Schorzeń tarczycy wykrywa się dziś więcej niż w poprzednim pokoleniu. – Od czasu awarii w Czarnobylu wzrosła częstotliwość diagnozowania zaburzeń czynności tarczycy – twierdzi dr n. med. Dariusz Łazęcki, endokrynolog Grupy LUX MED. – Ponadto w latach 90. przeprowadzono w Polsce badania epidemiologiczne, które wykazały niedobór jodu u dzieci – dodaje  ekspert. – A to źle wpływa na pracę tarczycy. Na szczęście ten problem został rozwiązany przez jodowanie soli, co te braki wyrównuje. Jednak są też inne przyczyny kłopotów z tarczycą, które powodują trzy najczęstsze dolegliwości.

Zobacz także: Modelka Marta Dyks o problemach z tarczycą >>>>

Najczęstsze problemy z tarczycą

Osłabiająca niedoczynność

  • Pojawia się wtedy, gdy tarczyca nie jest w stanie wyprodukować wystarczającej ilości hormonów. Organizm zaczyna wtedy działać na zwolnionych obrotach.
  • Dużym problemem jest nadwaga. Przy niedoczynności tarczycy diety odchudzające są nieskuteczne. Trudno schudnąć, bo organizm ma spowolnioną przemianę materii. Z tym problemem wiążą się też uporczywe zaparcia.
  • Może rosnąć poziom cholesterolu. Istnieje bowiem ścisły związek między hormonami tarczycy a metabolizmem cholesterolu i tłuszczów. A to zwiększa ryzyko chorób układu krążenia.
  • Pojawiają się senność, kłopoty z pamięcią i koncentracją. To wina zbyt małej ilości hormonów tarczycy we krwi. Może to też prowadzić do zmiany barwy głosu na niższą, z lekką chrypką.

Najlepsza terapia?

Aby wyregulować pracę tarczycy, należy regularnie przyjmować preparaty z hormonami. Czasem konieczne jest również suplementowanie jodu. – Taka terapia jest ważna zwłaszcza dla kobiet – ostrzega endokrynolog. – Nieleczona niedoczynność może być przyczyną niepłodności, nieprawidłowego przebiegu ciąży, a nawet poronień – dodaje.

Podstępna nadczynność

  • Mówimy o niej wtedy, gdy tarczyca produkuje nadmierne ilości hormonów. Wpływa to na nas pobudzająco, procesy fizjologiczne przyspieszają, a organizm łapie „zadyszkę”.
  • Kobiety z nadczynnością są szczupłe, choć dużo jedzą. To dlatego, że mają nienaturalnie przyspieszoną przemianę materii. Jednak nieleczona nadczynność jest groźna, bo źle wpływa na układ krążenia i kości.
  • Serce jest w ciągłym biegu. Zbyt duża ilość hormonów tarczycowych w organizmie wpływa pobudzająco na serce, które pracuje jak oszalałe. Puls może osiągać nawet 100 uderzeń na minutę. To bardzo męczy serce.
  • Problemem jest nadmiar energii, nerwowość i uczucie gorąca. Może to prowadzić do wyczerpania i przewlekłego zmęczenia. Takie objawy często są mylone z nerwicą.

To trzeba leczyć

Należy przyjmować tabletki, które zmniejszają produkcję hormonów tarczycowych. Podczas kuracji przemiana materii zwalnia, więc można przytyć. Nie wolno przerywać leczenia na własną rękę, bo może to prowadzić do tzw. przełomu tarczycowego, który powoduje utratę przytomności, niewydolność serca, śpiączkę. Czasem konieczna jest operacja lub terapia jodem promieniotwórczym. Naukowcy udowodnili także, że witamina D3 pomaga w walce ze stanami zapalnymi tarczycy. Warto przyjmować ją przez kilka miesięcy.

Nie lekceważ stanu zapalnego tarczycy!

Wykrywany jest coraz częściej. Jego przyczyny nie są znane, przypuszcza się, że mogą mu sprzyjać bakterie albo przewlekły stres. Często zaburzenia mają charakter autoimmunologiczny. Tak jest w chorobie Hashimoto, która prowadzi do niedoczynności tarczycy. Z kolei w chorobie Gravesa-Basedowa wywołuje nadczynność.

Co robić?

Trzeba kontrolować przeciwciała! Na to badanie lekarz kieruje, gdy np. wyniki usg. tarczycy lub TSH są nieprawidłowe. – Poziom przeciwciał trzeba też wykonać w każdym przypadku niedoczynności – radzi dr Łazęcki. Samego stanu zapalnego się nie leczy. Trzeba zaś leczyć niedoczynność lub nadczynność, obecne w przebiegu zaburzeń autoimmunologicznych.

Gdy boli tarczyca można podejrzewać podostre zapalenie tego gruczołu. Jego objawy przypominają infekcję wirusową gardła. Charakterystyczny jest też stan podgorączkowy i tkliwość szyi, a w badaniach stwierdza się zmiany w usg, podwyższone CRP i OB. Chorobę leczy się niesterydowymi lekami przeciwzapalnymi lub sterydami.

