Uniknęłaś ich w dzieciństwie? To oznacza, że nie jesteś odporna i możesz się zarazić. Jeśli do tego dojdzie, od razu idź do lekarza. Choroby te dorośli nie zawsze przechodzą łagodnie.

odra

Pierwszym jej sygnałem jest gorączka. Potem pojawiają się podrażnienie spojówek, światłowstręt, kaszel i wysypka. Choroby nie wolno przeziębić, dlatego przez cały czas trzeba leżeć w łóżku. To pomoże zapobiec powikłaniom (np. zapaleniu ucha, opon mózgowo- rdzeniowych i mózgu). Cenna rada Ponieważ nie ma leków przeciwwirusowych, które byłyby skuteczne w przypadku odry, w trakcie choroby możesz tylko łagodzić jej objawy. Ulgę przynoszą dostępne bez recepty środki obniżające gorączkę i zmniejszające kaszel. Pokój powinien być zaciemniony, żeby światło (zarówno słoneczne, jak i sztuczne) nie podrażniało oczu. Uwaga: jeśli nie przechodziłaś odry jako dziecko, profilaktycznie możesz się zaszczepić. Przed nią, a także świnką i różyczką, chroni szczepionka skojarzona (Priorix lub MMR II). Konieczne są dwie dawki w odstępach 6 tygodni. Jedna dawka kosztuje od 50 do 70 zł.

ospa wietrzna

Najpierw przez dwa dni masz gorączkę i boli cię głowa. Potem pojawiają się czerwone swędzące plamki, które szybko zamieniają się w grudki, następnie w wypełnione płynem pęcherzyki, a w końcu strupki. Mogą tworzyć się nie tylko na twarzy i tułowiu, ale też w ustach, gardle czy miejscach intymnych – wtedy niezbędne są leki przeciwwirusowe na receptę. Chodzi o to, by zapobiec częstym u dorosłych komplikacjom po ospie (zapalenie mózgu, opon mózgowo-rdzeniowych, stawów, wątroby, nerek i mięśnia sercowego). Cenna rada Zabezpieczeniem przed ospą jest szczepienie. Zdecyduj się na nie, gdy chcesz jeszcze zajść w ciążę, bo wirus ospy bywa niebezpieczny i dla nienarodzonego dziecka, i dla przyszłej mamy. Szczepionka to dwie dawki preparatu Varilrix – drugą przyjmujesz po 6 tygodniach od pierwszej (dawka kosztuje ok. 180 zł). Możesz poddać się szczepieniu nawet po kontakcie z osobą chorą na ospę – pod warunkiem że zrobisz je w ciągu 72 godzin od spotkania. Wtedy masz szansę uniknąć zachorowania, a jeśli się to nie uda, łagodnie przejść infekcję.

świnka

Zwykle zaczyna się złym samopoczuciem, brakiem apetytu i niewielką gorączką, która po dwóch dniach rośnie. Wtedy też pojawia się charakterystyczny obrzęk ślinianek przyusznych oraz ból i suchość w gardle. Powinnaś chronić szyję przed przechłodzeniem, dlatego owijaj ją szalikiem. Świnka jest niebezpieczna dla mężczyzn, gdyż może doprowadzić do zapalenia jąder i w efekcie niepłodności. Ponadto u dorosłych wywołujący chorobę wirus czasami atakuje i uszkadza tarczycę, trzustkę (co może skończyć się cukrzycą) oraz stawy i serce. Cenna rada Przed świnką zabezpiecza szczepionka skojarzona (ta sama, co przed odrą i różyczką – więcej informacji znajdziesz obok).

różyczka

Daje o sobie znać niewielkimi czerwonymi plamkami – najpierw na twarzy i szyi, potem są rozsiane już na całym ciele. Czasami pojawia się również wysypka, choć u dorosłych skóra częściej wygląda jedynie na podrażnioną. W trakcie choroby uciążliwe bywają bóle głowy oraz stawów. Występują rownież wysoka temperatura i katar. Ponadto powiększają się, a także zaczynają boleć węzły chłonne na szyi i za uszami. Mężczyźni mogą skarżyć się też na ból w okolicach jąder. Z reguły różyczka mija mniej więcej po tygodniu. Jeśli jednak trwa dłużej, rośnie ryzyko różnych powikłań: infekcji ucha środkowego, zapalenia opon mózgowych oraz mózgu lub mięśnia sercowego. Wywołujący ją wirus jest szczególnie niebezpieczny dla kobiet, które spodziewają się dziecka. Jeśli dostanie się do organizmu przyszłej mamy w pierwszym trymestrze ciąży, może wywołać poronienie lub uszkodzić rozwijający się płód (np. spowodować wady słuchu, a nawet serca). Cenna rada Koniecznie zaszczep się przeciwko różyczce, gdy wiesz, że wcześniej na nią nie chorowałaś, a planujesz zostać mamą. Dostępna jest tylko szczepionka potrójna, która równocześnie chroni przed świnką i odrą (więcej informacji znajdziesz przy opisie tej ostatniej choroby). Po drugiej dawce szczepionki z zajściem w ciążę musisz odczekać trzy miesiące. Jeśli nie jesteś pewna, że jako dziecko miałaś różyczkę, zrób specjalny test (kosztuje ok. 50 zł).

