Jak przygotować się do ciąży

Kobieta, kiedy dowiaduje się, że jest w odmiennym stanie, bez żalu potrafi zrezygnować z wielu dotychczasowych nawyków. Z łatwością rzuca palenie, a poranną małą czarną chętnie zastępuje zieloną herbatą czy sokiem ze świeżych owoców. Jednak lekarze zalecają, by do planowanej ciąży zacząć przygotowania nawet pół roku wcześniej. Będziesz miała wówczas wystarczająco dużo czasu, by wykonać wszystkie niezbędne badania, rozpocząć leczenie (jeśli okaże się ono konieczne) i poddać się szczepieniom. W ciągu 6 miesięcy bez problemu wzmocnisz też odporność organizmu oraz poprawisz wytrzymałość i siłę mięśni.

Umów się na wizytę u ginekologa

Najważniejsze, abyś od razu poinformowała lekarza o planowanym macierzyństwie. Już podczas tradycyjnego badania ginekologicznego będzie on mógł wykryć ewentualne zmiany, które trzeba jak najszybciej wyleczyć, bo mogą zaszkodzić ciąży. Chodzi tu zwłaszcza o nadżerkę. U kobiet spodziewających się dziecka bywa ona przyczną krwawień i stanów zapalnych pochwy. Ginekolog oceni też, czy szyjka macicy nie jest zbyt krótka lub popękana po poprzednim porodzie. Jeśli tak – ciąża będzie wymagała szczególnej troski (by zapobiec poronieniu, zakłada się na szyjkę specjalny szew lub krążek). Wiele gabinetów jest wyposażonych w aparaty USG, co pozwala lekarzowi od razu sprawdzić, czy nie masz mięśniaków, polipów macicy lub torbieli jajników. Przy takich schorzeniach konieczna jest odpowiednia terapia. Nawet jednak gdy ginekolog uzna, że nie ma powodu do niepokoju, niezbędne są dodatkowe badania.

Cytologia

Do jej oceny pobiera się wymaz z szyjki macicy. Wynik prawidłowy to grupa I i II. Gdy masz grupę III, IV lub V, to dopóki lekarz nie ustali przyczyny zmian i nie rozpocznie leczenia, starania o dziecko musisz odłożyć. Cytologię możesz wykonać bezpłatnie w ramach NFZ; prywatnie kosztuje ok. 50 zł.

Czystość pochwy

Badanie to pozwala wykryć nieprawidłową florę (grzyby i bakterie), która wywołuje stan zapalny pochwy. To ważne, bo każde przewlekłe i niedoleczone zakażenie może nasilić się w trakcie ciąży. Za prywatne badanie trzeba zapłacić ok. 50 zł.

Wymaz na obecność chlamydii

Warto to badanie zrobić, gdyż możesz nie wiedzieć, że jesteś nimi zarażona (infekcja zwykle przebiega bezobjawowo). Tymczasem drobnoustroje te zwiększają ryzyko poronienia, a w trakcie porodu może dojść do zakażenia noworodka i wywołać u niego zapalenie spojówek, gałki ocznej czy płuc. W aptece są dostępne domowe testy (Handi Lab-C, ok. 60 zł), które możesz wykonać sama. Instrukcję pobierania wymazu i odczytania wyniku znajdziesz w dołączonej ulotce. Jeśli chcesz mieć pewność, że nie popełniłaś błędu, zgłoś się na badanie do ginekologa (zapłacisz za nie ok. 100 zł).

Morfologia

To podstawowa analiza krwi (wykonywana nieodpłatnie w ramach NFZ). W ten sposób sprawdza się zawartość erytrocytów (norma to 4,0–5,4 ml/ /mm3) i hemoglobiny (powinna się ona zawierać między 12 a 16 g/dl) oraz tzw. hematokryt (nie może być niższy niż 36 proc.). Każdy wynik poniżej normy może świadczyć o anemii (jest niebezpieczna dla kobiet w ciąży). Jej przyczyną często bywa niedobór żelaza. Łatwo go wyrównasz, zażywając przepisane przez lekarza preparaty.

  • Badanie poziomu cukru we krwi na czczo

Możesz je wykonać nieodpłatnie w ramach NFZ (prywatnie kosztuje ok. 10 zł). Podwyższone stężenie glukozy może sugerować problemy ze zdrowiem (prawidłowy wynik to poniżej 100 mg/dl). Wówczas lekarz kieruje na dodatkowe badania, np. test obciążenia glukozą (jej poziom sprawdza się na czczo i 2 godziny po wypiciu wody z glukozą). Jeśli pomiary nie będą prawidłowe lub okaże się, że masz cukrzycę typu 2., czeka cię wizyta u diabetologa i rozpoczęcie leczenia. Dopóki cukier nie ustabilizuje się na właściwym poziomie, z decyzją o zajściu w ciążę będziesz musiała poczekać.

