Niestety: mały człowiek – mała odporność. A jeśli dodamy do tego dziecięcą potrzebę towarzystwa i brak świadomości, czemu właściwie nie powinno się wspólnie z kolegą lizać lizaka, i to znalezionego przed blokiem – mamy odpowiedź, czemu nasi najmłodsi tak często chorują. Ale właściwie jaką drogą zarazki i pasożyty dostają się do ich organizmów? W jakich warunkach najczęściej? I jak je stamtąd wyprosić? Oto ściągawka.

Rotawirusy, czyli...

● Mylnie nazywane grypą żołądkową, nie mają nic wspólnego z grypą. Stanowią za to najczęstszą przyczynę zachorowań na ostrą biegunkę u dzieci poniżej 5. roku życia. Przenoszone są drogą pokarmową (chora osoba wydala je ze stolcem), ale możliwe jest również zarażenie przez dotyk dłoni, stykanie się z zanieczyszczonymi przedmiotami czy drogą kropelkową. Aby zapobiec zachorowaniu na biegunkę rotawirusową, można dziecko zaszczepić doustnie (pierwszą dawkę podaje się między 6. a 12. tygodniem życia). Rotawirusy atakują też dorosłych, ale u nich choroba zwykle nie ma ciężkiego przebiegu, może jednak przenosić się na dzieci. Dlatego tak ważne jest, żeby każdy domownik dokładnie mył ręce przed posiłkiem, po skorzystaniu z toalety, po pobycie na dworze i kontaktach z innymi – pamiętajmy, że rotawirusy przeżywają na rękach ok. 4 godzin, a na suchych, gładkich powierzchniach (np. zabawkach) nawet do kilku dni. Kał dziecka jeszcze przez 7 dni od momentu ustąpienia biegunki może być źródłem zakażenia. Dlatego nie daj się zwieść, gdy sąsiadka mówi, że jej chory do wczoraj maluch czuje się już dobrze i może bawić się z innymi.

Co robić, gdy smyk się zarazi? Niemowlę powinien zbadać lekarz, starsze dziecko trzeba często poić wodą lub lekko osłodzoną herbatą. Pomaga karmienie go kleikiem ryżowym, zupą marchwianką i podanie probiotyku, np. Dicofloru, Acidolacu.

Ruchliwe jak owsiki

● W żłobkach i przedszkolach są plagą, bo jaja tych pasożytów mogą znajdować się w kurzu, na rękach, ręcznikach, w piasku, nawet unosić się w powietrzu, a poza organizmem człowieka potrafią przetrwać do 3 tygodni!

Jeśli dziecko ich się nabawi, wypierz domową pościel i ubrania dziecka w 90°C, a to, czego nie można prać, wyprasuj. Maluchowi zakładaj na noc pieluchę lub majtki, by się nie drapał i nie przenosił jaj owsików na pościel czy rodzeństwo. Lepiej też, by nie obgryzał paznokci (jaja owsików często znajdują się pod nimi), więc obcinaj je krótko. Nie dawaj dziecku gumy do żucia (dzieci często wyjmują ją z buzi brudnymi rękami).

Pleśniawki jak malowane

● Jeśli u malucha pojawiły się w jamie ustnej (i na języku) białe plamki lub mleczny nalot, który nie schodzi potarty palcem – może to oznaczać, że nabawił się pleśniawek, czyli zmian zapalnych wywołanych przez drożdżaki. Noworodki mogą się nimi zarazić od mamy podczas porodu, u starszych dzieci przyczyną może być antybiotykoterapia lub brak należytej higieny (brudne rączki, oblizywanie smoczka innego dziecka). Lepiej więc nie całuj dziecka w usta i nie oblizuj jego łyżki czy smoczka – u dorosłych drożdżaki nie zawsze dają widoczne zmiany, a mogą przenieść się na dziecko.

