Zarejestruj się!

Na podobny temat:

Zdrowie - |Medycyna
rozmiar czcionki:AAA

Hormony - kiedy warto im się przyjrzeć

26.06.09 07:33
fot. EN

fot. EN

Nieustannie masz chandrę? A może ciągle doskwierają ci opuchnięte nogi, skóra zaś, choć o nią dbasz, pozostaje sucha. Bywa, że „winne” są hormony. Jak to sprawdzić? Gdzie szukać pomocy? Na te i inne pytania odpowiada nasz ekspert, Elżbieta Sosnowska, endokrynolog.



Chciałabym pójść do prywatnego laboratorium i sprawdzić, czy mam w normie hormony tarczycy. Nie wiem jednak, jakie badania warto zrobić. Małgorzta G. z Bydgoszczy

Jeśli ma to być wyłącznie badanie profilaktyczne, wystarczy oznaczyć we krwi hormon TSH. Wprawdzie wydziela go przysadka, ale jego poziom pokazuje, co dzieje się z tarczycą. Prawidłowe TSH oznacza, że hormony produkowane przez tarczycę też są w normie. Obniżone TSH wskazuje na nadczynność tarczycy, podwyższone – o jej niedoczynności. Nim zdecyduje się pani na dokładniejsze analizy, proszę zapytać lekarza, czy warto. Jeśli zleci określenie poziomu hormonów tarczycy, bardziej wiarygodne jest oznaczenie tzw. wolnych fT4 i fT3, nie zaś całkowitych T4 i T3. Na poziom tych ostatnich wpływają bowiem np. zażywane leki, a wtedy wynik może być zafałszowany.

Rano mam obrzęknięte powieki. Puchną mi również palce – obrączkę udaje mi się włożyć dopiero po południu. Gdzie tkwi problem i jak się z nim uporać? Katarzyna K. z Gdyni

Najlepiej, gdyby pani poszła do lekarza pierwszego kontaktu. On oceni, czy nie dzieje się nic niepokojącego z tarczycą. W początkowym stadium jej niedoczynnościcharakterystyczne są obrzęki twarzy i dłoni, obserwowane rano i ustępujące w drugiej połowie dnia. Zdarzają się też: poranna chrypka, bóle stawów, sztywność mięśni. Jeżeli lekarz tak uzna, zleci analizę poziomu TSH we krwi. Wynik powyżej normy potwierdzi niedoczynność tarczycy. Wtedy konieczne jest skierowanie do endokrynologa, który zadecyduje o dalszych badaniach i leczeniu.

Skończyłam 28 lat i od jakiegoś czasu stale przybieram na wadze. Walczę też z tłustą cerą i trądzikiem. Zawsze miałam nieregularne cykle, ale teraz, choć nie jestem w ciąży, od trzech miesięcy nie mam okresu. Dlaczego? Ewa S. z Ostrowi

Skłonność do tycia, kłopoty z cerą i zatrzymanie miesiączki mogą być spowodowane przez policystyczne jajniki (PCO). Dlatego zachęcam, by umówiła się pani do ginekologa endokrynologa. Na pewno zleci on przezpochwowe USG, które pokaże, czy na jajnikach są torbiele. Aby jednak potwierdzić lub wykluczyć chorobę, niezbędne są badania krwi, a konkretnie ocena zawartości krążących w niej hormonów: sterujących pracą jajników (LH i FSH), progesteronu, estrogenów i androgenów. Ponadto, gdy jajniki są usiane pęcherzykami, we krwi jest za dużo cukru, cholesterolu całkowitego i „złego” LDL, a za mało „dobrego” HDL. Plan leczenia, po którym cykl wraca do normy i znikają kłopoty urodowe, ginekolog ustala indywidywidualnie dla każdej kobiety. Jeśli nie planuje ona wkrótce zostać mamą, często znakomite wyniki daje odpowiednio dobrana pigułka antykoncepcyjna. Czasami podaje się leki hormonalne.