  • Test na obecność przeciwciał toksoplazmozy

Ponieważ zarażenie nią przebiega bezobjawowo, możesz nie wiedzieć, czy chorobę masz za sobą. Po jej przebyciu zyskujesz odporność na całe życie. Niestety, toksoplazmoza bywa niebezpieczna, jeśli choruje na nią przyszła mama. Nie tylko zwiększa ryzyko rozwoju wad u dziecka, ale i przedwczesnego porodu. Dlatego badanie to jest szczególnie istotne (za test trzeba zapłacić od 40 do 55 zł). Jeśli okaże się, że wcześniej nie chorowałaś (masz ujemne przeciwciała IgG i IgM), nie jesteś na toksoplazmozę odporna. Wtedy podczas ciąży, oprócz regularnych kontroli i badania krwi co 3 miesiące, będziesz musiała unikać zakażenia. Toksoplazmozą, nazywaną kocią chorobą, łatwo się zarazić, np. czyszcząc kuwetę swojego pupila. Aby temu zapobiec, rób to w gumowych rękawiczkach. Zrezygnuj też z prac w ogródku i nie jedz surowego mięsa. To także potencjalne drogi infekcji. Gdy IgG jest dodatnie, a IgM ujemne, znaczy to, że jesteś już uodporniona. Kiedy jednak IgG ma minus, IgM zaś plus, testy trzeba powtórzyć, bo taki wynik może sugerować, że właśnie zaraziłaś się toksoplazmozą. Podobnie dodatnie IgG i równocześnie IgM oznacza, że chorujesz w momencie badania i powinnaś jak najszybciej rozpocząć leczenie. Dopiero po jego zakończeniu lekarz ustali, kiedy będziesz mogła zrezygnować z antykoncepcji.

  • Badanie na obecność wirusa cytomegalii

To choroba, która przenosi się drogą kropelkową, jak grypa czy przeziębienie. Na szczęście organizm łatwo radzi sobie z wywołującym ją wirusem, a jej przechorowanie daje odporność na całe życie. Cytomegalia może być jednak groźna u kobiet w ciąży. Warto więc sprawdzić, czy jesteś na nią uodporniona. Wystarczy zrobić test wykrywający przeciwciała IgG i IgM przeciw wirusowi (cena ok. 50 zł). Wyniki odczytuje się według tego samego klucza, co przy toksoplazmozie. Od nich też zależy leczenie.

Kiedy trzeba sięgnąć po suplementy

Bez recepty możesz kupić preparaty dla kobiet planujących ciążę. Zawierają one wybrane witaminy i składniki mineralne w odpowiednich dawkach.
?Ascofer z żelazem i witaminą C. 6 zł/50 drażetek. ? Feminatal N ? zestaw wielu witamin i składników mineralnych. 32 zł/60 tabletek. ? Calibrum babyplan z kwasem foliowym, witaminą C i E, jodem i żelazem. 13 zł/30 tabletek.

Nie oszczędzaj na szczepieniach

Kiedy lekarz oceni już wyniki badań, może zalecić ci szczepienia. Chociaż musisz za nie zapłacić z własnej kieszeni, nie zniechęcaj się ich ceną. To przecież inwestycja w zdrowie dziecka. Warto zabezpieczyć się przed żółtaczką typu B. Konieczne są trzy dawki (jedna kosztuje od 40 do 70 zł). Dwie pierwsze przyjmujesz w odstępie miesiąca, kolejną pół roku od ostatniej. Po niej od razu możesz zajść w ciążę. Zaszczep się też przeciwko różyczce, jeśli wiesz, że wcześniej na nią nie chorowałaś (przebycie gwarantuje odporność). Gdy nie jesteś tego pewna, zrób test na obecność przeciwciał (kosztuje ok. 50 zł). Ujemny wynik IgG świadczy, że nie jesteś uodporniona i powinnaś się zaszczepić. Przed różyczką (a także odrą i świnką) chroni potrójna szczepionka. Konieczne są dwie dawki: pierwsza, po której przez trzy miesiące nie możesz starać się o dziecko, oraz druga, przypominająca ? już po porodzie (za dawkę trzeba zapłacić od 50 do 70 zł). Pomyśl też o szczepieniu przeciwko grypie. Przyszła mama nie powinna przyjmować wielu leków, infekcja zaś wirusem grypy bywa ryzykowna dla zdrowia maluszka. Zaszczepić się możesz tuż przed planowanym poczęciem lub w trakcie ciąży, pod warunkiem że ginekolog wyrazi na to zgodę.

