Ten biały płyn zawiera niemal wszystko, czego potrzebuje nasz organizm, by prawidłowo funkcjonować, czyli białko, tłuszcze, witaminy, minerały. I choć każdy z tych składników pożywienia znajdziemy w wielu innych produktach, to dostarczane z mleka są najłatwiej trawione i najlepiej przyswajalne. Najważniejszym składnikiem odżywczym jest wysokowartościowe białko - konieczne do budowy, regeneracji tkanek, do wytwarzania ciał odpornościowych, hormonów, enzymów. Jednym słowem - do tego, by organizm mógł żyć.

Mleko to obfite źródło wapnia, głównego budulca kości i zębów, ale niezbędnego też do prawidłowego funkcjonowania mięśni, serca oraz układu nerwowego. Wapń pochodzący z mleka jest przyswajalny aż w 80 proc., podczas gdy dostarczany z warzywami tylko w 13. Ze składników mineralnych sporo jest też fosforu (tak jak wapń odpowiedzialnego za stan kości i zębów), magnezu (ważnego dla kondycji układu nerwowego) i potasu (potrzebnego np. do właściwej budowy i pracy mięśni).

Z witamin najwięcej jest B2, która uczestniczy w procesach przemiany białka, tłuszczu i węglowodanów, a także B12  (reguluje pracę układu nerwowego i krwionośnego, pobudza wytwarzanie czerwonych krwinek). Mleko jest najważniejszym źródłem witamin A, D, E i K, jednak w dużych ilościach występują one tylko w pełnotłustym (są rozpuszczalne w tłuszczach). Nie jest to jedyny powód, dla którego warto pić tłuste mleko - zawarte w nim kwasy tłuszczowe działają antynowotworowo i zapobiegają starzeniu się skóry.

Ci, którzy nie mogą pić mleka, mogą zastąpić je fermentowanymi produktami mlecznymi, np. jogurtem czy kefirem. Podczas procesu fermentacji bowiem ulegają rozkładowi zawarte w mleku związki odpowiedzialne za dolegliwości układu pokarmowego.

Dlaczego mleko nie wszystkim dobrze służy
Są osoby, u których po wypiciu mleka pojawiają się wzdęcia, biegunka, nawet ostre bóle brzucha. Dzieje się tak, ponieważ w ich organizmie brakuje laktazy - enzymu, który ma za zadanie rozkładać cukier mleczny - laktozę. Wtedy zamiast zostać strawiona, laktoza zaczyna fermentować w jelicie. Niedostatek enzymu może być spowodowany np. kilkuletnią przerwą w piciu mleka (organizm po prostu odzwyczaja się od niego). Gdy chcemy do tego napoju powrócić, warto najpierw sięgać po jogurty, kefiry, sery czy zsiadłe mleko - przetwory te nie tylko nie zawierają cukru mlecznego, ale też często są wzbogacone w laktazę. Po takiej wstępnej "kuracji" można ponowić próby włączenia do jadłospisu mleka.

Innym problemem jest alergia na mleko, a konkretnie na zawarte w nim białko. Skłonność do uczulenia można dziedziczyć lub nabyć, np. jeśli dziecko zbyt krótko było karmione piersią.

Jogurt na zdrowie
Wfermentowanych produktach mlecznych, a więc też w jogurcie, występują tzw. żywe kultury bakterii. To pałeczki kwasu mlekowego - bardzo pożyteczne, bo zapewniają sprawne działanie organizmu i zapobiegają wielu chorobom przewodu pokarmo-wego (chronią przed wrzodami, nowotworami, obniżają poziom cholesterolu). Ilość dobrych bakterii zmniejsza się w naszym organizmie z powodu stresu, złej diety, starzenia się. Pijmy więc jogurt, który jest ponadto znacznie bogatszy w wapń i białko niż słodkie mleko, zawiera też więcej witamin z grupy B, poprawia wchłanianie żelaza, usuwa toksyny z organizmu i działa antyalergicznie.

Zobacz także:

Kefir nie tylko dla przyszłych mam
Powstaje przez dodanie do kwaśniejącego mleka tzw. grzybków kefirowych, które są mieszaniną bakterii mlekowych i drożdży. Napój odbudowuje naturalną florę bakteryjną, obniża poziom cholesterolu. Podczas fermentacji w kefirze zwiększa się zawartość witamin B1, B6 i kwasu foliowego, koniecznego do prawidłowego rozwoju płodu.

Maślanka jak lekarstwo
Choć powstaje podczas wyrobu masła, ma tylko 0,5 proc. tłuszczu. To lekkostrawny, dietetyczny, ale pełnowartościowy napój, który doskonale gasi pragnienie. Jest bogaty w białko i sole mineralne. Zawiera wszystkie witaminy z grupy B, a dzięki obecności bakterii acidofilnych zbawiennie wpływa na przewód pokarmowy, pobudza trawienie, wzmacnia odporność i zapobiega powstawaniu nowotworów.

Odżywcze żółte sery
Znajduje się w nich wszystko, co najlepsze z mleka. Są skondensowanym źródłem białka i wapnia - w jednym plasterku np. goudy czy edamskiego jest dwa razy więcej białka niż w szklance mleka i tyle samo wapnia. Należą do najbogatszych źródeł witamin i soli mineralnych. Podczas dojrzewania w serach rozwijają się składniki pozytywnie wpływające na funkcjonowanie całego organizmu, obniżają ciśnienie krwi, chronią przed chorobotwórczymi bakteriami.

Serwatka dla urody
Ta przezroczysta ciecz, produkt uboczny przy produkcji sera, zawiera obecne także w mleku składniki mineralne i witaminę B. Najważniejsze jest jednak to, że znajdują się w niej peptydy - związki obecne poza tym tylko w mleku z piersi matki. Serwatka uodparnia np. na zatrucia pokarmowe, należy do najsilniejszych antyoksydantów (chroni przed nowotworami), zapobiega chorobie Alzheimera. To idealny napój dla odchudzających się, bo przyspiesza rozpad tłuszczów.