Kłopoty z krążeniem w nogach to niestety przede wszystkim problem płci pięknej. Kobiece hormony - estrogeny - osłabiają sprężystość ścian naczyń żylnych, które stają się bardziej podatne na rozciąganie. Ryzyko pojawienia się żylaków jest jeszcze większe, jeśli miał je już ktoś w rodzinie. Gdy było to jedno z rodziców, prawdopodobieństwo rozwinięcia się tej choroby u dziecka wynosi 70 proc., aż 90 proc. - kiedy skarżyli się na nie i ojciec i matka. Nie oznacza to jednak, że jesteśmy z góry "skazani" na żylaki. Wprost przeciwnie - doskonale wiadomo, że największy wpływ na sprawne krążenie w nogach ma tryb życia. By krew bez problemów przepływała od ud do kostek i z powrotem, musimy być jak najczęściej w ruchu. To pracujące mięśnie nóg wypychają krew do góry, w kierunku serca. Sama nie dałaby rady popłynąć pod górę, pokonując siłę grawitacji. Dlatego warto postawić na gimnastykę, spacery, masaże. Dla naszych nóg nie jest to wcale zbędny luksus czy kaprys.

Z wizytą u flebologa

Tak nazywa się specjalista od leczenia żylaków. To jego powinniśmy odwiedzić, gdy zauważymy na naszych nogach żylaki lub choćby popękane naczynka krwionośne. Zwłaszcza jeśli odczuwamy także inne dolegliwości. Zmęczone, "ciężkie" nogi, wieczorem po trudach dnia, obrzęki wokół kostek, kurcze i bóle łydek to najczęściej pierwsze - wydawałoby się niewinne - objawy niewydolności żylnej. Zbyt sucha, łuszcząca się skóra również może wskazywać na kłopoty z odprowadzeniem krwi z żył nóg. Lekarz obejrzy nogi i wykona badania, by sprawdzić stan położonych głębiej żył. Im wcześniej poszukamy pomocy, tym większą dajemy sobie szansę na uniknięcie skalpela. Flebologia proponuje bowiem sposób podejścia do problemów żylnych podobny do stomatologii. Należy kontrolować stan swoich nóg co pewien czas, likwidować powstałe zmiany, stosować się do zasad profilaktyki, a mamy ogromną szansę na utrzymanie swoich nóg w zdrowiu.

Maści, kremy i pigułki

Doraźnie ulgę zmęczonym nogom przyniosą maści i żele zawierające: mentol lub wyciąg z kasztanowca, ruty i arniki, które zmniejszają obrzęki, pobudzają krążenie i wzmacniają ścianki naczyń krwionośnych. Można wcierać je codziennie wieczorem, masując i lekko ugniatając przez kilka minut nogi dłonią w kierunku od palców do pachwin. Środki te nie cofną już jednak choroby. W zapobieganiu i leczeniu żylaków pomagają też doustne leki, które wzmacniają naczynia krwionośne i działają przeciwzapalnie. Powinno się je stosować po konsultacji i według wskazówek lekarza.

Lekarz zbada uważnie

Pacjenta, który zgłosi się do specjalisty od żylaków, czeka kilka prostych testów. Lekarz przede wszystkim ogląda dokładnie całe nogi. Sprawdza kolor skóry - czy jest zaczerwieniona, czy blada z przebarwieniami. Bada temperaturę - czy noga jest ciepła, czy zimna. Dotyka przez skórę żyły lub opukuje ją, wyczuwając wszelkie zgrubienia. Dzięki temu jest w stanie wstępnie stwierdzić, czy żyły pracują prawidłowo. To tylko początkowa diagnoza. Zazwyczaj potrzebnych jest również kilka specjalistycznych badań. Można je zrobić podczas tej samej wizyty.

