagę odejść i szukać nowych możliwości. UWAGA pułapka! Mały dowódca czasem zdobywa wysoką pozycję kosztem innych, wyśmiewając i atakując słabszych. Popisuje się siłą fizyczną, chwali drogimi zabawkami, co rani dzieci, które ich nie mają. Jeśli nie uwrażliwisz go na uczucia innych, może wyrosnąć na zarozumialca pogardzającego "życiowymi nieudacznikami" i "mięczakami". Gdy nauczysz malca szanować potrzeby ludzi, może stać się kiedyś, np. lubianym szefem albo działaczem społecznym. Zareaguj, kiedy dziecko: Zachowuje się agresywnie Chodzi o bicie, ale także o przezywanie, wyśmiewanie, obrażanie innych. Reaguj też wtedy, gdy malec został sprowokowany. Staraj się nauczyć go innych sposobów wyrażania siły, złości, sprzeciwu (np. zamiast: "Spadaj, wstrętny grubasie", może krzyknąć: "Przestań!"). Przechwala się Zabawkami, wakacjami za granicą, sprawnością fizyczną. Tłumacz, że może zranić dzieci, które są w gorszym położeniu. Nie zasypuj go drogimi prezentami, nie przesadzaj z kieszonkowym. Zachęcaj raczej, by dzielił się tym, co ma z innymi (np. kup dodatkowy soczek i zachęć, aby poczęstował kolegę). Ucz je! Wykorzystywać talenty Pokieruj przywódczymi zdolnościami - np. pokaż malcowi nieśmiałego kolegę, który wstydzi się podejść do grupy, niech mały dowódca przejmie inicjatywę i połączy grupę. Opiekować się i bronić Pochwal, kiedy dowiesz się, że twój malec stanął w obronie kolegi, którego popychał starszy chłopiec. Pomagać innym Przygotujcie paczkę z zabawkami czy z za małymi ubrankami, włączcie się w akcję pomagania innym. Ja tu posiedzę Mała fajtłapa Delikatny, uczuciowy. Najlepiej czuje się w domu, w otoczeniu najbliższych. Długo przyzwyczaja się do przedszkola, w grupie wybiera role obserwatora lub bawi się z jednym, wybranym kolegą. Łatwo go zranić, wyprowadzić z równowagi - co prowokuje dokuczalskich. Unika konfliktów, woli ustąpić niż walczyć o swoje. Czasem to roztargniony marzyciel, gapcio siedzący w kryjówce, gdy zabawa w "chowanego" dawno się skończyła. Przedszkolnych figlarzy aż korci, aby np. schować mu kapcie i patrzeć, jak miota się po szatni. Nieśmiały samotnik - pozostający z boku grupy, bawiący się "po swojemu" - drażni niektórych tym, że jest inny. Mała fajtłapa - kilka lat później Delikatny malec, choć może doświadczać różnych przykrości ze strony rówieśników, jeśli będzie miał w tobie oparcie, z czasem okrzepnie i nabierze pewności siebie. Fajtłapa nie będzie tracił niepotrzebnie energii walcząc o przewodnictwo w "stadzie". Będzie mógł się skupić na rozwijaniu swoich pasji albo po prostu cieszyć się byciem z innymi, nie zastanawiając się (jak to robi dowódca), kto tu rządzi. Wrażliwość pomoże mu dostrzegać i troszczyć się o potrzeby innych - będzie cenionym przyjacielem i troskliwym opiekunem dla bliskich. Koledzy w pracy docenią, że umie zgodnie współpracować, nie próbując udowadniać, że jest lepszy. Jeśli będzie dobrym fachowcem, szef chętnie uczyni go bliskim współpracownikiem, nie obawiając się, że będzie chciał