Ostatnio, gdy kładę się do łóżka, długo nie mogę zasnąć. Czasami budzę się też w nocy. Czy są jakieś środki bez recepty, które mogłyby mi pomóc? Anna P. z Łodzi

Warto spróbować kuracji preparatami z melatoniną. To hormon, który powstaje w organizmie po zmroku i ułatwia zasypianie. Dlatego zażywanie go często przywraca sen i poprawia jego jakość. Codziennie godzinę przed pójściem do łóżka bierze się 2 lub 3 mg melatoniny. Gdy po tygodniu przestanie się pani budzić w nocy, proponuję zmniejszyć dawkę do 1 mg. Jeśli jednak kłopoty nie ustąpią, należy zwiększyć ją do 5 mg. Gdy po 2 tygodniach nie będzie poprawy, trzeba pójść do lekarza. Warto wiedzieć, że melatonina zapobiega też trudnościom z zasypianiem po długich podróżach samolotem i zmianie stref czasowych. Po locie na zachód przez 4 dni zażywa się przed snem po 5 mg. Gdy lecimy na wschód, dodatkowe 5 g przyjmuje się przed wejściem do samolotu.

Od pół roku nie radzę sobie z wąsikiem i włosami na nogach. Czy może to mieć związek z treningiem na siłowni? Marta Z. z Opola

Tak, pod warunkiem, że wysiłek jest wyjątkowo intensywny. Mocnemu owłosieniu sprzyjają częste chodzenie do solarium i sauny oraz nieustający stres. Taki styl życia może prowadzić do zwiększonej produkcji prolaktyny. Pobudza ona wytwarzanie męskich hormonów i stąd zarost. Niezbędna jest wizyta u endokrynologa i zbadanie poziomu prolaktyny i androgenów (w tym testosteronu) we krwi. Gdy prolaktyny jest ponad normę, lekarz zleci odpowiednią kurację. Jeśli za wysokie okaże się tylko stężenie androgenów (prolaktyna nie przekroczy górnej granicy), trzeba zrobić inne badania, by odszukać źródło pani problemów.

Nie przekroczyłam jeszcze czterdziestki. W ciągu ostatnich 2 lat przytyłam ponad 20 kg, ale wyłącznie na buzi i w talii (na brzuchu pojawiły się rozstępy). Nogi i ręce są szczupłe. Co to może oznaczać i jak sobie z tym poradzić? Kamila P. z Milanówka

Na pewno trzeba iść do lekarza, który oceni, co powoduje tak szybkie przybieranie na wadze. Równie dobrze mogą to być: zła dieta, zażywanie leków sterydowych czy antykoncepcyjnych, jak i zaburzenia hormonalne. W tym ostatnim przypadku tycie wynika czasami z nadmiaru kortyzolu (produkują go nadnercza) oraz ACTH (powstaje w przysadce mózgowej). I właśnie poziom obydwu hormonów powinno się zmierzyć. Jeśli będą powyżej normy, specjalista zleci kolejne badania (np. rezonans magnetyczny przysadki czy tomografię komputerową nadnerczy, by sprawdzić, czy nie ma na nich guzków). Ich wyniki pozwolą ustalić przyczynę problemu i zalecić odpowiednie leczenie.

Od roku bezskutecznie próbuję zajść w ciążę. Ginekolog zlecił mi różne badania i okazało się, że wyniki wszystkich są w porządku. Koleżanka poradziła mi, bym zapisała się jeszcze do endokrynologa. Czy ma rację? Małgorzata O. z Krakowa