Badanie Duplex-Doppler wykrywa uszkodzone zastawki - badanie dopplerowskie jest rodzajem USG. Lekarz smaruje nogi pacjenta żelem i następnie przesuwa głowicą po skórze wzdłuż przebiegu żył. Na monitorze widać dokładnie, która zastawka jest uszkodzona i do jakiego stopnia. Ocenia się dokładnie miejsce, od którego żyły są chore. Dzięki temu można skutecznie poprowadzić leczenie, czyli zlikwidować przyczynę tworzenia się żylaków, a nie tylko same żylaki. Nawroty choroby są wtedy rzadkością. Metoda Duplex-Doppler umożliwia zbadanie wszystkich żył w nogach - zarówno tych położonych tuż pod powierzchnią skóry (tzw. powierzchownych), jak i żył położonych głębiej (tzw. głębokich). Próba opaskowa test na sprawność żył powierzchownych - pacjent leży na kozetce z nogą uniesioną do góry. Lekarz najpierw intensywnie masuje uniesioną nogę, wykonując ruchy w kierunku serca. Następnie zakłada pacjentowi na udo, przy pachwinie, gumową opaskę uciskową, zatrzymując w ten sposób przepływ krwi do nogi. Potem badany wstaje. W tym momencie na nodze nie widać żylaków. Lekarz luzuje opaskę i obserwuje nogę. Gdy szybko pojawią się żylaki, oznacza to niewydolność zastawek żył powierzchownych.

Próba marszowa sprawdza głębiej położone żyły - jest wykonywana na stojąco. Lekarz najpierw zakłada gumową opaskę uciskową na udo pacjenta. Potem prosi go, by maszerował kilka minut. Następnie obserwuje skórę na nodze. Jeśli po tym "spacerze" żylaki staną się niemal niewidoczne, oznacza to, że żyły głębokie pracują prawidłowo i ich zastawki są wydolne. Będą mogły bez przeszkód przejąć pracę żył powierzchownych, jeśli zajdzie konieczność ich usunięcia podczas operacji.

Usuwamy pajączki

Popękane żyłki na nogach można zlikwidować w gabinecie lekarskim. Niekiedy są tylko problemem estetycznym, ale mogą również świadczyć o słabości położonych głębiej żył. W pierwszym przypadku poddawanie się zabiegom jest wyłącznie wyborem pacjenta, w drugim - lekarz będzie je wręcz zalecał, po wykonaniu odpowiednich badań. Pajączki oraz niewielkie żylaki można usunąć za pomocą kilku metod. Czasami musi je poprzedzić zamykanie grubszych żył, z których one "wypłynęły". Inaczej pajączki mogą szybko powrócić.

Skleroterapia: zastrzyki zamiast skalpela - do uszkodzonej żyłki wstrzykuje się lek, który powoduje jej zarastanie. W ten sposób naczynia są wyłączane z obiegu i ulegają zanikowi. Zabieg trwa ok. 30 minut, jest całkowicie bezbolesny. Następnie na nogę nakłada się pończochy uciskowe lub specjalne bandaże, które trzeba nosić przez 7-14 dni.

Laseroterapia: światło niszczy chore naczynia - lekarz kieruje urządzenie, emitujące falę świetlną, na wybrane punkty na żyłkach i w ten sposób je likwiduje. Inną terapią, również wykorzystującą światło, jest tzw. terapia photo-derm. Strumień światła podgrzewa tkankę naczynek do wysokiej temperatury i niszczy w wybranych miejscach. Później nie nosi się opatrunków. Tego typu zabiegi powinny być wykonywane w gabinecie lekarskim. Warto sprawdzić jego rekomendację (niewiele placówek posiada sprzęt dobrej jakości). Nie wolno poddać się zabiegom bez badania dopplerowskiego.

Noś lecznicze rajstopy

Specjalne rajstopy antyżylakowe skutecznie wspomagają leczenie choroby. Noszone po operacjach, chronią przed nawrotami, a nakładane w czasie ciąży zapobiegają tworzeniu się żylaków. Warto nakładać je jak najczęściej, szczególnie gdy wykonujemy pracę, która obciąża żyły, lub planujemy podróż, w czasie której będziemy długo przebywać w pozycji siedzącej. Rajstopy takie wywierają stopniowalny nacisk na łydki, zarówno podczas stania, siedzenia, jak i chodzenia. Dzięki temu krew łatwiej wędruje w kierunku serca. Muszą być dobrane na miarę, przez lekarza. Dopiero wtedy będą skuteczne. Są dość grube, ale produkowane w wielu kolorach. Oprócz nich wytwarza się również wygodne pończochy i podkolanówki. Te ostatnie mogą nosić mężczyźni. Wyroby te nie są niestety refundowane. Cena podkolanówek to około 150 zł, pończoch - około 200 zł, rajstop - około 260 zł. Zaletą natomiast jest fakt, że są bardzo trwałe.

