W czasie choroby u pacjentów może pojawić się anoreksja, zaburzenia smaku, zapachu, przedwczesne uczucie sytości czy zaburzenia pracy przewodu pokarmowego. Wszystkie one mogą się przyczyniać do pojawianie się niedożywienia. Z drugiej jednak strony niektóre osobna zaczynają leczenie mając nadwagę czy otyłość inni tyją na skutek prowadzonego leczenia. Dlatego więc ważne jest, aby dobrać odpowiednio żywienie w celu zarówno dobrego odżywienia ustroju, jak też osiągnięcia należnej masy ciała. Dodatkowo warto pamiętać, że coraz więcej badań udowadnia, iż nadwaga zwiększa prawdopodobieństwo nawrotu choroby i zmniejsza prawdopodobieństwo jej przeżycia.

 

Masa ciała

Maksymalne bezpieczne chudnięcie w czasie choroby to około 0,9 kg/tydzień i to tylko jedynie, jeśli jest ono stale monitorowane i nie koliduje z leczeniem. Powinno one być osiągnięte za pomocą zbilansowanej diety redukcyjnej oraz odpowiedniej aktywności fizycznej (z grupy cardio). Ograniczenie energii powinno być przeprowadzone poprzez zwiększenie spożycia produktów bogatych w wodę, błonnik pokarmowy, a więc warzyw, owoców, ale tez produktów pełnoziarnistych. Zmniejszyć należy zaś podaż cukru i tłuszczu, a więc słodyczy, słodzonych napojów, tłustych dań czy smażonych. Nie załamuj się jednak, jeśli nie uda się Tobie dojść do idealnej masy ciała. Już bowiem utrata 5-10% macy ciała powoduje korzystne zmiany zdrowotne.

 

Tłuszcz

Zalecenia mówią o podaży 20-35% tłuszczu, przy czym ilość tłuszczów nasyconych powinna wynosić ryby, orzechy, tłuszcze roślinne jak olej rzepakowy, lniany.

 

Białko i węglowodany

W przypadku podaży białka zaleca się aby wynosiło 10-35% całkowitej dziennej ilości energii, przy czym przynajmniej 0,8 kg/kg m.c. Powinny to być artykuły ubogie w tłuszcz, a więc chude mięso, nabiał, jaja, ryby, orzechy, rośliny strączkowe. Jeśli zaś chodzi o zalecaną podaż węglowodanów to powinny stanowić 45-65% całkowitej spożytej energii. Ich źródłem powinny być głównie artykuły bogate w błonnik pokarmowy oraz fitoskładniki, a więc warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste. Artykuły te są również źródłem cennych witamin, składników mineralnych, ale także antyoksydantów czy innych związków biologicznie czynnych zmniejszające progresje nowotworu. Do związków takich należy zaliczyć flawonoidy, tokoferole, ligniany, izoflawony.

 

Warzywa i owoce

Jeśli myślisz o wprowadzeniu diety wegetariańskiej powinnaś wiedzieć, że może być zarówno odpowiednia jak też szkodliwa zależnie od jej restrykcji. Jeśli jest to kuracja wegańska, która wyklucza wszelkie źródło białka zwierzęcego, niestety nie będzie to dobry wybór. Dieta semiwegetariańska jednak, w której pojawiają się ryby, jaja, nabiał i nawet drób może już być stosowana.

 

Choć różnego rodzaju związki obecne w warzywach mają korzyści zdrowotne w różnych rodzajach nowotworów, najprawdopodobniej największe korzyści przynosi jedzenie różnorodnych warzyw i owoców. Generalnie powinno to być przynajmniej 5 porcji dziennie. Taką ilość zapewni zjedzenie 2 ½  szklanki warzyw i owoców każdego dnia. Sięgaj zatem po warzywa i owoce surowe, suszone, mrożone czy gotowane. Jeśli jednak chodzi o obróbkę termiczną najlepiej jeśli wybierzesz gotowanie na parze. Dzięki niej bowiem zachowana zostaje wysoka wartość odżywcza produktów, będą mniejsze straty witamin. Obróbka termiczna w przypadku niektórych artykułów jest wręcz wskazana, np. likopen jest lepiej wchłaniany z pomidorów przetworzonych niż surowych.

 Alkohol

Alkohol może mieć korzystny i negatywny wpływ na zdrowie. Np. wino korzystny wpływ na układ krążenia. W przypadku nowotworów jednak spożycie alkoholu jest jednym z czynników ryzyka, raczej więc należy go unikać. Zwłaszcza w przypadku osób mających zapalenie błon śluzowych, poddawanych radioterapii czy chemioterapii.