Jest to dobry pomysł. Bywa, że kobieta nie może zostać mamą, bo ma kłopoty z tarczycą. Dzieje się tak przy niedoczynności tego gruczołu. Towarzyszą jej m.in.: przybieranie na wadze, brak energii, nadmiernie sucha skóra czy rozdwajające się paznokcie. Częściej jednak – właśnie u młodych kobiet – zdarza się tzw. utajona niedoczynność tarczycy, niedająca żadnych widocznych symptomów. W łagodniejszej postaci choroba ta sprzyja poronieniom, a już zaawansowana blokuje pracę jajników. Wtedy nie dojrzewają w nich komórki jajowe, więc zajście w ciążę staje się niemożliwe. Dlatego w pani przypadku rzeczywiście lepiej skonsultować się z endokrynologiem (skierowanie wypisuje lekarz pierwszego kontaktu). Specjalista zleci odpowiednie badania. Podstawowym jest USG tarczycy i oznaczenie we krwi stężenia TSH oraz fT4 i fT3. Dopiero potem, jeśli ich wyniki nie będą prawidłowe, wykonuje się kolejne analizy, które pomogą ustalić, co spowodowało niedoczynność tarczycy. Najważniejszą jest sprawdzenie poziomu specjalnych przeciwciał: aTPO i aTG. Gdy jest ich za dużo, uszkadzają tarczycę i rozwija się w niej stan zapalny. W takim wypadku endokrynolog rozpoczyna leczenie, które polega głównie na podawaniu tyroksyny. Po kilku tygodniach kuracji ustępują objawy niedoboru hormonów tarczycy i płodność może powrócić. Po zajściu w ciążę nadal konieczne jest przyjmowanie tyroksyny – w dodatku do momentu porodu jej dawka musi być jeszcze wyższa. Takiej terapii jednak nie należy się obawiać, bo dzięki niej urodzi się zdrowe dziecko.

Jestem szczupłą trzydziestolatką. Nie mam ani żylaków, ani żadnych kłopotów z sercem czy krążeniem. Dlaczego więc ciągle puchną mi nogi, nawet rano? Lidia A. z Warszawy

Sądzę, że przyczyną pani dolegliwości jest niedostatek progesteronu. Sprzyja to zatrzymywaniu wody w organizmie, a w konsekwencji obrzękom nóg. Wtedy kobiety cierpią też zwykle na zespół napięcia przedmiesiączkowego – przed okresem piersi się powiększają i bolą. Poza tym miesiączki często są obfite, a cykle albo krótkie, albo przeciwnie – wydłużone nawet do 6–8 tygodni. Dlatego należy pójść do ginekologa lub endokrynologa. Specjalista zleci oznaczenie poziomu żeńskich hormonów. Najczęściej krew pobiera się trzy razy: w 7., 14. i 21. dniu cyklu. Jeśli estrogeny są w normie lub powyżej, a progesteron poniżej dolnej granicy, trzeba uzupełniać jego braki. Wtedy podaje się ten hormon lub dobiera pigułkę antykoncepcyjną. Warto szybko rozpocząć leczenie, bo przy niedoborze progesteronu żyły stale są rozszerzone. Jeśli trwa to lata, tworzą się żylaki.

Ciągle łapią mnie skurcze i jest mi słabo, nawet mdleję. Wypadają mi też włosy i rozdwajają się paznokcie. Co robić? Zuzanna I. z Bytomia

Dolegliwości te bywają spowodowane spadkiem poziomu wapnia we krwi. Sygnałem niedoboru są też depresyjny nastrój i przesuszona skóra. By zyskać pewność, oznacza się stężenie tego pierwiastka oraz fosforanów we krwi i w moczu. Sprawdza się także, czy w normie utrzymuje się parathormon – przy jego niedoborze brakuje wapnia. Ale nawet gdy parathormonu jest za mało, nie podaje się go. Leczenie polega tylko na przyjmowaniu leków z wapniem i witaminą D (wspomaga przyswajanie). Ponieważ bardzo ważna jest precyzyjna dawka, musi ją ustalić lekarz.