zająć jego miejsce. UWAGA pułapka! Delikatny, uległy malec może stać się obiektem ataków agresywnych dzieci. Żarciki, kpiny, zabieranie i chowanie zabawek lub jeszcze poważniejsze formy dokuczania i zastraszania mogą zniszczyć jego pewność siebie. Jeśli w porę nie zauważysz problemu dziecka i nie podpowiesz mu, jak ma się bronić, nabierze przekonania, że jest do niczego i będzie coraz bardziej nieufny wobec innych. Czasem malec wstydzi się powiedzieć rodzicom, co przeżywa i możesz długo nie wiedzieć o jego kłopotach. Warto więc uważnie obserwować dziecko. Nagła zmiana w zachowaniu może być sygnałem, że potrzebuje pomocy. Zareaguj, kiedy dziecko: Posmutniało Stało się zbyt spokojne, smutne, ciche, nie ma ochoty spotykać się z dziećmi, bawić na podwórku. Być może czuje się osamotnione, opuszczone, nie znalazło jeszcze przyjaciół w swojej grupie. Nie chce iść do przedszkola Do tej pory chodziło bez problemu, dość chętnie zostawało z panią i dziećmi, teraz już wieczorem mówi, że nie idzie do przedszkola, pojawiają się bóle brzucha, dziecko płacze, gdy je odprowadzasz. Albo jest płaczliwe i nerwowe, kiedy je odbierasz. Przyczyną takiego zachowania mogą być kłótnie lub żarty kolegów, które zraniły wrażliwca. Zaczęło moczyć się w nocy Lub budzi się z płaczem, obgryza paznokcie. Może to oznaczać, że nie radzi sobie w relacjach z rówieśnikami, być może się ich wstydzi, boi, uważa się za mniej wartościowe dziecko. Poszukaj przyczyny trudności malca, np. rozmawiając z przedszkolanką lub nianią. Jak je wspierać? Pomóż mu wyrazić uczucia Jeśli domyślasz się, że malec ma kłopoty z kolegami, ale nie skarży się, sama zacznij rozmowę. Powiedz, np. "Widzę, że nie masz ochoty iść do przedszkola. Może jest tam coś, czego nie lubisz?". Ucz, jak się bronić Poradź mu, co konkretnie może zrobić w danej sytuacji, aby obronić się przed agresją. Bawcie się w odgrywanie scenek - ty udajesz napastnika i przezywasz go, malec ćwiczy obronę. Naucz go, aby patrzył agresywnemu dziecku w oczy, głośno i stanowczo wyrażał sprzeciw, a w razie potrzeby nie wahał się zwrócić się o pomoc do dorosłych - przedszkolanki lub opiekunki. Wzmocnij pewność siebie Zadbaj o to, by dziecko wiedziało, że jest mądre, zdolne i fajne. I niech dowie się tego od ciebie! Chwal je często: "Jak szybko się ubrałeś!", "Sam rozwiązałeś supeł - brawo!". Ucz samodzielności Dziecko będzie dumne, że umie samo zawiązać buty czy zjeść obiad nożem i widelcem. I poczuje się pewniej wśród rówieśników. Doceniaj jego pasje Poproś, by opowiedział ci o dinozaurach, które uwielbia, powieś na lodówce czy w sypialni jego rysunek, którym się zachwycisz. Trenuj z nim grę w piłkę, ucz jazdy na rowerze. Każda nowa umiejętność doda mu pewności siebie. Dzieci chcą być akceptowane przez kolegów. Pomóż swojemu malcowi to osiągnąć!
Masz ochotę eksplodować? Być może już za chwilę wyładujesz swoją złość na partnerze czy nawet dziecku. Nie dopuść do tego. Jest wiele sposobów, które pomogą ci zapanować nad wściekłością.