Zatroszcz się o siebie

Masz nadciśnienie, cukrzycę, kłopoty z tarczycą lub chorujesz na serce? To wcale nie oznacza, że nie możesz zostać mamą. Po prostu przed ciążą zadbaj o to, żeby wszystkie wyniki były w normie. Od momentu kiedy zdecydujesz się na dziecko, musisz być pod stałą opieką równocześnie dwóch lekarzy ? ginekologa i specjalisty: diabetologa, endokrynologa albo kardiologa. Nie rezygnuj jednak z zabezpieczenia przed ciążą, gdy przechodzisz właśnie przedłużającą się infekcję ? nawet przeziębienie czy anginę. Odwiedź też dentystę i jeśli okaże się to niezbędne, wylecz zęby. Próchnica bywa bowiem źródłem zakażenia, które może rozprzestrzeniać się po organizmie. Pamiętaj, że w ciąży mogą pojawić się lub powiększyć żylaki. Jeśli już masz z tym problem, powiedz o tym lekarzowi. Ustali on, jakie ćwiczenia trzeba wykonywać, aby zapobiec powiększaniu się żylaków. Pomyśl również o drobnych zabiegach chirurgicznych, które do tej pory nie były niezbędne, więc odkładałaś je na później, np. usunięcie brodawek, znamion czy zoperowanie przepukliny.

Pozbądź się nadwagi

Zbędne kilogramy sprzyjają zatruciu i cukrzycy ciężarnych. Dlatego zanim będziesz w odmiennym stanie, postaraj się nieco schudnąć. W przeciwnym razie przyjdzie ci szczególnie kontrolować wagę przez całą ciążę. Oblicz więc swój indeks BMI (masę ciała w kilogramach podziel przez wzrost w metrach podniesiony do kwadratu). Jeśli BMI jest niskie (poniżej 19), w ciąży wolno ci przytyć nawet do 18 kg. Kobietom z prawidłowym BMI (19?25,9) może wówczas przybyć nie więcej niż 16 kg, przy nadwadze (BMI 26?28,9) do 11 kg, otyłym zaś (BMI powyżej 29) zaledwie 7 kg.

Zmień styl życia

Staraj się nieco oszczędzać siły i jak najwięcej czasu przeznaczaj na relaks. Przestań palić papierosy, a po odstawieniu antykoncepcji nie pij alkoholu i mocnej kawy (wypłukuje ona wapń z organizmu). Ponadto, co oczywiste, zadbaj o urozmaiconą dietę. Warzywa i owoce (nawet do kilograma dziennie) oraz chude czerwone mięso to podstawa jadłospisu przyszłej mamy. Nie może też w nim zabraknąć nabiału (szklanka mleka wypita każdego dnia zapewnia odpowiednią porcję wapnia). Przynajmniej dwa razy w tygodniu jedz morskie ryby, bo zawierają i kwasy tłuszczowe, i jod. Ten pierwiastek jest niezbędny do wytwarzania hormonów przez tarczycę. W menu powinny się też znaleźć kasze (gryczana i jaglana), ciemny ryż i warzywa strączkowe. O wzbogaceniu diety muszą również pomyśleć wegetarianki. Już na trzy miesiące przed planowaną ciążą (a także w jej trakcie) powinny jeść znacznie więcej niż dotychczas dań z tofu, soczewicą, grochem, ciecierzycą czy fasolą. Warzywa te dostarczają niezbędnego białka. Wegetarianki narażone są też na braki żelaza, kwasu foliowego i witaminy B12, więc powinny sięgać po zawierające je suplementy. Jeśli jednak jadasz mięso, bądź ostrożna z zażywaniem witamin i soli mineralnych. Choć wydają się nieszkodliwe, nie bierz ich bez porozumienia z lekarzem, bo niektóre, np. witaminę A i D, łatwo przedawkować. Wówczas odkładają się w organizmie przez wiele miesięcy. Trzeba wiedzieć, że np. witamina A w nadmiarze sprzyja rozwojowi wad u płodu. W aptekach możesz kupić specjalne preparaty, które są bezpieczne dla przyszłych mam. Najważniejszy jednak jest kwas foliowy. Tu ginekolodzy nie mają wątpliwości: już na trzy miesiące przed zajściem w ciążę trzeba go przyjmować w tabletkach. Zalecana dawka to 0,4 mg dziennie.

NASZ EKSPERT RADZI

Jacek Tulimowski
lek. med., ginekolog
? Wiele wątpliwości budzi termin odstawienia pigułki antykoncepcyjnej. Tymczasem można z niej zrezygnować nawet tuż przed planowaną ciążą. Nie ma to żadnego wpływu na zdrowie ani mamy, ani też dziecka. Niekiedy kobiety obawiają się również długotrwałego zażywania takich pigułek, bo sądzą, że będą miały problem z zajściem w ciążę. To mit. Doustna antykoncepcja nie powoduje bezpłodności, a u niektórych kobiet wręcz bywa wskazana. Jeśli bowiem miewają nieregularne miesiączki, po pigułkach wszystko powraca do normy. ? BEZPŁATNE PORADY
Nasz specjalista lek. med. Jacek Tulimowski, ginekolog dyżuruje 29 marca w godzinach 10.00?12.00 pod numerem telefonu 0-800 100 130. Połączenie jest bezpłatne. 