Czy to prawda, że po 45. roku życia warto brać środki z DHEA – hormonem młodości? Elżbieta W. z Opola

Pod tym tajemniczym skrótem kryje się substancja (produkowana przez korę nadnerczy), z której powstają hormony płciowe: testosteron i estrogeny. Rzeczywiście, przed czterdziestką wytwarzanie DHEA w organizmie spada lawinowo. A jego niedobór m.in. przyspiesza starzenie się, sprzyja kłopotom z pamięcią, koncentracją i powoduje spadek ochoty na seks. Wspomagając się suplementami z DHEA, odzyskujemy witalność i siłę, poprawia się sprawność seksualna. Mimo że preparaty z DHEA kupuje się bez recepty, odradzam zażywanie ich na własną rękę (bezpieczniej, kiedy wyrazi na to zgodę lekarz pierwszego kontaktu albo ginekolog). U niektórych kobiet w okresie przekwitania może bowiem mieć to niekorzystny wpływ na wygląd, np. pojawia się wąsik, grubieją i gęstnieją włosy na nogach czy obniża się ton głosu. Ma to związek z testosteronem, który „uaktywnia się” właśnie za sprawą DHEA.

Leczę się z powodu nadczynności tarczycy. Co powinnam jeść, a czego lepiej unikać? Julia P. z Płocka

Zalecam urozmaiconą, ale lekkostrawną dietę. Potrawy powinno się gotować na parze lub piec w folii, a nie smażyć. Trzeba też jadać częściej (minimum 5 razy dziennie). Każdy z posiłków powinien zawierać produkty bogate w białko. Przy nadczynności tarczycy wskazane są chude mięso (najlepiej drobiowe), ryby (nawet tłuste, morskie) i nabiał. Unikać należy bekonu, boczku i smalcu.Oczywiście niezbędne są też warzywa i owoce, zwłaszcza bogate w beta-karoten, z którego powstaje witamina A (marchew, papryka, pomidory, kukurydza), i zawierające witaminę C (porzeczki, cytrusy, natka). Z uwagi na dodawany do soli jod należy ograniczyć solenie lub wręcz z niego zrezygnować. Nie wolno również zażywać preparatów witaminowo- mineralnych, które jod mają w swoim składzie. Wskazane jest także ograniczenie picia kawy, coli oraz herbaty. Działają pobudzająco, co nasila i tak uciążliwe dolegliwości.

Autor: Joanna Zagdańska

źródło:
12345
Oceń artykuł
ewka2010 11:17 - 07.10.2012
myślę, że około 35 roku życia, wtedy zaczynają się pomału problemy
gość 16:54 - 26.09.2012
przydatne, chociaż z moich doświadczeń wynika, że łatwo nie jest, najgorzej z diagnozowaniem, doborem leków i z tym, że lekarze nie patrzą na pacjenta całościowo, w większości ograniczają się właśnie do leków nic nie mówiąc o konieczności wprowadzenia zmian w stylu życia. Dlatego właśnie założyłam bloga, na który niniejszym serdecznie zapraszam :-) adres: tarczyca.edu.pl
gość 15:01 - 28.01.2012
8
gość 14:55 - 28.01.2012
czy można bez konsultacji z lekarzem odstawić hormony?
gość 20:38 - 31.08.2010
czy hormony maja cos ze uderza mi cieplo na cialo i serce mi kolota
monika24 21:07 - 30.06.2009
przydatne porady
tessa08 01:35 - 28.06.2009
oczywiscie tabletek hormonalnych od tarczycy / niedoczynnosc/ euthyrox ?
tessa08 20:58 - 26.06.2009
niestety codziennie biore hormon od tarczycy i juz do konca zycia chociaz chcialam sie go calkowicie pozbyc ?!!
stancze1 12:15 - 26.06.2009
oj !!! okropna jestem kiedy u mnie buzują hormony .... jestem nie do wytrzymania

Skomentuj

Jeśli chcesz komentować pod własnym nickiem, zaloguj się





Kupuj najtaniej z CENEO