 

Higiena i bezpieczeństwo

Osoby w czasie leczenia mogą być bardziej podatne na zakażenia. Dlatego też bardzo ważne jest zachowanie bezpieczeństwa żywności i unikanie produktów, które są ryzykowne i mogą być źródłem mikroorganizmów. Żywność powinna więc być świeża, unikać należy produktów wysokoprzetworzonych oraz kontaminowanych (gotowe sałatki, ryby w sosach itp.). Ponieważ chemioterapia osłabia odpowiedź immunologiczną organizmu, spożywanie surowych warzyw i owoców może zwiększać ryzyko zakażanie spowodowane obecnością bakterii na tych produktach. Dlatego też bardzo ważne jest zachowanie higieny i bezpieczeństwa zarówno podczas przygotowywania posiłków, jak też jedzenia. Przede wszystkim:

 

- dokładnie myj ręce przed jedzeniem,

- przechowuj jedzenie w niskich temperaturach (w lodówce),

- szczególnie ostrożnie postępuj z surowym mięsem, jajami, rybami,

- trzymaj osobno mięso przygotowane do spożycia i surowe,

- starannie umyj wszystkie naczynia, blaty, deski, sztućce, noże, gąbki do mycia,

- mięso, ryby, owoce morze powinny być dobrze ugotowane, a mleko i soki pasteryzowane,

- zachowaj czystość podczas przygotowywania posiłków, myj ręce, dokładnie myj owoce i warzywa,

- unikaj jedzenia w restauracjach żywności, która może być potencjalnie zanieczyszczona mikroorganizmami jak sałatki, sushi, surowe czy niedogotowanym mięso, ryby, skorupiaki, jaja.

 

Suplementy

Jeśli chodzi o suplementy to należy zachować ostrożność. Niekiedy nawet może to być szkodliwe. Np. zbyt duża ilość kwasu foliowego może wpływać negatywnie na ustrój, jeden bowiem z leków wykorzystywanych w chemioterapii działa na jego metabolizm. Także przyjmowanie preparatów z antyoksydantami jak witamina E, C, w których zawartość tych składników przekracza zalecane dziennie spożycie, może być szkodliwe. Mogą one bowiem zapobiegać oksydacji komórek nowotworowych, która jest konieczna, aby leczenie było skuteczne. Z drugiej jednak strony przeciwutleniacze chronią zdrowe komórki przed uszkodzeniami na skutek terapii. Należy zatem zachować zdrowy rozsądek i jeśli sięgamy po dodatkowe preparaty i unikać przekraczania zalecanego spożycia. Dietę najlepiej bilansować za pomocą produktów żywnościowych, nie zaś preparatów.

 

8 kroków prewencji

Zarówno w czasie trwania choroby, leczenia czy po wyjściu z nowotworu należy w codziennym żywieniu pamiętać o czynnikach prewencyjnych. Zatem

 

- bądź aktywny – znajdź codziennie czas przynajmniej na 30 minut ruchu,

- zachowaj szczupłą sylwetkę - otyłość zwiększ ryzyko pojawienia się nowotworu, optymalne BMI to 21-23,

- ogranicz spożycie alkoholu – mężczyzna nie więcej niż 2 drinki na dzień, kobieta nie więcej niż 1 drink dziennie,

- ogranicz spożycie mięs czerwonych, unikaj mięs przetworzonych – wystarczy 700 g surowego mięsa czerwonego na tydzień,

- ogranicz ilość soli i słonej żywności – sól i żywność w nią bogata może być przyczyną raka żołądka. Zmniejsz spożycie sodu do 2400 mg dziennie (w przeliczeniu na sól 6 g  = 1 łyżeczka),

- jedz posiłki bogate w warzywa – zjadaj codziennie 5 porcji warzyw i owoców. Sięgaj po warzywa strączkowe, produkty pełnoziarniste. Ograniczaj spożycie białej mąki, białego ryżu,

- unikaj żywności o dużej gęstości energetycznej oraz słodzonych napojów – unikaj produktów bogatych w tłuszcz jak Fast foody, wysokoprzetworzonych, ale także słodkich napojów jak lemoniada, cola,

- postaw na żywność, nie na tabletki – badania donoszą, że duże dawki składników odżywczych dostarczone za pomocą suplementów są wręcz połączone z wyższym ryzykiem nowotworów. Dlatego zamiast łykać kolejną tabletkę wybierz się do sklepu po porcję świeżych warzyw.