Retinol to z jeden z najskuteczniejszych składników przeciwstarzeniowych, jaki stworzyła branża kosmetyczna. Część z nas nie wyobraża sobie bez niego codziennej pielęgnacji, ale niektóre skóry mają z nim problem. Dużo zależy od tego, jak go stosujemy i z czym łączymy, a także z jaką formą retinoidów mamy do czynienia. Jak używać retinolu, żeby nie podrażnić skóry? Czym się różni retinol od retinaldehydu - i czym go zastąpić, jeśli się nie polubicie? Na te wszystkie pytania odpowiada Anna Saran Michalczyk, kosmetolog i autorka instagramowego profilu o pielęgnacji Misja Skóra.

Anna Bukowska: Odwieczna wątpliwość: czy retinol może podrażniać skórę?

Anna Saran Michalczyk: Tak retinol może podrażniać skórę. Przyczyna leży w jego stosowaniu – częstotliwości, doborze nieodpowiedniego stężenia i łączenia z innymi substancjami aktywnymi. Ale na rynku oprócz retinolu mamy estry retinolu i retinaldehyd. Ten wątek rozwinę dalej.

Czy zgadzasz się z tym, że nie powinno się go stosować rano?

Retinoidy są niestabilnymi antyoksydantami, są podatne na utlenianie pod wpływem światła czy temperatury. Dlatego aby mógł prawidłowo działać należy stosować go na noc. Jednak jak to zwykle bywa można znaleźć wyjątki od tej reguły. I jeśli chcesz go stosować na dzień musisz spełnić pewne warunki, tj. regularne stosowanie i reaplikacja w ciągu dnia kremów z wysokim SPF, w miesiącach kiedy słońce operuje najmocniej stosuj wyłącznie na noc i po trzecie zbuduj tolerancje na retinol zanim dołożysz do pielęgnacji na dzień.

Czym różnią się od siebie różne formy retinoidów? Dla kogo będą najlepsze?

Retinoidy to grupa związków chemicznych, pochodnych witaminy A. Ich skuteczność wynika z ich zdolności do reakcji z receptorami skóry i wpływu na DNA. Przenikają przez naskórek, dzięki ich budowie – mają cząsteczki poniżej 500daltonów. Po przedostaniu się do skóry, powoli dochodzi do kolejnych przemian retinodiów.

  • Estry retinolu à retinol à retinaldehyd à kwas retinowy.
  • Estry (INCI: Retinyl Propionate; Retinyl Palmitate; Retinyl Acetate; Retinyl Stearate)
  • Retinol (INCI: Retinol)
  • Retinaldehyd (INCI: Retinal/ Retinaldehyde)
  • Kwas retinowy (INIC: Tretinoin)

Każda z tych substancji to pochodna witaminy A i chociaż są od siebie zależne i są pochodną tej samej witaminy to jednak rozdzielając je – można dokładniej określić zakres ich skuteczności i właściwości. Jedne są bardziej rekomendowane na trądzik, inne działają przeciwstarzeniowo, jeszcze inne są łatwiejsze w aplikacji i budowaniu tolerancji.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Post udostępniony przez Anna Saran Michalczyk (@misjaskora) Maj 13, 2020 o 8:59 PDT

Na polskim rynku dostępne są estry retinolu, retinol i retianldehyd. Kwas retinowy, czyli tretinoina to lek dostępny wyłącznie na receptę w postaci kremu/ żelu lub tabletek stosowanych doustnie pod nazwą m.in. Izotek, Roaccutane, Accutane. Kuracje lekami może przeprowadzać wyłącznie lekarz. Nie należy na własną rękę przeprowadzać takich kuracji. Witamina A stosowana doustnie w postaci leku niesie za sobą dużo skutków ubocznych, działań niepożądanych, a przede wszystkich jest teratogenna (może uszkodzić płód)