krzywe zęby

Wyprostuj zęby, zamiast uśmiechać się tak, by nie było widać, że jedynki, dwójki są wysunięte albo zachodzą na siebie. Warto, bo leczenie u ortodonty jest nie tylko inwestycją w ładny wygląd, ale i zdrowie. Nieprawidłowy zgryz sprzyja próchnicy i odkładaniu się kamienia oraz obniżaniu dziąseł i odsłanianiu szyjek zębowych (to prosta droga do paradontozy). Może też powodować bóle głowy. Cenna rada Zdecyduj się na stały aparat ortodontyczny. Dzisiaj zaleca się go bez względu na wiek, nawet gdy nosisz korony lub most. Przed założeniem aparatu konieczne jest wykonanie zdjęcia rentgenowskiego całej szczęki, tzw. pantomogram. A także zaplombowanie zębów, w których są ubytki, i dokładne oczyszczenie ich z osadu i kamienia. Ortodonta może zaproponować zwykły stały aparat. Składa się on z przyklejanych do szkliwa płytek (zamków), na których mocowane są sprężyste druciki. I to właśnie one delikatnie, ale systematycznie przesuwają zęby. Płytki te nie muszą być metalowe (do niedawna były stosowane tylko takie). Można założyć ceramiczne, które nie odróżniają się kolorem od szkliwa, albo wręcz przezroczyste, z kryształu górskiego. Nowoczesnym rozwiązaniem są tzw. aparaty lingwalne. Ponieważ przykleja się je do zębów od strony języka (a więc niejako „chowa” za nimi), są niewidoczne, kiedy się uśmiechasz.

powiększone migdałki

Zadaniem migdałków jest współpraca z układem odpornościowym, a tym samym obrona organizmu przed infekcjami. Jednak taką funkcję pełnią one tylko u dzieci, i to do 10. roku życia. Potem mocno się zmniejszają, a u dorosłych nawet mogą zupełnie zaniknąć. Niekiedy jednak migdałki bywają przekorne – nie tylko się nie kurczą, ale wręcz powiększają. To oznacza poważne kłopoty ze zdrowiem. Gromadzą się w nich bowiem drobnoustroje chorobotwórcze, co powoduje przewlekłe zapalenie migdałków. Kiedy tak się stanie, ciągle borykasz się z nawracającymi infekcjami w gardle, a nawet w nerkach. Przerośnięte migdałki są też przyczyną chrapania, a nawet groźnego bezdechu sennego. W tej sytuacji umów się na konsultację u laryngologa. Cenna rada Jeśli okaże się, że rzeczywiście migdałki są powiększone, najlepszym rozwiązaniem jest ich wycięcie. Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu. Migdałki usuwa się przez jamę ustną (operacji nie można wykonać u osób, które mają zaburzoną krzepliwość krwi). Ponieważ przez dwa tygodnie po zabiegu przełykanie sprawia trudności, musisz być na diecie półpłynnej. Można też jeść lody, taka „terapia” zimnem przyspiesza gojenie.

trądzik

Mija zazwyczaj po 25. urodzinach. Czasem jednak potrafi uprzykrzyć życie nawet czterdziestolatce. Sprawcą spóźnionego trądziku jest za wysoki testosteron u kobiet lub nadwrażliwość na męski hormon, choć jego poziom utrzymuje się w normie. W efekcie gruczoły łojowe skóry pracują zbyt intensywnie. Cenna rada Pójdź do ginekologa-endokrynologa. Czasami wystarczy przyjmowanie odpowiednich leków łagodzących wpływ testosteronu (np. pigułki antykoncepcyjnej) i trądzik znika na dobre. Jeśli jednak na skórze pojawiły się już ropne krostki, skorzystaj również z pomocy dermatologa. Przepisze on odpowiednie maści, a nawet doustny antybiotyk. Dzięki temu zapobiegniesz infekcjom skóry i bliznom, które mogą po nich pozostać.

płaskostopie

Chodzi tu o tzw. podłużne, które rozwija się w dzieciństwie. Przy tego typu platfusie stopy nie mają niezbędnego wycięcia i ich odcisk na piasku pozostaje płaski na całej długości. Podczas chodzenia w charakterystyczny sposób ścinasz więc podeszwy butów od wewnątrz. Tak zniekształcone stopy stają się powodem kłopotów ze zdrowiem. Z czasem coraz dotkliwiej bolą i wraz z upływem lat deformują się jeszcze bardziej. A to z kolei prowadzi do pojawienia się halluksów, odcisków na palcach i modzeli na podeszwach. Później dochodzą do tego żylaki, zwyrodnienia stawów kolan i bioder, a nawet powodujące bóle pleców zmiany w kręgosłupie. Cenna rada Na leczenie płaskostopia nigdy nie jest za późno. Może się okazać, że wystarczą zalecone przez ortopedę odpowiednie ćwiczenia stóp i nóg. Oprócz tego pomocne bywa regularne pływanie. Powinnaś również zdecydować się na noszenie wkładek korekcyjnych. Odpowiednie dla ciebie musi dopasować lekarz. Niekiedy jedynym rozwiązaniem pozostaje operacja. U dorosłych (w przeciwieństwie do dzieci) tego typu zabiegi nie są refundowane przez NFZ.