Zbadaj się przed ciążą. Najczęściej wystarczy badanie TSH i FT4. Poziom TSH we krwi u kobiet w ciąży lub planujących ciążę powinien wynosić 1,5-2,5. Jeśli jest
wyższy, konieczne jest leczenie, które pozwoli zajść w ciążę i ją szczęśliwie donosić. Przez 9 miesięcy warto przyjmować tabletki z jodem, co chroni dziecko
przed chorobami tarczycy.

Uwaga, to może być NOWOTWÓR!

Na szczęście jest zwykle łagodny i daje się go wyleczyć. Jednym z objawów raka tarczycy są zgrubienia w przedniej części szyi. Często są także powiększone węzły chłonne szyi, pojawia się chrypka, zmiana barwy głosu, trudności z przełykaniem. Najbardziej skuteczną metodą wykrywania nowotworu jest badanie usg. i biopsja. Gdy diagnoza się potwierdzi, konieczne jest częściowe lub całkowite usunięcie tarczycy. Po takiej terapii konieczne jest przyjmowanie hormonów tarczycy już do końca życia.

Co szkodzi twojej tarczycy?

Na funkcjonowanie tarczycy niekorzystnie wpływa przewlekły stres i szalony pośpiech. To może zwiększać ryzyko pojawienia się stanów zapalnych. Stres osłabia mechanizmy odpornościowe organizmu, dlatego osoby nerwowe są bardziej narażone na schorzenia autoimmunologiczne, takie jak choroba Hashimoto.

Warto nauczyć się kontrolować stres. Pomagają techniki relaksacyjne, ruch, ale niezbyt intensywny, bo taki może zaszkodzić.

Jeśli problemy z tarczycą miała mama, ryzyko u jej dzieci rośnie. – Skłonności do chorób tarczycy są dziedziczne – mówi dr Łazęcki. Udowodniono też, że częściej pojawiają się u kobiet, bo istnieje związek między estrogenami a hormonami tarczycy. Zwykle choroba ujawnia się w okresie zawirowań hormonalnych, czyli w ciąży, po porodzie, po menopauzie.

To może dziwić, ale dla tarczycy szkodliwe jest jedzenie kapusty, kalafiora i brukselski. One upośledzają pracę tarczycy i ograniczają przyswajanie jodu. Tak działają na surowo, po ugotowaniu to niekorzystne dla tarczycy działanie zmniejsza się nawet o 30 proc.

Twoja tarczyca nie lubi palenia papierosów. Wdychany dym zawierający substancje toksyczne hamuje wchłanianie jodu i produkcję hormonów tarczycy.

Przy nadczynności tarczycy nie powinno się pić dużo herbaty, kawy i napojów zawierających kofeinę. Mocne pobudzenie z filiżanki przyspiesza pracę serca, które i tak „galopuje”.

Jak wspomóc działanie tarczycy?

Wzbogać swoją dietę o źródła witaminy B12, która zmniejsza problemy z koncentracją i pamięcią u osób z niedoczynnością tarczycy. Tę witaminę znajdziesz w drożdżach, wątróbce i mięsie.

Warto jeść ryby, a do potraw dodawać oleje. Zawierają witaminę D3, która zapewnia prawidłową pracę tarczycy. Osoby z niedoczynnością mają niedobory witaminy D3, dlatego należy je uzupełniać. Ta witamina pomaga też przy stanach zapalnych.

Wzbogać posiłki o owoce brazylijskie, warzywa i owoce. Bo tarczycy dobrze służy dieta bogata w przeciwutleniacze. A niedobór selenu i żelaza pogarsza pracę hormonów tarczycy.

Mleko, jaja, morele i papryka mają witaminę A, która jest niezbędna do pracy tego gruczołu.

Niezbędne badania tarczycy

Sprawdzenie TSH

To badanie warto wykonywać regularnie. Raz w roku powinny je robić osoby, w których rodzinie występowały choroby tarczycy. Gdy wynik TSH jest nieprawidłowy, konieczne jest badanie stężenia hormonów FT3 i FT4 oraz dalsza diagnostyka.

USG tarczycy

Pomaga sprawdzić, czy w gruczole pojawiły się guzki. Dzisiejsze urządzenia wykrywają nawet zmiany o wielkości kilku milimetrów. Jeśli wyglądają podejrzanie, konieczna jest biopsja.

Biopsja cienkoigłowa

To badanie rozstrzyga, czy guzek w tarczycy ma charakter złośliwy, czy jest zmianą łagodną. Pojawiają się opinie, że należy robić biopsję tylko guzków o średnicy większej niż 1 cm. – Zdania na ten temat są podzielone w środowisku medycznym – wyjaśnia dr Dariusz Łazęcki. – Teoretycznie tak jest, ale z drugiej strony często wykrywa się raka tarczycy w zmianach o mniejszej średnicy. Sam miałem takie przypadki w mojej praktyce – przekonuje. Nieprawdziwe są opinie, że nakłucie zmiany powoduje rozsianie komórek nowotworowych po organizmie. – Dlatego uważam, że wskazaniem do biopsji jest każda zmiana, która wydaje się „podejrzana” lekarzowi prowadzącemu – podsumowuje specjalista.