Operacje żylaków

Gdy podczas badania wstępnego okaże się, że żylaki wiążą się z niewydolnością największych żył w nogach - tzw. żyły odpiszczelowej i odstrzałkowej, konieczny jest zabieg chirurgiczny. Można to zrobić za pomocą kilku metod.

Stripping: można usunąć chorą żyłę - ta technika służy do wyjmowania największych żył. Chirurg robi w nodze dwa nacięcia - w pachwinie lub pod kolanem - w zależności od tego, jaką żyłę się usuwa - i drugie poniżej. Następnie wprowadza do żyły narzędzie (stripper), przecina, podwiązuje żyłę i wydobywa ją na zewnątrz. Są różne modyfikacje tej techniki, np. stosuje się zamiast strippera nici chirurgiczne i wyjmuje żyłę delikatniej, minimalizując uszkodzenie tkanek. Zabiegowi najlepiej się poddać w znieczuleniu miejscowym, choć przeprowadza się go również w znieczuleniu ogólnym i podpajęczynowym. Następnie na nogę zakładany jest opatrunek uciskowy - specjalistyczna pończocha lub bandaże. Nosi się go przez tydzień.

Kriostripping: nogi w kleszczach mrozu - jest odmianą strippingu, ale do wyjęcia żyły używa się kriosondy. Niska temperatura działa znieczulająco, co pozwala na stosowanie znieczulenia miejscowego. Techniki tej używa się jednak coraz rzadziej, ponieważ przymrożenie może powodować uszkodzenie tkanek sąsiadujących z żyłą. Przez dwa tygodnie po operacji trzeba nosić specjalistyczny bandaż lub rajstopy uciskowe.

Miniflebektomia: niepotrzebne nici chirurgiczne - metoda stosowana do likwidowania dość małych żylaków lub usuwania dużych żył odcinkami. Najpierw w odpowiednich miejscach robi się milimetrowe cięcia, a później wyciąga żylaki specjalnymi haczykami. Operację można przeprowadzić w znieczuleniu miejscowym. Cięcia te nie muszą być zszywane, zakleja się je na kilka dni specjalnym plastrem. Rekonwalescencja wygląda podobnie jak przy zabiegu strippingu. Zabieg niemal nie zostawia blizn.

Ile to kosztuje

Skleroterapia - od 150 zł do 1000 zł.
Laseroterapia, photo-derm - ok. 1000 zł.
Stripping - od 2500 zł do 4000 zł
Kriostripping - od 2500 zł do 4000 zł
Miniflebektomia - od 1000 zł do 2000 zł

9 przykazań dla kobiet, które chcą mieć zdrowe i sprawne nogi

1. Zapomnij o windzie. Wchodzenie po schodach świetnie poprawia pracę mięśni nóg.
2. W domu chodź na bosaka, wtedy pompa mięśniowa nóg działa lepiej.
3. W pracy staraj się trzymać nogi wyżej (np. oparte o stołeczek). W domu stosuj "amerykański" obyczaj trzymania nóg na stole.
4. Nie przesadzaj z gorącymi kąpielami, sauną, solarium - wysoka temperatura osłabia żyły, sprzyja obrzękom, powoduje pękanie naczynek krwionośnych.
5. Wybieraj takie obuwie, w którym można rozprostować palce. Ułatwia to pracę układowi krążenia.
6. Nogi nie lubią ani wysokich obcasów (chodzenie na obcasach o wysokości powyżej 5 cm blokuje pracę mięśni łydek), ani płaskich (cały ciężar ciała obciąża stopy i utrudnia krążenie krwi). Najzdrowsze są 2-4-centymetrowe.
7. Unikaj ciasnych gumek, pasków od spodni i ciasnych podkolanówek. Utrudniają odpływ krwi w kierunku serca.
8. Pokochaj zimno - niska temperatura pobudza krążenie krwi, dlatego każdy dzień zaczynaj i kończ zimnym prysznicem nóg.
9. Nie zapominaj o sporcie. Na nogi dobrze wpływa pływanie. Świetna jest też jazda na rowerze, gimnastyka, calanetics, a przede wszystkim spacer.