Zacznij ćwiczyć

Kobiety, które mają sprawne, wyćwiczone mięśnie i znakomitą kondycję, lepiej znoszą zarówno ciążę, jak i poród. Związany z nim wysiłek fizyczny porównuje się do tego, jaki jest potrzebny do przebiegnięcia maratonu! Dlatego na co najmniej trzy miesiące (najlepiej pół roku) przed poczęciem dziecka zacznij się więcej ruszać. Dobrą formę zyskasz, pływając dwa?trzy razy w tygodniu, jeżdżąc na rowerze czy uprawiając jogging. Ważne są dotleniające spacery lub 30-minutowy szybki marsz. Możesz także codziennie ćwiczyć sama w domu. Zaplanowanie treningu ułatwią ci proponowane przez nas ćwiczenia. Jeśli wcześniej nie byłaś aktywna, przez pierwsze dwa tygodnie rób tylko połowę powtórzeń. Potem możesz zwiększyć intensywność treningu, a nawet uzupełnić go o inne, dodatkowe ćwiczenia na poszczególne partie ciała. Pamiętaj, aby gimnastykę zawsze zaczynać od krótkiej rozgrzewki: parę minut maszeruj w w miejscu, podnosząc wysoko kolana, a następnie wykonuj krążenia biodrami i ramionami.

Ujędrnij uda i pośladki

Silne nogi staną się podporą, gdy u przyszłej mamy będzie zwiększać się masa ciała.
1 Stań w dużym wykroku. Lewą nogę postaw z tyłu na palcach. Wyprostuj plecy (ręce wzdłuż tułowia). Ugnij nogi w kolanach, opuść biodra, a ręce lekko zgięte przenieś w bok. Wykonaj po 15 powtórzeń, zmieniając układ nóg.
2 Stań w małym rozkroku, ze stopami i kolanami ustawionymi na szerokość bioder. Plecy muszą być wyprostowane, ręce zaś ułożone wzdłuż tułowia. Ugnij nogi w kolanach (kolana winny być nad stopami) i wyciągnij ręce do przodu. Pozostań w tej pozycji kilka sekund. Wykonaj 20 powtórzeń.

Popraw kondycję ramion i klatki piersiowej

Warto wzmocnić naturalny gorset mięśniowy tułowia. Łatwiej będzie utrzymać wyprostowaną sylwetkę, kiedy dodatkowo obciąża ją, stale powiększający się u przyszłej mamy, brzuch.
1 Połóż się na plecach, nogi ugnij w kolanach. Chwyć ciężarki po 500 g (możesz je zastąpić butelkami z wodą). Wyprostowane ręce unieś do góry, a następnie przenieś w bok. Wykonaj 2 serie po 15 powtórzeń.
2 Usiądź w siadzie skrzyżnym (ręce po bokach ciała). Unieś biodra i pośladki, opierając się na dłoniach zwiniętych w piąstki. Pozostań tak kilka sekund. Wykonaj 10 powtórzeń.

Wzmocnij mięśnie brzucha

Dzięki temu nie będą przeciążone, zwłaszcza w drugim i trzecim trymestrze ciąży.
1 Połóż się na plecach, ugnij nogi w kolanach. Stopy rozstaw na szerokość bioder. Ręce podłóż pod głowę (tak by dłonie dotykały karku). Unieś głowę i górną część tułowia (broda nie może być przyciśnięta do szyi). Wykonaj 2 serie po 20 powtórzeń.
2 Połóż się na plecach i unieś wyprostowane nogi. Skrzyżuj podudzia, tak by stopy były nad biodrami, a ręce wzdłuż tułowia. Oderwij pośladki od podłogi i unieś biodra. Zrób 20 powtórzeń.

Zwiększ wytrzymałość mięśni pleców

Mocne mięśnie grzbietu utrzymają kręgosłup w odpowiednim ustawieniu mimo powiększającego się brzucha
1 Połóż się na brzuchu i podeprzyj na rękach. Unieś tułów, biodra i uda, wytrzymaj w tej pozycji kilka sekund. Powtórz 10 razy.
2 Połóż się na prawym boku, opierając ciało na prawej ręce. Nogi ugnij w kolanach. Unieś biodra w górę i przenieś lewą rękę nad głowę. Wytrzymaj w tej pozycji kilka sekund. Wykonaj po 10 powtórzeń na prawym i lewym boku.

ZDJĘCIA: MJP STUDIO (16); ARANŻACJA: E. CHOMKA; MODELKA: ANIA/FREE MODELS