Wróćmy do form bezpiecznych i dostępnych bez recepty. Najdelikatniejsze są kremy z estrami retinolu np. słynna maść z witaminą A, która zwłaszcza w zimie ratuje skórę. Cieszy się dużą sławą i jest cały czas chętnie stosowana. Wciąż wiele osób wierzy w jej spektakularne działanie. Ale tu muszę Was rozczarować. Estry retinolu są zbyt słabe, aby przejść konwersje do aktywnej formy witaminy A i móc oddziaływać na skórę właściwą i działać przeciwstarzeniowo. Tu warto zainwestować w retinol lub retinal. Obecnie rynek oferuje mnóstwo kosmetyków. Można się pogubić. I pomimo wielu publikacji mam wrażenie, że dalej nie do końca wiadomo jak to wszystko stosować, jak to wszystko połączyć.

Z jakimi składnikami aktywnymi lepiej nie łączyć retinolu? A z czym można go bezpiecznie używać?

Retinoidów nie należy łączyć z kosmetykami obniżającymi pH skóry. Retinodiy lubią naturalne pH skóry. Więc patrz na pH produktu. Toniki z kwasami AHA, czy BHA warto odstwić. Jeśli używasz niskiego stężenia retinoidów np. 0,3-0,5% retinolu i masz problemy z przebarwieniami  w dni kiedy go nie aplikujesz możesz pozwolić sobie na zastosowanie kwasu azelainowego czy  traneksamowego. Z kolei kwasy PHA – glukonolakton czy laktobionowy – można stosować w dni kiedy nie apliukujesz retinoidów. Działają łagodząco i nawilżająco. Pomagają budować tolerancję na retinoidy.

Jeśli wieczorem stosujesz retinoidy, w tej samej pielęgnacji nie stosuj już innych substancji aktywnych. Rano, w pielęgnacji na dzień zastosuj antyoksydanty np. witaminę C. Osobiście wtedy polecam każdą formę witaminy C oprócz kwasu askorbinowego, ze względu na niskie pH i możliwość podrażnienia skóry. Sprawdzi się tutaj etylowany kwas askorbinowy i tetraizopalmitynian askorbylu. Stosując retinoidy najważniejsza jest odbudowa bariery hydrolipidowej. Uszkodzona, nie pozwoli na dalsze stosowanie retinoidów. Najlepsze będą ceramidy. Obecnie rynek proponuje naprawdę dużo tego typu kosmetyków.

Co wziąć pod uwagę wybierając kosmetyki z retinolem? Stężenie, obecność promotorów przenikania, formułę?

Wybierajac kosmetyk należy wziąć pod uwagę rodzaj substancji czynnej : estry / retinol /  retinal, stężenie. Na rynku retinoidy są głównie dostępne w postaci serum lub kremu. I te rekomenduję najbardziej. Do tej pory na rynku największe zainteresowanie wzbudzał retinol, dostępny w stężeniach od 0,3% do nawet 6% w zabiegach gabinetowych. Retinal, czyli już bardziej zaawansowana postać witaminy A występuje na rynku polskim w stężeniu 0,01 % do 0,06%.

Promotory przenikania to już wyższa szkoła jazdy i nie każdy potrafi rozszyfrować skład INCI. Moim zdaniem warto brać pod uwagę cenę, jeśli chcemy aby retinoidy zadziałały na skórę właściwą. Jeżeli zależy nam wyłącznie na powierzchownym, delikatnym działaniu te bardziej ekonomiczne w zupełności nam wystarczą. 

Jaka cena to dobra cena? Regularnie przeglądam ofertę rynku kosmetycznego i mogę śmiało powiedzieć, że dobry retinoid zaczyna się od ok. 100zł w górę.

W jakim wieku zacząć stosować retinol?

Jeżeli mamy problem z trądzikiem, bliznami po nim, przebarwieniami lub trądzikiem różowatym – wiek nie ma znaczenia. Jeśli Twoja skóra nie przysparza Ci większych problemów warto sięgnąć po niego po 30-tce.

Jak wygląda kuracja retinoidami w przypadku trądziku? Jakie mogą być skutki uboczne?