Gniew to ludzkie uczucie i należy dawać mu upust. Okazując go, nie musisz jednak wpadać od razu w furię i robić dzikiej awantury. Nie dość, że niczego to nie rozwiąże, to na dodatek inni wezmą cię za histeryczkę. Albo z przyjaciół narobisz sobie wrogów. Warto nauczyć się tak rozładowywać emocje, by w chwili silnego wzburzenia poczuć ulgę i nie stracić nad sobą panowania. Wtedy będziesz mogła wyrazić swoje niezadowolenie i gniew w sposób bezpieczny i cywilizowany. Nie reaguj od razu By zapobiec atakowi wściekłości, zamknij oczy i powoli licz do dziesięciu. To da ci czas na opamiętanie i odzyskanie kontroli nad swym zachowaniem. Możesz też zrobić kilka głębokich oddechów lub nabrać powietrza do płuc i na moment je zatrzymać. Albo przez kilka sekund uciskaj opuszką palca środkowy punkt po wewnętrznej stronie nadgarstka czy między brwiami. Są to proste techniki relaksacyjne, które w krytycznej sytuacji znacznie obniżają napięcie i pozwalają zachować zimną krew. Zajmij się czymś Jeśli czujesz, że za chwilę wybuchniesz, zajmij się czymkolwiek, np. przejrzyj gazetę, zacznij robić szalik na drutach, postaw sobie pasjansa. To pozwoli ci ochłonąć, zanim zrobisz lub powiesz coś, czego potem możesz żałować. I włącz muzykę. Słuchanie ulubionych piosenek i melodii rozładowuje wewnętrzne napięcie, działa niemal jak środek uspokajający. Powiedz, co cię złości Powrót do równowagi ułatwia zwykłe wygadanie się. A więc zatelefonuj do przyjaciółki i wyżal się jej. Zobaczysz: sytuacja, która wywołała twoją wściekłość, od razu przestanie być okropna, gdy komuś o niej opowiesz. Już bowiem samo nazwanie swoich uczuć pomaga rozładować nieprzyjemne napięcie. Jeśli nie masz przy sobie bratniej duszy, wygłoś do lustra monolog, dokładnie analizując to, co czujesz. Albo przelej złość na papier. Szczerze opisz kotłujące się w tobie emocje, niczego nie owijaj w bawełnę. Poczujesz ulgę, a poza tym nabierzesz do sprawy zdrowego dystansu. Rozładuj napięcie By utrzymać emocje w ryzach, wskocz na rower i ostro pedałuj pół godziny. Albo pomaszeruj na siłownię, basen czy weź się za pastowanie podłogi. Wysiłek fizyczny uspokaja! Sprzymierzeńcem w walce ze zdenerwowaniem jest twoje hobby. A więc tańcz, maluj, idź na spacer z psem, rób to, co lubisz, i napięcie minie. Świetnym sposobem na rozładowanie złości jest też medytacja i joga. Wcale nie musisz urządzać w domu profesjonalnego seansu; wystarczy, że usiądziesz w ciszy, rozluźnisz mięśnie i skoncentrujesz się na jednym przedmiocie. Możesz też w myślach powtarzać sobie: "Nie stracę panowania nad sobą, zaraz się uspokoję". Daj upust emocjom Gdy już naprawdę "kipisz" i musisz jakoś wybuchnąć, krzyknij głośno, zaklnij pod nosem (trudno!), uderz pięścią w stół, w poduszkę lub parę razy tupnij nogą. To powinno przynieść choćby chwilową ulgę. A jeżeli masz ochotę popłakać się, to sobie nie żałuj! Udowodniono, że łzy rozładowują gniew i uwalniają od psychicznych napięć. Zadbaj o siebie Zamiast nakręcać w sobie spiralę złości, oddaj się przyjemnościom i błogiemu lenistwu. Wypij kakao, zjedz kawałeczek czekolady lub garść orzeszków. Zawarty w nich magnez wzmacnia system nerwowy i pobudza produkcję serotoniny - hormonu, który koi nerwy i poprawia nastrój. Zaparz też sobie herbatkę z melisy - błyskawicznie uspokaja i pomaga odzyskać równowagę psychiczną. Doskonale zrelaksujesz się w kąpieli z dodatkiem olejków aromatycznych. Cytrynowy, pomarańczowy czy eukaliptusowy zapach podnosi na duchu i dodaje energii. Warto też skropić nim chusteczkę albo nadgarstek i powąchać. A może wolałabyś skusisz się na małą drzemkę? Nic tak nie regeneruje sił jak sen.