Co robić, gdy smyk się zarazi? Niemowlaka trzeba zabrać do pediatry, który przepisze miejscowo działający lek grzybobójczy. U starszego dziecka można zastosować preparat dostępny bez recepty (np. Aphtin, Dez-aftan). Warto też podawać mu witaminy z grupy B (przyspieszają gojenie się śluzówki).

Opryszczka wargowa

● Jej wirus przenosi się drogą kropelkową oraz przez bezpośredni kontakt z wydzieliną pęcherzykową, śliną, błonami śluzowymi i skórą (np. przy pocałunkach, piciu z jednego naczynia), a jego nosicielami jest większość ludzi. U dzieci powoduje zwykle zapalenie jamy ustnej, u dorosłych bolesne pęcherzyki na wargach. Wirus może aktywować się sam, gdy dziecko jest osłabione (infekcją, przemęczeniem, stresem, niedożywieniem, wychłodzeniem albo przegrzaniem).

Jak go pokonać? Używaj plasterków na opryszczkę, zmniejszających ryzyko kontaktu z wydzieliną pęcherzykową. Jeśli dziecko często ma jej nawroty, porozmawiaj z lekarzem o przeprowadzeniu kilkumiesięcznej kuracji acyklowirem. Lekarz może też zalecić podawanie dziecku leku przeciwwirusowego, który uchroni je przed opryszczką

Wszy u wszystkich

● Można się nimi zarazić, nie tylko używając wspólnych szczotek, ozdób do włosów i czapek – wystarczy, że dzieci zbliżą się do siebie lub podczas zabawy pochylą jedno nad drugim. By zmienić gospodarza, owad nie skacze i nie fruwa, ale przemieszcza się z włosa na włos z prędkością 23 cm/min. Wesz może też przeczekać do 36 godzin bez pożywienia (ludzkiej krwi), na ubraniach lub pościeli.

Co robić, gdy smyk się zarazi? Poza zastosowaniem na włosy preparatu z apteki (bez recepty) koniecznie trzeba wyprać wszystkie ręczniki, ubrania, pluszaki w temperaturze min. 60°C. Wełniane lub delikatne rzeczy można włożyć na dobę do zamrażarki lub zawinąć szczelnie w folię i zostawić na dwa tygodnie (tyle trwa cykl rozmnażania się wszy), a szczotki i grzebienie trzeba wyparzyć. Warto też oczyścić odkurzacz, wyrzucić z niego worek lub dokładnie wyparzyć pojemnik (ten bezworkowy). Nawet jeżeli tylko jeden domownik ma wszy, kurację przeciw tym pasożytom powinien przejść cały dom, inaczej problem wróci.

Grypa

● Wirusy tej choroby są wyjątkowo agresywne, szybko się mnożą i mutują. Rozprzestrzeniają się drogą kropelkową (mogą pokonać przestrzeń kilku metrów!) i przez dotyk. Dlatego w okresie największych zachorowań na grypę (od września do lutego) warto unikać skupisk ludzi i często myć ręce wodą z mydłem, a najlepiej środkiem na bazie alkoholu. Chore osoby mogą zarażać innych już 24 godziny przed wystąpieniem pierwszych objawów grypy i jeszcze przez 7 dni jej trwania. Maluszka można zaszczepić przeciw grypie po 6. miesiącu życia. Warto to zrobić zwłaszcza u dzieci z astmą lub alergią wziewną, bo grypa może zaostrzać objawy tych chorób. Gdy sama jesteś chora, staraj się nie przytulać dziecka, noś maseczkę ochronną i zmieniaj ją często. Zachowanie ostrożności (higiena rąk, maska) przez 7 dni może zmniejszyć ryzyko zachorowania i zakażenia innych domowników nawet o 50 proc.! Takie procedury trzeba jednak wprowadzić od razu po wystąpieniu choroby (do 36 godzin). Co robić, gdy smyk się zarazi? Kilka razy dziennie wietrz jego pokój, podawaj mu dużo picia, a jeśli ma gorączkę (powyżej 38°C) – środek na jej obniżenie

Dr n. med. Marek Pleskot pediatra, Gabinet Lekarski w Podkowie Leśnej;