W przypadku trądziku najważniejsze jest rozpoznanie jakiego typu trądzik to jest. Na tzw. Trądzik hormonalny, zaskórnikowy, łojotokowy – retinoidy to idealnie rozwiązanie. Natomiast w przypadku trądziku różowatego – sprawdzi się retinaldehyd. Największe zagrożenie to używanie nieodpowiedniej formy witaminy A, brak stosowania ochrony przeciwsłonecznej i doprowadzanie do podrażnień, łuszczenia, zaczerwienienia się skóry.

Wiele osób uważa, że jak po retinolu zejdzie skóra – to to jest właśnie pożądany efekt. Taki efekt owszem można osiągnąć jednorazowo poddając się zabiegowi w gabinecie, który ma pobudzić skórę, a jednocześnie złuszczyć stary martwy naskórek. I może być przygotowaniem, wstępem do kuracji domowej. W gabinecie można pod okiem kosmetologa/ lekarza zastosować wyższe stężenia retinolu. Jeśli jednak decydujemy się na kuracje domową, długotrwałą (musi trwać min.12 tygodni, aby zacząć wykazywać działanie anti-age nie wolno dopuszczać do złuszczania, do podrażnienia, do zaczerwienienia się skóry. Dlaczego? Bo zmieniamy pH skóry, a retinol lubi normlane pH czyli ok.5,5. Wtedy będzie naprawdę działał. Więc jeśli tylko skóra zacznie się buntować pod wpływem jego stosowania należy go odstawić, do czasu aż skóra wróci do formy.

Stosowanie retinoidów może na początku kuracji doprowadzić do tzw. oczyszczenia się skóry i może nas mówiąc najprościej „wysypać’’. Taka reakcja skóry może nastąpić zarówno po zabiegu w gabinecie z zastosowanie retinolu jak i kuracji domowej. Kolejny skutek uboczny to przebarwienia. Stosując retinoidy stosowanie SPF to must have. Retinol uwrażliwia skórę, uszkadza barierę hydrolipidową naskórka. Skóra jest bardziej podatna na wystąpienie przebarwień. Pamietaj! Stosując retinoidy nie wolno korzystać z zabiegów z zastosowaniem światła np. IPL czy laser frakcyjny CO2 czy laser do epilacji. Zawsze poinformuj kosmetologa / lekarza o stosowaniu retinoidów.

Kto nie powinien stosować retinolu – i czym można go zastąpić?

Osoby planujące zajście w ciążę, kobiety ciężarne lub karmiące nie mogą stosować retinolu.  Jeśli wybierasz się na urlop do tropików – warto odstawić retinol miesiąc przed takim wyjazdem. Jeśli planujesz serię zabiegów laserowych – odstaw 1 miesiąc przed planowanym zabiegiem.

Niestety są skóry, które pomimo wielu prób nie lubią retinolu. Podrażnienie jakie wywołuje na ich skórze jest dokuczliwe, powoduje wysypkę, świąd i pieczenie. A mimo to osoby te chciałyby działać prewencyjnie, przeciwstarzeniowo na swoją skórę.

I tu z pomocą przychodzą peptydy oraz bakuchiol. Polecam peptydy miedziowe i Matrixyl 3000. Są najlepiej przebadane i najskuteczniej oddziałują na nasz kolagen. Najnowszym hitem jest bakuchiol, czyli roślinny retinol. Doniesienia o nim są naprawdę sprzeczne. Wykazuje działanie antybakteryjne, reguluje pracę gruczołów łojowych, można stosować go w okresie ciąży i karmienia, nie wykazuje działanie teratogennego, ale czy działa stymulująco na skórę? Na razie docierają do nas takie informacje. Jednak czas i badania pokażą prawdę. Sama jestem ciekawa.

--

Anna Saran - Michalczyk – kosmetolog i pasjonatka pielęgnacji. Na co dzień pracuje w Klinice Strzałkowski, jednej z najbardziej znanych klinik medycyny estetycznej w Warszawie. Po godzinach testuje kosmetyki i pisze o mądrej pielęgnacji na instagramowym profilu Misja Skóra.